www.khabarnama.com  {Punjabi Newspaper Khabarnama Toronto} email: editor@khabarnama.com 


 

ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ  ਫਾਂਟ ਇੱਥੋਂ ਡਾਊਂਨਲੋਡ ਕਰ

 

 

Click here  to download Punjabi font to read Khabarnama

ਲਿਖਣ-ਬੋਲਣ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਹੁਣ 'ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਕੁਰੈੱਕਟਨੈੱਸ' ਦੀ ਕੈਦਣ ਬਣ ਗਈ ਹੈ!

ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਮੌਕੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟਾਂ ਨੂੰ ਖੰਗਾਲਣਾ ਹੁਣ ਆਮ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਅਗਰ ਕਿਸੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਾ ਕਰੀਮੀਨਲ ਰੀਕਾਰਡ ਹੋਵੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਛੁਪਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖੰਗਾਲਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਗਰ ਕਿਸੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋੜਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਰਾਡ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਮਾਮੂਲੀ ਫਰਕ ਵਾਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟਾਂ ਨੂੰ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਲਾਂਭੇ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤੀ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਫੈਡਰਲ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਐਲਾਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿਨੀਪੈਗ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕੈਮਰਨ ਓਗਿਲਵੀ ਦੀ ਇਕ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੋਸਟ ਉਸ ਨੁੰ ਮਹਿੰਗੀ ਪਈ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਮਈ 2018 'ਚ ਕੈਮਰਨ ਓਗਿਲਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਕਾਊਂਟ 'ਤੇ ਇਕ ਪੋਸਟ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕੈਨੇਡਾ ਇਕ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕੈਨੇਡਾ ਇਕ ਇਸਾਈ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਪੋਸਟ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਪੋਸਟ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਘਾਤਿਕ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਕਿਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਇਕ ਇਸਲਾਮਿਕ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਇਹ 'ਭੋਰਾ' ਕੁ ਝੂਠ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਇਕ ਈਸਾਈ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੈਨੇਡਾ ਇਕ ਸੈਕੂਲਰ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਮਜਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕਦੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਈਸਾਈ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਕਦੇ ਈਸਾਈ ਦੇਸ਼ ਸੀ, ਏਸੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਅੱਜ ਇਹ ਇੱਕ ਸੈਕੁਲਰ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਈਸਾਈ ਦੇਸ਼ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਕੁਲਰ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਦੇਸ਼ ਬਣੇ ਹਨ। ਅਗਰ ਕੈਨੇਡਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਫਿਰਕੇ ਦਾ ਮਜਾਰਟੀ ਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਜਮਹੂਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੂਲਰ ਹੋਣ ਦੇ ਆਸਾਰ ਕਾ਼ਫੀ ਘੱਟ ਹੋਣੇ ਸਨ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾ ਜਮਹੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੈਕੂਲਰ ਹੁੰਦਾ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਕਥਿਤ 'ਧਰਮੀ' ਦੇਸ਼ ਹਨ।

ਕੁਝ ਲੋਕ ਨਰਾਜ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਜਾਣ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਵੀ ਤਸਲੀਮ ਕਰਨਾ ਬਣਾ ਹੈ ਕਿ ਈਸਾਈ ਦੇਸ਼ ਬਨਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇਟਿਵ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ (ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਫਰੈਂਚਾਂ) ਨੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਨੇਟਿਵ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਵਰਤਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤਰਸਯੋਗ ਹੈ। ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਇੱਕ ਜਮਹੂਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੂਲਰ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਜਮਹੂਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੂਲਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸਗੋਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਵਾਸਤੇ  ਰਾਹ ਖੁੱਲਦਾ ਹੈ। ਜਮਹੂਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੂਲਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 'ਵੋਟਾਂ' ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ  ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ਡ ਗਰੁੱਪ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਖਿਲਰੇ ਪੱਤਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੁੱਛ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕੁਝ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਨੇਟਿਵ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਖਿਲਰੇ ਪੱਤਰੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਬਜ਼ਬਾਗ ਤਾਂ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਰਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਨੇਟਿਵ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਵੇਂ ਆਏ 'ਸੈਟਲਰ' ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ 'ਖਿਲਵਾੜ' ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਸਿਸਟਮ ਕਈ ਅਜੇਹੇ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ਡ ਗਰੁੱਪਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਤੋਂ  ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ  ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

ਗੱਲ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟਾਂ ਨੂੰ ਖੰਗਾਲਣ ਦੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਾਂ। ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਦੇ ਇਕ ਲਿਬਰਲ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਐਨਡੀਪੀ ਅਤੇ ਗਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੁਝ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ।                            

ਸਾਲ 2015 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਜੁਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪੋਸਟ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਜਗਦੀਸ਼ ਗਰੇਵਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਕੰਸਰਵਟਵ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਐਨ ਆਖਰੀ ਮੌਕੇ 'ਫਾਇਰ' ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਗਰੇਵਾਲ ਵਲੋਂ ਲਿਖੀ ਇਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਨੂੰ ਐਲਜੀਟੀਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਗਰਦਾਨਿਆਂ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੌਂਕੀ ਨੇ ਇਸ ਸੰਪਾਦਕੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਿਆ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤ ਕੀ ਸੀ? ਬੱਸ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਟਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨ ਦੀ ਗੜਬੜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਗਦੀਸ਼ ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ਰਗੜਾ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਬਰੈਂਪਟਨ ਈਸਟ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਕੰਸਰਵਟਵ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਰਪਣ ਖੰਨਾ ਦੀ ਇੱਕ 10 ਕੁ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਟਵੀਟ ਨੂੰ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਸ ਦੀ ਟਵੀਟ ਸਮਲਿੰਗੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੈ।  ਖੰਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਚੇਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਟਾਰਗਿਟ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਵੀ ਮੰਗ ਲਈ ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।

ਐਨਡੀਪੀ ਆਗੂ ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਰਾ ਗੁਰਰਤਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਘਟੀਆ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੰਸਰਵਟਵ ਆਗੂ ਐਂਡਰੂ ਸ਼ੀਅਰ ਦੇ 2005 ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ 'ਤੇ ਵੀ ਲਿਬਰਲਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਾਵੇਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਪਿਛੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼ੀਅਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਗੱਲ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨੁਕਸਦਾਰ ਦੱਸਣਾ ਕੋਈ ਜੁਰਮ ਹੈ? ਸ਼ਰਾਬ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਫਿਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਔਗੁਣ ਵੀ ਗਿਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭੰਗ ਹੁਣ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕ ਇਸ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦ ਇਹ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਈ ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਆਖਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਲਾਗੂ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਲੋਕ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਕੋਈ ਜੁਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ।  ਤਲਾਕ, ਲਾਟਰੀ, ਜੂਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰਭਪਾਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਸੱਭ ਕੁਝ ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹਨ। ਕੀ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਨਾ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਜੁਰਮ ਹੈ? ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਅਗਰ ਕਈ ਅਜੇਹੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਜੁਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬਿਆਨਾਂ ਜਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਪੋਸਟਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਏਨਾ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਅੱਜ ਹਾਲਤ ਇਹ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਫਰਾਡ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਆਗੂ ਬੋਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਸ 'ਤੇ ਇਮੀਗਰੰਟ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਦੇਵੇਗਾ।  ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ ਅਜ਼ਾਦੀ ਹੁਣ 'ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਕੁਰੈੱਕਟਨੈੱਸ' ਦੀ ਕੈਦਣ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਲਿਬਰਲਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਟਰੂਡੋ ਦੇ 'ਕਾਲੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਚਾਲੀ ਚੋਰ' ਵਾਲੀ 20 ਕੁ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਅੱਜ 'ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਕੁਰੈੱਕਟਨੈੱਸ' ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।

-ਸ਼ੌਂਕੀ ਇੰਗਲੈਂਡੀਆ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1043, ਸਤੰਬਰ 20-2019

 


ਅਹਿਮ ਚੋਣ ਮੁੱਦਾ ਬਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ

ਬਰੈਂਪਟਨ, ਮਾਲਟਨ ਅਤੇ ਸਰੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਰਾਚੀ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤੇ ਦੀਆਂ ਗਰੀਬ ਬਸਤੀਆਂ ਵਰਗੀ ਬਨਣ ਤੋਂ ਬਚਾਓ!!

21 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ ਕਨੇਡੀਅਨ ਲੋਕ 43ਵੀਂ ਸੰਸਦ ਚੁਨਣ ਵਾਸਤੇ ਵੋਟਾਂ ਪਾਉਣਗੇ। 338 ਐਮਪੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਚੁਣੇ ਜਾਣਗੇ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ-ਸੂਰਤ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ। ਮਜਾਰਟੀ ਸਰਕਾਰ ਬਨਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ 170 ਐਮਪੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਗਰ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਰਟੀ 170 ਐਮਪੀ ਈਲੈਕਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣੇਗੀ। ਕੁਲੀਸ਼ਨ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਂਜ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੋਣ ਵਾਅਦੇ ਕੀਤੇ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇਣ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਭਾਵ ਸਰਕਾਰ ਕੁਝ ਵੀ ਛੁਪਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖੇਗੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜੁਵਾਬਦੇਹ ਹੋਵੇਗੀ। ਐਸਐਨਸੀ ਲਾਵਲਿਨ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਫਰਾਡ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੈ? 2019 ਵਿੱਚ ਬਜਟ ਬੈਲੰਸ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਮਹੂਰੀ ਰੀਫਾਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਢੋਂ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ  ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਔਰਤ ਮਰੀਅਮ ਮੁਨਸਿਫ਼ ਨੂੰ ਜਮਹੂਰੀ ਰੀਫਾਰਮ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੰਤਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਰੀਅਮ ਮੁਨਸਿਫ਼ ਨੇ ਕਨੇਡੀਅਨ ਸਿਟੀਜਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ  ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਰਫੂਜੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਸੂਤੇ ਫਸੇ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਮਰੀਅਮ ਮੁਨਸਿਫ਼ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਖਿਸਕਾ ਕੇ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

2015 ਦੀ ਚੋਣ ਕੰਪੇਨ ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਛਵੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰੇਗਾ ਜੋ ਟਰੂਡੋ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹਾਰਪਰ ਸਰਕਾਰ ਹੇਠ ਨੁਕਸਾਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੱਜ ਹਾਲਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਖੜਕਦੀ ਹੈ। ਰੂਸ, ਚੀਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲ ਕਦੇ ਏਨੇ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਜਿੰਨੇ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖਰਾਬ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਟਰੰਪ ਨਾਲ ਤਾਂ 2018 ਦੀ ਜੀ-7 ਸਮਟ ਮੌਕੇ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਖੜਕ ਪਈ ਸੀ।

ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਰਫੂਜੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੱਫ਼ੇ ਦੇਣ ਉੱਤੇ ਕਈ ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਖੂਹ ਘਾਤੇ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਸੀਰੀਅਨ ਰਫੂਜੀਆਂ ਦੀ ਜਵਾਈਆਂ ਵਾਂਗ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੇਹੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਰੀਟਾਇਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੀਨੀਅਰਜ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀਆਂ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਫੂਜੀਆਂ ਵਰਗੇ ਬੈਨੀਫਿਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਗਰਭਪਾਤ ਵਾਸਤੇ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਸੈਂਕੜੇ ਮਿਲੀਅਨ ਫੰਡ ਭੇਜ ਰਹੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਬਜਟ ਘਾਟੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਫਰਾਡ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦਾ ਮੀਡੀਆ ਵੀ ਇਸ ਪਸਰ ਚੁੱਕੇ ਫਰਾਡ ਦੀਆਂ ਵਿਸਤਰਤ ਰਪੋਰਟਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ, ਬਰਾਡਕਾਸਟ ਤੇ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਪਰ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਜੂੰ ਨਹੀਂ ਸਰਕੀ।

ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੱਦਾਂ ਹੇਠ 6-7 ਲੱਖ ਲੋਕ ਲਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਫੂਜੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੋਕ ਤਾਂ ਝੱਟ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਟੂਡੈਂਟ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ਟਰ ਕੈਸ਼ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਹ ਨਾ ਚਲਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਰਫੂਜੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਤ ਇਹ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਰਫੂਜੀ ਸਿਸਟਮ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਾਈਨ ਏਨੀ ਲੰਬੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਕੇਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਪੀਲਾਂ ਅਤੇ ਦਲੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਈ ਸਾਲ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਫਰਾਡੀ ਏਜੰਟ ਜਹਾਜ਼ ਭਰ ਭਰ ਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵੱਲ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਸਤੇ ਕਮਰਾ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਭਾਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਲਾ ਧੰਨ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਇਨਵੈਸਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਟੱਪ ਗਈ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ ਵੀ ਵਧ ਗਏ ਹਨ। ਸਧਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਕਨੇਡੀਅਨ ਲੋਕ ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਬਣਾ ਸਕਣਗੇ।

ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਫੂਜੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਹਨ  ਜਿਹਨਾਂ 'ਤੇ ਕਈ ਬਿਲੀਅਨ ਫੂਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੂਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਵੀ ਮੁਹੱਈਆ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੂਡੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 90% ਫਰਾਡ ਹੈ। ਇਹ ਫਰਾਡ ਹੋਰ ਕਈ ਫਰਾਡਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਈਲਿਟ ਫਰਾਡ, ਦਾਖਲਾ ਫਰਾਡ, ਜਾਅਲੀ ਕਾਲਜ ਫਰਾਡ, ਕਥਿਤ ਸਟੂਡੈਂਟ ਸਪਾਊਜ਼ ਫਰਾਡ, ਪੀਐਨਪੀ ਫਰਾਡ, ਐਲਐਮਆਈਏ ਫਰਾਡ, ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਕਿੱਕ-ਬੈੱਕ ਫਰਾਡ ਆਦਿ ਕਈ ਫਰਾਡ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਟੂਡੈਂਟ ਨਾਲ ਇੱਕ 'ਸਪਾਊਜ਼' ਝੱਟ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੀਜ਼ਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕੈਸ਼ ਕੰਮ ਦਾ ਪਟਾ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਅਗਰ ਕਨੇਡੀਅਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਾਂ ਪੀਆਰ ਲੋਕ ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਮੌਕੇ ਕਿਸੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਾਸਤੇ ਵੀਜ਼ਾ ਮੰਗਣ ਤਾਂ ਠਾਹ ਨਾਂਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਟੈਕਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਝੂਠੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਦੇ ਵਿਜ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਛੁਪ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਹੈ ਪਰ ਜੋ 20-20 ਇੱਕ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਦੇ ਵਿਜ਼ਟਰ 'ਸੋਨੇ ਦੀ ਝਾਲ' ਵਾਲੇ ਅਮੀਰਜ਼ਾਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੈਰ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਹੇਠ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਨਫੋਸਮੈਂਟ ਲੱਗ ਭੱਗ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜਦ ਲੋਕ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਫਰਾਡ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵਿਭਾਗ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ 'ਸਬੂਤਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਕਾਇਤ ਕਰੋ'। ਭਾਈ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸੀਬੀਐਸਏ (ਕੈਨੇਡਾ ਬਾਰਡਰ ਸਰਵਿਸ ਏਜੰਸੀ) ਵਿਭਾਗ ਕਿਸ ਕੰਮ ਵਾਸਤੇ ਹੈ?

ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਗਰਕ ਚੁੱਕੀ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਅਹਿਮ ਚੋਣ ਮੁੱਦਾ ਬਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰੋ। ਬਰੈਂਪਟਨ, ਮਾਲਟਨ ਅਤੇ ਸਰੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਰਾਚੀ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤੇ ਦੀਆਂ ਗਰੀਬ ਬਸਤੀਆਂ ਵਰਗੀ ਬਨਣ ਤੋਂ ਬਚਾਓ! ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਕੇ ਬਣਾਏ ਘਰ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਵਿਖ ਦਾ ਕੁਝ ਫਿਕਰ ਕਰੋ!

-ਸ਼ੌਂਕੀ ਇੰਗਲੈਂਡੀਆ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1042, ਸਤੰਬਰ 13-2019

 


ਅਖੇ 'ਸਾਡੀ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ' ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ!

ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ 4 ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਲੋਕ ਕਿੰਨੇ ਇੰਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਹਨ?

21 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਕਨੇਡੀਅਨ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਭਖਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਰਵੇਖਣ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਰਵੇਖਣ ਆਏ ਦਿਨ ਜਾਰੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸੀਬੀਸੀ (ਕਨੇਡੀਅਨ ਡ ਬਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ) ਇਹਨਾਂ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਛਾਇਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਐਂਡਰੂ ਸ਼ੀਅਰ ਦੀ ਕੰਸਰਵਟਵ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸਖ਼ਤ ਟੱਕਰ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਦੀ ਫੈਡਰਲ ਪਾਰਟੀ ਐਨਡੀਪੀ ਦੇ ਆਗੂ ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਖਤ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕ ਹੁਣ ਗਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਇਸ ਤੋਂ ਤੀਜਾ ਦਰਜਾ ਖੋਹਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੁੱਜ ਗਈ ਹੈ। ਐਨਡੀਪੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਸੁੰਗੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਗੂ ਅਤੇ ਵਰਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਏ ਦਿਨ ਗਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮੱਤ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਕਦੇ ਵੀ ਕੰਸਰਵਟਵ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਬਿਆਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਵੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਨਡੀਪੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਲਿਬਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵੋਟਰ ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਵੀ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਐਨਡੀਪੀ ਰਾਹੀਂ (ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ) ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਸਿੱਧੀ ਹੀ ਲਿਬਰਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਅਗਰ ਲਿਬਰਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਐਨਡੀਪੀ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾ ਕੇ ਖਰਾਬ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਬਹੁਤੇ ਐਨਡੀਪੀ ਸਮਰਥਕ ਤਾਂ ਗਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲ ਖਿਸਕ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਸਮਰਥਕ ਲਿਬਰਲ ਅਤੇ ਕੰਸਰਵਟਵ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲ ਵੀ ਝੁਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬਿਆਨ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਬਾਗੋ ਬਾਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਐਨਡੀਪੀ ਦਾ ਹੱਥ ਏਨਾ ਤੰਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਲੋਕ ਫੰਡ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ 'ਕੋਰ ਸਮਰਥਕ' ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਗੂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਹੁਣ ਪੂਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਤਾਂ ਸ਼ਰੇਆਮ ਲਿਬਰਲਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਇਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਬਰਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਐਨਡੀਪੀ ਕਥਿਤ 'ਮੌਸਮ ਤਬਦੀਲੀ' ਉੱਤੇ ਲਿਬਰਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਬਨ ਟੈਕਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਪਹੁੰਚ (ਸਮੇਤ ਟੈਕਸ) ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਐਡ ਆਮ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 10 ਲੱਖ (ਇਕ ਮਿਲੀਅਨ) ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਐਡ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪਾਤਰ ਲਿਬਰਲ ਮੰਤਰੀ ਨਵਦੀਪ ਬੈਂਸ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਪੰਜਾਬੀ ਮੀਡੀਆਕਾਰ ਇਸ ਐਡ ਨੂੰ ਲਿਬਰਲਾਂ ਵਲੋਂ ਦੇਸੀ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਚੋਗਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਲਿਬਰਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਥਨਿਕ ਪ੍ਰੈਸ ਦਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਐਡਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਫੇਸਬੁੱਕ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਂਝ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ 'ਕਨੇਡੀਅਨ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ' ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਮੋਟ ਕਰਨ ਦੀਆ ਡੀਂਗਾਂ ਮਾਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਛਲੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਲੋਕਲ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਮਦਦ ਵਾਸਤੇ ਕਈ ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਰਾਖਵਾਂ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਦਿੱਤਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆ ਹੈ? ਸ਼ੌਂਕੀ ਨੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੇ ਕਈ ਮੀਡੀਆਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭਾ ਜਿਸ ਦੇ ਅਦਾਰੇ ਨੂੰ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 'ਪ੍ਰੈਸ ਬਜਟ' ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਹਾਂ ਹੁਣ 'ਚੋਣ ਚੋਗਾ' ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹ 10 ਲੱਖ ਨਵੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕਿੱਥੇ ਗਈਆਂ ਹਨ? ਸ਼ੌਂਕੀ ਨੂੰ ਬੀਸੀ ਅਤੇ ਅਲਬਰਟਾ ਵਗੈਰਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਮਹਾਂ ਨਗਰੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਤਾਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੈ। ਏਨਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨਫਰੰਸ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੱਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਇਮੀਗਰੰਟਾਂ ਕਾਰਨ ਟੋਰਾਂਟੋ ਮਹਾਂ ਨਗਰੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਥੁੜ੍ਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।  ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਹੋਰ ਇਮੀਗਰੰਟ ਟੋਰਾਂਟੋ ਮਹਾਂ ਨਗਰੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਾਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸੁਣਿਆਂ ਹੈ ਕਿ ਵੈਨਕੂਵਰ ਮਹਾਂ ਨਗਰੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਵੀ ਇਹੀ ਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਟੋਰਾਂਟੋ ਮਹਾਂ ਨਗਰੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਤਾਂ ਕੈਸ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਭਰਮਾਰ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਟਰਾਂ, ਸੁਪਰ ਵੀਜ਼ਾ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਟੂਡੈਂਟਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ। ਓਨਟੇਰੀਓ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ $14 ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਹੈ ਪਰ $14 ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਹੁਣ ਮਿਲਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਕਨੇਡੀਅਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ  ਹੁਣ 8-9 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਕੈਸ਼ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਮਸਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਾਲਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਲੈਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੈ ਲਓ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਥੇਰੇ ਹਨ ਜੋ $6 ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਸ਼ੌਂਕੀ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਰੇਡੀਓ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਲਕ ਮਕਾਨ ਲੇਡੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਟੂਡੈਂਟ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਲੜਕੀ ਵਿਚਕਾਰ ਤੂੰ ਤੂੰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਲੜਕੀ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਮਾਲਕ ਨੇ ਦੋ ਬੈੱਡਰੂਮ ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ 6 ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਲੜਕੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਤੋਂ $400 ਮਹੀਨਾ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਲਕਣ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਥਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂਗਣੂ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੜਕੀ ਇਸ ਨੂੰ ਝੂਠ ਦੱਸ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੌਣ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਆਰਜ਼ੀ, ਕੱਚੇ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਇਮੀਗਰੰਟਾਂ ਦੀ ਏਨੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ ਕਿ ਰਹਿਣ ਵਾਸਤੇ 'ਸ਼ੇਅਰਡ ਕਮਰਾ' ਵੀ ਹੁਣ $400 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਕੈਸ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਔਖੇ ਹਨ, ਖਰਚਾ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਕਮਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਜਹਾਜ਼ ਧੜਾ ਧੜ ਭਰੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਗਰ ਲਿਬਰਲ ਫਿਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਏਧਰ ਓਲਰ ਜਾਵੇਗਾ।

ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਆਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸਲਾਨਾ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ 3 ਲੱਖ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵਧਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਲਾਨਾ  3 ਲੱਖ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਫੂਜੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ, ਲੱਖਾਂ ਆਰਜ਼ੀ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਟੂਡੈਂਟ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਲਿਬਰਲ ਸਰਕਾਰ ਪੂਰੇ ਅੰਕੜੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਭੱਜ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸੂਤਰਾਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 'ਵਿਜ਼ਟਰਾਂ' ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ 3 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਇੰਪੋਰਟ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਅਗਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇਹ ਇੰਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਜੋਗੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।

-ਸ਼ੌਂਕੀ ਇੰਗਲੈਨਡੀਆ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1041, ਸਤੰਬਰ 06-2019

 


ਮੈਕਸਿਮ ਬਰਨੀਏ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ 'ਇਮੀਗਰੰਟ ਮਨਾਰਿਟੀ ਕਾਰਡ'

'ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ' ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੈ 'ਪਾਪ'

ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਮੈਕਸਿਮ ਬਰਨੀਏ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ 'ਇਮੀਗਰੰਟ ਮਨਾਰਿਟੀ ਕਾਰਡ' ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 'ਸੇ ਨੋ ਟੂ ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ' (ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਾਂਹ ਆਖੋ) ਦੇ ਬਿੱਲ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਪੈਟੀਸਨ ਨਾਮ ਦੀ ਐਡ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਖੇ ਇਹ ਸਾਡੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਹੈ।  ਅਗਰ 'ਸੇ ਨੋ ਟੂ ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ' ਨਹੀਂ ਆਖਣ ਦੇਣਾ ਤਾਂ 'ਸੇ ਯੈੱਸ ਟੂ ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ' ਦਾ ਬਿੱਲ ਬੋਰਡ ਲਗਾ ਕੇ ਵੇਖ ਲਓ! ਅਗਰ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ 'ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ' ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜੇਹੇ ਬੋਰਡ ਜ਼ਰੂਰ ਲਗਾਊਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂਕਿ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਨੀਤੀ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵਾਕਫ਼ ਹੋ ਸਕਣ।

ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 'ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ 'ਪਾਪ' ਹੈ। ਅਜੇਹੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਿਤਕਰੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਨਸਲਵਾਦੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੰਗਦਾਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਚੁਸਤ ਲੋਕ ਇਸ ਡਰਾਵੇ ਨੂੰ ਬਲੈਕਮੇਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਗੋਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਡਰੋਂ ਖਾਮੋਸ਼ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਵੋਟਾਂ ਲੈਣੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੋਟ ਦਾ ਕੋਈ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਇਹ ਅਗਰ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਪਵੇ ਤਾਂ 'ਜ਼ਹਿਰ' ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਪਵੇ ਤਾਂ 'ਖੰਡ' ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

'ਸੇ ਨੋ ਟੂ ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ' ਬਿੱਲ ਬੋਰਡਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 'ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ' ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਹੋਰ ਵਧਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕੁਝ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਆਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਹੇਠ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਮਖੌਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸੱਭ ਹਥਿਆਰ ਜਾਇਜ਼ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ' ਕੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ 'ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ' ਕਿਉਂ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਅਮੀਰ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਏਜੰਟ, ਆਈਲਿਟਸ ਵਪਾਰੀ, ਕੰਨਸਲਟੈਂਟ, ਵਕੀਲ, ਘਰ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਘਰ ਅੱਗੋਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁਰਨੇ ਬਨਉਣ ਵਾਲੇ, ਜਾਅਲੀ ਪੀਐਨਪੀ, ਕਈ ਜਾਅਲੀ ਕਾਲਜ, ਕਈ ਜਾਅਲੀ ਦਾਖਲੇ, ਜਾਅਲੀ ਜਾਬਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜਾਅਲੀ  ਨੈਨੀ ਕੰਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਕੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੈਸ਼ ਕੰਮ ਦਵਾਉਣ/ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦਵਾ ਕੇ ਕਿੱਕ-ਬੈੱਕ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸੱਭ ਇਸ ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਮਾਲੋਮਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਢੰਗ ਤਰੀਕੇ ਵਰਤ ਕੇ ਪੀਆਰ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਵੇਂ ਲੁੱਟ ਹੋ ਜਾਣ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜਾਬ ਦੀ ਆਫ਼ਰ ਨਾਲ ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੀ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਰਾਹੀਂ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਸਿੱਧੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਜਾ ਉਤਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਸੈਟਲ ਵੈਨਕੂਵਰ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਇਸ ਦੇ ਓਲਟ ਟੋਰਾਂਟੋ ਆ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਜਾਬ ਆਫਰ ਤਾਂ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਖਰੀਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀਆਰ ਦੀ ਸਟੈਂਪ ਵਾਸਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਕਈ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਦਾਰੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੋਟੀਆਂ ਗਰਾਂਟਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਸਾਰੇ ਫਰਾਡ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਅਜੇਹੇ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਖੜੇ ਕਰ ਲਏ ਗਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਿਕ ਰਪੋਰਟਾਂ ਲੈ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਈ ਰਪੋਰਟ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬੁਢਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਕੋਈ ਰਪੋਰਟ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਅਬਾਦੀ ਦੇ 1% ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਰ ਸਾਲ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤਕਰੀਬਨ 3 ਲੱਖ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਨਾ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਰਜ਼ੀ ਕਾਮੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਸਲਾਨਾ 2 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਟੂਡੈਂਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਜੋ ਹੁਣ ਪੰਜ ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਲਾਨਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।  ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਫੂਜੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪੈਦਲ ਬਾਰਡਰ ਟੱਪ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਹੁਣ ਤੱਕ 60 ਕੁ ਹਜ਼ਾਰ ਆ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਬੋਝ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣਾ, ਵੈਲਫੇਅਰ, ਬੁੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ ਤੇ ਸਾਲਾਂ ਬੱਧੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਫੂਜੀ ਕੈਸਾਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ। ਉਧਰ 10-10 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਜ਼ਟਰ ਵੀਜ਼ਾ ਵਾਲੇ ਹਰ ਸਾਲ 6 ਮਹੀਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੈਸ਼ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਰਫੂਜੀ ਬਣ ਕੇ ਪੱਕੇ ਡੇਰੇ ਲਗਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਦਾਂ ਹੇਠ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਮਾਂ ਕਰ ਲਓ ਤਾਂ ਹਰ ਸਾਲ 10 ਲੱਖ (ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ) ਤਾਂ ਬਣ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਲਿਬਰਲਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ  3-4 ਮਿਲੀਅਨ ਆ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜੰਤਕ ਕਰਨ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ।

36-37 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 3-4 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਹੋਰ ਲਿਆ ਸੁੱਟੋ ਤਾਂ ਫਿਰ ਓਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਸਿੰਗਲ ਫੈਮਲੀ ਘਰ ਹੁਣ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੂਮਿੰਗ ਹਾਊਸ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਆਉਣ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਅਗਰ ਮੰਦੀ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ?

ਅਗਰ ਬੇਮੁਹਾਰੀ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ 'ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ' ਕਹਿਣਾ ਗ਼਼ਲਤ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਬਲਿਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਭੱਜਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਕੋਈ ਅਜੇਹਾ ਮੈਜਿਕ ਨੰਬਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ' ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਬਰੈਂਪਟਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋਂ ਜਿੱਥੇ 6 ਕੁ ਲੱਖ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 2 ਕੁ ਲੱਖ ਹੋਰ ਬਿਨਾਂ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਦਾਖਲੇ ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਏ ਹੋਏ ਹਨ ਪਰ ਕੈਸ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਫ਼ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਵਾਉਣ ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਚੱਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

-ਸ਼ੌਂਕੀ ਇੰਗਲੈਂਡੀਆ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ 1040, ਅਗਸਤ 30-2019

 


ਮਾਮਲਾ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਜਹਾਦੀ ਜੈਕ ਦਾ; ਲੋਕ ਊਠ ਦਾ ਬੁੱਲ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਹਨ!

ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੁੰ 'ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ' ਦੀ ਆਲੰਬਰਦਾਰ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਜਹਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਸਮੇਤ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਿਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਈ ਐਸ ਆਈ ਐਸ ਵਾਸਤੇ ਲੜਨ ਗਏ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਉੱਥੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਕਿ ਸਟੇਟ ਦੀ ਹਾਰ ਪਿੱਛੋਂ ਕਈ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਰਹੇ ਜਹਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਕਟਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ। ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਜਹਾਦੀਆਂ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਲੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਲੋਕ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਸਮੇਤ ਵੱਖ਼ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਜਹਾਦੀ ਜੈਕ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਜੈਕ ਲਿਟਸ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਬਦਲ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਹਾਦੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਲੜਨ ਵਾਸਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਆ ਚਲੇ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਕੋਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਸਿਟੀਜਨਸ਼ਿਪ ਸੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਕੇ ਵਸਣ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕਨੇਡੀਅਨ ਸ਼ਹਿਰੀਅਤ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਇੰਝ ਉਸ ਕੋਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀਅਤ ਸੀ।

ਜਦ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਨੂੰ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਕਾ ਤੋਂ ਖਦੇੜਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜਹਾਦੀ ਜੈਕ (ਜੈਕ ਲਿਟਸ) ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਹਾਦੀ ਕੈਦ ਕਰ ਲਏ ਗਏ ਸਨ। ਰਾਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਸੀ।  ਜਹਾਦੀ ਜੈਕ ਦੀ ਉਮਰ ਹੁਣ 24 ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕੁਰਦਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਜਹਾਦੀਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਨ। ਕੁਰਦ ਫੋਰਸ ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਜਹਾਦੀ ਕੈਦੀ ਹਨ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਕੈਦੀ  ਸ਼ਹਿਰੀਅਤ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇੰਝ ਜਹਾਦੀ ਜੈਕ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਜਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਜਹਾਦੀ ਜੈਕ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀਅਤ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਉਸ ਦੀ ਜਨਮ ਭੋਇੰ ਹੈ ਪਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਸਟੈਂਡ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਦੀ ਜੈਕ ਕਿਸੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖਦਸ਼ਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰਖਾਤੇ ਮਦਦ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਟਰੂਡੋ ਅਜੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਖਾਮੋਸ਼ ਹਨ। ਲੋਕ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਊਠ ਦਾ ਬੁੱਲ ਡਿਗਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਭੇਦਭਰੀ ਹੈ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ। ਇਹ ਚੁੱਪ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਤੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ  ਨਰਮ ਪਹੁੰਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਜਹਾਦੀ ਏਨੇ ਸਾਹਸੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜੁਰਮ ਕਰਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣਾ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਦ ਮਰਜ਼ੀ ਸੂਅ ਕਰਕੇ ਕਈ ਕਈ ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਖਾਦਿਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਜਹਾਦੀ ਜੈਕ (ਜੈਕ ਲਿਟਸ) ਦੇ ਬਾਪ ਜੌਹਨ ਲਿਟਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ ਖਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੰਸਰਵਟਵ ਪਾਰਟੀ ਆਗੂ ਐਂਡਰੂ ਸ਼ੀਅਰ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਹਾਦੀ ਜੈਕ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੈ। ਜਹਾਦੀ ਦੇ ਬਾਪ ਜੌਹਨ ਲਿਟਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੌਹਨ ਲਿਟਸ ਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭੁਲੇਖਾ ਖਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਬੇਟੇ ਜਹਾਦੀ ਜੈਕ ਨੂੰ ਜਹਾਦੀ ਜੌਹਨ ਸਮਝ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖਤਰਨਾਕ ਜਹਾਦੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਜਹਾਦੀ ਜੌਹਨ ਅਰਬ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਬਰਤਾਨਵੀਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੀ ਜੋ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਜਹਾਦੀਆਂ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਸਤੇ ਸੀਰੀਆ ਚਲੇ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਹਾਦੀ ਜੌਹਨ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹੁੰਮਦ ਇੰਮਵਾਜ਼ੀ ਸੀ। ਜਹਾਦੀ ਜੌਹਨ ਕਈ ਵੀਡੀਓ ਕਲਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕਰਦਾ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸਨ। ਜਹਾਦੀ ਜੈਕ ਦੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਖਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਪਰ ਅਜੇਹਾ ਮਾਪੇ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਸਤੇ ਸੋਚਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ 'ਸਹੇ ਨਾਲੋਂ ਪੈਹੇ' ਦਾ ਵੀ ਫਿਕਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਨੇ ਜਹਾਦੀ ਜੈਕ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀਅਤ ਬਹੁਤ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਖਿਲਾਫ ਅਦਾਲਤੀ ਕੇਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀਅਤ ਜਨਮ ਸਿੱਧ ਹੈ। ਕੀ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ? ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਅਤੇ ਜਹਾਦੀਆਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਆਮ ਕਨੇਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਕਰ ਹੈ। ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨੇਟਿਵ ਲੋਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਠੋਸ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਉਠਾਇਆ। ਕੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਮੂਲਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵੀ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਬੇਘਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਸੀਨੀਅਰਜ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੈਨੀਫਿਟ ਜਾਅਲੀ ਰਫੂਜੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਇਹ ਜਹਾਦੀ ਲੜਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਲੋਂ ਜਹਾਦੀ ਜੈਕ  ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀਅਤ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਰ ਸਵੇਰ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇਗੀ? ਦੂਜਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਹਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਰਲ਼ ਕੇ ਸਭਿਅੱਕ ਸੰਸਾਰ ਖਿਲਾਫ਼ ਜਹਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਜਰਮਾਨਾ ਹਰਕਤਾਂ ਵਾਸਤੇ ਚਾਰਜ ਕਰੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?

ਸਾਲ 2017 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਨੇਡੀਅਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੋਸ਼ੋਆ ਬੋਇਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਕੈਟਲਿਨ ਕੋਲਮੈਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਜੋਸ਼ੋਆ ਬੋਇਲ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਉਮਰ ਖਾਦਿਰ ਦੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਵਿਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਕੁਝ ਖਾਸ ਸਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੈਟਲਿਨ ਸਮੇਤ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜੋਸ਼ੋਆ ਬੋਇਲ ਅਤੇ ਕੈਟਲਿਨ ਕੋਲਮੈਨ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਾਸਤੇ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਟਰੂਡੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਡੇ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਕਲੋਲ ਵੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹਫਤੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਜੋਸ਼ੋਆ ਬੋਇਲ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 19 ਚਾਰਜ ਲਗਾ ਕੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਕਾਇਤ ਕਰਤਾ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੈਟਲਿਨ ਕੋਲਮੈਨ ਸੀ ਅਤੇ ਕੇਸ ਅਜੇ ਸਿਰੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ। ਇਹ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਜੱਜਮੈਂਟ ਦਾ ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਹੈ।

-ਸ਼ੌਂਕੀ ਇੰਗਲੈਂਡੀਆ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1039, ਅਗਸਤ 22-2019

 


ਕੀ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਲੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਲੁਟਾ ਰਹੀ ਹੈ?

ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ 'ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭ ਫਰਾਡ ਅਤੇ ਫਰਾਡੀਆਂ ਨੂੰ ਹੈ

ਹੁਣ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਸਕਣਗੇ

ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਨਲਾਇਕ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਟੂਡੈਂਟ ਵੀ ਫਾਸਟ-ਟਰੈਕ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਸਟੂਡੈਂਟ ਵੀਜ਼ਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਜੋ ਸੁਵਿਧਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਸਮੇਤ 4 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਟੂਡੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਉਹ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਟੂਡੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ 'ਤਾਲਿਬ' ਬਣ ਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਸਕਣਗੇ। ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਟੂਡੈਂਟ 'ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ' ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਮਰੀਕੀ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਾਕਿ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਹਨ। ਫਾਸਟ ਟਰੈਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੂਡੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੇਠ ਕਨੇਡੀਅਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਕਾਰ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਖੋਖ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੈਨੇਡਾ ਆਉਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਵਾਸਤੇ ਨਵਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਹਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਕਿਊਰਟੀ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘਟੀਆ ਫੈਸਲਾ ਹੈ। ਉਧਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰੰਸੀ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਪਾਕਿ ਦੇ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰੰਸੀ ਪਾਕਿ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਸਟੂਡੈਂਟ ਵੀਜ਼ਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪਾਕਿ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖੋਰਾ ਲਗਾਏਗਾ।

ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਲਿਬਰਲ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਆਏ ਦਿਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੂਡੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੈਨੇਡਾ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਲਾਨਾ 14-15 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਕੈਨੇਡਾ 'ਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੋਹੀ (ਸਾਬਕਾ ਨਕਸਲਬਾੜੀਆ) ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀਜ਼ਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਬਾਰੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਇਹਨਾਂ ਬਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਡਾਲਰ ਬਨਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ।  ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਕੀ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਲੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਲੁਟਾ ਰਹੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਲੁੱਟ ਦਾ ਲਾਭ ਕਿਸ ਨੁੰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਸਮੇਤ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ 'ਫਾਸਟ ਟਰੈਕ' ਹੇਠ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੂਡੈਂਟ ਆ ਰਹੇ ਹਨ,  ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਖਰਚਣਾ ਅਫੋਰਡ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਅੱਡੀਆਂ ਚੁੱਕ ਚੁੱਕ ਕੇ ਫਾਹਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਚੁੱਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਕਾਰਨ ਸੁਨੇਹਾਂ ਇਹ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਖੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟੂਡੈਂਟਾਂ ਵੀਜ਼ਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਪੀਆਰ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਸੱਭ ਤੋਂ ਅਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਏਜੰਟ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ੈਤਾਨ ਏਜੰਟ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਵਟਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਅਮੀਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਨਲਾਇਕ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਮੰਤਰੀ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੂਡੈਂਟ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੁੜ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਸਰਾਸਰ ਧੋਖੇ ਵਾਲਾ ਬਿਆਨ ਹੈ। ਜੋ ਸਟੂਡੈਂਟ 12 ਜਮਾਤਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵੱਲ ਵਹੀਰਾਂ ਘੱਤ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ ਸਗੋਂ ਪੜ੍ਹਨ  ਬਹਾਨੇ ਪੀਆਰ ਲੈਣ ਲਈ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਏਜੰਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਵੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਲਿਟਸ ਪਾਸ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਰਿਸ਼ਵਤਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੂਰਖ ਲੜਕਾ ਬਾਹਰ ਭੇਜਣ ਵਾਸਤੇ ਸਮਾਰਟ ਲੜਕੀਆਂ ਨਾਲ ਸੌਦੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਖਰਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਸੌਦੇ ਸਿਰੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਲੜਕੀਆਂ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਪਿੱਛੋਂ ਅੱਖਾਂ ਫੇਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਥੇ ਆ ਕੇ ਉਹ ਕੈਸ਼ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 20 ਘੰਟੇ ਪ੍ਰਤੀ ਹਫ਼ਤਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਪਰਮਿਟ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਸੇ ਕੈਸ਼ ਕੰਮ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਟ 5 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿਸਤਰਤ ਰਪੋਰਟਾਂ ਛਾਇਆ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਨੌਕਰੀ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਕੈਸ਼ ਕਿੱਕ-ਬੈੱਕ' ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਪੀਆਰ ਵਾਸਤੇ ਪੀਐਨਪੀ ਅਤੇ ਐਲਐਮਆਈਏ ਸ਼ਰੇਆਮ ਵਿਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕਦੇ ਇਹ ਸੌਦਾ 10 ਕੁ ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਕੀਮਤ 40-50 ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਅੱਪੜ ਗਈ ਹੈ। ਥਾਂ ਥਾਂ ਜਾਅਲੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਲਜ/ਸਕੂਲ ਖੁੱਲ ਗਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਟੂਡੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ ਵੀਜ਼ਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੋਟੀ ਫੀਸ ਮਾਂਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਸੁੱਤੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੁਰੱਪਸ਼ਨ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੈ।

ਵੀਜ਼ਾ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਹੇਠ ਹੈ ਜਦਕਿ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨਾ ਸੁਬਾਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਹੇਠ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। 'ਅੰਨੀ੍ਹ ਪੀਹ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ ਚੱਟ ਰਹੇ ਹਨ' ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਕੈਸ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਟੂਡੈਂਟ ਅਤੇ 10-10 ਸਾਲ ਦੇ ਮਲਟੀਪਲ ਵਿਜ਼ਟਰ ਵੀਜਾ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਕੈਸ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਜੋ ਜਾਬਾਂ ਉਹ ਸਸਤੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ 'ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਦਾ ਦੋਹਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।      ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਹ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਟੀ ਕਾਲਜ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰਲ਼ ਕੇ ਲੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੰਝ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ 'ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭ ਫਰਾਡ, ਫਰਾਡੀਆਂ ਅਤੇ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਹੇਠ ਏਨੇ ਲੋਕ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਰਹਿਣ ਵਾਸਤੇ ਬੇਸਮੈਂਟਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ। ਮਕਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਕਿਰਾਏ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਫੋਰਡ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁਟਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਸਰਕਾਰ!

-ਸ਼ੌਂਕੀ ਇੰਗਲੈਂਡੀਆ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1038, ਅਗਸਤ 16-2019

 


ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਬੰਧੀ ਧਾਰਾ 370 ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ

ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੇ ਸੋਟਾ ਮਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ

ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਸੂਬੇ ਸਬੰਧੀ ਧਾਰਾ 370 ਅਤੇ 35ਏ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਹੁਤ ਭੁੜਕਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਨੇ ਪਾਕਿ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉਹ ਜੰਗ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇਣ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਪਾਕਿ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਫਾਰਤੀ ਰਿਸ਼ਤੇ  ਡਾਊਨਗਰੇਡ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਪਾਕਿ ਦਾ ਨਵਾਂ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਜੇ ਦਿੱਲੀ ਆਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਆਵੇਗਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਵਾਹਗਾ ਬਾਰਡਰ ਤੋਂ ਵਪਾਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਸਮਝੌਤਾ ਗੱਡੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਏਅਰ ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਅਜੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਏਅਰ ਸਪੇਸ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਝ ਖੇਤਰ ਹੀ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਖ਼ਬਰਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਏਅਰ ਸਪੇਸ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।  ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਘਾਟਾ ਪਵੇਗਾ। ਵਪਾਰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਾਲਾ ਮਾਲ ਵਾਇਆ ਡੁਬਈ ਮਹਿੰਗੇ ਭਾਅ ਖਰੀਦਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਪਾਕਿ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਫੜ ਮਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਖਿਲਾਫ਼ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਦੇ ਪਾਕਿ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਫ਼ਾਰਤੀ ਸਬੰਧ ਅਪਗਰੇਡ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪਾਕਿ ਨੇ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਧਾਰਾ 370 ਬਹਾਲ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਕਰਾਂਗੇ। ਪਾਕਿ ਨੇ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਠਾਇਆ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਖੈਰ ਪੈਂਦੀ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ।

ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮੀਡੀਆ ਵਾਸਤੇ ਰਪੋਰਟਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾੜੇ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਭਾਰਤ ਖਿਲਾਫ਼ ਮੋਰਚਾ ਖੋਹਲੀ ਬੈਠੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਨਾ ਤਕਸੀਮੇ-ਹਿੰਦ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਮੁੱਦੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਅਖੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਧਾਰਾ 370 ਰੱਦ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਦੋ ਟੋਟੇ ਕਰਕੇ ਵਾਅਦਾ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ 'ਹਮਲੇ' ਕਰੇਗੀ। ਇਹਨਾਂ ਭੱਦਰਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿ ਇੱਕ 'ਸੰਤ' ਜਾਪਦਾ ਹੈ।

ਮੀਡੀਏ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਬਪੱਖੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੇ ਪਰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਗੁਨਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ 72 ਸਾਲ ਦਾ ਵਤੀਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਗਸਤ 1947 ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦ ਕਿ ਪਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਕਬਾਈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਕੇ ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ, ਟਰੇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟ ਪਾਕਿ ਫੌਜ ਦੀ ਸੀ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ੱਿਪਛੇ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਜ਼ਾਦੀ ਪਿੱਛੋਂ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਜਿਨਾਹ ਨੂੰ ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦ ਕਬਾਈਲੀ ਲੁੱਟਮਾਰ ਅਤੇ ਸਾੜਫੂਕ ਕਰਦੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪੁੱਜ ਗਏ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮਮਦ ਮੰਗੀ ਪਰ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਅਧਾਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਲਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ। ਰਾਜਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਰਲਣਾ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1947 ਨੁੰ 'ਇਨਸਟਰੂਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਅਕਸੈਸ਼ਨ' 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਮਾਊਂਮੈਟਨ ਨੇ 27 ਅਕਤੂਬਰ 1947 ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਹਵਾਈ ਰਸਤੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਭੇਜੀ ਤੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਸਮੇਤ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾ ਲਏ ਗਏ ਅਤੇ ਫੌਜ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ 1 ਜਨਵਰੀ 1948 ਨੂੰ ਨਹਿਰੂ ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਯੂਐਨਓ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਸਕਿਊਰਟੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਈ ਮਤੇ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 21 ਅਪਰੈਲ 1948 ਵਿੱਚ ਮਤਾ ਨੰਬਰ 47 ਮਹੱਤਵ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਅਮਨ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫੋਰਸ ਹੀ ਰੱਖੇ, ਬਾਕੀ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾ ਲਵੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਯੂਐਨਓ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਲਿਆ ਕਿਉਂੁਕਿ ਪਾਕਿ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਉਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਜਾਵਗੀ। ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਜਦ ਪਾਕਿ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੋਰਸ ਵਾਪਸ ਨਾ ਬੁਲਾਈ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫੋਰਸ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਜਾਇਜ਼ ਨਾ ਸਮਝਿਆ। ਅਜੇਹਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਾਕਿ ਫਿਰ ਸ਼ਰਾਰਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਲਟਕ ਗਿਆ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਪਾਕ ਇਰਾਦੇ ਜਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਕੱਟੜਵਾਦ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂਕਿ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਵਖਰੇਵੇਂ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।  ਉਧਰ ਪਾਕਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿੱਲਗਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲਟੀਸਤਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਚੁੱਪਚਾਪ ਵੱਖ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਪਾਕਿ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ 80% ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿ ਨੇ ਗਿੱਲਗਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲਟੀਸਤਾਨ ਖੇਤਰ ਨੂੰ 'ਯੂਨੀਅਨ ਟੈਰੇਟਰੀ' ਬਣਾ ਲਿਆ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਰਦਰਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।  ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ 1990 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇੱਕ ਅਜੇਹਾ ਸ਼ੱਕੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੁਹਾਇਦੇ ਹੇਠ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਮੁਹਾਇਦਾ ਆਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। 1963 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿ ਨੇ ਕਰਾਕੁਰਮ ਪਹਾੜੀ ਰੇਂਜ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਲਗਦਾ 2700 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਚੀਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਕਿ ਨੇ  ਗਿੱਲਗਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲਟੀਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਠਾਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਿਰਕੇ ਵਸਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਦਾ ਲੋਕਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।

ਜਿਹੜਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਧਾਰਾ 370 ਤੋੜਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਾਲੇ

ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਦੋ ਟੋਟੇ ਕਰਨ 'ਤੇ ਤਰਲੋ ਮੱਛੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਦੋ ਟੋਟੇ 1949 ਵਿੱਚ ਚੋਰੀਂ ਕਰ ਲਏ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਟੋਟੇ ਦਾ 2700 ਵਰਗ ਮੀਲ ਇਲਾਕਾ ਚੀਨ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਾਕਿ ਦੇ ਸੋਹਲੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕੋਸਣ ਵਾਲੇ ਭਾੜੇ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਜਾਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕੋਸਣ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੇਟ ਸੋਟਾ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ 1947-48, 1965, 1971 ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ ਹਾਰ ਹੀ ਮੂੰਹ ਲੱਗੀ। ਹੁਣ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਹਾਰ ਜਾਵੇਗਾ। 1971 ਦੀ ਹਾਰ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਪਾਕਿ ਦੇ ਦੋ ਟੋਟੇ ਵੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 90,000 ਫੌਜੀ ਕੈਦੀ ਛੁਡਵਾਉਣ ਮੌਕੇ ਜ਼ੁਲਫਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤੇ ਹੇਠ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਦੋਪਾਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਯੂਐਨਓ ਹੇਠ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪਾਸਾ ਵੱਟ ਲਿਆ ਸੀ। ਭਾਈ ਹੁਣ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕੇਹੀ?

-ਸ਼ੌਕੀ ਇੰਗਲੈਂਡੀਆ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1037, ਅਗਸਤ 09-2019

 


ਖੁਸ ਹੈ ਇਕੱਲੀ ਅਲੀਜ਼ਾਬੈਥ ਮੇਅ, ਤਿੰਨੋ ਫੈਡਰਲ ਲੀਡਰ ਹਨ ਫਿਕਰਮੰਦ

21 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਫੈਡਰਲ ਚੋਣ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਭਖ ਪਿਆ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਗਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਆਗੂ ਅਲੀਜ਼ਾਬੈਥ ਮੇਅ ਹੀ ਅਜੇਹੀ ਆਗੂ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਵਕਤ ਖੁਸ਼ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਗਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਬਨਾਉਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਕੋਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਐਮਪੀ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ, ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਇਸ ਮੌਕੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਫਿਕਰਮੰਦ ਹਨ।

ਬੀਬੀ ਮੇਅ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਕੋਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੀਟਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵੇਖਣਾ ਵਿੱਚ ਗਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰੀਯਤਾ ਵਧਦੀ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਗਰੀਨ ਆਗੂ ਬੀਬੀ ਮੇਅ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣਾ ਵਿੱਚ ਐਨਡੀਪੀ ਆਗੂ ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਯਾ ਹੋਣਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਨਡੀਪੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੰਡਰੇਜ਼ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚੌਥਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਬਨਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਮੁੱਖ ਟੱਕਰ ਤਾਂ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਅਤੇ ਕੰਸਰਵਟਵ ਆਗੂ ਐਂਡਰੂ ਸ਼ੀਅਰ ਵਿੱਚਕਾਰ ਹੈ ਪਰ ਐਨਡੀਪੀ ਅਗੂ ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਡਾਹਢੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਐਨਡੀਪੀ ਪਛੜਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਫੰਡਰੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁਣ ਗਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਪਛੜ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 'ਘਨੇੜੀ' ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਗੂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਉਹ ਹੁਣ ਚੋਣ ਫੰਡ ਦੇਣ ਸਮੇਂ ਪਿੱਠ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਕਿਬੈੱਕ ਵਿੱਚ ਐਨਡੀਪੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਖੋਰਾ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਹੁਣ ਕਿਬੈੱਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਨਡੀਪੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਕੰਸਰਵਟਵ ਆਗੂ ਸ਼ੀਅਰ ਵਾਸਤੇ ਓਨਟੇਰੀਓ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਆਸ ਸੀ ਅਤੇ ਲਿਬਰਲ ਆਗੂ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਵਾਸਤੇ ਕਿਬੈੱਕ ਚਣੌਤੀ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੰਸਰਵਟਵ ਸਮਰਥਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਬੈੱਕ ਸੂਬਾ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਟਰੂਡੋ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

'ਦਾ ਫੋਰਮ ਰੀਸਰਚ' ਫਰਮ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕਿਬੈੱਕ ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹੁਣ 30% ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦਕਿ ਕੰਸਰਵਟਵ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵਧ ਕੇ 28% ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੰਝ ਇਹ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਟੱਕਰ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।  ਇਸ ਪੋਲ ਵਿੱਚ ਕਿਬੈੱਕ ਦੇ 977 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਤ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸੂਬੇ ਵਾਸਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਵੱਖਵਾਦੀ ਬਲਾਕ ਕਿਬੈੱਕਵਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ 15% ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦਕਿ ਗਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵਧ ਕੇ 10%  ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਐਨਡੀਪੀ ਦਾ 9% ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਕਸਿਮ ਬਰਨੀਏ ਦੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਸਿਰਫ਼ 4% ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੀਅਰ ਵਾਸਤੇ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਇੰਝ ਟਰੂਡੋ ਅਤੇ ਜਗਮੀਤ ਲਈ ਕਿਬੈੱਕ ਵੱਡੀ ਚਣੌਤੀ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਕਿਬੈੱਕ ਦੀਆਂ 78 ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 40 ਜਿਤੀਆਂ ਸਨ। ਲਿਬਰਲਾਂ ਨੂੰ 36%, ਐਨਡੀਪੀ ਨੂੰ 25%, ਬਲਾਕ ਨੂੰ 19%, ਕੰਸਰਵਟਵ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ 17% ਅਤੇ ਗਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 3% ਵੋਟਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ।

ਉਪਰੋਕਤ ਸਰਵੇਖਣ 1 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਜੂਨ 11-12 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਬਰਲ ਸਮਰਥਨ 32%, ਕੰਸਰਵਟਵ 25%, ਬਲਾਕ 18%, ਗਰੀਨ 10% ਅਤੇ ਐਨਡੀਪੀ 9% ਸੀ। 23 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਲੈਜੇ/ਸੀਪੀ ਪੋਲ ਨੇ ਉਨਟੇਰੀਓ 'ਚ ਲਿਬਰਲ ਅਤੇ ਕੰਸਰਵਟਵ 36-36% 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਟੱਕਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਸਨ।

ਫੰਡ ਰੇਜ਼ਿੰਗ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੁਸ਼ ਕੰਸਰਵਟਵ ਆਗੂ ਸ਼ੀਅਰ ਹੈ ਜਦਕਿ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਐਨਡੀਪੀ ਆਗੂ ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਲਈ ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਕੈਨੇਡਾ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਅੰਕੜੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਸਰਵਟਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ $8.5 ਮਿਲੀਅਨ ਫੰਡਰੇਜ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇਸ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ $5 ਮਿਲੀਅਨ ਫੰਡਰੇਜ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕੰਸਰਵਟਵ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ $16.5 ਮਿਲੀਅਨ ਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ 2011 ਤੋਂ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਵੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ 2015 ਤੋਂ 3 ਮਿਲੀਅਨ ਵੱਧ ਹੈ।

ਫੰਡਰੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਨੇ $1.44 ਮਿਲੀਅਨ ਇੱਕਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਦਕਿ ਐਨਡੀਪੀ ਨੇ $1.43 ਮਿਲੀਅਨ ਹੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਸਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਕੰਸਰਵਟਵ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਕੈਨੇਡਾ ਵੱਲੋਂ ਇਹਨਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਡੋਨਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।  ਕੰਸਰਵਟਵ ਪਾਰਟੀ ਦੇ  ਡੋਨਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ  53,000 ਹੈ ਜਦਕਿ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਡੋਨਰਾਂ ਦ ਿਗਿਣਤੀ 41,500 ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਕੰਸਰਵਟਵ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਡੋਨਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ 11,500 ਵੱਧ ਹੈ। ਗਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਡੋਨਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 14,600 ਹੈ ਜਦਕਿ ਐਨਡੀਪੀ ਦੇ ਡੋਨਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 14,900 ਹੈ। ਐਨਡੀਪੀ ਕੋਲ ਡੋਨਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਗਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ 300 ਵੱਧ ਹੈ ਪਰ ਫੰਡ ਕੁਝ ਘੱਟ ਹੈ।

ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਟੇਬਲ ਦੇ ਹੇਠਦੀ, ਕੈਸ਼ ਫੰਡ ਹੁਣ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰੰ ਕੈਸ਼ ਫੰਡ ਦੇਣ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਰਿਵਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਚੋਖਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਰਸੀਦ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਅਤੇ ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਲੇਖਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਕਈ ਅਮੀਰ ਦੇਸੀ ਵਪਾਰੀ ਤਾਂ ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਈ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫੰਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂਕਿ ਕੋਈ ਪਾਰਟੀ ਵੀ ਜਿੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇ।

-ਸ਼ੌਂਕੀ ਇੰਗਲੈਨਡੀਆ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1036, ਅਗਸਤ 02-2019

 

 


ਸਬ-ਸਟੈਂਡਰਡ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਬੋਲਬਾਲਾ!

ਗੁੰਮਰਾਹਕੁਨ ਅਤੇ ਸਬ-ਸਟੈਂਡਰਡ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਾਸਤੇ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਨਿਰਾ ਲੂਣ ਗੁੰਨਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜੇਹੀ ਗੁੰਰਾਹਕੁਨ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਾਰਗਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਵਿਖਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁਨ  ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਾਰਨ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਪਿੱਛੇ  ਲੱਗ ਤੁਰੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਛਿੱਥੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਇਸ ਫਰਾਡੀ ਪਾਰਟੀ ਕਾਰਨ ਨਜ਼ਦੀਕੀਆਂ ਨਾਲ ਬੋਲ-ਵਿਗਾੜ ਵੀ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁਨ ਮੀਡੀਆਕਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸੌਦੇ ਵਿਚੋਂ ਖੱਟ ਗਏ ਸਨ।

ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਝ ਚੰਗੇ ਰੈਪੂਟੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵੀ ਇਸ ਰਸਤੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿਰ ਪੈਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਗਰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਿਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

770 ਏਐਮ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ਖ਼ਬਰਸਾਰ ਰੇਡੀਓ ਸ਼ੋਅ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸਾਂਝ ਨਾਮ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵੀ ਅਕਸਰ ਚੰਗੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। 22 ਜੁਲਾਈ ਦਿਨ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਦਾਗਿਆ ਸੀ। ਜਦ ਜਗਦੀਸ਼ ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਦਾਗੇ ਗਏ ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਬਾਰੇ ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸਾਂਝ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਸੁਸ਼ੀਲ ਲੀਹ ਤੋਂ ਹੀ ਲਹਿ ਗਿਆ। ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸਾਂਝ ਦਾ ਜੁਵਾਬ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ? ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਪਿਆ ਪਾੜ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਜਾ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਰਵੈੱਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਬੱਚਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਓਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ? ਚੰਦ 'ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਜਾ ਆਏ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਚੰਦ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦ 'ਤੇ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵਾਲੇ ਚੰਦ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਆਖਣ ਜੋਗੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵੀ ਚੰਦ 'ਤੇ ਜਾ ਆਏ ਹਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸਾਂਝ ਨੇ ਸੁਣਾ ਕੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸਾਂਝ ਨੂੰ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਪੈਂਤੜਾ ਭਾਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਕੰਨ-ਰਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋਸਟ ਜਗਦੀਸ਼ ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਵੀ ਸੁਸ਼ੀਲ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ। ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸਾਂਝ ਦੀ ਉਪਰੋਕਤ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਨੁਕਤਾ ਹੀ ਗ਼ਲਤ ਹੈ। ਹਰ ਜਣਾਖਣਾ ਅਜੇ ਚੰਦ ਤੱਕ ਅੱਪੜਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਾ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦ 'ਤੇ ਤਲਾਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਚੰਦ ਦਾ ਖਹਿੜਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਤਾਂ ਚੰਦ 'ਤੇ ਦੋਬਾਰਾ ਮਨੁੱਖ ਭੇਜਣ ਦੀ ਪਲਾਨ ਬਾਰੀਕੀ ਵਿੱਚ ਘੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਨੇਡਾ ਵੀ ਭਾਈਵਾਲ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਲਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਵੀਂ ਪਲਾਨ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰੀਕਰਮਾ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਪੁਲਾੜ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚੰਦ 'ਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜੋਜਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਚੰਦ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਡੀਪ ਸਪੇਸ ਰੀਸਰਚ' ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੀ ਤਲਾਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇਹੇ ਕੇਂਦਰ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਮੰਦ ਹੋਵੇਗਾ।

ਕੀ ਘੱਗਰ ਦਾ ਪਾੜਾ ਨਾ ਭਰਨ ਸਕਣ, ਹੜ ਨਾ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਣ ਤੇ 120 ਫੁੱਟ ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ 9 ਇੰਚ ਚੌੜੇ ਬੋਰਵੈੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬੱਚਾ ਜਿੰਦਾ ਨਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਣ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ? ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਸੱਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਬੰਦਾ ਭੇਜ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮੱਲ ਮਾਰੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਚੰਦ, ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਦੀ ਖੋਜ ਵਾਸਤੇ ਕਈ ਮਿਸ਼ਨ ਭੇਜੇ ਸਨ। ਪਰ ਚਰਨੋਵੇਲ (ਜੋ ਅੱਜ ਯੁਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਹੈ)  ਦੇ ਐਟਮੀ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਹਾਦਸਾ ਹੋਣੋ ਨਾ ਬਚਾਅ ਸਕਿਆ। ਅੱਜ 35-40 ਬਾਅਦ ਵੀ ਚਰਨੋਵੇਲ ਉਜਾੜ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਜਪਾਨ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਲਾ੍ਹ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਪਰ ਜਦ ਸੁਨਾਮੀ ਆਈ ਤਾਂ ਫੂਕੋਸ਼ੀਮਾ ਦੇ ਐਟਮੀ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਨਾ ਬਚਾਅ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨੇ ਗਏ ਐਟਮੀ ਪਲਾਂਟ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨਿਊ ਓਰੀਲਿਨ ਨੂੰ ਜਦ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੂਫਾਨ (ਹਰੀਕੇਨ) ਨੇ ਹਿੱਟ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਤੂਫਾਨ ਹਿੱਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫੌਜ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਿਆ। ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਉੱਜੜ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਮਰ ਗਏ ਸਨ। ਹਰੀਕੇਨ ਕੈਟਰੀਨਾ ਨੇ $50 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸਪੇਸ ਰੀਸਰਚ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਹੜ੍ਹ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਢਣਾ ਅਤੇ 22 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਇਸ ਨੂੰ ਦਾਗਣਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਅਗਰ ਭਾਰਤ ਚੰਦ 'ਤੇ ਪੁਲਾੜ ਬੱਗੀ ਉਤਰਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੁਨੀਆਂ ਚੰਦ ਤੋਂ ਅਜੇਹੇ ਤੱਤ ਮਾਈਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਪਲਭਦ ਨਹੀਂ ਹਨ।

 

ਦੋ ਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਰੁਮਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ?

 

ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸ਼ੌਂਕੀ ਇੱਕ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਬੇਟੀ ਦੇ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ 'ਤੇ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ 'ਵੈਡਿੰਗ ਪਲੈਨਰ' ਦੀ ਸਰਵਿਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਈ ਗਈ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਰਵਾਇਤ ਮੁਤਬਿਕ ਦੋਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਰੁਮਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਅਰਦਾਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜਦ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੁਮਾਲੇ ਸ੍ਰੀ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਸ਼ੌਂਕੀ ਦਾ ਦਿਲ ਧੜਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਰੁਮਲੇ ਹੀ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਸਨ। ਚਮਕੀਲਾ ਕੱਪੜਾ, ਮਹਿੰਗੀ ਘਢਾਈ ਅਤੇ ਗੋਟੇ ਕਿਨਾਰੀ ਵਾਲੇ ਇਹ ਰੁਮਾਲੇ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋਣਗੇ। ਗ੍ਰੰਥੀ ਰੁਮਾਲੇ ਖੋਹਲ ਕੇ ਜਦ ਭੇਂਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਸ਼ੌਂਕੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਅੱਗ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ਼ੌਂਕੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੀਮਤੀ ਰੁਮਾਲੇ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਅਗਨ-ਭੇਂਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਪਲੀਤ ਕਰਨਗੇ।

ਦੋ ਕੁ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਬਰ ਆਈ ਸੀ ਕਿ ਬਰੈਂਪਟਨ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਤੋਂ 52 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਟਰੇਲਰ ਰੁਮਾਲਿਆਂ ਦਾ ਭਰ ਕੇ ਕੈਲਾਡਨ ਦੇ ਇਕ ਫਾਰਮ ਹਾਉਸ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ  ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਦੋ ਕੁ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਹਫ਼ਤਾ ਕੁ ਪਹਿਲਾਂ ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਤੋਂ ਰੁਮਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਟਰੇਲਰ ਭਰ ਕੇ ਕੈਲਾਡਨ ਦੇ ਫਾਰਮ ਹਾਊਸ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਰੁਮਾਲੇ ਸਾੜਨ ਅਤੇ ਗਾਰਬੇਜ ਡੰਪ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਦੀਆਂ ਰਪੋਰਟਾਂ ਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵੀ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਰੁਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਲੋਡ ਸਾੜਦੀ ਹੋਈ ਫੜੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬੁੱਲ ਬੰਦ ਕਰੀ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਅਗਰ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਬੇਵੱਸੀ ਪਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸ਼ੌਂਕੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸੱਜਣ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੈਲਾਡਨ ਵਿੱਚ ਰੁਮਾਲੇ ਕੌਣ ਸਾੜਦਾ ਹੈ? ਤਾਂ ਜੁਵਾਬ ਮਿਲਿਆ, "ਕੈਲਾਡਨ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਰੁਮਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹਰ ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਗਤ ਭੇਂਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

-ਸ਼ੌਂਕੀ ਇੰਗਲੈਂਡੀਆ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1035, ਜੁਲਾਈ 26-2019

 


'ਗੁਰਮੁੱਖੀ' ਬੋਲਣਾ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਸ਼ੌਂਕੀ ਦੇ ਨੁਕਤਾਚੀਨ!

ਦੋ ਕੁ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੌਂਕੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਅਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਇਆ ਹੋਈ ਇਕ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿਧ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸਤਿੰਦਰ ਸਰਤਾਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ 'ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਦਾ ਬੇਟਾ' ਹੈ। ਸ਼ੌਂਕੀ ਸਤਿੰਦਰ ਸਰਤਾਜ਼ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ 'ਡਾਕਟਰ' ਦੀ ਉਪਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਗਾਇਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਦਾ ਬੇਟਾ' ਆਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ 'ਮਾਂ' ਦਾ ਦਰਜਾ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਮਾਂ ਬੋਲੀ' ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੌਂਕੀ ਨੇ ਸਰਤਾਜ਼ ਵਲੋਂ ਕਹੇ ਗਏ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਗਲਤ ਦੱਸਦਿਆਂ ਇੱਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 'ਗੁਰਮੁੱਖੀ' ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਲਿੱਪੀ (ਸਕਰਿਪਟ) ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਨੀ ਵੀ ਆਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ 'ਗੁਰਮੁੱਖੀ' (ਲਿੱਪੀ) ਸਕਰਿਪਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ਾਹਮੁੱਖੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਰਦੂ ਦੀ ਸਕਰਿਪਟ ਹੈ। ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਦੇਵਨਗਰੀ ਸਕਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਕਰਿਪਟ ਹੈ। ਪੁਰਣੇ ਫੌਜੀ ਆਪਣੇ ਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਕਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਆਪਣੇ ਓਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਂਕੀ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਕਰਿਪਟ ਦੇ ਫਰਕ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ 'ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਦਾ ਬੇਟਾ' ਆਖਣ ਨੂੰ ਗ਼਼ਲਤ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਉਂਝ ਸਤਿੰਦਰ ਸਰਤਾਜ਼ ਬਾਰੇ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਖਿਆ। ਅਤੇ ਨਾ ਸਤਿੰਦਰ ਸਰਤਾਜ਼ ਬਾਰੇ ਸ਼ੌਂਕੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬੁਰਾ ਸੀ। ਸ਼ੌਂਕੀ ਦਾ ਇਹ ਲੇਖ ਕਿਸੇ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਈਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਵਿਚਾਰ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਾਰ ਤਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਮੁਦੇ ਵਖਰੇਵੇਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਖੁੱਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਹਿਸਾਬ ਵਿੱਚ 2+2 ਦਾ ਜੁਵਾਬ 4 ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਜੁਵਾਬ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਗੱਡਾ ਅਤੇ ਕੱਟਾ ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਕੱਟੇ ਨੂੰ ਗੱਡੇ ਨਾਲ  ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਗੱਡਾ ਤਾਂ ਲੱਕੜੀ ਆਦਿ ਦਾ ਬਣਿਆਂ ਜੁਗਾੜ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੱਡਾ ਆਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੱਟਾ ਇੱਕ ਪਸ਼ੂ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੱਡਾ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਕਰਿਪਟ ਦਾ ਸਬੰਧ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਹਨ। ਕੁਝ ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਰਾਸ ਨਹੀਂ ਆਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੌਂਕੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਆਖਿਆ। ਕੁਝ ਕੁ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪੇਸ਼ ਆਏ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਸ਼ੌਂਕੀ ਨੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਗੁਨਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।

ਸ਼ੌਂਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਕਰਿਪਟ 'ਬੋਲੀ' ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਜਦਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਕਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਪੜਾਂਗੇ ਤਾਂ ਉਚਾਰਣ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੁਝ ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਰਾਸ ਨਾ ਆਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੱਨਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਅਖੇ ਸਰਤਾਜ ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਦਾ ਪੁੱਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਹਨ। ਭਾਈ ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਦੇ ਮਰਜ਼ੀ ਪੁੱਤ ਬਣ ਜਾਓ, ਸ਼ੌਂਕੀ ਨੂੰ ਇਸ 'ਤੇ ਕੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸ਼ੌਂਕੀ ਨੇ ਤਾਂ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗਲਤ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬੋਲੀ ਦੀ ਸਾਂਝ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਤਰੇੜ ਪਵੇਗੀ। ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ 'ਮਾਂ' ਆਖਣ ਤਾਂ ਸਾਂਝ ਬਣਦੀ ਹੈ ਪਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਕਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ 'ਮਾਂ' ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮਾਵਾਂ ਬਣ ਜਾਣਗੀਆਂ।

ਅਗਰ ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਹੇਠਲਾ ਵਾਕ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਚਾਰਣ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। "ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਹਾਂ"। ਅਗਰ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਵਿੱਚ ਇੰਝ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਚਾਰਣ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। "ਹਮ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਕੇ ਸਪੂਤ (ਪੁੱਤ) ਹੈਂ।" ਅਗਰ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਇੰਝ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਚਾਰਣ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। "ਵੀ ਆਰ ਸਨਜ਼ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਮਦਰਟੰਗ।" ਉਪਰੋਕਤ ਤਿੰਨੋ ਹੀ ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਲਿੱਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਵਾਕ ਹਨ ਪਰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਤਿੰਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਲਿੱਪੀ ਭਾਵੇਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਹੈ। ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੌਂਕੀ ਦੇ ਕੁਝ ਨੁਕਤਾਚੀਨ 'ਗੁਰਮਖੀ' ਬੋਲਣਾ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕੀਤੇ ਕੁਝ ਸਧਾਰਨ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਆਖਣ ਲੱਗ ਜਾਣ!

 

ਪੈਕਿਜ ਡੀਅਲ!

 

ਟੋਰਾਂਟੋ ਮਹਾਂ ਨਗਰੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਵੱਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਸਮਾਰਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕੱਢਣ ਵਾਸਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵਰਤਣਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਹੈ। ਭਾਵ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਬਚਾਓ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਖਤ ਪਾਓ। ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਸਾਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਦ ਆਪਣੇ ਧੀ-ਪੁੱਤ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਸੱਦਾ ਫੋਨ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ  ਸਨ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਚਾਰ ਪੈਸੇ ਆ ਗਏ ਤਾਂ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਲਈ 'ਇਨਵੀਟੇਸ਼ਨ ਕਾਰਡ' ਵਰਤਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਹੋਰ ਟੌਹਰ ਬਨਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਡੂਆਂ ਦਾ ਡੱਬਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਹੁਣ ਲੱਡੂਆਂ ਦੇ ਡੱਬੇ ਦੀ ਥਾਂ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਮਠਿਆਈ ਜਾਂ ਡਰਾਈ-ਫਰੂਟ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਡ ਵੀ ਬਹੁਤ ਫੈਂਸੀ ਤੇ ਮਲਟੀ-ਲੇਅਰ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਕਾਰਡਾਂ ਦੇ ਏਨੇ ਲੇਅਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ ਜੋੜੀ ਲੇਅਰਾਂ ਜਿੰਨੇ ਮਹੀਨੇ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

ਵਿਆਹ ਦੇ 'ਇਨਵੀਟੇਸ਼ਨ ਕਾਰਡ' ਵੰਡਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸਮਾਰਟ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਕੱਢ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਰੱਖਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਲੋਕ ਪਾਠ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ 'ਇਨਵੀਟੇਸ਼ਨ ਕਾਰਡ' ਅਤੇ ਮਠਿਆਈ ਦਾ ਡੱਬਾ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਸੱਭ ਨੂੰ ਫੜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾ ਬਚਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਸ਼ੌਂਕੀ ਦੇ ਕੁਝ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਇੰਝ ਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਦੇ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ 'ਤੇ ਜਦ ਸ਼ੌਂਕੀ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਲੰਗਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਸੋਚਿਆ ਜਦ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਪਿੱਛੋਂ ਕੀਰਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੈਠੇਗਾ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ 30-35 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦ ਤਬਲਾ ਖੜਕਿਆ ਤਾਂ ਸ਼ੌਂਕੀ ਦੀਵਾਨ ਵੱਲ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਸ਼ੌਂਕੀ ਨੇ ਰਾਗੀਆਂ ਅੱਗੇ ਪੰਜਾਂ ਦਾ ਨੀਲਾ ਨੋਟ ਬਹੁਤ ਰੋਹਬ ਨਾਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੌਂਕੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਨੋਟ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਰਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 'ਹੋਸਟ' ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਡੀਪਾਜ਼ਿਟ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦ ਸ਼ੌਂਕਣ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਵਾਏਗੀ ਤਾਂ ਹੋਸਟ ਪਰਿਵਾਰ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਆਕੇ ਪੰਜਾਂ ਦਾ ਨੋਟ ਰਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਡੀਪਾਜ਼ਿਟ ਵਾਪਸ ਕਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਜਦ ਰਾਗੀਆਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਕ ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਆਣ ਬੈਠਾ। ਸ਼ੌਂਕੀ ਔਖਾ ਸੌਖਾ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਸਮਾਪਤੀ ਜਲਦ  ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਜੇ ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਦੀ ਕਥਾ ਚੱਲ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਢਾਡੀ ਜਥਾ ਸਟੇਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਣ ਬੈਠਾ। ਸ਼ੌਂਕੀ ਲਾਗੇ ਬੈਠ ਕਈ ਸੱਜਣ ਬੁੜ ਬੁੜ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕੁਝ ਉੱਠੇ ਕੇ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ ਇਸ ਦੀ ਹੁਣ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ? ਸ਼ੌਂਕੀ ਵੀ ਗੋਡਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਉਠ ਤੁਰਿਆ। ਬਾਹਰ ਲੰਗਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਚੱਲ ਪਈ ਕਿ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ 'ਤੇ ਰਾਗੀ, ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਅਤੇ ਢਾਡੀਆਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ? ਇੱਕ ਸੱਜਣ ਆਖਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਬੁਕਿੰਗ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਰਾਗੀ, ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਅਤੇ ਢਾਡੀ ਜਥੇ ਦੀ 'ਸੇਵਾ ਭੇਂਟ' ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਰਾਗੀ ਜਥੇ ਵਾਸਤੇ $100, ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਲਈ $51 ਅਤੇ ਢਾਡੀ ਜਥੇ ਵਾਸਤੇ $75 ਦੱਸੇ ਸਨ। ਪਾਠ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਵਾਸਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੀ ਫੀਸ ਅਲੱਗ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ 35-40 ਮਿੰਟ ਲਈ ਰਾਗੀ ਕੀਰਤਨ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਤੇ ਢਾਡੀ ਜਥੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਆਖਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਤਾਂ ਰਾਗੀ, ਢਾਡੀ ਅਤੇ ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਨਿਹਾਲ ਕਰਨਗੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਢਾਡੀਆਂ ਅਤੇ ਕਥਾ ਵਾਚਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਭੇਜਣਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਤਾਂ ਰੋਟੀ ਖਾਣੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਂਹ ਨੁਕਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਸਾਫ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਹੁਣ ਹਰ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਵਿੱਚ 'ਪੈਕਿਜ ਡੀਅਲ' ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਲਓ ਇਹ ਤਾਂ ਹੁਣ ਸਟੈਂਡਰਡ ਹੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੱਜਣ ਨੂੰ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ 'ਪੈਕਿਜ ਡੀਅਲ' ਲੈਣੀ ਪਈ!!

-ਸ਼ੌਂਕੀ ਇੰਗਲੈਂਡੀਆ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1034, ਜੁਲਾਈ 19-2019

 


smyN aqy vYizMg plYnrF ny gurdvfrf pRbMDkF nMU bhuq ksUqf Psfieaf!!

          isafxy kihMdy huMdy sn ik smF bhuq blvfn huMdf hY aqy ieh keI kuJ bdl idMdf hY. awj ijs gwl df ikafs nhIN kIqf jf skdf smF pf ky Auh afm jIvn df ihwsf bx jFdI hY. sLONkI nMU Eh idn Xfd hY jd 1997 ivwc srI, bIsI dy gurU nfnk iswK tYNpl ivwc do DiVaF ivckfr zwt ky iCwqr KVikaf sI ijs ivwc lMgr hfl ivwc AubldIaF dygF, kVCIaF aqy dyg bnfAux vfly Kurcxy vI vrqy gey sn. puils nMU vwzI pwDr `qy dKLl dyxf ipaf sI. hiQafrF aqy kuwiqaF nfl lYs puils juqIaF sxy gurdvfry ivwc dfKl hoeI sI aqy Aupr hYlIkptr GuMm irhf sI. ies lVfeI df kfrn lMgr hfl ivwc rwKIaF kursIaF aqy tybl bfhr kwZx qy qwpV ivCfAux vflI brgyz dy hmly kfrn hoieaf sI. ies gurdvfry ivwc kfPLI smyN qoN lMgr hfl ivwc kursIaF aqy tybl sn. AuNJ bIsI aqy kYlIPornIaF dy bhuqy gurdvfiraF ivwc bhuq smyN qoN lMgr hflF ivwc kursIaF aqy tyblF df pRbMD sI ijs df kdy iksy ny ivroD nhIN sI kIqf. iewk iDr ny gurU nfnk iswK tYNpl `qy kbjLf krn vfsqy ieh mslf KVf kIqf sI aqy kuJ sfl bfad ieh iDr ies gurdvfry `qy kfbjL hox ivwc kfmXfb vI ho geI sI. mOky dy jQydfr rxjIq isMG GtOVf ny ies kys ivwc qwpVF vfilaF df sfQ idwqf sI.

          jd bIsI ivwc qwpVF aqy kursIaF ivckfr XuwD cwl irhf sI qF kYnyzf dy pUrbI ihwsy ivwc smyq torFto mhF ngrI dy  qwpVF vfilaF df pUrf bolbflf sI. ies pfsy iswKF dI vsoN nvIN sI aqy AuhnF dy mnF ivwc pMjfb vflI  rvfieq vwsI hoeI sI. 1984 dIaF ihMsk GtnfvF kfrn kwtVfd dI vI cVHq sI. sfl 1999 - 2000 qwk pUrbI kYnyzf ivwc iswK bjLurgF dI igxqI vDx lwg peI sI aqy 1970 ivwc pUrbI kYnyzf ivwc afey iswK afp vI buZfpy vwl vD rhy sn aqy AuhnF dy bjLurg mfpy vI kYnyzf af vwsy sn. Aumr, afbo-hvf aqy kYnyzf dI jIvn jfc kfrn gozy qF keIaF dy juvfb dyx lwg jFdy hn. ies jLmfny ivwc sLONkI aqy sLONkI dy kuJ dosq lMgr hflF ivwc duwD vfly KflI kryt nMU mUhdf mfr ky aqy kMD nfl lgf ky bYTx lwg pey sn. ies df vI ivroD hox lwg ipaf sI. bfhr dI pfey cOVy gfqry vflf isMG qF sLONkI nMU GUrdf rihMdf sI. pr kuJ sflF ivwc torFto mhF ngrI ivwc bhuqy gurdvfiraF ivwc KflI kryt `qy bYTxf pRvfn ho cuwkf sI. 2010 qwk GUrIaF vwtx vfilaF dy gozy vI juvfb dyx lwg pey sn. aqy 2014-15 qwk torFto dy keI gurdvfiraF dy lMgr hflF ivwc kuJ kursIaF aqy tybl pRgt hox lwg pey sn. hux iewk do nMU Cwz ky bhuqy gurdvfiraF dy lMgr hflF dy KUMijaF ivwc kuJ kursIaF aqy tybl afm ho gey hn. iewk jF do gurdvfry ijwQy nhIN hn, AuQy duwD vfly KflI krytF df bolbflf hY. ieh smyN ny hI sMBv bxfieaf hY nhIN qF jLorfvr qF kdy vI sihmq nf huMdy. hux pRbMDk jLor idMdy hn ik Auh lok hI kursIaF `qy bYTx ijhnF nMU ishq kfrn loV hY pr lok hux gwpF mfrn vfsqy vI kursIaF `qy bYTdy hn aqy pRbMDk KfmosL rihMdy hn.

          kdy torFto mhF ngrI dy gurdvfiraF ivwc ivafh bhuq sfdy huMdy sn aqy afnMd kfrj bfad gurdvfry ivwc lMgr Ckx ipwCoN ivafh sMpUrn ho jFdf sI. jd lokF kol pYsf af igaf qF ivafhF ny rMg bdlxy sLurU kr idwqy. keI keI idn keI keI smfgm hox lwg pey, mihMgy pfrtI hfl bx gey aqy afnMd kfrjF df rUprMg vI bdlx lwg ipaf. blYk-mnI ny ies kMm ivwc mfrg drsLn kIqf aqy ivafh idno idn mihMgy hox lwg pey. hux ivafh bhuq vwzy vwzy zrfmy bx gey hn aqy ies qrF lgdf hY ijs qrF iksy mihMgI iPlm dI sLUitMg ho rhI hovy. gurdvfry ivwc hox vfly afnMd kfrj vI iPlmI rUp Dfrn kr gey. pYsy vfly lok zYkorytrjL aqy vYizMg plYnrjL hfier krn lwg pey hn.

          kuJ hPLqy pihlF EntyrIE Kflsf drbfr izksI gurdvfry ivKy iek afnMd kfrj mOky pirvfr nfl sbMDq kuJ iswK nOjvnF ny mIt vflf pIjLf aRfzr kr ilaf. pqf lwgx `qy pRbMDkF dI dOV lwg geI aqy pIjLf gurdvfry dy gyt `qy hI rok ilaf igaf. pirvfr qoN ies bfry puwiCaf igaf aqy AuhnF ny ies dI muafPLI mMgI. pqf lwgf hY ik eysy gurdvfry ivwc iewk hor afnMd kfrj mOky pwlf PVfAux dI QF ‘PuwlF df hfr’ vriqaf igaf. ies hfr dy PuwlF df rMg lVky aqy lVkI dy kwpiVaF dy rMgF nfl imlfieaf igaf sI. sLfhI aMdfjL dy afnMd kfrj qy zYstInysLn afnMd kfrj vI sLurU ho gey hn. izksI gurdvfry dy pRbMDkF ny afnMd kfrj vfsqy 14 nukfqI pwqr jfrI kr idwqf hY jo buikMg mOky pirvfr nMU idwqf jFdf hY. agr vYizMg plYnrjL hn qF AuhnF nMU afnMd kfrj qoN do idn pihlF pRbMDkF nfl mIitMg ‘jLrUrI’ kr idwqI geI hY. ipCly idnIN torFto dy njLdIk Ekivwl nfm dy sLihr dy iewk gurdvfry ivwc iewk afnMd kfrj mOky lVky aqy lVkI vfsqy do kursIaF (vyKx nMU CotI soPf sIt vrgy) rwKIaF geIaF. afnMd kfrj hoieaf aqy iksy ny ies df ivroD nf kIqf. ipwCoN iksy ny ies dI vIzIE sosLl mIzIaf `qy pf idwqI ijs nfl rOlf pY igaf. kmytI ny ies leI ilKqI muafPI mMg leI aqy nfl hI ies dI qPqIsL krn df bcn idwqf. ies nfl keIaF dI sMqusLtI nf hoeI aqy ‘pMj isMG’ ies dI suxvfeI krn hfltn rIjnl iswK klcrl sosfietI, Ekivwl gurdvfry puwj gey. afnMd kfrj krn vfly gRMQI ny muafPLI vI mMgI aqy ieh vI dws idwqf ik ieh afnMd kfrj kmytI dI pRvfngI nfl hI hoieaf hY, Bfv kursIaF dI pRvfngI pirvfr dI mMg `qy kmytI ny dy idwqI sI. AuDr akfl qKLq ny ies kmytI dy pRbMDkF nMU 10 idnF df kfrn dwso noits Byj idwqf ijs dI rOsLnI `c ‘pMj isMGF’ ny afpxI kfrvfeI Twp idwqI.

          ieh afnMd kfrj iewk iswK lVkI qy gory lVky ivckfr sI. kuJ lok kih rhy hn ik lVky dI ishq kfrn kursI df pRbMD kIqf igaf sI pr vIzIE kilp ivwc lVkf bhuq afrfm nfl qurdf ivKfeI idMdf hY. hux ajyhy afnMd kfrj (gYr-iswKF nfl) afm hox lwg pey hn.

          eyQy ieh kihxf vI bxdf hY ik jQydfr vydFqI ny ieMglYNz dy kuJ iswK sMgTnF dy kihx `qy iewk afdysL jfrI kIqf sI ijs ivwc iswK aqy gYr iswK ivckfr afnMd kfrj `qy pfbMdI lgf idwqI geI sI. jo ieMglYNz ivwc awj vI lfgU hY aqy keI vfr KVkf dVkf vI hoieaf hY. jfpdY smyN aqy vYizMg plYnrF ny gurdvfrf pRbMDkF nMU afx Gyiraf hY!!

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1033, julfeI 12-2019

 


clfvIaF gwlF krn df irvfjL!

aKy! mYˆ gurmuKI df bytf hF-zf[ siqMdr srqfj

          awj kwl clfvIaF gwlF krnf iewk irvfjL hI bx igaf hY. lok horF nMU bFdr bxfAux leI clfvIaF gwlF krdy hn aqy aksr ies ivwc kfmXfb vI ho jFdy hn. JUTy mUTy msly KVy kr ley jFdy hn aqy iksy hor nMU dosLI dws idwqf jFdf hY.

          pfxI dy sMkt nMU hI lY lE aksr sunx nMu imldf hY ik kyNdr srkfr pMjfb df pfxI luwt rhI hY aqy pMjfb bMjr bx irhf hY. pfxI dI Gft hY pr ies leI ijMLmyvfr iewklI kyNdr srkfr nhIN hY. aKy pMjfb dI nihrF suk geIaF hn aqy pfxI rfjsQfn nMU jf irhf hY. jd ibjlI afeI qF pMjfb ivwc itAUivlF df bolbflf ho igaf. ies qoN pihlF pMjfb dIaF nihrF ivwc bhuq pfxI sI. vwzIaF nihrF ivcoN kwsIaF aqy KflLy inkldy sn.  itAUivl lwgx  ipwCoN lokF ny vfh ley aqy nihrI pfxI dI mMg Gt ho geI. pfxI Cwzx qF jfvy ikwQy? agilaF ny pfxI Cwzxf Gtf idwqf. iksy nMU kI pqf sI ik DrqI hyTlf pfxI muwk jfxf hY. nihrF ies nMU rIcfrj krn ivwc vI mddgfr sn. AuWqoNN 1970 ipwCoN pMjfb ivwc Jonf lgfAux df Puafrf cwl ipaf jo pMjfb dI rvfieqI Psl nhIN hY. Jonf aqy itAUbvYWl pMjfb df pfxI suVfk gey pr dosL horF isr miVaf jf irhf hY. pMjfb dIaF kiQq iksfn XunIanF pMjfb df bhuq nuksfn kr rhIaF hn. iksfnF nMU Jonf Cwzx leI pryrn dI QF srkfr nMU kihMdIaF hn ik srkfr PslI bdl dyvy. BfeI ijvyNN ienzstrI krdI hY, KyqI krn vfly vI PslI bdl afp lwBx. sfry pMjfbI pfxI dI vrqoN  dUr aMdysLI nfl krn. Psl qoN pYsf qusIN bnfAuxf hY aqy bdl koeI hor lwB ky dyvy!

          agr PslI rihMd KUMhd nMU awg lgfAux qoN rokx dI gwl hovy qF iksfn XUnIanF kihMdIaF hn iksfno awg lgfE asIN quhfzy nfl hF. sfh qF qusIN vI gMdI hvf ivwc hI lvogy. iPr kihMdy hn srkfr awg lgfAux df bdl dyvy aqy muafvjLf dyvy. awg qusI lgAuNdy ho aqy muafvjLf srkfr dyvy? ieh qF blYkmyl hY. iksfn XUnIanF krdIaF aqy krvfAuNdIaF hn pr nuksfn swB df ho irhf hY. agr srkfr afKy Jonf lyt lgfE aqy pfxI bcfE qF iksfn XUnIanF afKdIaF hn huxy lgfE vyKdy hF kOx rokdf hY? afpoN PfQVIey qYnMU hux kOx Cuzfvy?

          jd pfiksqfn nfl isMD GftI pfxI smJOqf hoieaf qF 70% pfxI pfiksqfn nMU dy idwqf igaf ikAuNik pUrbI pMjfb ivwc sym pYNdI sI. lok pMj-afb qoN pMj diraf smJdy hn pr pMjfb ivwc asl ivwc 6 diraf hn aqy 6vF swB qoN vwzf hY. eysy qrF pUrbI Bfrq ivwc hY ijwQy ihmfilaf ivwcoN swB qoN vwzf diraf bRhmpuwqrf inkldf hY jo gMgf aqy jLmnf vrgIaf ndIaF nMU ingl lYNdf hY.

          pwCmI Bfrq (axvMzy) ivwc swB qoN vwzf diraf isMD hY jo bfkI pMj dirafvF nMU ingl lYNdf hY. isMD GftI pfxI smJOqy hyT Bfrq nMU sqluj, ibafs aqy rfvI dirafvF df pfxI idwqf igaf jdik pfiksqfn nMU jyhlm, Jnfb aqy isMD diraf df pfxI idwqf igaf. awj qwk Bfrq afpxy ihwsy df pfxI vrqxf nhIN iswiKaf  aqy ieh pfxI vwzI mfqrf ivwc pfiksqfn nMU Cwz idwqf jFdf hY. iPr jd lVdy hn qF DmkI idMdy hn ik asIN pfxI bMd kr dyvFgy. pfik vfly afKdy hn kr lE ieh qF quhfzy ihwsy df hI hY. iehnF kol nf ieh pfxI rokx dy sfDn hn aqy vrqx dy sfDn hn. pfxI pfiksqfn vwl lgfqfr vih irhf hY pr eyDr pfxI dI kmI hY. iksfn XUnIanF aqy KfilsfqnI kdy ies pfxI dI gwl nhINN krdy pr rfjsQfn dy pfxI dI rOlf pfAuNdy hn. mnmohn srkfr, modI srkfr, bfdl srkfr, kYptn srkfr aqy hor sfrIaF pihlIaF srkfrF afpxf pfxI vrqx ivwc Pyhl hoeIaF hn.

          jd kdy vI Drm jF pMjfbI bolI dI gwl hovy qF vwzy vwzy bdqfmIjLI vflIaf gwlF krdy hn. ipCly idnIN gfiek siqMdr isrqfjL df iewk ibafn pVHn nMU imilaf hY jo hux zf[ siqMdr srqfj hY. aKy mYˆ gurmuKI df bytf  hF [[[ pMjfbI jubfn qwd qwk nhIN mr skdI jd qwk ies dI ilwpI ijMLdf hY. bolI jF DrqI dy puwq qF suxy hn ilpI dy puwq nvIN iprq hY. ilwpI qF iksy bolI nMU ilKx df sfDn hY, bolI nhIN hY. ilwpI ivwc iksy bolI nMU iliKaf jF piVHaf qF jf skdf hY pr boilaf nhIN jf skdf. boilaf qF bolI ivwc hI jFdf hY. koeI pMjfbI nMU sLhmuKI ilpI ivwc ilKdf hY Kfs kr pfiksqfnI pMjfbI. bhuqy purfqn pMjfbI vI sLfhmuKI ivwc hI ilKdy rhy hn. koeI pMjfbI bolI nMU dyvngrI ilpI ivwc ilKdf hY. keI POjI pMjfbI nMU ‘romn’ ivwc vI ilKdy rhy hn. ilwpI ilKx aqy bolx df sfDn hY, bolI nhIN hY. pr srqfjL df dfavf hY ik Auh gurmuKI ilpI df bytf hY. bilhfry ies zfktr gfiek dy ijs ny mF bolI dI QF ilwpI nMU mF bxf ilaf hY. ieMJ pMjfbIaF dIaF EnIaF hI mfvF hn ijMnIaF ilwpIaF Auh vrqdy hn jF vrq skdy hn. ilwpI dy qOr `qy gurmuwKI df bhuq mhwqv hY pr koeI vI ilpI kdy ikdy bolI dI QF nhIN lY skdI.

          jwg ivwc clfvIaF gwlF krn df irvfjL hY pY igaf hY. sLONkI df iek dosq ies nMU PYsLn vI afKdf hY. bilhfry jfeIey zf[ siqMdr srqfj dy ilwpI vfly PYsLn `qy!

-sLONkI ieMglYnzIaf, KLbrnfmf #1032, julfeI 05-2019

 


ivsLv pMjfbI kfnPrMs ivwc ilbrl aYmpIjL ny lqIPy suxfey!

          22-23 jUn nUM brYNptn ivwc iewk ivsLv pMjfbI kfnPLrMs aXoijq kIqI geI ijs df pRbMD cyarmYn igafn isMG kMg, pRDfn kmljIq isMG lflI ikMg aqy AuhnF dy sihXogIaF vloN kIqf igaf sI. pRbMDkF vloN sfry ieMqjLm vDIaf kIqy gey sn. ieh kfnPrMs sRI gurU nfnk dyv jI dy 550 sflf pRkfsL purb nMU smripq sI. dysL, ivdysL qoN bhuq sfry nfmvr buwDIjIvIaF ny ies kfnPrMs ivwc Bfg ilaf aqy afpxy ivcfr rwKy. aksr ajyhIaF kfnPrMsF ivwc ihwsf lYx vfly afm pMjfbIaF dI Gft huMdI hY. pr hfjLrI pwKoN vI ieh kfnPrMs afm nfloN cMgI rhI. ies kfnPrMs dy sRI gurU nfnk dyv jI dy 550 sflf pRkfsL purb nMU smripq hox dy bfvjUd torFto mhFngrI dy afspfs dy drjnF gurdvfiraF ivcoN 2-3 nMU Cwzky koeI vI pRbMDk nf puwjf.

          gurU nfnk dyv jI dy 550 sflf pRkfsL purb nMU smripq hox kfrn ieh kfnPrMs ‘ivsLv pMjfbI kfnPrMs’ Gwt aqy gurU nfnk dyv jI `qy do idnF sYmInfr vwD pRqIq huMdf sI. aksr keI bulfry afpxy BfsLx dI sLurUafq aqy smfpqI ‘vfihgurU jI kf Kflsf vfihgurU jI kI Pqih’ nfl krdy sn. ‘ivsLv pMjfbI kfnPrMs’ hox dy bfvjUd ies ivwc 98% hfjLrI iswKF dI hI sI sLfied ieh vI ‘vfihgurU jI kf Kflsf vfihgurU jI kI Pqih’ df iek kfrn sI.

          bulfiraF dI igxqI bhuqI hox kfrn hr iewk bulfry nMU bolx vfsqy bhuq sImq smF hI idwqf igaf. bulfiraF dy ivckfr iksy nf iksy nMU snmfinq krn df islislf Kll pfAux vflf sI. hr bulfry nMU styj qoN AuWqrdy sfr lgdy hwQ hI snmfinq krnf awCI gwl sI pr jd ies kMm vfsqy 10-15 bMidaF nMU swd ilaf jFdf sI qF Poto dI kqfr bnfAux nMU smF lwg jFdf sI. keIaF nMU qF lwB lwB ilaFdf jFdf sI ijs ivwc hor smF Krfb ho jFdf sI aqy Gwt jgfH ivwc bhuqy bMdy hox kfrn Poto iKwcx vfly vI qrly hI lYNdy sn. agr hr snmfn vfsqy 4-5 vwK vwK pRbMDkF jF pRmuwK swjxF dy sYWt bxf ley jFdy qF ieh musLkl pYdf hI nhIN sI hoxI.

          styj dI bhuqI kfrvfeI pRo: jgIr isMG kfhloN ny clfeI jo ies kfnPrMs dy jnrl skwqr sn. pRo: kfhloN sLbdF dy DnI aqy iewk sulJy hoey bulfry hn. pr iksy mjbUrI vws Auh bulfiraF dIaF isPLqF ivwc keI vfr sfrIaF hwdF twp jFdy sn. keI bulfiraF dy ipMzF, sLihrF, pirvfrF aqy mfipaF dIaF isPLqF krn qwk cly jFdy sn. iewk vfr qF iewk zYlIgyt ny AuhnF nMU ies vfsqy tok vI idwqf.

          pihly sYsLn ivwc nfmDfrI sMprdf dy muKI Tfkr dlIp isMG vI muK bulfiraF ivwc sLfml sn. Auh kfPLI smF ies sYsLn ivwc hfjLr rhy. jd AuhnF dI sMboDn krn dI vfrI afeI qF AuhnF gurU nfnk df vYr ivroD rihq aqy srbsFJIvflqf df sMdysL bhuq ZukvyN sLbdF ivwc idwqf. ies ipwCoN iksy kfrn AuhnF ny pRbMDkF dI duKdI rg `qy hwQ rwK idwqf qy brYNptn ivwc do pMjfbI kfnPrMsF ivwc sFJ nf hox `qy ieqrfjL kridaF sihXog dI apIl kr idwqI. ieh sux ky  jnrl skwqr pRo: kfhloN dy ichry dy hfvBfv bdl gey aqy Auh smF Kqm ho igaf df sMkyq dyx vfsqy mfeIk kol jf KVy. Tfkr dlIp isMG ny lgdy hwQ hI Piqh bulf idwqI. pRo: jgIr isMG kfhloN ny ies ‘eykqf’ dy sunyhyN df juvfb keI hor iDrF ivwc Puwt dy hvfly nfl idwqf ijs ivwc akflI dl, kFgrs, afm afdmI pfrtI smyq keIaF dI KtfptI df ijLkr kr idwqf. AuhnF nfm ley ibnF nfmDfrI sMprdf dI Puwt vwl vI sMkyq kr idwqf. cMgf huMdf agr Tfkr dlIp isMG ies pfsy nf jFdy aqy jy cly hI gey sn qF AuhnF nMU smF KLqm ho jfx dI icwt nf ivKfeI jFdI. juvfb dyx df smF qF pRo: jgIr isMG kfhloN nMU iPr vI iml jfxf sI.

          brYNptn ivwc siQq gurdvfrf dsmysL drbfr dy muwK pRbMDk byaMq isMG cfnf ny vI ies kfnPrMs nMU sMboDn kIqf. cfnf nMU styj `qy swdx smyN pRo: jgIr isMG kfhloN ny cfnf nMU gurdvfry dy sIeIE dwisaf aqy iPr afK idwqf ik eyQy gurdvfry krporysLnF hn aqy kfrporysLnF dy sIeIE huMdy hn.  ies sux ky sLONkI dy njLdIk bYTy iewk swjx ny sLONkI dy kMn ivwc afiKaf ik pRo: kfhlNo ny cfnf nMU sIeIE afK ky Aus df ruqbf Gtf idwqf hY. jd cfnf ny afpxf BfsLx Kqm kIqf qF pRbMDkF ny rvfieq muqfibk snmfinq kIqf aqy keI qsvIrF iKwcIaF geIaF. pRo: kfhloN qoN iPr irhf nf igaf aqy sroiqaF ivwc bYTx qury cfnf df DMnvfd kridaF gurdvfrf dsmysL drbfr nMU ‘cfny df gurdvfrf’ afK idwqf ijs nfl hfjLrIn ivwc Kusrmusr hox lwg peI. cfnf ny kfhloN dy iehnF sLbdF `qy ieqrfjL kIqf pr hfjLrIn ivwc keI kfhloN nfl sihmq sn.

          ipRM: srvx isMG ny afpxy sMboDn ivwc ikhf ik gurU nfnk df jnm 1469 eIsvI ivwc hoieaf sI aqy XUrp `c 1469 ivwc hI vfskozygfmf df jnm hoieaf sI. jvfn huMdy sfr Auh vpfr vfsqy sMsfr Xfqrf `qy inkl ipaf ijs qoN aMqrrfsLtrI vwzIaF kfrporysLnF df jnm hoieaf jo awj vpfr `qy kfbjL hn. gurU nfnk vI jvfn huMdy sfr pRym df sunyhF dyx Xfqrf `qy inkl pey ijs qoN iswK Drm df jnm hoieaf. pr awj gurU nfnk dI iswKI gyVf kwZ ky aMqrrfsLtrI vpfr bx geI hY. sLRomxI kmytI smyq dysL ivdysL dy iswK adfry vpfrk kfrporysLnF bx gey hn.

          pRisD lyKk virafm isMG sMDU ny kfnPrMs nMU iewk qoN vwD vfr sMboDn kIqf aqy AuhnF dI hr gwl bhuq iDafn nfl suxI geI. AuhnF 1969 ivwc gurU nfnk dyv jI dy 500 sflf jsLnF vyly kIqy gey kMmF df ijLkr kridaF ikhf ik Es smyN bfby dI Xfd ivwc gurU nfnk dyv XunIvrstI kfiem kIqI geI aqy keI kflj vI Kohly gey ijs nfl ividaf df psfr hoieaf. pr awj 550 sflf mnf rhy hF qF vwzy vwzy jlUs (ngr kIrqn) kwZ rhy hF. Bfrq ivwc vD rhI iPrkU aishxsLIqf `qy ktfksL kridaF virafm isMG sMDU ny ikhf ik awj kuJ lok jY sLRI rfm df jYkfryy lgfAuNdy hn. kdy smF sI jd jY sIaf-rfm dy jYkfry lgfey jFdy sn. iehnF kwtVF ny awj sIqf nMU rfm qoN alwg kr idwqf hY.

          ies kfnPrMs nMU Bfg lgfAux vfsqy keI dysI ilbrl aYmpI vI puwjy. AuhnF dy sunyhyN dI sFJI kVI ieh sI ik ‘iswKI dIaF kdrF kImqF aqy kYnyzf dIaF kdrF kImqF’ ieko ijhIaF hI hn. sux ky sLONkI hYrfn ho irhf sI aqy soc irhf sI ik ‘iswKI dIaF kdrF kImqF’ dI QF ‘bhuqy iswKF dIaF kdrF kImqF’ afK ilaf jFdf qF gwl kuJ Zuwk jfxI sI. kYnyzf ivwc srkfrF sLrfb, qMbfkU aqy hux BMg vI vycdIaF hn. awj bhuqy iswK BFq BFq dy nisLaF df syvn krdy hn aqy keI vwzI pwDr `qy nisLaF dI smgilMg vI krdy hn. pr iswKI ivwc nsLy ivvrjq hn ies vfsqy gwl bxdI nhIN hY. kYnyzf srkfr dIaF nIqIaF iemIgrysLn smyq keI iksm dy Prfz AuqsLfhq krdIaF hn aqy ies kMm ivwc bhuq sfry iswK ies srkfr df hwQ vtf ky amIr ho rhy hn. iswKI aOrq dI brfbrqf dI gwl krdI hY pr kYnyzf srkfr burky dI vkflq krky aOrqF dI ajLfdI nMU puwTf gyVf dyx vfilaF df sfQ dy rhI hY. AuNJ jd trUzo muslmfnF dy smfgmF ivwc jFdf hY qF aksr kihMdf hY ik kYnyzf dIaF kdrF kImqF aqy ieslfm dIaF kdrF kImqF iewk hI hn. votF Kfiqr trUzo AuhnF jhfdIaF nMU Buwl jFdf hY jo gYr muslmfnF nMU kfPr afKdy hn aqy gftf lfh dyx dI vkflq krdy hn. bhuqy muslmfn afgU kwtVF dI bolI hI boldy hn.

          iewk dysI ilbrl aYmpI ny qF kmfl hI kr idwqI jd ieh afK idwqf ik bfby gurU nfnk df PlsPLf aqy kYnyzf dI jsitn trUzo srkfr df PlsPf iewko hI hY. jsitn trUzo dI ilbrl srkfr ibnF kfrn puwCy muPLq grBpfq krn dI vkflq krdI hY aqy kYnyzf ivwc DVfDV grBpfq huMdy hn. trUzo ies nMU aOrq dI afjLfdI df nfm idMdf hY. jd amrIkI pRDfn trMp ny amrIkf vloN grIb dysLF nMU ByjI jFdI Auh mfiek shfieqf bMd kr idwqI jo grBpfqF vfsqy vrqI jFdI sI qF trUzo ny PMizMg vDf idwqI sI aqy XUrpIan dysLF nMU vI Gfpf pUrf krn vfsqy hor PMz dyx dI apIl kIqI sI.

          bfbf pMj ivkfrF nMU kfbU krn dI isiKaf idMdf hY pr trUzovfd imwtI pf pf [[[[[[ dI. Krcf afpy kYnyzf dy lok dy dyxgy aqy dy vI rhy hn. bfbf ivkfrF nMU pRomot krn dI QF kfbU krn dI gwl krdf hY aqy ivkfrI nMU pRym nfl iswDf rsqf ivKfAux dI pRyrnf idMdf hY pr trUzovfd ivkfrF nMU sYlIbryt krn leI AuqsLfhq krdf hY. ivsLv pMjfbI kfnPrMs ivwc dysI ilbrl aYmpIjL nMU sux ky sLONkI nMU jfipaf ik votF dI lflsf ivwc ieh lqIPy suxf gey hn.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1031, jUn 28-2019

 


ikbYWk dy ‘Drm-inrpwKqf’ ibwl `qy trUzo KfmosL ikAuN?

          lMGI 16 jUn dI rfq nMU ikbYWk dI subfeI asMblI ny ibwl 21 BfrI bhuq mwq nfl pfs kr idwqf hY ijs dy pfs hox nfl ikbYWk dy pbilk srvYNt (srkfrI mulfjLm) jfhrf rUp ivwc Dfrimk icMHn nhIN pihn skxgy. ieh pfbMdI nOkrI dy smyN dOrfn hI lfgU hovygI aqy inwjI smyN dOrfn Auh kI pihndy hn ieh AuhnF df inwjI mfmlf hY. ies ibwl dy hwk ivwc 73 aqy ivroD ivwc 35 votF peIaF. sIeyikAU pfrtI dI srkfr df sUby ivwc Tos bhumwq hY aqy pfrtI ikbYWkvf ny vI ies ibwl df smrQn kIqf hY. pr subfeI ilbrl pfrtI ny ies df ivroD kIqf sI. 10 sfl pihlF busLfrz-tylr kimsLn ny ieh isPLfrsL kIqI sI ik srkfrI mulfjLmF AuWqy nOkrI dOrfn Dfrimk icMnH pihnx `qy pfbMdI lgfeI jfvy. ikbYWk srkfrI kMmkfr ivwc iksy qrF df Dfrimk dKLl nhIN cfhuMdf ijs kfrn ies ibwl nMU sYkulriejLm ibwl vI ikhf jFdf irhf hY.

          ieh ibwl eIsfeIaF smyq sfry DrmF `qy brfbr lfgU hovygf.  ies ibwl ivwc ieh ivvsQf vI kIqI geI hY ik jo srkfrI mulfjLm awj srivs ivwc hn AuhnF `qy ieh inXm lfgU nhIN hoxgy. agr Auh afpxI jfb kYtfgrI bdlxgy qF ies nvyN kfnMn dI mfr hyT af jfxgy. kuJ Dfrimk iPrikaF dy bhuqy DrmI aKvfAux vfly lok ies df ivroD kr rhy hn.

          ies dy nfl hI 16 jUn nMU ikbYWk dI nYsLnl asMblI ny 42 dy mukfbly 62 votF nfl ibwl 9 vI pfs kIqf hY ijs hyT 18,000 iemIgrysLn arjLIaF rwd kr idwqIaF geIaF hn jo siklz mwd hyT leIaF geIaF sn. ies df asr 50 hjLfr lokF `qy hovygf ikAuNik 18,000 arjLIkfrF dy keI prIvfrk mYNbr vI arjLIaF df ihwsf sn. ibwl hyT arjLIkfrF dI PIs AuhnF nMU vfps kr idwqI jfvygI. ikbYWk nvyN iemIgrMt lYx smyN auhnF df ‘vUlXU tYst’ lvygf aqy jo lok ikbYWk dy smfj dIaF kdrF kImqF ivwc iPwt bYTxgy AuhnF nMU hI ilaf jfvygf. ies dy Elt PYzrl ilbrl srkfr ny hr pYmfnf pfsy rwK idwqf hY aqy vwK vwK mwdF hyT lwKF iemIgrMt hr sfl swdy jf rhy hn. ikbYWk ny iemIgrMtF dI igxqI vI GtfeI hY qFik nvyN iemIgrMt ikbYWk dy smfj ivwc Guliml skx.

          torFto dy iewk sQfnk pMjfbI ryzIE pRogrfm ivwc ikbYWk dy iehnF dovF nvyN kfnMUnF bfry jfxkfrI dyx ipwCoN sroiqaF dy ivcfr jfnx vfsqy kflF leIaF geIaF. host ny svfl puwiCaf ik kI ies nfl nvyN iemigrMtF nMMU koeI Prk pvygf? iewk qoN bfad iewk kflr ny ikhf ik ies nfl nvyN iemigrMtF nMU iblkuwl vI koeI Prk nhIN pvygf. kflrF df kihxf sI iemIgrysLn lY ky ikbYWk ivwc vwsx vfsqy qF lok afpxf Drm vI Cwzx leI iqafr ho jfxgy, kuJ Dfrimk icMnH Cwzxy qF mfmUlI gwl hY. iewk kflr ny qF ieh vI afK idwqf ik lok kYnyzf dI iemIgrysLn vfsqy BYx jF DI nfl vI ivafh krvf lYNdy hn, Dfrimk icMnH qF koeI mslf nhIN hY. iewk hor kflr ny afK idwqf ik agr ieh sLrq lgf idwqI jfvy ik sfeIkl clf ky kYnyzf puwjx vfilaF nMU kYnyzf dI iemIgrysLn dy idwqI jfvygI qF awDI dunIaF sfeIklF `qy kYnyzf nMU qur pvygI BfvyN smuMdrF ivwc hI zuwb jfvy.

ieh swc hY ik kYnyzf ivwc pwky huMdy sfr hI Dfrimk kwtVvfd BfrU ho jFdf hY. ijhnF dIaF mfvF ny kdy burkf nhIN sI pfieaf Auh kYnyzf af ky burkf pfeI iPrdIaF hn. iehI hfl hor Dfrimk iPrikaF df hY. iswKF ivwc vI aYsy lok hn jo kMm dy idnF ivwc jIn dIaF pYNtF aqy topIaF pfAuNdy hn aqy vIkieMz `qy gurdvfry jfx mOky coly pf ky AuWqoN dI ikRpfn pf lYNdy hn.

          kuJ iemIgrMt afKdy hn ik kYnyzf iemIgrMtF df dysL hY ijs kfrn swB nMU mnmrjLI krn dI Kuwl hoxI cfhIdI hY. agr ajyhf ho igaf qF kYnyzf vI qIjI dunIaF df dysL bx jfvygf ijwQy Drm dy nfm `qy dMgy hox lwg pYxgy.

          kuJ lok ikbYWk dI srkfr nMU ivqkrf krn vflI srkfr afKx lwg pey hn jdik ieh kfnMUn swB DrmF `qy brfbr lfgU hoxf hY. ieh vwKrI gwl hY ik ies nMU hor ibhqr bxfieaf jf skdf sI aqy klcrl CotF idwqIaF jf skdIaF sn. pr agr nvyN afey lok hr kMm ivwc Drm nMU awfgy rwK ky cwlx lwg jfx qF kMm musLkl hY. Xfd rwKx vflI gwl ieh hY ik qfVI iewk hwQ nfl nhIN vwjdI. keI Dfrimk iPrikaF aMdr kuJ qwq  ‘KrUd’ dI hwd qwk kwtVpMQI bx gey hn aqy hr kMm ivwc afpxy Drm nMU awgy kr idMdy hn. ikbYWk vfsIaF nMU Dfrimk icMnFH df ivroD krn dI hwd qwk lY jfx ivwc ajyhy qwqF df vI hwQ hY.

          vwK Dfrimk kwtVpMQI pRDfn mMqrI jsitn trUzo nMU afpxf msIhf mMndy hn ikAuNik trUzo aMnHy mltIklcrvfd nMU votF Kfiqr pRomot krdf hY. pr huxn trUzo ikbYWk dy mfmly ivwc pUrI qrF KfmosL hY ikAuNik ikbYWk ivwc vI votF df cwkr hY. ikbYWk dy mjfrtI lok  iehnF dovF ibwlF dy hwk ivwc hn aqy Dfrimk ktwVvfd nMU KLqrf smJdy hn. PYzrl cox akqUbr ivwc hoxI hY ijs kfrn trUzo ikbYWk ivwc afpxI sport nMU Korf nhIN lwgx dyxf cfhuMdf. isafsI lokF dI asl XfrI votF aqy notF nfl huMdI hY ijhnF dI mdd nfl kursI imldI hY. agr EntyrIE jF albrtf ny ajyhf ibwl pfs kIqf huMdf qF jsitn trUzo aqy ilbrlF ny ‘jhfd’ CyV dyxf sI pr hux kusky qwk nhIN hn. PYzrl ilbrl ies qrF ivcr rhy hn ijs qrF kuJ hoieaf hI nhIN huMdf. ikbYWk ivwc swB qoN vwD sItF trUzo ilbrlF kol hn ies vfsqy Auh PUk PUk ky pYr rwK rhy hn. kMsrvtv pfrtI nMU sLfied bolx dI loV hI nhIN hY. bhuqI hYrfnI aYnzIpI afgU jgmIq isMG qoN hY ijs nMU Bfrq ivwc vwsdy iswKF dy hwkF df bhuq iPkr rihMdf hY pr hux ikbYWk dy ies kfnMUn aqy iswKF dy Dfrimk icMnHF dy mfmly ivwc KfmosL hY. ho skdf hY ik ieh afgU agly idnF ivwc ikbYWk ivwc hor aqy bfkI kYnyzf `c hor bolI bolx.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1030, jUn 21-2019

 


gYr-kfnMUnIaF, jfalI rPUjIaF qy ieMtrnYsLnl stUzYNtF df mMqrI husyn?

trUzo ny ‘kciraF dI rfKI igwdV ibTf idwqf hY’

          iBRsLtfcfr aqy Prfz kYnyzf dy iemIgrysLn isstm ivwc pUrI qrF Gr kr cuwkf hY. duwK dI gwl ieh hY ik ieh swB kuJ trUzo dI ilbrl srkfr dy pUrI qrF iDafn ivwc hY pr ieh srkfr koeI vI kfrgr kdm AuTfAux leI iqafr nhIN hY. ieh gwl kYnyzf dy kOmI aKbfr glob aYNz myl dI iewk ivsrq rport ivwc pRkfsLq ho cuwkI hY ik trUzo srkfr iemIgrysLn Prfz aqy kurwpsLn qoN vfkPL hY pr jfxbuwJ ky awKF mIcI bYTI hY.

          coxF nyVy afeIaF vyK ky trUzo dy mMqrI aqy sMqrI eyDr EDr Bwjy iPrdy hn qFik lokF dy awKIN Gwtf pfieaf jf sky. iemIgrysLn mMqrI aihmd husyn ny ipCly kuJ idnF qoN dysI mIzIaf df  gyVf bMinaF hoieaf. torFto qoN vYnkUvr qwk husyn ny koeI pMjfbI ryzIE pRogrfm nhIN Cwizaf ijs ivwc jf ky afpxI srkfrI dIaF iemIgrysLn nIqIaF dI rwJ ky bwly bwly nf kIqI hovy. keI hostF ny ajyhy svfl vI puwCy hn ijhnF df ieh mMqrI juvfb jF qF gol kr igaf aqy jF gwl hor pfsy lY igaf.

          sLONkI ny kuJ ryzIE pRogrfm suxy hn ijhnF ivwc husyn boilaf sI. iewk ryzIE host ny mfipaF dI afn lfeIn spFsrisLp bfry puwiCaf jo 5-6 imMtF ivwc hI bMd kr idwqI geI sI ikAuNik kotf pUrf ho igaf sI. ies qoN asMqusLt kuJ lok adflq ivwc cly gey sn aqy kYnyzf srkfr ny ajyhy 70 kysF ivwc AuhnF dy mfipaF dI spFsrisLp mMn leI hY aqy adflqI kys bMd krvf idwqy hn. jd mMqrI qoN ies bfry puwiCaf igaf ik jo lok adflq nhIN gey pr mfpy spFsr krn ivwc asmrQ rhy sn AuhnF df kI bxygf? ies dy juvfb ivwc mMqrI ny golmol gwlF sLurU kr idwqIaF ik ilbrl srkfr ny qF mfipaF dI igxqI vDfeI hY. BfeI 100 mx dwuD df kwty nMU kI Bfa jd Aus nMU do DfrF vI nhIN imlxIaF?

          iewk host ny puwC ilaf ik ieMtrnYsLnl stUzyNtF dy mfipaF nMU 10-10 sfl dy mltIpl vIjLy idwqy jFdy hn aqy Auh eyQy af ky kYsL kMm krdy hn pr kYnyzf dy sLihrIaF aqy pIafr lok agr iksy vfsqy ivjLtr vIjLf spFsr krdy hn qF CwqI sO svfl puwiCaf jFdf hY. afmdn dy sbUq, irsLqy dy sbUq, pihlF kIqI ivdysL Xfqrf dy sbUq, bYNk bYlMs, spFsr krn vfly df bYNk bYlMs aqy hor bhuq kuJ pr iPr vIjLf ienkr kr idwqf jFdf hY. stUzYNtF kol nf rihx vfsqy afpxf Gr, nf koeI pwkI nOkrI aqy nf bYNk bYlMs pr mfipaF nMU Tfh 10-10 sfl df vIjLf. ieh nlfiek mMqrI ies df vI juvfb nf dy sikaf aqy ies dy juvfb ies iksm dy sn ijhnF nMU “Cwizaf mYNh Qwly aqy jf viVHaf Joty Qwly” afiKaf jf skdf hY.

          iewk hor ny puwC ilaf ik bhuq sfry pRfeIvyt kflj kfgjLF ivwc hI Kuwl gey asl ivwc Auh nf klfsF lgfAuNdy hn aqy nf AuhnF kol klfsF lgfAux dI koeI QF hY. ieMtrnYsLnl stUzYNtF AuhnF nMU vIjLf lgvfAux vfsqy vrqdy hn aqy ieh kiQq pRfeIvyt kflj stUzYNtF qoN pYsf bxfAuNdy hn. dovF pfsy Prfz ho irhf hY. ies mMqrI df juvfb sI ik ieMtrnYsLnl stUzYNtF pRogrfm qoN hr sl 15 iblIan zflr dI afmdn hY aqy swB kuJ TIk Tfk cwl irhf hY ies bfry sLkfieq nf kro.

          iewk hor host ny pIaYnpI aqy aYlaYmafeIey Prfz df svfl puwC ilaf aqy aKLbfr golb aYNz myl df hvflf vI dy idwqf ijs ny ies Prfz bfry bhuq ivsQfr ivwc iliKaf sI. ies nlfiek mMqrI ny pYrF `qy pfxI hI nhIN pYx idwqf ijs qrF sfrf jhfn JUT hI bol irhf hovy aqy ieh mMqrI hI swcf hovy. jd iek hor host ny aYlaYmafeIey Prfz bfry puwiCaf qF ieh hwQ hI JfV igaf aKy ieh myry ivBfg dy hyT nhIN hY.

          iPr ieh mMqrI afpxIaF isPLqF krn lwg igaf ik ies ny iek nvF pRogrfm ilaFdf hY ijs hyT rPUjI aqy pIafr AuhnF pirvfrk mYNbrF nMU spFsr kr skxgy ijhnF bfry pihlF Auh iksy kfrn Buwl gey sn aqy iemIgrysLn nMU dwisaf qwk vI nhIN sI. sLONkI soc irhf sI ieh pRogrfm iks iksm dy lokF bfry hovygf jo pirvfrk mYNbrF dy nfm dwsxy hI Buwl gey hoxgy. iewk isafxy swjx qoN puwiCaf qF Aus ny dwisaf ieh EhI lok hoxgy jo keI keI ivafh krvf lYNdy pr dwsdy iewk hI hn. 60 hjLfr qF sIrIaf qoN lY aFdf hY. 25 hjLfr lokF dy do iblIan zflr Krcky aqy 35 hjLfr pRfeIvyt spFsrF rfhIN. ieh lok hux afK skxgy ik myry pihly ivafh dy aYny bwcy ipwCy rih gey hn jF myrI pihlI Gr vflI iksy rPUjI kYNp ivcoN lwB geI hY ijs nMU mYN mr cuwkI smJdf sI.

          iewk host ny puwC ilaf ik keI ieMtrnYsLnl stUzYNt 20 GMty qoN vwD kMm krdy hn aqy hux kYnyzf dy jMmy nOjvfnF nMU nOkrIaF nhIN imldIaF ikAuNik Auh 7-8 zflr `qy kYsL kMm nhIN krnf cfhuMdy. aihmd husyn kihMdf nf jI nf ieh swc nhIN hY ieMtrnYsLnl stUzYNt iksy dIaF jfbF nhIN lYNdy Auh qF jfbF pYdf krdy hn.

          iek hor host ny puwC ilaf ik hux qF rihx vfsqy bysmYNtF ivwc kmrf vI nhIN imldf hux qF ikrfey bhuq vD gey hn. husyn afKx lwgf ieh ksUr hfrpr srkfr df hY ijs ny hfAuijLMg leI pYsf nhIN Kricaf. asIN bhuq Krc rhy hF aqy ies vfsqy iemIgrMt jF ieMtrnYsLnl stUzYNt ijLMmyvfr nhIN hn. koeI puwCx vflf hovy Bilaf lokf agr hfrpr srkfr vyly qoN hI hfAuijLMg dI Gft sI qF quhfzI srkfr ny 4 sflF ivwc zyZ do imlIan lok hor ikAuN swd ley hn, pihlF hfAuijLMg dI Gft dUr kr lYNdy. agr hflq pihlF hI mfVI sI qF hor lwKF lok bulf lYx nfl hflq hor Krfb hI hoeI hY, TIk qF nhIN hoeI.

          ies mMqrI dI gwlbfq sux ky jfpdf hY ik ies nMU dysL dy lokF dI imhnq ivKfeI nhIN idMdI jo imhnq krky tYks adf krdy hn. ies nMU gYr kfnMUnI, kiQq rPUjI aqy ieMtrnYsLnl stUzYNt hI ivKfeI idMdy hn. ies mMqrI dI vwzI kuaflIPIkysLn ieh hY ik ieh afp kYnyzf ivwc rPUjI afieaf sI. trUzo ny ‘kciraF dI rfKI igwdV ibTf idwqf hY rwb KYr kry.’

          trUzo nMU cfhIdf hY ik ies df ivBfg bdly. ies nMU gYr-kfnMUnIaF, jfalI rPUjIaF aqy ieMtrnYsLnl stUzYNtF df mMqrI bxfieaf jfvy aqy iemIgrysLn ivBfg vwKrf krky ies df koeI hor mMqrI lgfieaf jfvy.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1029, jUn 14-2019

 


aKy Bfrq hux bhuq qfkqvr ho cuwkf hY, nf ivroDIaF dI hY koeI pRvfh aqy nf pfxI Brn vfilaF dI loV!

          Bfrq ivwc modI srkfr BfrI bhumwq nfl bx geI hY aqy hom minstrI aimq sLfh dy hvfly kr idwqI geI hY. bhuqy aYnfilstF df mwq hY ik sLfh aMdrUnI surwiKaf dy mfmly ivwc sKLq phuMc apxfeygf. sLfh ny ksLmIr ivwc sLFqI sQfipq krnf afpxf muwK insLfnf bxf ilaf hY. ipCly idnIN pMjfb bfry vI kuJ KLbrF afeIaF hn ijhnF ivwc dfavf kIqf igaf hY ik pfik KuPIaf eyjMsI pMjfb ivwc gVbV krnf cfhuMdI hY. iehnF KbrF ivwc kYnyzf df vI ijLkr hY pr sQfnk KfilsqfnIaF ny iehnF KbrF nMU inrmUl dwisaf hY.

          jUn dy pihly hPLqy, Kfs kr jUn 4 qoN 6 qwk blUa stfr dI anfvrsrI huMdI hY. dysL aqy ivdysLF ivwc ies mOky keI kuJ pVHn sunx nMU imldf hY. ivdysLF ivwc Kfilsqfn pwKI ies anyvrsrI nMU afpxI pkV vDfAux vfsqy vrqdy hn. keI pMjfbI mIzIafkfr vI blUa stfr bfry afpxy ivcfr pRgt krdy hn. torFto mhFngrI ivwc kuJ Kfilsqfn pwKI mIzIafkfr qF ies mOky nMU Kfilsqfn dy pRcfr jF ies mMg nMU jfiejL sfbq krn leI vrqdy hn. jo ivwc ivcfly hn AuhnF dIaF klfbfjLIaF vyKx - sunx vflIaF huMdIaF hn. sLONkI ny keI pMjfbI mIzIafkfrF dy kimMt iehnF idnF dOrfn suxy aqy vyKy hn. iewk mIzIafkfr afKL irhf sI ik ‘sLhIdF nMU sLrDFjLlI’ dyx leI Auh sfrf hPLqf afpxf ryzIE pRogrfm iewk gurbfxI sLbd nfl sLurU kiraf krygf. keIaF ny Es mOky dI srkfr nMU koisaf aqy keIaF ny ies df dosL Bfrq (dysL dy qOr) isr miVHaf ijQy kiQq qOr `qy iswK surwiKaq nhIN hn. iehnF lokF ny afpxy ivcfr keI pwKF qoN pRgt kIqy pr iksy ny vI iewk pwK df mfmUlI ijLkr krnf vI jfiejL nhIN smiJaf. Auh pwK ieh hY ik drbfr sfihb dI morcfbMdI ikAuN kIqI geI sI aqy ies leI kOx ijLMmyvfr sI? 35 sfl bIq jfx ipwCoN vI ies kFz dI Kuwl ky crcf krn AuWqy ax-aYlfnI pfbMdI hY. bws iewko gwl krn dI Kuwl hY aqy Auh hY iewk pfsV gwlF krn dI. ieh afKxf vI gunfh smiJaf jFdf hY ik qfVI dovF hwQF nfl vwjI sI.

          hr sfl dI qrF sRI drbfr sfihb ivwc vI ies mOky ‘sLrDFjlI’ smfgm kIqf igaf ijs ivwc sfry ‘iewk pfsV’ gwl krn hI afey hoey sn pr iPr vI iewk dUjy nMU dusLmxF vFg Jfkdy sn.   keI rportF muqfibk Dwkf-muwkI vI hoeI aqy iewkf-duwkf pgVIaF vI lwQIaF. ikRpfnF qy brCy vI lihrfey gey aqy Kfilsqfn dy nfhry vI lgfey gey. ieh duwK vflI gwl hY ik blUa stfr bfry iewko iksm dy ivcfr rwKx vflIaF iDrF ies dI Xfd dy smfgm mOky vI sMjm qoN kMm ikAuN nhIN lYNdIaF?

          bfdlF ny vI ies mOky nMU isafsI mMqv leI vrqx vfsqy koeI ksr nhIN CwzI aqy suKbIr ny ‘sLhIdF’ nMU agy ho ky sLrDFjLlI ByNt kIqI hY. jwg jfxdf hY ik jd ieh ‘sLhId’ ijMLdf sRI drbfr sfihb dy aMdr morcy bxfeI bYTy sn qF keI akflI afgU bybsI pRgt krdy hoey srkfr qoN iehnF iKlfPL sKLq kfrvfeI krn dI aMdrKfqy mMg krdy rhy sn. ies bfry keI iksm dy sbUq vI sfhmxy af cuwky hn.

          ies kFz dI sMsfr dy iek hor kFz nfl qulnf krnI vI bxdI hY ijs dI 4 jUn nMU 30vIN anyvrsrI sI. 4 jUn 1989 nMU cIn dI mfEvfdI srkfr ny bIijMg dy muwK cONk ivwc pRotYst kr rhy lokF `qy tYNk cfhVH idwqy sn aqy awj qwk ieh pqf nhIN lwgf ik ikMny ku lok mfry gey sn. iqafnfimn skueyar nfm df ieh cONk cIn dI qfkq dy kyNdr dy ivckfr hY aqy ies dy afly duafly rfj swqf dy gilafry hn. ies idn tYNkF dI awgy vD rhI kqfr nMU iewk dubly ijhy inhwQy sLihrI ny awgy KV ky rok ilaf sI. ies dy hwQ ivwc iewk sLfipMg bYg sI aqy ieh tYkF sfhmxy azol KVf irhf sI. ies dIaF qsvIrF ieiqhfs bx geIaF hn. ieh bMdf kOx sI, kI ieh awj vI ijLMdf hY, kYd ivwc hY jF kql kr idwqf igaf sI, ies bfry koeI kuJ nhIN jfxdf. agr cIn ivwc kuJ lok ies bfry jfxdy vI hox qF dwsdy kuJ nhIN hn. awj qwk cIn ivwc ies kFz dI crcf krn dI vI mnfhI hY. ivdysLF ivwc ies bfry afrtIkl, prcy aqy ikqfbF vI CpIaF hn pr cIn ivwc AuNgl cuwkx dI vI Kuwl nhIN hY.

          cIn, amrIkf, XUrp aqy keI hor dysLF dy afgUaF ny ies kFz bfry ibafn idwqy hn aqy cIn  dI Kuwl ky nukqfcInI kIqI sI. pr 35 sfl pihlF vfpry blUa stfr bfry iksy ny iewk sLbd nhIN ikhf. afKr ies df koeI kfrn qF jLrUr hovygf? KfilsqfnIaF nMU qF ies bfry jLrUr ivcfnf cfhIdf hY.

          kuJ KfilsqfnI afK idMdy hn ik Bfrq iewk vwzI qfkq hY aqy vpfrk ihwqF kfrn pwCmI dysL KfmosL rihMdy hn. pr ivcfrn vflI gwl ieh hY ik cIn qF Bfrq nfloN vI bhuq vwzI POjI aqy afriQk qfkq hY. cIn bhuq vwzf vpfrI vI hY pr pwCmI dysL ies vwzI qfkq dI pRvfh nf krdy hoey inMdx vfly ibafn idMdy hn.

          cIn dy lok ies idn bfry koeI ibafn nhIN dy skdy aqy nf hI koeI sLrDFjlI smfgm kr skdy hn. sosLl mIzIaf `qy kimMt krn dI vI mnfhI hY. ies dy Elt Bfrq ivwc ies idn keI sLrDFjlI smfgm huMdy hn, ibafn dfgy jFdy hn aqy pRotYst mfrc huMdy hn. Kfilsqfn dI mMg vI Kuwl ky kIqI jFdI hY. srkfrI qMqr sLFqI bxfeI rwKx vfsqy KVI lwqy rihMdf hY pr nukqfcInI krn vffilaF nMU pUrI Kuwl hY. sLrDFjLI ByNt krn afey iswK afgU, smrQk aqy sMgTn Kuwd iewk dUjy dy dusLmx bxy huMdy hn.

          iewk idn sLONkI iek sUJvfn swjx nMU imilaf ijs df kuJ BfrqI aiDkfrIaF nfl rfbqf hY. sLONkI ny pwuiCaf ik afKr Bfrq srkfr aqy aPsrsLfhI ies bfry kI socdI hY? swjx df kihxf sI ik mjUdf srkfr ies vfsqy kFgrs nMU ijMLmyvfr dws ky pwlf JfV lYNdI hY aqy kFgrs afK idMdI hY ik ieh duwK Biraf kFz hY ijs dI muafPLI vI mMg leI geI sI. aPsrsLfhI qF srkfrI hukm vjfAux leI huMdI hY aqy ieh kMm hI krdI hY. swjx ny dwisaf ik iewk AuWc BfrqI aPsr nfl Aus ny iewk vfr gwl kIqI qF Aus aPLsr df kihxf sI ik Bfrq hux bhuq qfkqvr ho cuwkf hY aqy vwKvfdI jo mrjLI krI jfx ies nfl koeI Prk nhIN pYNdf. Bfrq nMU hux nf ivroD krn vfilaF dI hY koeI pRvfh hY aqy nf pfxI Brn vfilaF dI koeI loV hY!

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1028, jUn 7-2019

 


bysLrmI dI vI afKr koeI hwd hoxI cfhIdI hY!

          Bfrq dy cox nqIijaF ny iek vfr iPr drsf idwqf hY ik afpxy afp nMU bhuq cfqur smJx vfly ivdysLI BfrqI ijs pfrtI jF AumIdvfr df smrQn krdy hn, Auh pfrtI jF AumIdvfr burI qrF hfr jFdf hY. pMjfb ivwc qF ieh PfrmUlf pUrI qrF lfgU huMdf hY. 2014 dIaF lok sBf coxF ivwc pMjfb aMdr kyjrIvfl dI hnyrI bhuq JuwlI sI aqy ivdysLF qoN bhuq pYsf vI igaf sI. ivdysLF ivwc keI vwKvfdI smrQk vI kyjrIvfl dy gux gfAux lwg pey sn aqy keI gurdvfiraF ivwc vI ‘afp’ dy hwk ivwc iekwT hox lwg pey sn. kuJ lok ieh afKdy vI suxy gey sn ik kyjrIvfl Bfrq df gfrbfcov hY aqy ijs qrF mKfiel gfrbfcov dIaF nIqIaF ny sovIaq XUnIan iKlfiraf sI Esy qrF kyjrIvfl Bfrq nMU iKlfr dyvygf. hlf-llf krn vfly BVQU pf rhy sn ik pMjfb ivwc JfVU ny akflI aqy kFgrsI hUMJ sutxy hn. pr jd nqIjy afey qF JfVU vfly 13 ivcoN 4 sItF hI ijwqy sn jo bhuqI dyr iekwTy nf rih sky.

          ies ipwCoN jd idwlI dI cox afeI aqy kyjrIvfl BfrI bhuq mwq nfl ijwq igaf qF bhuqy afp BgqF dy idmfg hI Krfb ho gey. Auh Bfrq `qy rfj krn dy supny vyKx lwg pey pr kyjrIvfl dy aMdr CupI bdnIqI nMU pCfx nf sky. hr gwl ivwc kyjrIvfl nMU shI aqy bfkI sB nMU glq dwsx lwgy. jd pMjfb dI cox afeI qF iehnF BgqF ny sfrI dunIaF qoN iewkwTy ho ky vwzf hwlf boilaf ijs qrF iehnF nMU kyjrIvfl ivwc hrI isMG nlUaf ivKfeI dyx lwg ipaf hovy.

          ivdysLI pMjfbI mIzIaf aqy ies mIzIaf vfsqy pMjfb ivwc byT ky BfVy `qy kMm krn vfly qF sfry hwdF bMny hI twp gey. AuhnF dI cutklybfjLI ny keI ivdysLIaF nMU ajyhf kMn rs pfieaf ik gwl pfglpn qwk awpV geI. hr dysL ivwc vwzy vwzy iekwT, vIzIE kfnPrMsF qy PMz ryjL hox lwg pey. kyjrIvfl dIaF POjF hr pwCmI dys ivwc pryz krn lwgIaF aqy kroVF rupey df PMz Byijaf jfx lwgf. PMz dy ipwCy ipwCy mncilaF dy hvfeI jhfjL Br Br Bfrq ivwc  AuWqrn lwgy. hvfeI awizaF `qy Zol bwjx lwgy aqy BMgVy pYx lwgy. qoqy rMgIaF pwgF vfly lokF nMU nsIaqF dyx lwgy. jfalI srvyKxF aqy jfalI KbrF ny sosLl mIzIaf mwl ilaf. 95% ivdysLI pMjfbI mIzIaf kyjrIvfl df pRcfrk bx igaf aqy pMjfb dIaF 117 sItF ivwcoN 100 ijwqx qoN Aury koeI KVdf hI nhIN sI. agr koeI afp leI 50-60 sItF dI pysLngoeI krdf sI qF Aus nMU kFgrs, Bfjpf jF akflIaF df eyjMt dwisaf jFdf sI. jd DUVH bYTI qF sItF JUMgy `coN 20 inklIaF. BgvMq mfn dI cIP minstrI ivwcy rih geI aqy ijhnF ny keI iksm dIaF mYnyjrIaF lYxIaF sn jF mIzIaf slfhkfr lwgxf sI, AuhnF dy supny vI ikr gey.

          coxF vyly ‘kyjrIvfl kyjrIvfl sfrf pMjfb qyry nfl’ dy nfhry lgfAux vfly 6 mhIny lMgx ipwCoN iKlr rhy JfVU nMU bMnx dy Auprfly krn lwgy. AuDr kyjrIvfl hr rVkdf qIlf iewk iewk kr ky bfhr kwZx lwg ipaf.

          hux jd kyNdrI coxF afeIaF qF ivdysLI mncilaF df bhuqf ihwsf kyjrIvfl nMU Cwz ky suKpfl Kihrf dy ipwCy lwg quiraf.  koeI pitaflf ivwc zfktr gFDI nMU awgy dwsx lwg ipaf aqy koeI KzUr sfihb ivwc bIbI KflVf dI ijwq XkInI dwsx lwg ipaf. koeI luiDafxf ivwc bYNs nMU mUhry aqy koeI biTMzf ivwc Kihrf nMU agy dwsx lwg  ipaf. akflIaF aqy BfjpfeIaF nMU qF qIjy cOQy nMbr `qy dwisaf jfx lwg ipaf. BfVy vfly pwqrkfr jo hvfly rfhIN qnKfh lYNdy hn, inwq KbrF dyx lwg pey ik Plfxy ipMz Plfxy akflI jF kFgrsI nMU lokF ny ipMz ivwc vVn hI nhIN idwqf. kihMdy lok iehnF df DVf DV bfeIkft kr rhy hn aqy byadbI df mfmlf akflIaF nMU zob dyvygf. kiQq tksflI akflI aqy suKpfl Kihrf DMn DMn krvf dyxgy.

          jd 23 meI nMU nqIjy afey qF iewk vfr iPr sfbq ho igaf ik mUrK pMjfb dy lok hn jF ik Auh jo AuhnF nMU mUrK smJdy hn?  ijhnF df bhuqy ivdysLI smrQn krdy sn AuhnF dIaF jF qF jLmfnqF jLpq ho geIaF aqy jF Auh qIjy-cOQy nMbr `qy afey hn.

          BfVy dy kuJ pwqrkfrF ny qF eIvIaYm msLInF bfry vI bhuq KOrU pfieaf. koeI afKy ieh pRogrfm kIqIaF hoeIaF hn, koeI afKy ieh hYk kIqIaF jfxIaF hn aqy koeI afKy iewk trwk Biraf AuDr cly igaf aqy iek msLInF nfl BrI vYn dUjy pfsy nMU jFdI vyKI geI. koeI afKy modI ny dUhrIaF msLInF rwKIaF hoeIaF hn qy koeI afKy ieh msLInF jpfn ny bxfeIaF sn pr shI nf hox krky vrqIaF nhIN sn. jdik ieh msLInF Bfrq ivwc hI bxIaF hoeIaF hn aqy iehnF df iksy hor dysL nfl koeI vfsqf nhIN hY.

          cox nqIjy afAux ipwCoN BfVy dy pwqrkfr bhuq inMmoJUxy hoey hn aqy keI qrF dy bhfny GV rhy hn. afm ivdysLI smJx lwg pey hn ik ieh zyZ ku drjun BfVy dy pwqrkfr ivdysLI pMjfbIaF nMU guMmrfh krdy hn qy jLmInI hkIkqF dy Elt pwtIaF pVfHAuNdy hn. iewk BfVy dI pwqrkfrf iek idn afK rhI sI, “ivdysLIE sfzy khy AuWqy iksy dI mdd vI kr idaf kro.”        

          iek hor afK irhf sI ik pMjfb dy lokF nMU akl nhIN hY aqy nf hI af skdI hY. gwlbfq dOrfn suKpfl Khrf dI pIpnI vjfAux vfly iewk lokl ryzIEkfr dy mUMhoN inkl igaf ik pMjfb dy lok sfnMU Bfv ivdysLIaF nMU mUrK smJdy hn.  jo lok pMjfb dy lokF nMU akl dyx jFdy hn Auh afpxy afpxy dysL ivwc coxF mOky kiQq ivdysLI dKLl df aksr rOlf pfAuNdy hn. pMjfb dy lok iehnF nMU keI vfr nkfr cuwky hn. bysLrmI dI vI afKr koeI hwd hoxI cfhIdI hY!

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1027, meI 31-2019

 


JUT df pulMdf hY trUzo srkfr df kfrbn tYks

vfqfrvx df eynf iPkr hY qF lokF nMU sLfkfhfrI bnx leI pRyrq kro!

          jd qoN grIn pfrtI bIsI dI ijLmnI cox ijwqI hY, trUzo ny vfqfvrx nMU bcfAux vfsqy kfrbn tYks df rfg hor AuWcI alfpxf sLurU kr idwqf hY. 6 meI nMU  grIn pfrtI dy AumIdvfr pfl mYnly ny nnymo-lyzIsimQ sIt dI Ep cox aYnzIpI qoN KohI sI. bhuqy lok grIn pfrtI nMU vfqfvrx pRymI pfrtI smJdy hn pr sLONkI nMU ieh vI inrf sLwkI hI jfpdf hY. iewk nukfqI pRogrfm nfl iksy rfjsI pfrtI aqy dysL nMU nhIN clfieaf jf skdf. AuNJ vI vfqfvrx df rOlf pfAux nfl vfqfvrx sfPL nhIN kIqf jf skdf aqy nf hI tYks lgf ky sfPL kIqf jf skdf hY. ies vfsqy Tos pRogrfmF dI loV huMdI hY. iewk jLmfny ivwc vwzIaF vwzIaF kfrF huMdIaF sn jo ptrol suVfk ky kfPLI DUMaF CwzdIaF sn. ptrol  aqy DUMeyN vwl iksy df iDafn hI nhIN sI. jd srkfrF ny eIimsLn kMtrol sLurU kIqf qF vhIkl bnfAux vflIaF kMpnIaF ny eIimsLn kMtrol vwl iDafn dyxf sLurU kIqf. ajyhy ieMjn bxfey jo Gwt qyl Ckdy hn aqy Gwt DUMaF Cwzdy hn. hux ieh iewk stYNzrz bx igaf hY. ies iksm df stYNzrz hr sYktr ivwc lfgU krn nfl pRdUsLx smyNbwD sImf ivwc Gtfieaf jf skdf hY.

          grIn pfrtI vloN bIsI dI ijLmnI cox ijwqx nfl ilbrl aqy aYnzIpI dI nINd hrfm ho geI hY. srvyKxf ivwc vI grIn pfrtI awgy vD rhI hY. 21 meI dy nYno srvyKx ivwc kMsrvtv pfrtI 36%, ilbrl 31%, aYnzIpI 14% aqy grIn pfrtI 11% dwsI geI hY. afgUaF dI lok pRIXqf ivwc grIn pfrtI ny aYnzIpI nMU mfq pf idwqf hY. aYNzrU sLIar 28[6%, trUzo 27[9%, mya 10% aqy jgmIq isMG 6[8% dwisaf igaf hY. ies iksm dy srvyKx trUzo aqy jgmIq isMG nMU ‘go-grIn’ df sunyhF dy rhy hn. jsitn trUzo vfsqy ‘go-grIn’ df mqlb hY hor kfrbn tYks, jo Auh Dwky nfl lfgU krdf jf irhf hY aqy keI sUby ivroD kr rhy hn. EntyrIE smyq keI sUby adflqF ivwc vI gey hoey hn. hux albrtf dI nvIN srkfr vI ies tYks df ivroD kr rhI hY.

          trUzo dy kfrbn tYks kfrn EntyrIE ivwc ptrol dI kImq 4[4 sYNt pRqI iltr vD cuwkI hY aqy ieh hr sfl vDdI hI jfxI hY. trUzo srkfr ny sfl 2019 ivwc $20 pRqI tn tYks lgfieaf hoieaf hY jo sfl 2020 ivwc $30, 2021 ivwc $40 aqy sfl 2022 ivwc $50 pRqI tn ho jfvygf. ijs df mqlb hY ik EntyrIE ivwc pRqI iltr kfrbn tYks 4[4 sYNt qoN vD ky 13[2 sYNt pRqI iltr ho jfvygf. ajy ies dI koeI grMtI nhIN hY ik trUzo tYks dI dr ies qoN hor vDfeI nhIN jfvygI. bIsI dI aYnzIpI srkfr ny trUzo tYks dy Aupr hor kfrbn tYks lgfieaf hoieaf hY ijs kfrn sUby ivwc ptrol dI kImq kfPLI vD geI hY.

          DrqI df vfqfvrx lMbf smF kdy vI siQr nhIN irhf. kihMdy hn ik pihlF DrqI bhuq grm sI. iPr jIvnXog hoeI aqy iPr afeIs-eyj (brPL df smF) afeI jo lMbf smF rhI. afeIs-eyj KLqm hoeI qF DrqI AuWqy jIvF dI igxqI vDxI sLurU hyo geI aqy keI imlIan sflF qoN bfad mnuwK pYdf hoieaf. jd mnuwK nhIN sI qwd pqf nhIN ikAuN DrqI df vfqfvrx bdilaf sI? kihMdy hn hux ies dy bdlx vfsqy mnuwK ijLMmyvfr hY. ho skdf hY ieh shI hovy ikAuNik mnuwK ny afpxI jIvn-jfc bdl leI hY ijs ivwc hr pfsy ‘pYsf pYsf’ hoeI peI hY. mnuwK hr ZMg nfl DMn iekwTf kr irhf hY. DUMaF, gMdgI, kYmIkljL aqy kUVy df hr pfsy psfrf ho irhf hY jo swB kuJ plIq kr irhf hY.

          iPr vI pRdUsLx aqy qpsL (grIn hfAUs asr) do vwKL vwK muwdy hn ijhnF dI kuJ sFJ jLrUr hY. kUVf aqy pdUsLx bhuq vwzy muwdy hn pr ‘grIn hfAUs’ gYsF dI gwl vwKrI hY. trUzo tYks kiQq grIn hfAUs gYsF pYdf krn vfly iPAUl (bflx) `qy hY. ieh kihxf musLkl hY ik mOsm (vfqfvrx) grm ho irhf hY jF TMzf ho irhf hY jF iPr byqrqIbf ho irhf hY? meI df cOQf hPLqf af igaf hY pr trFto ivwc ajy qwk srdI hY aqy GrF ivwc hIt ajy vI cldI hY. jUn, julfeI aqy agsq hI iqMn grmIaF dy mhIny rih gey hn. sqMbr ivwc iPr srdI sLurU ho jFdI hY.

          ikhf jFdf hY ik kfrbn zfieaksfeIz, mYQyn aqy nfeItro aksfeIz afid grIn hfAUs gYsF hn jo DrqI dy vfqfrvrx ivwc sUrj dI qpsL nMU kYd kr lYNdIaF hn ijs nfl grmI vD jFdI hY. mfhr dwsdy hn ik Pfrm-pCU jo duwD aqy mfs vfsqy pflLy jFdy hn hr sfl 6 iblIan tn grIn hfAUs gYsF pYdf krdy hn jo ik kul grIn hfAUs gYsF df 18% bxdf hY. iehnF pCUaF ivwc gAUaF, mwJF, ByzF, bwkrIaF, sUr aqy kukVIaF afid hn jo mnuwK vloN pflLy jFdy hn. iehnF ivwc mfs vfsqy pflLy jFdy pCUaF dI bhuq vwzI igxqI hY. agr mnuwK mfs dI Kpq 50% Gtf dyvy qF ies nfl grIn hfAUs gYsF ivwc vwzI ktOqI hovygI. aqy ies dy nfl hI sMsfr ivwc anfj aqy pfxI dI Gft vI Kqm ho jfvygI ikAuNik iewk iklo mfs pYdf krn leI 25-30 iklo anfj aqy sYNkVy iltr pfxI pCUaF aqy pCUaF dI Kurfk vfsqy vrqxf pYNdf hY. pCUaF vfsqy cfrf, anfj pYdf krn, mfs dI kwtvwz, storyj aqy Zoaf ZuafeI vfsqy iPAUl (qyl) dI bhuq KLpq huMdI hY jo pRdUsLx pYdf krdf hY. ies nfl vfqfvrx sfPL rhygf aqy BuwKmrI dUr hovygI. mfs kYNsr smyq keI rog vI pYdf krdf hY. trUzo srkfr df kfrbn tYks inrf JUT df pulMdf hY. agr vfqfrvx df eynf iPkr hY qF lokF nMU sLfkfhfrI bnx leI pRyrq kro!

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1026, meI 24-2019

 


ivdysLI kflLy DMn dy shfry cwl rhI kYnyzf dI afriQkqf

          iek idn kYnyzf df iewk vwzf mMqrI iewk pMjfbI ryzIE `qy bol irhf sI ik jd iewk iemIgrMt kYnyzf afAUNdf hY qF Auh 10 jObF pYdf krdf hY. Aus df kihxf sI ik vwD qoN vwD iemIgrysLn kYnyzf nMU iGE vFg lgdI hY. Aus dIaF copVIaF gwlF sux ky sLONkI afpxy afp vwl vyK ky soc irhf sI ik sLONkI nMU kYnyzf afey nMU 40 sfl ho gey hn pr sLONkI ny kdy koeI jOb pYdf nhIN kIqI sgoN QF QF jOb lwBdf hI irhf hY. jd kdy lya afPL ho jFdI sI qF QF QF aYplIkysLnF idMdf sI aqy hr jfxkfr qoN jOb bfry puwCdf rihMdf sI. iewk idn sLONkI ny ies vwzy mMqrI dI gwl iewk isafxy swjx nMU dwsI aqy Aus qoN puwiCaf ik “sfieMs tYknOlOjI & ienovysLn” mMqrI iks blf df nfm hY? isafxy swjx ny dwisaf ik afpxf nvdIp bYNs hI ies ivBfg df mMqrI hY. sLONkI ny puwiCaf ik ieh mMqrflf hY kI ies df eyzf vwzf nfm hY? qF juvfb imilaf ik ies mMqrfly nMU asl ivwc ieMzstrI mMqrflf afKdy huMdy sn pr jsitn trUzo ny ies df nfm bdl ky lwCydfr nfm rwK idwqf hY ijs nMU sux ky afm lok smJdy hn ik koeI kVy kMipAUtr vgYrf df mfVfmotf mMqrflf hovygf. pr kYnyzf iek sMnaqI dysL hY aqy ieMzstrI mMqrflf bhuq vwzf mMqrflf hY BfvyN ies df nfm hux “sfieMs tYknOlOjI & ienovysLn” rwK idwqf igaf hY. ies isafxy swjx ny hor dwisaf ik bhuqy pMjfbI qF hrjIq isMG swjx dy rwiKaf mMqrfly nMU bhuq vwzf smJ ky Aus nMU vwzf mMqrI dwsdy hn pr kYnyzf dy rwiKaf mMqrfly hyT qF pMjfb puils dy zIjIpI nfloN vI Gwt bMdy hn. lok rwiKaf df nfm sux ky amrIkf, rUs, cIn, Bfrq, ieMglYNz, PrFs vrgIaF POjI qfkqF bfry socx lwg jFdy hn ijhnF kol vwzIaF POjF hn.

          ieMzstrI mMqrfly aqy rwiKaf mMqrfly df Prk sLONkI dy Kfny pY igaf pr ieh smJ nf afeI ik iewk iemIgrMt af ky 10-10 nOkrIaF iks qrF pYdf krdf hY? kihMdy hn ik trUzo srkfr ny ipCly cfr ku sflF ivwc rMg brMgy tfeItlF hyT do ku imlIan lok bfhroN mMgvf ley hn aqy ajy vI hvfeI jfhjL hr rojL Bry afAuNdy hn, KflI sIt nhIN imldI. dUjy pfsy amrIkf qoN gYr kfnMUnI lok qur ky lfeIn bMnI af rhy hn ijhnF dI igxqI 40 hjLfr qoN twp geI hY. hux trUzo srkfr ny aPsrF nMU hdfieq kIqI hoeI hY ik iehnF dI igxqI nhIN dwsxI nhIN qF lok BVk pYxgy iPr votF nhIN imlxIaF. iehnF coxF ivwc qF purfxy sLihrIaF qoN votF lYxIaF hn so prdf rwKxf pYxf hY. aglIaF coxF qwk lokF dy keI iblIan zflr Krc ky jo 2 imlIan votF bIjIaF hn Auh hrIaF ho jfxIaF hn, iPr iksy df iPkr nhIN hY.

          AuNJ jo do imlIan trUzo lY afieaf hY iehnF nMU 10 nfl jLrb deIey qF jldI hI kYnyzf ivwc 20 imlIan jObF pYdf ho jfxIaF cfhIdIaF hn. eynIaF qF sMBflIaF nhIN jfxIaF, suwK nfl kul abfdI qF 37-38 imlIan hY iPr qF 15-20 imlIan lok bfhroN lYxy pYxgy nhIN qF nOkrIaF KflI rihxgIaF. agr 15-20 imlIan lok hor ley jfxgy qF iPR AuhnF ny 10-10 jObF pYdf krn qoN bfj nhIN afAux ijs nfl 50-60 imlIan hor lok lYxy pY jfxy hn. iPr 84 vflf cwkr cwl pYxf hY aqy iewk idn sfry smsfr dI jObF kYnyzf af jfxIaF. ipwCy ipwCy sfry lok vI af jfxy hn aqy bfkI sMsfr qF KflI ho jfxf hY.

          iewk ilbrl sMqrI ny ies qoN iewk Cotf dfavf kr idwqf hY aqy ikhf hY ik cfr sflF ivwc trUzo srkfr ny iewk imlIan qoN vwD nOkrIaF pYdf kIqIaF hn. ieh igxqI bhuq Gwt jfpdI hY, ho skdf hY ik ley gey 2 imlIan lokF ivcoN bhuqy ajy ieMtrnYsLnl stUzYNt hox jo ajy pwky hox vfsqy aYlaYmafeIey aqy pIaYnpI pRogrfm KrIdx dy sOdy mfrdy iPrdy hox. ieh bhuq mihMgy Bfa df sOdf hY. KYr jd pwky ho jfxgy qF jLrUr 10-10 jObF pYdf krngy BfvyN sLOkI 40 sflF ivwc iewk vI pYdf nhIN kr sikaf. sLONkI qF ies ihsfb nfl inrf nKwtU inkilaf hY.

          kihMdy hn iewk pMjfbI stUzYNt (ieMtrnYsLnl) hPLqy ivwc 20 GMty qoN vwD kMm krdf PiVaf igaf sI ijs nMU zIport kIqf jfxf sI pr mMqrI ny ivwc pY ky rok idwqf hY. EntyrIE ivwc zwg Porz dy kuJ sMqrI vI bhuq dOVBwj kr rhy hn. amrjoq sMDU aqy dIpk afnMd qF afK rhy hn ik ieMtrnYsLnl stUzYNt nMU 20 GMty qoN vwD kMm krn df hwk hoxf cfhIdf hY. ieh dovyN swjx dwsdy hn ik Auh vI ieMtrnYsLnl stUzYNt sn aqy hux suK nfl zwg Porz dI pfrtI dy sMqrI bx gey hn.

          iewk pMjfbI ryzIE `qy lok afK rhy sn ik kYnyzf dy jMmy bwicaF leI qF hux nOkrIaF nhIN hn ikAuNik Auh 7-8 zflr kYsL `qy kMm krn vfsqy iqafr nhIN hn. hr pfsy Coty moty kMmF vfly 7-8 zflr jF cMgI jOb vfsqy 10 zflr kYsL vfly stUzYNt Bfldy hn ijhnF dI hux kmI nhIN hY. kYsL kMm kro qF tYks vI nhIN dyxf pYNdf aqy GMty vI iksy rIkfrz ivwc nhIN huMdy. agr 10 zflr GMty dI jfb iml jfvy qF hPLqy ivwc 60 GMty kMm kr ky 600 zflr dy kYsL not lY ky lFBy hovo. koeI ies nMU kflLf DMn afKy BfvyN icwtf afKy ies nfl kI Prk pYNdf hY? lYx vflf vI KusL aqy dyx vflf vI KusL. pyarol `qy pfieaf vrkr Gwto Gwt qnKfh ivwc vI rwKo qF lfg-ivhfr pfky 20 zflr GMty `c pYNdf hY. ijs nMU awDI kImq `qy kfmy imlx Aus ny hor kI lYxf hY? ijs ihsfb nfl kMm cwl irhf hY jldI hI kYnyzf ivwc 25% vrkPors kYsL kMm krn vfilaF dI ho jfvygI.

          AuDr bIsI dI srkfr df kihxf hY ik ivdysLF qoN zrtI mnI (kflf DMn) bhuq af irhf hY. sfl 2018 ivwc isrPL bIsI ivwc $7[4 iblIan df kflf DMn afieaf hY ijs nfl GrF dIaF kImqF vD rhIaF hn aqy afm lokF dI ivwq qoN bfhr ho geIaF hn. ieh kflf DMn keI pfsy rMg ivKf irhf hY aqy bIsI srkfr kihMdI hY ik ies nfl sUby dI afriQkqf nMu bhuq nuksfn ho irhf hY. bIsI srkfr ny ieh vI afiKaf hY ik sfl 2018 ivwc kYnyzf Br ivwc $47 iblIan df kfLlLf DMn afieaf hY ijs df 15% bIsI ivwc afieaf hY. hux bIsI dI srkfr ny bIsI suprIm kort dy iek jsits nMU kflLy DMn dI qPqIsL krn nMU afiKaf hY. 

          pr jsitn trUzo nMU ies nfl koeI Prk nhIN hY Auh qF vwZI dyx vflI lfviln kMpnI nMU bcfAux vfsqy do cotI dIaF mihlf mMqrIaF dI kurbfnI dy cuwkf hY. Gr mihMgy ho jfx qF kflLy DMn vfly hor amIr ho jfxgy, ho skdf hY ik cMdf vwD dyx. kfLly DMn kfrn ikrfey vD jfx qF iewk iewk bysmYNt ivwc 15-15 lok rih lYxgy ies nfl trUzo nMU kI Prk Auh qF amIrjLfdf hY. hspqflF ivwc lfeInF lwg jfx qF lok afpy 8-10 GMty AuzIk lYxgy.

          cIn, Bfrq aqy keI hor dysLF qoN DVf DV kflLf DMn kYnyzf af irhf hY ijs nfl kihMdy hn ik aprYl mhIny ivwc 1 lwK 6 hjLfr jObF pYdf hoeIaF hn. eyny ko nvyN lok vI ies mhIny ivwc kYnyzf af gey hn jo 10-10 jObF pYdf krn vfsqy mflsLF kr rhy hn. kYnyzf dI afriQkqf qF hux ivdysLI kflLy DMn dy shfry hI cwl rhI hY.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1025, meI 17-2019

 


trUzo ilbrlF leI aftf-dfl skIm sLurU krn df shI mOkf!

          KLbr afeI hY ik trUzo srkfr ny af rhI PYzrl cox qoN aYn pihlF bwicaF df Bwqf duwgxf kr idwqf hY. pr ies nfl srkfr df bjt Gftf swq asmfn twp jfvygf ijs df ies srkfr nMU Ekf hI koeI iPkr nhIN hY. ieh inrI votF KrIdx dI koisLsL hY. hfrpr srkfr ny vI 2015 dIaF coxF qoN pihlF bwicaF df Bwqf vDfieaf sI pr cox ijwq nhIN sI skI.

          kI vfr vfr bwicaF df Bwqf vDfey jfx dI loV hY? svfl ieh vI pYdf huMdf hY ik kI bwicaF df Bwqf bwicaF vfsqy vriqaf jFdf hY? dysL ivwc nsLyVI mfipaF dI vI kmI nhIN hY jo bwicaF df bons afpxI nsLy dI lwq pUrI krn vfsqy vrqdy hn. kI grIb bwicaF dI mdd krn df ieh hI iewko iewk kfrgr qrIkf hY jF ieh votF KrIdx df kfrgr qrIkf hY? bwicaF dIaF qF votF nhIN hn, votF qF mfipaF dIaF hn aqy ieh Bwqf AuhnF dIaF jybF ivwc hI pYxf hY.

          lok jfxdy hn ik iewk qoN vwD ivafh krvf ky drjun drjun bwcy pYdf krn vfilaF dI igxqI vI kYnyzf ivwc lgfqfr vD rhI hY. iewk jnfnI qoN bwcy pYdf krky Aus qoN qlfk lY ilaf jFdf hY aqy iPr hor ivafh krvf ilaf jFdf hY. aqy iPr qIjf krvf ilaf jFdf hY. pr asl ivwc iewko smyN do jF iqMn jLnfnIaF nMU pqnIaF bxf ky rwiKaf jFdf hY. srkfrI Kfqy ivwc azrYs vwKry vwKry vrqy jFdy hn. srkfrI irkfrz ivwc vwKrIaF rwKIaF aOrqF vYlPyar vI lYNdIaF hn aqy bwicaF df bons vI coKf imldf hY. keI bhu-ivafh vfly afdmI afp kYsL `qy kMm krdy hn jF tYksIaF cflfAuNdy hn. irkfrz ivwc Gwt afmdn hox kfrn ‘bybI bons’ qoN ielfvf hor keI srkfrI gwPy vI coK imldy hn.

          sLONkI iewk sUJvfn swjx nfl trUzo srkfr vloN vDfey gey bybI bons bfry ivcfr kr irhf sI. ies isafxy swjx df kihxf sI ik trUzo srkfr AuhnF nMU KusL krn dI koisLsL kr rhI hY jo pihlF hI trUzo srkfr dI JolI ivwc hn. AuhnF ny qF bybI bons vDx qoN ibnF vI trUzo ilbrlF nMU hI vot pfAuxI sI aqy hux vI ilbrlF nMU hI pfAuxI hY. ijs kfrn Prk koeI nhIN pYxf aqy trUzo ilbrlF nMU vfDU votF nhIN pYxIaF. ies nfl sgoN ilbrlF nMU nuksfn ho skdf hY. Auh knyzIan jo kYnyzf isr vD rhy krjLy leI iPrkmMd hn Auh hor nrfjL ho jfxgy ikAuNik ies nfl srkfr df Krcf hor vD jfvygf ijs nfl krjLf hor vD jfvygf. iPr trUzo srkfr lokF `qy hor tYks lgf dyvygI ijs qrF vfqfvrfx dy bhfny kfrbn tYks Qop idwqf igaf hY.

          ies swjx df afKxf sI ik jsitn trUzo vI kFgrs afgU rfhul gFDI vflI glqI hI kr irhf hY. Bfrq dI cox kMpyn ivwc rfhul gFDI muslmfnF nMU KusL krn vfsqy avwlIaF gwlF kr irhf hY. hor qF hor tirpl qlfk Bfv iqMn vfr qlfk qlfk qlfk afK ky qlfk krn nMU jfiejL dws irhf hY. ieh ihMdUvfd dy AuBfr nMU Twlx df qrIkf nhIN hY. tirpl qlfk iewk glq pRQf hY ijs nMU bhuq sfry ieslfimk dysL vI rwd kr cuwky hn. ieh aOrq nMU gulfm rwKx vflf tUl hY ijs nfl bwicaF dI vI durdsLf huMdI hY. BfrqI muslmfnF nMU tirpl qlfk  bMd krn, ivafpk ividaf (smyq aOrqF dy) aqy cMgy rujLgfrF dI loV hY. rfhul gFDI EltIaF gwlF kr irhf hY ijs nfl kFgrs nMU nuksfn hoieaf hY. BfrqI muslmfn qF ibnF iksy sLrq dy kFgrs nMU votF pfAux vfsqy ivafkul hn pr rfhul gFDI afp GtIaf vfady kr irhf hY ijs nfl votF dI igxqI vDx dI QF Gt rhI hY. jo lok tirpl qlfk nMU bMd krn dy hwk ivwc hn Auh rfhul gFDI dy iKlfP ho gey hn. AudfrvfdI ihMdU jo modI dIaF nIqIaF dy ivroDI hn, Auh vI rfhul gFDI qoN dUr ho rhy hn.

          iehI kuJ trUzo srkfr kr rhI hY. muV muV sIrnI afpixaF nMU vMNz rhI hY jo iksy hor nMU votF pfAux vfly nhIN hn. votrF dy kuJ iPrky aqy vrg ajyhy hn ijhnF ny hr hflq ivwc trUzo ilbrlF nMU hI votF pfAuxIaF hn. agr trUzo srkfr smJdI hY ik muPLq df mfl suwtI jfx nfl hor votF iml skdIaF hn qF Bfrq vrgy dysLF qoN hor isiKaf jf skdf hY. Bfrq dy vwK vwK sUibaF ivwc keI kuJ muPLq dyx dI pRQf pYdf ho geI hY. muPLq sfVIaF, muPq lYptfp, muPq Pon, muPLq cfvl, muPLq sfeIkl aqy hor keI kuJ muPLq. kuJ sUibaF ivwc gYs slMzr vI idwqy gey sn. keI vfr qF dyx dy vfady kIqy jFdy hn pr kdy pUry nhIN kIqy jFdy.

          pMjfb ivwc akflIaF ny aftf dfl skIm aqy sLgn skIm clfeI sI. ies skIm ivwc Gply vI bhuq hoey sn. jo lok grIb nhIN hn Auh vI aftf dfl skIm df coKf lfB AuTf rhy sn. eyQoN qwk ik keI KFdy pINdy GrF ny vI ies skIm df bhuq lfB AuTfieaf pr akflI iPr vI coxF hfr gey sn. AuNJ ies nfl pMjfb burI qrF krjLfeI ho igaf hY. srkfr krjLf leI jf rhI hY iPr vI keI vfr mulfjLmF nMU qnKfh dyx vfsqy pYsy muwk jFdy hn.

          trUzo ilbrlF leI aftf-dfl skIm sLurU krn df hux shI mOkf hY. ies nfl vI lfB ho skdf hY. swuK nfl afm rportF imldIaF hn ik knyzIan lok Kfx vflIaF vsqUaF muPLq lYx aksr PUz bYkF nMU jFdy hn. agr aftf dfl leI kfrz bxf idwqy jfx qF trUzo ilbrlF nMU votF dI afs vD skdI hY. aftf dfl skIm lfgU krn vfsqy ilbrl srkfr afpxy Tykfdr vI KVy kr skdI hY.

-sLONkI ieMglYnzIaf, KLbrnfmf #1024, meI 10-2019

 


vyiKE BfeI! pfiksqfn dI kdy nukqfcInI nhIN krnI!

          pMjfb dy muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG ny kYnyzf ivwc iswKs Pfr jsits nfm dy sMgTn dIaF gqIivDIaF `qy sKLq pRqIikRaf idwqI hY. mIzIaf rportF muqfibk kYptn ny Bfrq srkfr nMU KfilsqfnI gqIivDIaF df sKLq noits lYx dI apIl vI kIqI hY. kYptn ny ikhf hY knyzIan pRDfn mMqrI jsitn trUzo dI pMjfb PyrI smyN trUzo nMU bIsI invfsI hrjIq isMG inwJr bfry jfxkfrI idwqI geI sI. KLbr muqfibk hux iswKs Pfr jsits ny hrdIp isMG inwJr nMU bIsI ivwc 'rYPrYˆzm 2020' dI agvfeI krn leI afiKaf hY.

          srI smyq kYnyzf aqy amrIkf dy vwK vwK sLihrF ivwc ivsfKI smfgmF ivwc iswKs Pfr jsits vloN 'rYPrYˆzm 2020' dy hwk ivwc pRcfr kIqf igaf hY. torFto ivwc 28 aprYl dI Kflsf zya pRyz ivwc vI 'rYPrYˆzm 2020' dy bYnr aqy tI-sLrtF vfly kfrkun coKI igxqI ivwc vyKy gey sn.

          Bfrq aqy pfiksqfn ivckfr krqfrpur sfihb lFGy dI gwlbfq htkory lY lY ky cwl rhI hY. Bfrq srkfr df KdsLf hY ik iswKs Pfr jsits aqy hor KfilsqfnI guwt ies lFGy nMU  vwKvfd dy pRcfr vfsqy vrqxgy. jfpdf hY ik Bfrq srkfr ny ies mfmly ivwc pfiksqfn `qy coKf dbfa bxfieaf hoieaf hY. pfiksqfn dI mflI hflq bhuq Ksqf hY aqy amrIkI zflr mukfbly pfik rupey dI kImq BfrqI rupey qoN awDI rih geI hY.  pfik aMqrrfsLtrI mfnytrI PMz smyq keI hor dysLF qoN krjLf mMg jF lY irhf hY. awqvfd dI mflI mdd dy mfmly ivwc vI pfiksqfn aOKI hflq ivwc hY. ‘kOmFqrI mnI lFzirMg aYˆz tYrr PfeInFs vfczfg’ ny pfiksqfn nMU skYnr hyT rwiKaf hoieaf hY aqy Bfrq cfhuMdf hY ik pfik nMU blYk ilst ivwc sLfml krvf idwqf jfvy. pfik ies hflq qoN bcxf cfhuMdf hY aqy keI vfr amrIkI dbfa hyT kuJ gwlF mMnx vI lwg ipaf hY.

          ivsfKI mOky iswKs Pfr jsits ny gurdvfrf sRI pMjf sfihb qoN 'rYPrYˆzm 2020' dI iewk Kfs rijstrysLn muihMm sLurU krnI sI. ies vfsqy sMgTn dy kfrkun pUrI iqafrI krI bYTy sn pr aYn afKrI mOky pfiksqfn ny iehnF nMU afpxI muihMm sLurU krn dI afigaf nf idwqI aqy bYnr vgYrf vI nhIN lwgx idwqy. iswKs Pfr jsits smyq KfilsqfnI sMgTnF vfsqy ieh vwzf Jtkf sI. iswKs Pfr jsits dy afgU gurpqvMq pMnU ny ies aiVky vfsqy pfiksqfn dI sKLq nukqfcInI kIqI sI. pMnU df kihxf sI ik sMgTn nUM pfik isK gurdvfrf pRbMDk kmytI dy pRDfn ny swidaf sI pr iPr vI pfik srkfr ny afigaf nhIN idwqI. ipCly bhuq sfry sflF qoN pfik ny kdy vI iksy vwKvfdI sMgTn nMU ies iksm dy pRcfr qoN nhIN roikaf. vwKvfdI sMgTn ajyhy mOky Bfrq qoN afey iswKF nMU tfrgt krdy hn. iswKs Pfr jsits vloN pfik dI kIqI nukqfcInI ipwCoN sosLl mIzIaf `qy keIaF ny pfik iKlfP ilKxf sLurU kr idwqf. kuJ lokF ny ikhf ik pfik qF kdy vI Kfilsqfn df idloN smrQn nhIN krygf ikAuNik iswKF dy mn ivwc rxjIq isMG df rfj aqy lhOr rfjDfnI vjoN visaf hoieaf hY. pfik qF iswKF nMU Bfrq iKlfPL vrq irhf hY. ieh gwl kuJ vwzy KfilsqfnIaF nMU rfs nf afeI. jo Kfx nMU idMdf hY Aus nMU sLfbsL qF dyxI bxdI hI hY. vYd jI ny iswKF nMU nsIaq idMidaF ikhf ik pfik qF iswKF df swcf imwqr hY aqy ies iksm dI nukqfcInI TIk nhIN hY. vyiKE BfeI, pfiksqfn dI kdy nukqfcInI nhIN krnI.

 

sYnytr bnx leI kOx mfr irhf hY hwQ pYr?

kYnyzf dI suriKaf rport 2018 ivwc ‘iswK KfilsqfnI awqvfdI’ mwd df keI iswK sMgTnF ny sKLq ivroD kIqf sI ijhnF ivcoN bhuqy Kfilsqfn hfmI hn. mMg kIqI jf rhI sI ik ies nMU pUrI qrF htfieaf jfvy aqy srkfr ies nMU sLfml kIqy jfx dI glqI nMU vI svIkfr kry. jd ivsfKI pRyzF ivwc ilbrlF dy bfeIkft dI DmkI idwqI geI qF trUzo srkfr nMU kMbxI iCV geI. srkfr ny ‘iswK KfilsqfnI awqvfdI’ sLbd bfhr kwZ idwqy pr sfrI mwdI nf htfeI ijs dI mMg kIqI jf rhI sI. jo srkfr ny htfieaf ies nfl ilbrl pwKI iswK KusL ho gey aqy horF nMU ilbrlF df ivroD iqafgx leI afKx lwg pey. ilbrl mMqrI aqy sMqrI vI ies nMU afpxI pRfpqI dwsx lwg pey. kuJ lok qF ieh kihMdy vI suxy gey ik ilbrl mMqrI aqy sMqrI cIcI nMU KUMn lgf ny sLhId bx rhy hn. pihlF ‘iswK KfilsqfnI awqvfdI’ pvf idwqf, iPr htvf idwqf aqy krYizt lYx lwg pey.

          28 aprYl nMU torFto dI Kflsf zya pryz ivwc jnfb trUzo qF nf phuMcy pr ilbrl mMqrI aqy sMqrI pUry KlUs nfl puwjy. pRyz dy pRbMDkF ny afpxI pRYs rIlIjL ivwc ies mudy df ijLkr qwk nf kIqf. jd kuJ lokF ny ieh svfl cuwikaf qF juvfb imilaf ik ieh mslf qF pUrI qrF hwl ho igaf hY ies vfsqy ies df ijLkr krn dI koeI loV nhIN sI. AuNJ ieh mwd hux srkfrI rport ivwc vwKry hYizMg hyT peI hY ijs df mqlb KfilsqfnI jF vwKvfdI hI inkldf hY.

          sLONkI ipCly idnIN jd ryzIE Kbrsfr sux irhf sI qF host jgdIsL gryvfl ny afiKaf ik kuJ lokF ny sYnytr bnx `qy awK  rwKI hoeI hY. Auh smJdy hn ik trUzo ilbrlF dI muwTIcfpI krn nfl AuhnF nMU sYntrI iml skdI hY. keI swjx sYnytr sfbI mrvfhf vwl vyK rhy hn ijs dy pYr hyT sYnytrI df btyrf bdobdI af igaf sI. ikhf jf irhf hY ik hux keIaF dIaF rflF vg rhIaF hn aqy afs lgfeI bYTy hn ik trUzo jFd jFdf AuhnF nMU sYnytrI dy jfvygf. kOx hn ieh lok ijhnF ny sYnytrI `qy awK rwKI hoeI hY? ieh afpxy afly duafly ingfH mfr ky vyKdy rho aqy jLrf ku afr lgf ky vyKo Jwt Puwt pYNdy hn aqy afpxy afp nMU hornF qoN vwD Xog dwsdy hn.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1023, meI 03-2019

 


rfjnIqk GVmws: GflLymflLy df koeI aMq nhIN hY

          aKbfr glob aYNz myl ny bIqy idnIN iewk rport Cfieaf kIqI hY ijs ivwc AuntyrIE dI pIsI pfrftI dyy sfbkf afgU pYtirk brfAUn dIaF kiQq byinXmIaF df ijLkr kIqf igaf hY. ies rport dy keI pwK hn ijhnF ivcoN iewk pwK ieh vI hY ik BfrqI kONslyt jnrl knyzIan msilaF `c dKLlaMdfj hoieaf hY. rport muqfibk ivkrm isMG nfm df iewk iswK vkIl hfimltn dy iewk hlky qoN pIsI nfmInysLn lVn df cfhvfn sI pr afgU pYtirk brfAUn Aus dI AumIdvfrI nMU hrI JMzI nhIN sI dyxf cfhuMdf. gursLrn bObI iswDU nfm dy sDfnk ibjLnYsmYn ny pYtirk brfAUn kol ivkrm isMG nMU grIn lfeIt dyx dI isPrsL kIqI qF brfAUn ny afiKaf ik BfrqI kONslyt Aus dy iKlfPL hY. brfAUn ny iswDU qoN pMj jmF do, kul swq hjLfr zflr afpxy sihXogIaF leI mMigaf jo iswDU ny dy idwqf aqy ivkrm nMU lgdy hwQ hI grIn lfeIt dy idwqI geI. jd nfmInysLn vfsqy votF peIaF qF iPr kiQq DFdlI hoeI ijs ivwc ivkrm nMU hrf idwqf igaf. ivkrm ny kort kys kIqf aqy iPr brfAUn qy pIsI pfrtI nfl sYtlmYNt kr leI.

          awj ies kiQq DFdlI dI puils qPqIsL bMd ho cuwkI hY aqy pYtirk brfAUn brYNptn df myar cuixaF jf cuwkf hY. Auprokq kys ivwc BfrqI kONslyt df kiQq dKl aqy pYsf rfjnIqI nMU ikvyN pRBfivq krdf hY, df Jlkfrf imldf hY.

          iDafn nfl vyKIey qF knyzIan, ieMzIan, KfilsqfnI aqy pfiksqfnI Kyz dy keI rMg vyKx nMU imldy hn. kYnyzf dI pbilk surwiKaf rport ivwc ‘iswK KfilsqfnI awqvfd’ df ijLkr, ies df ivroD aqy iPr ies nMU htf dyx dI Kyz vI rfjnIqk rMgmMc df ihwsf hY. hux nYsLnl post dI iewk rport ny dws idwqf hY ik iqMn iswK kYnyzf srkfr dI no-PlfeI ilst ivwc hn. pihlF aksr Bfrq dI blYk ilst df ijLkr huMdf sI ijs ivwc keI KfilsqfnIaF dy nfm drj hn ijhnF nMU Bfrq df vIjLf nhIN idwqf jFdf. pr kYnyzf dI no PlfeI ilst ivwc drj ivakqI qF kdy jhfjL ivwc vI nhIN cVH skdy (jd qwk nfm drj hY). jfxkfr dwsdy hn ik no PlfeI ilst vfly nfm amrIkf nfl sFJy kIqy jFdy hn ijs df mqlb hY ik ajyhy ivakqIaF nMU sVk rfhIN amrIkf dfKl hox smyN vI musLkl pysL af skdI hY. ieMJ ieh islt blYk ilst qoN vI vwD pRBfv rwKdI hY. jo lok ‘iswK KfilsqfnI awqvfd’ htfey jfx ipwCoN trUzo srkfr dIaF isPLqF krn lwg pey sn Auh hux no PlfeI ilst bfry pVH ky iPr KfmosL ho gey hn. sMBv hY ik jd iqMn nfm htf idwqy jfxgy qF Auh iPr jsitn trUzo dI jY jYkfr krn lwg jfxgy.

          trUzo srkfr ny coxF nyVy af rhIaF vyK ky votF Kurn dy zroN ‘iswK KfilsqfnI awqvfd’ df iswDf ijLkr htfieaf hY pr tyzf ijLkr ajy Esy qrF kfiem hY. kuJ ilbrl iswK trUzo srkfr nMU buDU bnfAux ivwc kfmXfb rhy hn. trUzo srkfr ieh nhIN jfxdI ik jo kuJ iswK ies ijLkr kfrn nrfjL sn AuhnF ny hux vI ilbrlF nMU vot nhIN pfAuxI ikAuNik Auh qF jgmIq isMG dI mdd krn vfsqy aYnzIpI ipwCy quly pey hn. ies mfmly ivwc trUzo srkfr nfl ‘sO gMZf aqy sO iCwqr’ Kfx vflI gwl hovygI. ijs pfsy knyzIan isafsq qur peI hY Auh Bly df rsqf nhIN hY.

          ipCly idnIN kuJ iswK sMgTnF ny kYnyzf ivwc kiQq BfrqI dKLlaMdfjLI df bhuq rOlf pfieaf hY. ies nMU sfbq krn vfsqy kuJ 30-32 sfl purfxy hvfly vI idwqy hn. sikAUrtI rport ivwc iswK awqvfd df ivroD krn vfsqy afp iehnF ny ikhf sI ik ies vfsqy srkfr 1985 ivwc vfpry eyar ieMzIaf kFz df hvflf dy rhI hY, kuJ nvyN hvfly dyvy ik iswK awqvfd ikvyN Kqrf hY?

          pfiksqfnI pMjfb df gvrnr muhMmd srvr ipCly idnIN kYnyzf aqy amrIkf df qUPfnI dOrf kr ky igaf hY. ies qoN pihlF gvnr sfihb ny XUrp dy keI dysLF df vI dOrf kIqf hY. hr dysL ivwc iswKF nMU imlxf gvrnr muhMmd srvr df muwK mMqv sI. pfik pMjfb dI gvrnrI imlx qoN pihlF muhMmd srvr XUky df vsnIk sI aqy KfilsqfnIaF nfl Aus dy cMgy sbMD sn. Auh iemrfn Kfn df smrQk sI ijs kfrn iemrfn ny pRDfn mMqrI bnx ipwCoN Aus nMU pfik pMjfb df gvrnr bxf idwqf.  aqy nfl hI Aus nMU iemrfn Kfn dI ‘krqfrpur korIzor’ nIqI df mohrf vI Qfp idwqf igaf. hux pfiksqfn igaf hr KfilsqfnI afgU muhMmd srvr nfl mulfkfq krdf hY aqy srvr ny afpxy ivdysL dOiraF mOky vI KfilsqfnIaF nMU imlxf Kfs imsLn bxfieaf hoieaf hY.

          jo lok hfimltn dy iewk hlky qoN vkIl ivkrm isMG nMU pIsI nfmInysLn dvfAuxI cfhuMdy sn Auh vI muhMmd srvr nfl mulfkfq krn vfsqy mUhrlI kqfr ivwc bYTy sn. AuNJ mhuMmd srvr aqy Aus dy mulfkfqIaF ivckfr krqfrpur korIzor iKwc df kfrn sI pr srkfrF kdy iewk mMqv nMU lY ky nhIN cwldIaF. muhMdm srvr vflf styj sLoa knyzIan eyjMsIaF ny vI bhuq idlcspI nfl vyiKaf hY.

          Bfrq dI modI srkfr ny vI vwKvfdI iswKF nfl sMprk krn aqy AuhnF dI Gr vfpsI vfsqy XUky dy iewk iswK afgU nMU awgy lgfieaf sI. Aus df mfrg drsLn krn vfsqy afr aYs aYs afgU rfm mfDv nMU ijLMmyvfrI idwqI geI sI. rfm mfDv df idwlI bYTf ardlI (klrk) iehnF df sUqrDfr sI. rfm mfDv, Aus df ardlI aqy brqfnvI iswK afgU kYnyzf dy gyVy mfr gey aqy keI KfilsqfnIaF nMU imly ijhnF ivcoN keI Bfrq dI sLuB Xfqrf vI kr afey. pr Bfrq srkfr dI ieCf pUrI nf hoeI ikAuNik iek vI nfmvr KfilsqfnI afgU dI kiQq Gr vfpsI nf ho skI. Eltf KfilsqfnIaF dIaF sLkfieqF kfrn brqfnvI ivcoly (iswK afgU) dI kYnyzf ny ieMtrI bMd kr idwqI aqy ajy vI bMd hY.

          trUzo srkfr ny ‘iswK KfilsqfnI awqvfd’ nMU rfjsI dbfa hyT htf idwqf hY ijs nfl kYnyzf dIaF surwiKaf eyjMsIaF KusL nhIN hn. pqf lwgf hY ik pbilk surwiKaf mMqrI rlP gozyl vI ies qoN nfKusL hY. knyzIan sikAUrtI ieMtYlIjMs srivs (sIiss) dy sfbkf ‘tYroirjLm aYnfilt’ iPl gurskI ny iewk lyK ivwc ies df iqwKf ivroD kIqf hY. Aus ny KfilsqfnIaF df ieh qrk vI rwd kr idwqf hY ik trUzo srkfr modI srkfr dy dbfa hyT hY. iPLl ny iliKaf hY ik kYnyzf ivwc iswK awqvfd df smrQn kdy vI pUrI qrF KLqm nhIN hoieaf. Aus df ieh lyK pVHn vflf hY.

          rfjnIqk GVmws aqy GflLymflLy df koeI aMq nhIN hY. kYnyzf ivwc ‘polItIkl kurYktnYWs’ Gr krdI jf rhI hY. sikAUrtI rport nMU bdlx dy mfmly ivwc jsitn trUzo KfilsqfnI bYNz mfstrF dI qfl `qy pUry irdm nfm nwicaf hY.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1022, aprYl 26-2019

 


knyzIan isafsq df dysIkrn kr rhI hY trUzo srkfr!

          jd dihsLqgrdI dI ijLMmyvfrI qoN Bwjxf hovy qF ikhf jFdf hY ik dihsLqgrdF df koeI Drm nhIN huMdf. sfry sMsfr ivwc hr Drm aqy hr isafsqdfn ies nMU bhfny vjoN vrq irhf hY. swc ieh hY ik hr dihsLqgrd df jF qF koeI nf koeI Drm huMdf hY, jF koeI kiQq vwKrI kOm, jfq, sMprdf jF iPrkf huMdf hY. sMsfr ivwc iksy vI dihsLqgrd lihr vwl vyK lE ieh swc sfbq hovygf. dihsLqgrd afpxy Drm, sMprdf, jfq, kOm jF iPrky nMU bcfAux dy bhfny ihMsk qrIky vrqdy hn.

          dihsLqgrdI iewko Drm dy aMdr do jF do qoN vwD vwK vwK sMprdfvF ivckfr vI ho skdI hY. sLIaf aqy suMnI muslmfn ies dI aihm Audfhrx hn. dovyN iPrky afpxy afp nMU aslI muslmfn dwsdy hn aqy dUjy iPrky ivwc nuks kwZdy hn. sLIaf qy suMnIaF ivckfr kqlogfrq sdIaF purfxI hY. awj sMsfr ivwc suMnI muslmfnF dI srdfrI sfAUdI arb dy hwQ ivwc hY aqy sLIaf muslmfnF dI srdfrI eIrfn dy hwQ ivwc hY. pwCmI dysL amrIkf dI sdfrq hyT ies dusLmxI nMU bhuq isLdq nfl vrq rhy hn. Xmn ivwc ipCly pMj ku sflF qoN cwl rhy gRih XuwD df kfrn vI sLIaf aqy suMnI kwtVvfd hI hY. afm sLIaf aqy suMnI muslmfn ivckfr bhuqf Prk nhIN hY, dovyN kurfn nMU mMndy hn. pr dovF iPrikaF ivwc ajyhy kwtVpMQI bYTy hn jo iewk dUjy nMU brdfsLq nhIN krdy aqy hr hflq ivwc dUjy iPrky nMU KLqm krnf cfhuMdy hn. Xmn dy gRih XuwD  ivwc sLIaf iPrky dI mdd eIrfn kr irhf hY jdik suMnI iPrky dI mdd sfAUdI arb kr irhf hY. sfAUdI arb ny qF afpxy kuJ sihXogI suMnI dysLF dI mdd nfl afpxI POj vI ies XuwD ivwc JokI hoeI hY. sfAUdI eyar Pors aksr sLIaf lokF `qy bMbfrI krdI rihMdI hY ijs ivwc hjLfrF lok mfry jf cuwky hn. amrIkf afpxy sfAUdI dosqF dI ipwT AuWqy hY.

          sIrIaf dy gRih XuuwD ivwc vI muwK kfrn sIrIan pRDfn bsLfr al asd df sLIaf muslmfn hoxf hI hY. lYbnfn df sLIaf mlIsLIaf (hyjLbuwlf), sLIaf eIrfn aqy sLIaf eIrfk pRDfn bsLfr asd srkfr dI mdd kr rhy hn jdik amrIkf dI rihnumfeI hyT sfAUdI arb aqy hor suMnI dysL ivdrohIaF dy hwk ivwc hn. ieh vwKrI gwl hY ik qurkI dI kurdF nfl axbx aqy ieslfimk styt vloN iksy nMU vI brdfsLq nf krn dI nIqI kfrn Klfrf kuJ hor vD igaf hY. iejLrfeIl afpxI vwKrI Kyz Kyz irhf hY pr kyNdrI nukqf sLIaf aqy suMnI dusLmxI hY.

          kYnyzf dI sfl 2018 dI sikAUrtI rport ivwc sLIaf aqy suMnI dihsLqgrdI dy Kqry bfry do vwK vwK cYptr hn. ies rport ivwc ‘iswK KfilsfqnI awqvfdI’ dy nfm hyT iewk pYrfgrfPL vI sLfml kIqf igaf sI. KfilsqfnI smrQkF ny sfry ‘iswKF’ nMU insLfnf bxfAux dy bhfny hyT ies df sKLq ivroD kIqf aqy ies nMU htfAux dI mMg kIqI. ies mMg vfsqy ‘sLIaf aqy suMnI’ dy ijLkr df vI shfrf ilaf igaf. ‘sLIaf aqy suMnI’ afpxy afp ivwc koeI Drm nhIN hn sgoN iewko Drm dy do iPrky hn. iehnF df Drm ieslfm jF muslmfn hY. trUzo srkfr ny dbfa kfrn mMn ilaf ik ies rport ivc iksy vI Drm df nfm nhIN hoxf cfhIdf sI aqy srkfr DrmF dy nfm htf dyvygI. KfilsqfnI smrQkF ny ivsfKI pryzF ivc ilbrlF dy bfeIkft df aYlfn kr idwqf qF trUzo srkfr ny qurq ‘iswK KfilsfqnI awqvfdI’ df hYizMg htf idwqf aqy ies df bdl ‘Bfrq ivwc ihMsk kfrvfeIaF nfl vwKrf dysL bxfAux vfly’ ilK idwqf. ies df sLbdI arQ ‘iswK KfilsfqnI awqvfdI’ nfloN ikMnf ku vwKrf hY? srkfr ny hux kMn iswDy PVn dI QF lwqF hyTdI PV ley hn. nf qF sfry iswK KfilsqfnI hn aqy nf sfry KfilsqfnI ihMsk hn. ‘iswK KfilsfqnI awqvfdI’ df mqlb vI kuJ ihMsk KfilsqfnI hI sI. vwKrf dysL mMgx vfly KfilsqfnI hI hn aqy keI KfilsqfnI qF aKvfAux ivwc mfx vI mihsUs krdy hn. aqy KfilsqfnI jo vwKrf dysL Kfilsqfn mMgdy hn Aus df aDfr hI ‘iswKF df vwKrf rfj’ (Drm) hY. hr KfilsqfnI aksr rxjIq isMG dy rfj df ijLkr kr ky afKdf hY ik ‘sfzf rfj Kus igaf sI jo asIN vfps lYxf hY.’

          hor disLqgrd lihrF vwl vyKIey qF qfimlF dI ilty aqy AuWqrI afierlYNz ivwc afeIafrey dIaF Audfhrxf sfhmxy hn. ‘ilty’ df vwKrf dysL mMgx df aDfr AuhnF dI vwKrI nsl aqy BfsLf sI. ieh shI hY ik Auh ihMdU hn aqy sRI lMkf dI buhigxqI boDI hY. pr sfry ihMdU qfiml nhIN hn. qfiml iewk vwKrI BfsLf aqy iek vwKrI nsl hY.  sRI lMkf dI buhigxqI boDI hY aqy AuhnF dI nsl qy BfsLf ‘isnhflI’ hY. ilty dihsLqgrdI df aDfr nsl aqy BfsLf sI. afierlYNz ivwc afeIafrey (afiersL rIpbilkn afrmI) dI dihsLqgrdI df aDfr vI Dfrimk iPrkf hI sI. afiersL aqy ieMglsL lok, dovF df hI Drm eIsfeI hY. pr afiersL kYQoilk hn jdik ieMglsL aYNglyikn hn.

          kYnyzf ivwc ikbYWk dy vwKvfd df aDfr vI BfsLf aqy nsl hY. ikbYWk dy lokF dI BfsLf PrYNc hY aqy AuhnF df ipCokV PrFs qoN hY. bfkI kYnyzf ivwc ieMgilsL lokF, BfsLf aqy klcr df bolbflf hY. ikbYWk dy vwKvfdI afpxI BfsLf aqy klcr bcfAux vfsqy vwKrf dysL mMgdy rhy hn. ikbYWk ivwc ‘aYPaYlikAU’ dy nfm hyT dihsLqgrd lihr vI AuTI sI aqy jsitn trUzo dy bfpU pIar trUzo ny AuhnF nMU kfbU krn vfsqy aYmrjMsI (vfr mYjLrjL aYkt) vI lfgU kIqI sI qy POj vI swd leI sI.

          Bfrq ivwc gAU rwiKaf dy nfm hyT BVQU pfAux vfly ihMdU kwtVpMQIaF df aDfr vI Drm dI glq Dfrnf hI hY. ieh afKxf shI nhIN hY ik dihsLgrdF df Drm nhIN huMdf. pfiksqfn ivwc jo lok Gwt igxqI iPrikaF dIaF DIaF cwuk ky Drm pRIvrqn kr ky AuhnF nfl Dwky nfl inkfh krdy hn Auh vI ieslfimk kwtVvfd qoN pRyrq hn aqy afpxy Drm dI igxqI vDfAux vfsqy jLulm krdy hn. Auh smJdy hn awlfH AuhnF nMU ies kMMm leI jLMnq (svrg) dyvygf.

          kYnyzf dI sfl 2018 dI surwiKaf rport bfry ilbrlF ny ikhf sI ik ieh srkfr dI rport (isafsI) nhIN hY sgoN 18 vwK vwK knyzIan surwiKaf eyjMsIaF dI asYsmYNt AuWqy aDfirq hY. KfilsqfnI smrQk ies nMU pUrI qrF htfAux jF sbUq ivKfAux dI mMg kr rhy sn. Auh ieh jfxdy hn ik srkfr kdy gupq rportF nhIN ivKfeygI.

          bfeIkft aqy votF Kuwsx dy zroN trUzo dI ilbrl srkfr ny ies rport ivcoN ‘iswK KfilsqfnI awqvfdI’ htf idwqf hY. hux keI ilbrl mMqrI aqy sMqrI ijwq dy dmgjy mfr rhy hn. jo pihlF ieh afK rhy sn ik ieh rport isafsI Bfv srkfr dI nhIN hY. AuhnF nMU ieh nhIN Buwlxf cfhIdf ik ies rport ivc qbdIlI krnf iewk sLuD isafsI PYslf hY ijs nfl trUzo srkfr ny kYnyzf dIaF surwiKaf eyjMsIaF nMU TuwT ivKf idwqf hY. aYsaYnsI lYviln kys ivwc trUzo srkfr adflqI isstm ivwc dKLl dy rhI sI aqy hux surwiKaf eyjMsIaF ivwc dKLl dy idwqf hY.

          aYsaYnsI lYviln kys ivwc kMsrvtv aqy aYnzIpI vfly ilbrlF df ivroD kr rhy sn. pr hux jd surwiKaf eyjMsIaF dy kMm ivwc dKLl idwqf igaf hY qF kMsrvtv aqy aYnzIpI vfly KfmosL hn. KfmosL hI nhIN sgoN ‘votF kfrn pUrf nfc nwc’ rhy hn.

          ilbrl srkfr GpilaF aqy PrfzF dI srkfr hY. jsitn trUzo dI ilbrl srkfr votF Kfiqr knyzIan isafsq df qyjI nfl dysIkrn kr rhI hY ijs dy nqIjy cMgy nhIN hoxgy.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1021, aprYl 19-2019

 

 


ieMmIgrysLn Prfz rokx dy mfmly `c trUzo srkfr dI nIaq sfPL nhIN

          kYnyzf df mIzIaf smyN smyN jsitn trUzo srkfr dI Ksqf ieMmIgrysLn nIqI bfry rportF idMdf irhf hY pr trUzo srkfr ny kdy ies dI pRvfh nhIN kIqI. hr pfsy Prfz df aqy axgihlI df bolbflf hY. ieMmIgrysLn ivBfg aqy keI ivdysLI imsLn kurwpt ho cuwky hn aqy dlflF dy awzy bx gey hn. kYnyzf dI ieMmIrysLn df hr pihlU ivkfAU bx igaf hY. sLONkI ny kuJ hPqy pihlF iliKaf sI ik iewk pMjfbI nOjvfn kYnyzf df ivjLtr vIjLf iewk hjLfr zflr kYsL ivwc dvfAux dy vfady kr irhf sI.

          bhuq rportF af cuwkIaF hn ik aYlaYmafeIey ivkfAU hn aqy 30 qoN 50 hjLfr zflr mMigaf jf irhf hY. vrk primt dvfAux vfsqy keI dlfl motI mfieaf mMgdy hn. jfalI afeIilts ivk rhy hn aqy ieh bhuq vwzf vpfr bx cuwkf hY. jfalI kflj Kuwl cuwky hn ijhnF ivwc jfalI stUzYNt BrqI ho rhy hn. bws  swB vIjLf aqy mfieaf df cwkr hY. jfalI ivafh hor rhy hn. lwKF lok afrjLI vIjLy lY ky afAuNdy hn aqy kYsL `qy kMm krdy hn. kYsL `qy kMm dvfAux vfilaF dIaF sLryafm aYzF cldIaF hn. aYlaYmafeIey dvfAux aqy ivjLtr qoN vrk vIjLf dvfAux vfilaF dIaF vI aYzF cldIaF hn. stUzYNt vIjLf `qy iewk simstr df dfKlf lYx vfly stUzYNt dy mfpy jd vIjLf mMgdy hn  qF 10-10 sflF dy mltIpl vIjyL idwqy jFdy hn. afAu kYsL kMm kro, 3 mhIny vfps jfAu aqy iPr afky kYsL kMm kro df islislf lgfqfr sLurU ho jFdf hY. istf ieh hY ik awjy hr psy Gwt ryt `qy kYsL kMm dI mhFmfrI cwl rhI hY. afm knyzIan nOjvfn bwcy vfsqy Gwto Gwt ryt `qy pfrt tfeIm kMm lwBxf musLkl ho igaf hY. ikAuNik lokl jMmpl Gwto Gwt ryt qoN awDy ryt `qy kMm krn nMU iqafr nhIN huMdy ies vfsqy keI adfry qF AuhnF nMU vyK ky hI mUMh Pyr lYNdy hn. adfry Gwt pYsy dy ky kYsL kMm krvfAux dy lflcI ho gey hn aqy AuhnF nMU ajyhy kfimaF dI Gft vI nhIN hY. iehnF ivcoN hI iPr aYlaYmafeIey dy gfhk inkldy hn jo motIaF rkmF dyx nMU iqafr huMdy hn. afrjLI kfimaF df ies nfl sosLx vI ho irhf hY.

          jsitn trUzo srkfr ny ipCly sfZy ku iqMn sflF ivwc ZfeI iqMn imlIan lokF nMU vwK vwK vIijLaF hyT kYnyzf dI ieMtrI idwqI hY. iehnF ivwc pwky pIafr, rPUjI, afrjLI kfmy, stUzYNt aqy ivjLtr vgYrf sLfml hn. awj iswtf ieh inkilaf hY ik gYr kfnMUnI bysmYNtF vI lokF nfl Br geIaF hn. koeI jgfH ikrfey vfsqy qlfsLxI musLkl hY ijs kfrn ikrfey vD gey hn. ikrfey hI nhIN mkfnF dIaF kImqF eys hwd qwk vD geIaF hn ik nvyN joiVaF vfsqy Gr vsfAuxf hux muhfl ho igaf hY.

          trUzo ny gYr kfnMUnIaF nMU avfjLF mfr mfr ky swidaf hY. jd trMp sKLqI kr irhf sI qF trUzo bwicaf vFg “vYlkm tU kYnyzf” dIaF tvItF kr irhf sI. amrIkf qoN afAux vfly gYr kfnMUnIaF ies df lfB AuTf rhy hn. dlfl amrIkf rfhIN lokF nMU kYnyzf ilaf rhy hn. awgoN trUzo ‘vYlkm’ dy tYNt lgvfeI bYTf hY. kYnyzf vVHdy sfr cYWk izgxy sLurU ho jFdy hn aqy srkfr AuhnF dy rihx df pRbMD vI krdI hY. pUrI mYzIkl kvryj sLurU ho jFdI hY jo sfry knyzIan lokF kol vI nhIN hY. knyzIan homlYWs sVkF `qy bYTy hn pr trUzo dy mihmfn hotlF ivwc Tihrfey jFdy hn. ivjLtr afey lok vI rPUjI bx rhy hn ikAuNik ieh lfB df ibjLnYs hY. nf suxvfeI dy vwK vwK pVfa KLqm hox aqy nf iksy nMU zIportysLn df zr hovy. hflq ieh bx geI hY ik iek vfr rPUjI df jfdUmeI sLbd Aucrx vflf hux 5-6 sfl arfm nfl bYT skdf hY.

          kYnyzf dy sLihrI ijhnF kol Gr-Gft hn aqy tYks idMdy hn AuhnF dI spFsrisLp `qy iksy nMU vIjLf Gwt hI nsIb huMdf hY. ies qoN lok duKI ho gey hn. mfipaF nMU spFsr krn vfly trUzo srkfr df rMg vyK cuwky hn. trUzo srkfr dI nIqI gYr kfnMUnI ieMmIgrysLn nMU bVfvf dyx vflI hY.

          6 aprYl nMU kYnyzf dy kOmI aKbfr glob aYNz myl ny trUzo dI rwdI ieMmIgrysLn nIqI bfry iewk ivsqrq lyK iliKaf hY ijs ivwc keI ijAuNdIaF Audfhrxf idwqIaf geIaF hn. kuJ dlflF dy nfm aqy AuhnF dy kfrnfmy dI dwsy gey hn. Auh afrjLI kfimaF aqy stUzYNtF df ikvyN sosLx krdy hn ies dIaF Audfhrxf idwqIaF hn. iewk dysI dlfl bfry dwisaf igaf hY ik Auh awj 15 imlIan dI pRfprtI df mflk hY aqy mihMgIaF kfrF JUtdf hY. lok Aus nMU kYsL adfiegI krdy hn. keI lok nOkrIaF aqy ieMmIgrysLn vfsqy $40-$40 hjLfr kYsL dy rhy hn ijhnF ivwc ivdysLI stUzYNt vI hn.  iewk rport ivwc ikhf igaf hY ik Prfz hux knyzIan ieMmIgrysLn df ihwsf bx igaf hY. keI nOkrIaF qF isrPL ‘ieMtrnYsLnl stUzYNtF’ vfsqy hI aYzvrtfeIjL kIqIaF jf rhIaF hn. isrPL ipCly iek sfl ivwc trUzo srkfr ny kiQq afrjLI kfimaF nMU 340,220 vIjLy jfrI kIqy hn aqy kiQq stUzYNtF nMU 358,190 jfrI kIqy hn. bysmYNt ivwc rwKy Coty ijhy mYtrYs `qy sOx df ikrfieaf 500-600 zflr mhInf qwk awpV igaf hY.

          hux jd PYzrl cox nyVy af geI hY aqy trUzo srkfr df ivroD vD irhf hY qF trUzo srkfr afK rhI hY ik ieMmIgrysLn ivwc sKqI kIqI jfvygI. gYr kfnMUnIaF aqy jfalI rPUjIaF dy kysF df inptfrf jld kIqf jfvygf.  pr ieMmIgrysLn Prfz rokx dy mfmly ivwc trUzo srkfr dI nIaq sfPL nhIN hY aqy lokF nMU ies srkfr `qy ivsLvfs nhIN krnf cfhIdf.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1020, aprYl 12-2019

 


torFto mhFngrI dI iswK isafsq isivaF qoN sLurU huMdI hY!

          torFto mhFngrI dI iswK isafsq ivwc iehnIN idnIN bhuq AuQlpuQl ho rhI hY. suwK nfl ies Kyqr ivwc iswKF dI sMGxI vwsoN hY aqy isafsI mMqv nfl bxy iswK sMgTnF dI vI koeI Gft nhIN hY. kYnyzf dIaF iqMno rfjsI pfrtIaF PYzrl aqy subfeI pwDr `qy iswKF nMU KusL rwKx dI koisLsL krdIaF hn qFik votF dy mfmly ivwc ivroDI bfjLI nf mfr jfx.

          akqUbr 2015 dIaF PYzrl coxF ivwc keIaF dy pYrF hyT btyry af gey sn. ijwDr vyKo iswK aYm ijDr vyKo iswK aYmpI njLr afAuNdf sI. iPr iswKF ny ipCly sfZy ku iqMn sfl vyK ilaf hY ik ieh aYmpI kI krn jogy hn? kuJ swjx afKdy hn ik koeI kuJ kry BfvyN nf kry aYmpI bnx dI tOhr qF vwKrI hY. keI aYmpIjL dy mF-bfp jF sky sbMDI AuhnF nfloN vwD afkV ivwc ho jFdy hn. kuJ lokF ny iewk dysI ilbrl afgU dy bfp nMU qF izputI pRDfn mMqrI dI AupfdI idwqI hoeI hY. Auh ies nfl KusL vI bhuq huMdf HyhY aqy rohb vI cOKf pfAuNdf hY. bIsI aqy albrtf dy dysI mMqrIaF aqy sMqrIaF df vI iehI hfl hovygf.

          hux jd ilbrlF df stfk hyT izwg irhf hY aqy torIaF df stfk AuWqy cVH irhf hY qF hr dysI hI torI AumIdvfr bnx dI hoV ivwc lwgf hoieaf hY. hflq ieh bx geI hY ik hux torFto mhFngrI koeI hwd nhIN rhI aqy keI Coty sLihrF qoN vI goiraF dI dOV lgfeI jf rhI hY aqy dysI nfmInysLnF DVf DV ijwq rhy hn. agr ilbrlF df pfsf puwTf pY igaf qF AuDrly 18 qF gey pr eyDr 18 hor af jfxgy. iek dUjy `qy mYNbrisLp bykYdgIaF afid dy dosL vI lgdy hI rihMdy hn. iswKF nMU vyK ky muslmfnF aqy gujrfqIaF ny vI rMg bdl ley hn. Auh vI Drm qy iPrky nMU vrq ky jQybMdk qfkq ivKfAux lwg pey hn ijs nfl kuJ iswK afgU icMquq vI hn.

          31 mfrc nMU EntyrIE Kflsf drbfr izksI gurdvfry dI cox hoeI hY ijs ivwc do slytF ny isr DV dI bfjLI lgfeI hoeI sI. iewk iDr dy ipwCy ilbrl mMqrIaF aqy sMqrIaF dy pirvfr idn rfq iewk kr rhy sn. kuJ lok qF afKdy hn ik ies cox qoN kuJ idn pihlF pRDfn mMqrI trUzo ny jo imsIsfgf df gyVf lgfieaf sI, Auh vI ies cox nMU pRBfvq krn vfsqy vriqaf igaf sI. keIaF nMU KusL krn vfsqy trUzo nfl qsvIrF iKcvfAux df Kfs mOkf idwqf igaf sI. pYNqVybfjLF dIaF cflF kfrn cox qoN pihlF vwK vwK gurwpF dI BMnqoV vI  hoeI sI ijs nfl nvIN kqfrbMdI pYdf ho geI sI. pr pihlI aprYl dI svyr ilbrlF vfsqy icMqf vflf sMdysL lY ky afeI sI jd ilbrlF dy smrQn vflI slyt df sPfieaf ho igaf sI. kuJ lok afKdy hn ik ies ivwc ilbrl aqy gYr ilbrl vflI koeI gwl nhIN sI aqy ieh sbwb hI sI ik kuJ mMqrIaF aqy sMqrIaF dy pirvfr dUjy pfsy sn. pr kuJ lok dfavf krdy hn ik aMdrlI Kyz iehI sI. ies cox nMU kOmI mIzIaf ny vI aihmIaq idwqI hY aqy nYsLnl post ny ies bfry lMbf afrtIkl Cfieaf kIqf hY ijs ivwc ieMksLfPL kIqf igaf hY ik izksI gurdvfry dI cox df asr torFtyo mhF ngrI dIaF keI sItF `qy pvygf ijs ivwc ilbrlF nMU nuksfn hI hovygf.

          ies cox df ies leI vI bhuq mhwqv sI ik AuntyrIE ivwc  izksI gurdvfrf iewko iewk ajyhf gurdvfrf hY ijs dI 3700 dy krIb mYNbrisLp hY aqy cox huMdI hY. sUby dy hor gurdvfiraF ivwc jF qF cox huMdI hI nhIN hY aqy jF bhuq sImq mYNbrisLp hY.

          izksI gurdvfry dI cox vfly idn gurdvfry ivwc bhuq rOxkF sn. keI iswK votr aqy afgU dUr durfzy dy sLihrF qoN vI afey hoey sn. idn TMzf hox kfrn sfry aMdr hI sn aqy lMgr hfl ivwc coKI cihl pihl sI. hr koeI iewk dUjy qoN puwC irhf sI ik kI bxygf? bhuqy socdy sn ik mukblf BfvyN sKq hY pr gurpRIq bwl vflI slyt 11 ivcoN mjfrtI zrYktr lY jfvygI. keIaF ny qF vwK vwK DiVaF dI mYNbrisLp AuNglF `qy igxI hoeI sI.

          ies mOky sLONkI ny keI GMty gurdvfrf sfihb  dy lMgr hfl ivwc gujLfry aqy keI purfxy dosqF imwqrF nfl vI mulfkfq kIqI. sLONkI ny jd iewk iswK afgU qoN nvIN kqfrbMdI bfry puwiCaf qF Aus df juvfb sI ik swB jfxdy hn ik iswK isafsq ikwQoN sLurU huMdI hY. sLONkI ny iPr puwiCaf ik ikwQoN sLurU huMdI hY qF juvfb imilaf ‘AuQoN’. qIjI vfr puwCx `qy ies swjx ny dwisaf ik torFto mhFngrI dI iswK isafsq isivaF qoN sLurU huMdI hY. sLONkI dy Kfny pY geI ik swjx df iesLrf vrlz iswK sMsQf dy sfbkf pRDfn ieMdrjIq isMG bwl vloN brYNptn ivwc clfey jFdy iPAUnrl hom vwl hY. sLONkI ny jd s: bwl df nfm ilaf qF ies swjx ny afiKaf, “sLONkI jI qusIN vI sB jfxdy ho, pqf quhfnMU vI hY aYvyN Trk Bor rhy ho.”

          sLONkI ny puwiCaf ik ijwq iks dI hovygf ikAuNik isivaF vflI isafsq brYNptn dy myar dI cox ivwc Pyhl ho geI sI. juvfb sI AuNdoN jLrUr ho geI sI ies vfr pUrI kfmXfb rhygI. ieh gwl sLfm 6 vjy dI hY aqy rfq 12 vjy qwk ieh pysLngoeI swc sfbq ho geI sI.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1019, aprYl 05-2019

 


kiQq ‘ieslfmoPobIaf’ dy prdy ipwCy Cupx dI QF kwtVvfd nMU inkfrn df hOslf krn muslmfn!!

          inAUjLIlYNz dy sLihr krfeIst crc ivwc do msijdF `qy kIqy gey kfqlfnf hmly dI sMsfr Br ivwc sKLq inMdf kIqI geI hY aqy pIVHqF nfl hmdrdI pRgt kIqI geI hY. inAUjLIlYNz dI pRDfn mMqrI ny dysL ivwc gMn kMtrol vfsqy PurqI nfl kdm AuTfey hn.  kuJ muslmfn sMgTn mMg kr rhy hn ik sMXukq rfsLtr aqy hor kOmFqrI adfry ‘ielfmoPobIaf’ nMU gYr kfnMUnI GoisLq krn. ieslfimk dysL dy sMgTn ny vI eysy iksm dI mMg kIqI hY.

          kYnyzf ivwc ilbrl aYmpI iekrf Kfild pihlF dI trUzo dy asLIrvfd nfl sMsd ivwc kiQq ‘ieslfmoPobIaf’ iKlfPLL iek mosLn pfs krvf cuwkI hY. ies mosLn hyT trUzo srkfr ny 23 imlIan zflr dI grFt dI vI ivvsQf kIqI hoeI hY. ies grFt nfl pqf nhIN kiQq ‘ieslfmoPobIaf’ nfl iks qrF  lVfeI lVI jf rhI hY? kYnyzf dy musilm BfeIcfry dy AudfrvfdI lok ies grFt aqy ies mosLn dI ivroDqf kr cuwky hn. AuhnF df qrk hY ik ieh swB kuJ ieslfimk kwtVpMQIaF dI mdd dy kMm afvygf. ies nfl musilm kwtVvfd dI nukqfcInI qoN lokF nMU vrijaf jfvygf. aqy 23 imlIan grFt dI vrqoN ieslfimk kwtVvfd hor PYlfAux leI kIqI jfvygI. AuNJ vI ieslfimk kwtVvfd pRqI trUzo srkfr df rvweIaf dosqfnf irhf hY. sfbkf dihsLqhgrd josLoaf boiel jd kYnyzf pRiqaf sI qF pRDfn mMqrI trUzo ny Aus nfl afpxy dPqr ivwc mulfkfq kIqI sI aqy Aus dy bwcy vI iKzfey sn.

          ipCly idnIN pfiksqfn dy isMD sUby ivwc do nbflg ihMdU lVkIaF muslmfnF ny jLbrdsqIN cuwk leIaF. mfipaF ny guhfr lgfeI pr sunx vflf koeI nhIN sI. iPr iewk Coty ijhy vIzIE kilp rfhIN Kbr afeI ik dovyN BYxF rInf aqy rvInf afpxI mrjLI nfl muslmfn bx geIaF hn aqy AuhnF ny do muslmfnF bMidaF nfl inkfh vI krvf ilaf hY. rvInf  df Drm pRIvrqn krvf ky Aus df nfm rhInf rwK idwqf igaf. 13 ku sfl dI rvInf aqy 15 ku sfl dI rInf afpxI mrjLI nfl Drm pRIvrqn ikvyN kr skdIaF hn? Auh nbflg Aumr ivwc inkfh ikvyN krvf skdIaF hn? ajy iehnF do lVkIaF dy jLbrdsqIN Drm pRIvrqn dI crcf cwl hI rhI sI ik iek hor nbflg ihMdU lVkI ijs df nfm irMkl dwisaf igaf hY, Auh vI cwuk leI geI. iPr bixaF bxfieaf bhfnf sfhmxy af igaf ik Aus ny mrjLI nfl ieslfm pRvfn kr ilaf hY aqy iewk muslmfn nfl inkfh vI krvf ilaf hY. aMkVy dwsdy hn ik iekwly isMD ivwc hI hr mhIny 25 dy krIb ihMdU lVkIaF jLbrdsqIN cuwkI leIaF jFdIaF hn. sfry pfiksqfn ivwc hr sfl 1000 ihMdU lVkIaF agvf krky Ëbrn muslmfn bxfeIaF jFdIaF hn. bhuq grIb mfipaF dI qF avfjL vI bfhr nhIN inkldI aqy agr koeI boldf hY qF jfn df KLqrf bx jFdf hY. agr gwl ivdysLI pRYs qwk awpV jfvy qF jbrIN cukIaF lVkIaF qoN stytmYNt dvf idwqI jFdI hY ik AuhnF ny inkfh aqy Drm pRIvrqn afpxI mfrjLI nfl kIqf hY. ijs ablf nMU Dwky nfl cuwk ky Aus df mhInf Br ryp kIqf igaf hovy, Auh afKr kI khygI? kI Auh jrvfixaF qoN afpxI aqy afpxy mfipaF dI KYr nhIN mMgygI? eIsfeI aqy hor Gwt igxqIaF dIaF aOrqF nfl vI iehI kuJ ho irhf hY aqy ieslfimk kwtVpMQI ies nMU afpxf hwk smJdy hn. svfl pYdf huMdf hY ik afpxI mrjLI nfl Drm pRIvrqn krn vflIaF Gwt igxqI BfeIcfry dIaF lVkIaF kdy iksy musflmfn dI DI jF BYx ikAuN nhIN bxdIaF jF bxfeIaF jFdIaF? jbrIN Drm pRIvrqn ipwCoN hr awblf nfrI nfl inkfh krvf ky Aus nMU rKyl hI ikAuN bxfieaf jFdf hY? ieh vI ik kdy koeI muslmfn lVkI Drm bdl ky iksy gYr muslmfn nfl inkfh ikAuN nhIN krvfAuNdI?

          hYrfnI vflI gwl hY ik ‘hwk, swc qy iensfPL’ dI gwl krn vfly KfilsqfnI vI ies jbr dy kys ivwc KfmosL rhy hn. torFto ivwc iewk muslmfn mIzIafkfr qF ies dy hwk ivwc qrk pysL krdI rhI hY. aKy ies jLmfny ivwc qF lVkIaF jld jvfn ho jFdIaF hn aqy kYnyzf ivwc iewk 9 sfl dI lVkI grBvqI ho geI sI. kihMdI amrIkf dy keI sUibaF ivwc qF ivafh dI koeI Aumr inrDfrq hI nhIN hY aqy Gwto Gwt 18 sfl vflI bMidsL ieslfm aqy pfiksqfn ivwc nhIN hY. vfh bIbI vfh! cuwkIaF geIaF bwcIaF ivwc koeI qyrI nhIN hY ies vfsqy swB awCf hY.

          kiQq ‘ieslfmoPobIaf’ dy prdy ipwCy Cupx dI QF muslmfnF nMU kwtVvfd nMU inkfrn df hOslf krnf cfhIdf hY. ihMdU, iswK aqy XhUdIaF ivwc iksy bMdy df Drm pRIvrqn krvfAux dI koeI rIq nhIN hY. afpxI mrjLI nfl koeI jo mrjLI kry. pr muslmfnF ivwc hr iksy nMU muslmfn bnfAuxf hr muslmfn df PrjL hY aqy jo muslmfn nhIN hY Aus nMu kfPr ikhf jFdf hY. kihMdy hn ik iksy gYr nMU muslmfn bxfAux vfly nMU svrg imldf hY. agr koeI kfPLr nhIN mMndf qF Aus df gftf lfhux vfly muslmfn nMU vI svrg imldf hY. ieh kuJ pwCmI dysLF ivwc vws ky vI jfrI rwiKaf jf irhf hY. kI muslmfn smyN dy hfxI bnx vfsqy iksy nMU kfPLr afKx, iksy df Drm bdlx aqy sfry sMsfr nMU muslmfn bnfAux df vylf ivhf cuwkf insLnf iqafg nhIN skdy?

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1018, mfrc 29-2019

 


vyK lE afpxy afp bYlMs ho irhY trUzo df bjt

          jsitn trUzo dI srkfr dy ivq mMqrI ibwl morno ny srkfr df afKrI bjt pysL kr idwqf hY ijs ivwc swB nMU KusL krn dI koisLsL kIqI geI hY. akqUbr 2019 dI PYzrl cox qoN pihlF srkfr kol votrF nMU KusL krn df ieh afKrI mOkf hY. lokrfj ivwc votrF nMU irsLvq dyxI jfiejL hY aqy sfrIaF lokrfjI srkfrF ajyhf krdIaF hn. kmfl dI gwl ieh hY ik lokF dIaF jybF ivcoN hI lokF nMU irsLvq idwqI jFdI hY. aMq ivwc sfrf Krcf lokF dy isr hI pYxf huMdf hY. trUzo srkfr dI KUbI ieh hY ik lokF nMU irsLvq vI idwqI jf rhI hY aqy Auh vI krjLf lY ky jo knyzIan lokF dIaF aglIaF keI pusLqF nMU ivafjL smyq moVnf pvygf.

          trUzo srkfr dy mMqrIaF aqy sMqrIaF ny ies bjt dy sohly gfAuxy sLurU kr idwqy hn. AuhnF ny bjt pysL hox ipwCoN afpxy hlikaF nMU lgdy hwQ hI Bwj pYxf sI pr hux kuJ lyt ho gey hn. kMsrvtv pfrtI ny AuhnF nMU lyt kr idwqf hY aqy hfAUs ivwc keI soD mqy pysL kr idwqy sn ijhnF `qy iewk iewk krky votF peIaF hn. trUzo srkfr nMU iehnF votF df mukfblf krn leI afpxy mMqrI aqy sMqrI vfDU smF aftvf ivwc hfjLr rwKxy pey sn. hfAUs dI lMbI kfrvfeI kfrn Qwky hoey mMqrIaF aqy sMqrIaF vfsqy sMsd dy hflvya ivwc arfm krn vfsqy keI mMjy vI lgfey gey sn. pRDfn mMqrI smyq keI mMqrI aqy sMqrI hfAUs ivwc cfklyt qy bygl KFdy vI PVy gey sn jdik sMsd ivwc pfxI pIx qoN ibnF hor iksy vsqU df syvn krn `qy pfbMDI hY. suixaF hY keI qF tybl ipwCy nIvyN ho dMdI vwz lYNdy sn aqy kuJ qoqy vFg tukdy vI vyKy gey sn. afKr afdqF kd jFdIaF hn nhIN qF vfrs sLfh JUTf sfbq ho jfvygf. pRDfn mMqrI trUzo ny afp cfklyt Kfx dI gwl kbUl kr leI sI aqy muafPLI vI mMg leI sI.

          kMsrvtv pfrtI ny vI ilbrlF vfsqy ‘trYp’ hI lgfieaf sI, AuNJ Auh jfxdy sn ik ies ivcoN kuJ inklx vflf nhIN hY. sMsd `c vfr vfr ‘lYWt hr spIk’ dy avfjLy kwsy jFdy rhy.  ivroDI mMg kr rhy sn ik trUzo srkfr sfbkf atfrnI jnrl aqy jsits mMqrI jozI ivlsn rybolt nMU lvfiln mfmly bfry Kuwl ky bolx dyvy. sMsd dI jsits kmytI ijs ivwc ilbrlF dI mjfrtI hY, ny ies mfmly dI suxvfeI KLqm krn df mqf pfs kr idwqf sI ijs nfl jozI nMU dUjI vfr tYstIPfeI krn df mOkf nhIN imilaf jdik trUzo df sfbkf ipRMsI: skwqr jYrlz bwts jozI `qy keI AuNglF AuTf igaf sI.

          jozI ivsln qoN ipwCoN trYjLrI borz dI pRDfn jyn ivlsn vI asqIPLf dy geI sI. hux Aus ny pRisD mYklInjL mYgfjLIn nMU ikhf hY ik aYsaYnsI lfviln mfmly ivwc ajy keI hor prqF Kuwlx vflIaF hn. ies nfl ivroDIaF nMU hor msflf iml igaf hY. AuDr ivtbI hlky qoN ilbrl aYmpI slInf sIËr ny ilbrl kfks qoN asqIPf dy idwqf hY. hux ieh bIbI sMsd ivwc ajLfd bYTygI. ies qoN pihlF slInf sIËr ny 2019 dIaF coxF ivwc ilbrl AumIdvfr nf bnx df aYlfn kIqf sI. bIbI ny trUzo `qy Aus nfl apxfey gey iGRxq vqIry dI gwl vI afKI hY. hYrfnI dI gwl hY ik jozI, jyn aqy slInf iqMno hI ilbrl bIbIaF hn ijhnF ny trUzo qoN dUr hox df aYlfn kIqf hY. nvMbr 2015 ivwc eysy trUzo ny bhuq KusL ho ky afpxI kYbint ivwc 50% mMqrfly bIbIaF nMU idwqy sn aqy bhuq hub ky ikhf sI ik hux sfl 2015 hY. bIbIaF nMU brfbr mMqrfly dyx vflf trUzo bIbIaF nMu brfbr siqkfr nf sikaf. jozI ivsln AuWqy qF trUzo aqy ies dy gurigaF ny lgfqfr dbfa pfieaf sI qFik lfviln kMpnI nMU Prfz dy cfrjF qoN bcfieaf jf sky.

          gwl trUzo dy afKrI bjt dI kr rhy sF jo sMsd ivwc Tos bhumwq hox kfrn trUzo srkfr ny pfs krvf hI lYxf hY. bjt ivwc vwK vwK vrg dy votrF nMU keI kuJ ydyx dy vfady kIqy gey hn pr zItyl dI Gft hY. jd koeI zItyl mMgdf hY qF ikhf jFdf hY ik jldI hI ies vfady dI zItyl idwqI jfvygI. Auh pqf nhIN kd  idwqI jfvygI jF idwqI hI nhIN jfvygI?

          ipCly sfl dI bjt apzyt ivwc trUzo srkfr ny kYnyzf dy mIzIaf nMU KusL krn vfsqy $595 imlIan dy pYikj df aYlfn kIqf sI jo pMj sflF vfsqy sI. sfl 2019 ivwc $45 imlIan idwqf jfxf sI aqy 2023 qwk sflfnf $165 imlIan ho jfxf sI. ies ivwc aYQink mIzIaf vI sLfml sI aqy keI mIzIafkfr trUzo dy gux gfAux lwg pey sn pr awj qwk iksy nMU duafnI nhIN idwqI geI. ikhf igaf sI ik zItyl iPr dyvFgy jo awj qwk nhIN idwqI geI, zflr dyxy qF bhuq dUr dI gwl hY.

          knyzIan mIzIaf nMU Pokf aYlfn hI shI pr trUzo srkfr vwzy amrIkI mIzIaf nMU hr sfl sYNkVy imlIan zflr idMdI hY.  qfhIAuN trUzo srkfr dIaF aYzF PYsbuwk, tivtr aqy XUitAUb afid `qy cldIaF hn.

          ies bjt dI iewk mwd nMU bhuq pRcfiraf jf irhf hY ik srkfrI adfrf ‘knyzIan hfAUijLMg aYNz mfrgyjL kfrporysLn’ pihlI vfr Gr KrIdx vfilaF dI mdd krygf. nvF Gr KrIdx vfsqy 10% aqy purfxf KrIdx vfsqy 5% (pr vwD qoN vwD $40 hjLLfr) idwqf jfvygf. ieMJ srkfrI adfrf Gr ivwc $40 hjLfr df ihwsydfr bx jfvygf aqy ieh vfps krnf pvygf. agr Gr dI kImq vD jfvy qF kI srkfr pRfiPt df ihwsf mMgygI? ies df ajy srkfr nMU pqf nhIN hY. agr bMdf Gr Cwz ky Bwj jfvy qF $40 hjLfr df kI bxygf ies df vI srkfr nMU ajy pqf nhIN hY. sLONkI jfxdf hY ik agr bMdf Gr Cwz ky Bwj jfvy qF $40 hjLfr knyzf dy lokF isr pvygf. ies nMU kihMdy hn lokF dIaF juwqIaF aqy lokF dy isr. votF ieMJ hI KrId huMdIaF hn.

          trUzo srkfr df ieh bjt $19[8 iblIan Gfty df bjt hY. ies qoN pihlF vfly iqMn bjt vI Gfty dy bjt hI sn. trUzo srkfr afK rhI hY ik hr sfl bjt Gftf hux Gtdf hI jfvygf aqy 2024 qwk sflfnf $10 iblIan rih jfvygf. Bfv kYnyzf df bjt 2024 ivwc vI bYlMs nhIN hovygf. eysy trUzo ny sfl 2015 dI cox kMpyn ivwc ikhf sI ik agr Aus dI srkfr bxdI hY qF pihly iqMn sflF ivwc kuwl $20 iblIan bjt Gftf hovygf jo cOQy sfl Bfv 2019 ivwc bYlMs kr ilaf jfvygf. coxF qoN pihlF ivroDI afgUaF nfl tIvI bihs ivwc trUzo ny Auprokq vfadf kridaF ikhf sI, mYN hmysLf vFg knyzIan lokF vwl iswDf iemfndfrI nfl vyK irhf hF, asIN bYlMs bjt vfsqy bcnbwD hF aqy 2019 `c bjt bYlMs kr lvFgy.” hux 2019 df bjt pysL ho igaf hY jo bYlMs hox dI QF $20 iblIan ($19[8) Gfty ivwc hY. awj pqf nhIN trUzo lokF vwl iswDf ikvyN vyK irhf hY?  hmysLf vFg kiQq eImfndfrI nfl jF byeImfnI nfl?  bjt Gfty bfry trUzo df iek hor jumlf vI sunx vflf hY jo 2015 dI cox kMpyn vyly df hY. trUzo ny ikhf sI ik bjt afpy afpxy afp nMU bYlMs kr lYNdf hY. ‘d bjt bYlMsjL iewt sYlP’. vyK lE afpxy afp bYlMs ho irh hY awj trUzo df bjt. srkfrF cMgy afrIQk sfeIkl mOky krjLf moVdIaF hn pr trUzo dI srkfr ny cMgy afriQk sfeIkl mOky vI cfry sfl Gft vfly bjt hI pysL kIqy hn. hux aglIaF pusLqF jfnx krjLf ikvyN moVnf hY?

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1017, mfrc 22-2017

 


trUzo srkfr dy ieMmIgrysLn ivBfg df nvF mfrkf

1000 zflr kYsL ivwc lwgx lwg kYnyzf df vIjLf

          jsitn trUzo dI ilbrl srkfr dy skYNzlF dy crcy hr pfsy hn. aYsaYnsI lfviln kMpnI nMU Prfz dy cfrjF ivcoN bcfAux vfsqy trUzo srkfr ny afpxI jsits mMqrI aqy atfrnI jnrl jozI ivlsn dI blI dy idwqI. Aus dy ipwCy kYbint mMqrI aqy trYjLrI borz dI pRDfn jyn iPlpOt ny vI asqIPf dy idwqf. Aus ny spsLt kr idwqf ik Auh iks kfrn asqIPf dy rhI hY. Auh vI lfviln kMpnI dy mfmly ivwc jozI ivlsn nfl kIqy gey vqIry aqy JUT dy shfry srkfr vloN awkIN plfhIN hwQ mfrn qoN pRysLn sI. EntyrIE dy ivtbI hlky qoN ilbrl aYmpI slInf sIjLr ny vI aYlfn kr idwqf ik Auh aglI cox ivwc ilbrl AumIdvfr nhIN bxygI. ipwCoN swc bfhr afieaf ik jd Aus ny pRDfn mMqrI nMU afpxy PYsly bfry pRfeIvyt qOr `qy jfxU krvfieaf qF trUzo df Aus pRqI vqIrf bhuq rwuKf aqy iGrxf vflf sI. afKr iek aYmpI afpxy afgU kol jf ky ieh ikAuN nhIN afK skdI ik Auh aglI cox lVn dI cfvvfn nhIN hY? ies ivwc aOKf hox vflI ikhVI gwl hY? jd trUzo ny jozI ivlsn `qy ieh dosL lgf idwqf ik agr Aus `qy iksy ny dbfa pfieaf sI qF jozI nMU pRDfn mMqrI kool af ky dwsxf cfhIdf sI. ies dy juvfb ivwc slInf sIjLr ny ibafn dy idwqf ik jd Auh trUzo kol afeI sI qF Aus nMU trUzo dy iGrxf Bry vqIry df sfhmxf krnf ipaf sI. iehI hfl jozI jF horF df hoxf sI jF hoieaf hovygf.

          AuNJ jsits kmytI sfhmxy pysL ho ky jozI ivlsn ny sfPL afK idwqf hY ik pRDfn mMqrI ny Kud jozI `qy njfiejL dbfa pfieaf sI. dwsx ivcfrI ny kI afAuxf sI jd trUzo Kud vI njfiejL dbfa pfAux vfilaF ivwc sLfml sI? hux ilbrl mjfrtI vflI jsits kmytI ny afpxI aglI suxvfeI lMby smyN qwk mulqvI kr idwqI hY aqy jozI ivsln nMU dubfrf swdx qoN vI nFh kr idwqI hY. srkfr dy vqIry kfrn hr pfsy kurwpsLn dI bdbU afAuNdI hY.

          trUzo srkfr df ieMmIgrysLn ivBfg swB qoN burI kfrgujLfrI vflf ivBfg hY ijs ivwc kurwpsLn df bolbflf hY. ies ivBfg dI mfVI kfrgujLfrI kfrn kYnyzf ivwc kYsL afriQkqf df psfrf ho irhf hY. dysL tYks nfl cldy hn aqy jd lok kYsL kMm krn lwg jfx qF srkfrF df Krcf kOx dyvygf? kYnyzf ivwc afrjLI vIjLf `qy vfr vfr afAux vfilaF dIaF kqfrF lwgIaF hoeIaF hn aqy  Auh kYsL kMm krky lFBy huMdy hn. do ku mhIny bfad iPr muV afAuNdy hn aqy arfm nfl iPr kYsL `qy kMm krn lwg jFdy hn. kMm krvfAux vfly Gwt qnKfh dy mjLdUr imlx nfl KusL hn aqy trUzo muPLq dI bwly bwly nfl KusL hY. hux kfnMUnI ZMg nfl pUrI qnKfh `qy kMm krn vfilaF leI sDfrn nOkrIaF lwBxIaF vI musLkl ho rhIaF hn. bhuqy Coty vpfr 7-8 zflr vfly kfmy hI Bfldy hn.

          aYlaYmafeIey df vpfr vI jLorF `qy cwl irhf hY aqy keI lok rfqo rfq amIr ho rhy hn. trUzo df ieMmIgrysLn mMqrI afpxy ivBfg nMU iewk vpfr smJx lwg ipaf hY ijs df nYWt sflnf vrQ Auh 15-17 iblIan dwsdf hY. agr mMqrI hI ieMmIgrysLn nMU vpfr smJdf hY qF jo lok ies nMU vpfr smJ ky kr rhy hn AuhnF df iblkul vI koeI ksUr nhIN hY.

          ipCly idnIN sLONkI iek smfgm `qy igaf hoieaf sI. ieh smfgm iewk bYNkuiet hfl ivwc sI aqy srdI qoN zrdf sLONkI 20 ku imMt pihlF hI puwj igaf sI qFik kfr pfrikMg ieMtrrYNs dy nyVy hI iml jfvy. kfr pfrk kr ky jd sLONkI aMdr vVHn lwgf qF drvfjLy qwk 8-10 pOVIaF sn. sLLONkI dy swjy hwQ ivwc KUMzI df shfrf sI aqy Kwby hwQ nfl sLONkI Kwby gozy nMU shfrf dy ky 8-10 pOVIaF cVH igaf. awgoN jd iewk bUt sUt vfly nOjvfn ny sLONkI vfsqy drvfjLf Koilaf qF sLONkI ny Aus df Kfs qOr `qy DMnvfd kIqf.

          smfgm sLurU hox ivwc ajy awDf ku GMtf sI aqy agyqy afey cfh - pkOVy Ck rhy sn. sLONkI vI cfr ku pkOVy aqy cfh lY ky pfsy pey iewk soPy `qy ibrjmfn ho igaf. sUt bUt vflf nOjvfn cfh df kwp hwQ ivwc PV ky eyDr AuDr bhuq qyjL quiraf iPrdf sI. Aus dy kMn ivwc Pon df kuwqf ijhf lwgf hoieaf sI aqy Auh iewk qoN bfad iewk kfl atYNz krI jf irhf sI.

          gwl kridaF jd Aus ny iksy kflr dy svfl df juvfb idMidaF ‘vIjLf [[[ Jwt lgfvf dyvFgf [[ iPkr vflI gwl nhIN’ afiKaf qF sLONkI dy kMny KVy ho gey. bws iPr kI sI Auh gyVy idMdf gwl krI igaf aqy sLONkI sux sux hYrfn huMdf igaf.  Aus dy juvfbF ivwcoN aMdfjLf ho jFdf sI ik kflr svfl kI kr irhf ho skdf hY. Auh ieMJ afK irhf sI.

          “hwCf vIjLf [[[ mYN ikhf nf ho jfvygf ieh koeI vwzI gwl nhIN [[[ bhuqf Krcf nhIN bws iewk hjLfr zflr kYsL nfl kMm ho jfvygf. [[[hF hF bws iewk hjLfr pr kYsL cfhIdY. [[[ bMdf swq idnF ivwc qyrf eyQy af jfvygf [[[ afho af jfvygf. vIjLf qF pIjLf vfly isMG df vI eydF hI lgvf ky idwqf awpF ny [[[[ hF icwTI vI lgfeI sI [[[[ musLkl kMm vI krvf idwqf. [[[[ hwCf iqMn vIjLy lgvfAuxy hn [[[[ TIk TIk iqMn [[[ iqMn vI lwg jfxgy iPkr nf kr [[[[ iqMnF df iqMn hjLfr zflr kYsL [[[ hF sfrf kYsL [[[kMm dI grMtI [[[ bws swq idn.”

          jd nMU kuJ hor swjx af gey aqy bUt sUt vflf nOjvfn AuhnF nMU hYlo sLYlo krn lwg ipaf. Pon kfl pqf nhIN kd bMd kr igaf. sLONkI nMU afpxy kMnF `qy ivsLvfs nhIN sI ho irhf. awK bcf ky sLONkI ny iewk jfxkfr swjx qoN pwuiCaf ik ieh nOjvfn kOx hY? Aus df juvfb sI jfxdy nhIN sLONkI jI ieh Plfxy df bytf hY? ieh bhuq smfrt lVkf hY qy ies dI srkfry drbfry vI cMgI cldI hY. ipClI ilbrl srkfr ivwc vI aqy hux vflI ivwc vI cMgI pCfx hY. sLONkI nMU jfipaf kYnyzf hux afm ivkx lwg ipaf hY aqy Auh vI bhuq ssqf!

-sLONkI ieMGlYNzIaf, Kbrnfmf #1016 mfrc 15-2019

 


ivafpk ieMmIgrysLn Prfz qoN axjfx nhIN hY trUzo srkfr

          kYnyzf Br ivwc trUzo srkfr vloN sfbkf atfrnI jnrl jUzI ivlsn `qy pfey rfjsI dbfa dI crcf ho rhI hY, ijs df mMqv iewk aYsaYnsI lfviln nfm dI kMpnI nMU Prfz dy dosLF qoN bcfAuxf sI. ies kys df lok mwq `qy vI bhuq pRBfv ipaf hY aqy trUzo srkfr df stfk burI qrF izwg irhf hY. pRDfn mMMqrI aqy Aus dy shfiek ies kys ivwc keI vfr ibafn bdl cuwky hn ijs nfl lokF dy mnF ivwc sLwk hor viDaf hY.

          pbilk srvyKx dwsdy hn ik aYsaYnsI lfviln skYNzl, PYzrl krjLy ivwc vwzf vfDf, trUzo df kfrbn tYks afid aglIaF PYzrl coxF ivwc muwdy bnxgy. iehnF dy nfl nfl trUzo srkfr dI aMnIH ieMmIgrysLn nIqI vI ajyhf muwdf hY ijs dI coxF ivwc crcf hovygI. asl ivwc trUzo srkfr dI koeI ieMmIgrysLn nIqI hY hI nhIN. Kuwlf Prfz hI ies srkfr dI nIqI bx ky rih igaf hY.

          sLONkI ny kuJ hPLqy pihlF ieMmIgrysLn bfry iewk kflm ‘vIjLf kysF ivwc rfjsI dKLlaMdfjLI bMd kIqI jfvy’ dy isrlyK hyT iliKaf sI. hr kMm ivwc rjsI dKLlaMdfjLI trUzo srkfr df ‘mozs apirMgI’ bx igaf hY. aYsaYnsI lfviln skYNzl df asl kfrn vI rfjsI dKLl hI hY. ies kflm ivwc sLONkI ny ieMmIgrysLn Prfz aqy rfjsI dKLl bfry iliKaf sI. ies ipwCoN pMjfbI post aKLbfr ivwc iewk sMpfdkI pVHn nMU imilaf ijs df isrlyK sI, “ieMmIgrysLn Prfz vwl iDafn dyx dI loV.” ies sMpfdkI ivwc pMjfbI post ny Prfz dy keI pwK ivcfry sn ijhnF ivwcoN swB qoN aihm sI ‘aYlaYmafeIey’.

          ‘aYlaYmafeIey’ df pUrf mqlb ‘lybr mfrkIt ieMmpYkt asYsmYNt’ hY ijs dy aDfr `qy ieMtrnYsLnl stUzYNt aksr pwky hox vfsqy aplfeI krdy hn. aKLbfr df kihxf sI ik ies dI kImq Bfv ‘aYlaYmafeIey’ dI kImq 15-20 hjLfr zflr hY. pwky hox dy cfhvfn iksy aMplfier kol jFdy hn jo AuhnF nMU kYnyzf ivwc pwky krvfAux vfsqy ‘aYlaYmafeIey’ dy skdf hovy ies vfsqy keI vkIl aqy kMnsltYNt ivcolgI vI krdy hn. aKbfr ny ies qwQ df sroq iewk ajyhy ivakqI nMU dwisaf sI jo iksy ieMmIgrysLn Prm vfsqy kMm krdf hY pr Aus df asl nfm gupq rwiKaf igaf sI. rport muqibk keI ibjLnYWs adfry pYsf bnfAux vfsqy lIz vrkr vjoN ieMtrnYsLnl stUzYNt hI hfier krdy hn. iPr iehnF nMU motI krm bdly ‘aYlaYmafeIey’ idwqI jFdI hY. ‘aYlaYmafeIey’ keI ibjLnYWs adfiraF df sfeIz ibjLnYWs bx igaf hY. hflq ieh bx geI hY ik kYnyzf dy jMmpl nOjvfnF leI hux muZlI nOkrI qlfsLxI bhuq musLkl ho geI hY. ieMtrnYsLnl stUzYNt idn rfq iewk krky pwky hox vfsqy ‘aYlaYmafeIey’ KrIdx leI pYsf iekwTf krdy hn.

          sLONkI ny iewk jfxkfr nfl gwl kIqI jo ipCly 20-25 sflF qoN ieMmIgrysLn kMnsltYNt hY. jd sLONkI ny ‘aYlaYmafeIey’ vfsqy 15-20 hjLfr dI irsLvq df ijLkr kIqf qF Aus df kihxf sI ik qusIN Buwly iPrdy ho aqy pMj ku sfl pihlF dI gwl kr rhy hovogy. hux qF ies dI kImq 35 qoN 50 hjLfr zflr ho geI hY. ies swjx df kihxf sI ik srkfr hux koeI svfl nhIN puwCdI, ijvyN ikvyN ‘aYlaYmafeIey’ lY afE qF Tfh pIafr dI mohr lwg jFdI hY. ies mfhr swjx df kihxf sI ik trUzo srkfr ies qoN axjfx nhIN hY. srkfr swB jfxdI hY ik Prfz ho irhf hY pr srkfr nMU ieh Prfz puwgdf hY. ieMmIgrysLn ivwc hor keI PrfzF bfry qwQ jfnx vfsqy ies mfhr swjx ny sLONkI nMU cfh df kwp sFJf krn dy bhfny swidaf hY. vyKo cfh vfsqy kd vkq lwgdf hY.

          gurdvfrf sfihb dy lMgr hfl ivwc cfh df lMgr CkidaF kuJ swjxF nfl ieMmIgrysLn Prfz bfry gwl cwl peI. iewk swjx df kihxf sI ik vyKo mfipaF dI spFsrisLp leI ies srkfr ny lokF nMU ikvyN buwDU bxfieaf hY? aKy asF igxqI vDf idwqI hY pr jd arjLIaF KulIaF qF pMj imMtF ivwc bMd ho geIaF. dUjy pfsy Prfz vfsqy sfrf sfl lfeInF KuwlIaF hn. amrIkf qoN bfrzr vI sfrf sfl PrfzIaF vfsqy Kuwlf hY. AuhnF nMU jI afieaF afKx vfsqy kYnyzf srkfr dy keI ivBfg KVI lwqy hfr leI Kloqy hn. vYlPyar dy cYWk lgdy hwQ hI sLurU ho jFdy hn aqy hotlF ivwc buikMg ho jFdI hY. Krcf Auh dyx ijhnF nMU mfpy spFsr krn dI iewCf jfhr krn vfsqy isrPL pMj imMt idwqy gey sn.

          iewk swjx ny dwisaf ik keI mIzIafkfr vI vIijLaF df vpfr trUzo dy mMqrIaF aqy sMqrIaF nfl rlL ky krdy hn. mMqrIaF aqy sMqrIaF nfl nyVqf bxf ky gfhk iKwcdy hn aqy iPr Jwt vIjLf vI dvf idMdy hn. iewk ajyhy mIzIaf kfr ny iek bMdy nMU ies qrF vIjLf dvf idwqf aqy iPr iewk lwK zflr hudfrf mMg ilaf. awj dyvFgf, kwl dyvFgf krdy nMU do sfl ho gey hn ajy qwk hudfr ley pYsy vfps nhIN idwqy.

          iewk hor swjx ny dwisaf ik trUzo srkfr jfxbuwJ ky Prfz krvf rhI hY jo ies dI lFg trm plfn df ihwsf hY. Aus df kihxf sI ik ijvyN bfdl dlIey pMjfb ivwc 25 sfl rfj krn dI soc rhy sn ievyN tUzo ilbrl kYnyzf ivwc 50 sfl rfj krn dI plfn bxfeI bYTy hn. ies kMm vfsqy Auh pbilk pYsy nfl jF Prfz nfl hr sfl lwKF votF ieMport kr rhy hn.  trUzo dI ies plfn ivwc iewk dysI mMqrI vI ‘zIjLfnr’ vjoN sLfml hY. srkfr ny iemIgrysLn mMqrI iek nlfiek nMU bxfieaf hoieaf hY jo svfl krn dI jLurrq hI nf kry.  ieh ivafpk ieMmIgrysLn Prfz qF trUzo srkfr df hI zIjLfeIn kIqf hoieaf hY. ijs ivwc jfn hY Auh ies nfl mflomfl ho skdf hY.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1015, mfrc 08-2019

 


BfrqI tIvI mIzIaf dI GtIaf kfrgujLfrI icMqf df ivsLf!

          qknIk dy ivkfs nfl hr dysL ivwc tIvI stysLnF dI Brmfr ho geI hY. pfiksqfn aqy Bfrq ivwc vI vwK vwK BfsLfvF ivwc sYNkVy tIvI stysLn bx gey hn. ieMtrnYWt afm ho jfx nfl hux ieh cYnl dysL ivdysL ivwc vyKy jFdy hn.  iehnF cYnlF dy iewk ivsLysL bfks `qy ieMtrnYWt rfhIN af jfx nfl hux lokl kybl tIvI Tuws ho gey hn. dysL ivdysL bYTy lok jd cfhuMx rmot nfl sfrI dunIaF GuMm lYNdy hn.

          Bfrq ivwc 14 PrvrI nMU pulvfmf ivwc sIafrpIaYPL dy kfPLly `qy afqmGfqI hmlf hoieaf ijs ivwc 40 qoN vwD sYink mfry gey. ies dI ijLMmyvfrI jYsL-ey-muhMmd nfm dy dihsLqgrd sMgTn ny bhuq sLfn nfl leI ijs df muwK awzf pfiksqfn ivwc hY. jYsL df muKI mOlfnf mihmUd ajLhr bhuq tOhr nfl pfiksqfn ivwc ivcrdf hY aqy Aus ny hor keI sb-sMgTn vI bxfey hoey hn. pfiksqfn Aus dI pUrI pusLq-pnfhI kr irhf hY. jd jYsL ny ies dihsLqgrd hmly dI Kud ijLMmyvfrI lY leI qF Bfrq df ieqrfjL jfiejL bxdf hY. pr pfik ny ies dI koeI pRvfh nhIN kIqI aqy pRDfn mMqrI iemrfn Kfn ny keI idn cuwp sfDI rwKI. Bfrq ivwc coxF isr `qy hn aqy nirMdr modI vfsqy cuwp rihxf sMBv nhIN sI. modI ny ies hmly nMU rfjsI nukqy qoN ilaf aqy grm pRqIkrm idwqf.

          kuJ lok afKdy hn ik Bfrq dy pRDfn mMqrI ny Kud lfB lYx vfsqy ieh hmlf krvfieaf hY jo ik inrf bkvfs hY. modI nMU ieh hmlf bhuq mihMgf ipaf hY aqy lok puwC rhy hn ik 56 ieMc dI CfqI hux ikwQy geI hY? zfktr mnmohn isMG nMU ‘mOn-mohn’ afKx vflf modI afp dysL vfsqy kI kr sikaf hY? ies nMU kFAUtr krn vfsqy modI ny sKLq ruK apxfieaf hY pr jLrUrI nhIN hY ik ies nfl Auh surKrU ho jfvygf.

          dUjy pfsy kuJ lok afKdy hn ik ieh hmlf pfiksqfn ny krvfieaf hY ijs df mqlb inkldf hY ik pfik ny hmly df smF aqy idsLf inrDfrq kIqI hovygI. ies `qy ivsLvfs krnf vI musLkl hY. ieh afKxf shI hovygf ik dihsLqgrd hmlf krn vfly sMgTn jYsL aqy ies dy afgU mOlfnf mihmUd ajLhr dy ipwCy pfik POj qy eyjMsIaF hn. sport pfik dI hY pr jYsL afpxy insLny afp sfD irhf hY. ies nfl vI pfik brfbr df ijLMmyvfr bxdf hY. mihmUd ajLhr qoN ielfvf hfiPjL sfeId aqy PYjLlur rihmfn vrgy hor keI dihsLqgrd afgU pfiksqfn ivwc bYTy Bfrq iKlfPL kfrveIaF kr aqy krvf rhy hn. pfiksqfn ies qoN axjfx nhIN hY aqy swB kuJ pfik POj qy afeIaYsafeI dy ryzfr `qy hY. ioeh vKrI gwl hY ik pfik pRDfn mMqrI iemrfn Kfn nMU ies dI pUrI jfxkfrI nf idwqI jFdI hovy.

          ieh sfrf mfmlf bhuq gMBIr hY pr dovF dysLF df tIvI mIzIaf ies nMU hor vI Gfiqk rUp dy irhf hY. Bfrq aqy pfiksqfn dy kuJ nfmvr aKLbfrF df stYNzrz mukfblqn cMgf hY. pr tIvIjL ny qF sLrm hI lfhI hoeI hY.

          Bfrq iewk nfmvr jmhUrIaq hY aqy Bfrq vfsqy BfrqI tIvI mIzIaf dI GtIaf kfrgujLfrI icMqf df ivsLf hoxI cfhIdI hY. BfrqI tIvI 24 GMty zrfmy krdy hn. AuNJ lokF df mnorMjn krnf vI tIvI mIzIaf df ihwsf hY pr 40 sYink mfrn vflf awqvfdI hmlf bhuq sMgIn jurm hY aqy ies bfry zrfmy krnf lokF aqy dysL nfl DoKf hY.

          pulvfmf hmly ipCoN BfrqI tIvI cYnlF ny DUV AuBfr idwqI aqy lokF nMU AuksfAux qoN ibnF hor koeI kMm nhIN kIqf. mIzIaf df kMm GtnfvF dI cIrPfV krnI aqy lokF nMU puKqf jfxkfrI dyxf huMdf hY. mIzIaf GtnfvF ibafn krdf hY nf ik GtnfvF GtfAuNdf hY. pr bhuqy BfrqI tIvI cYnl Kud GtnfvF df ihwsf bxy vyKy gey. mIzIaf df kMm afgUaF dy ibafnF dI cIr PfV krnf aqy hor svfl puwC ky spsLt juvfb dyx leI mjbUr krnf huMdf hY qFik lokF nMU shI jfxkfrI idwqI jf sky. pr BfrqI cYnl qF afp afgUaF qoN awgy inkl ky dysL dy rfKy hox df ZONg krn lwg pey hn. jd Bfrq ny bflfkot `qy hvfeI hmlf krky jYsL df tRinMg sYNtr qbfh kr ky 300 qoN vwD dihsLqgrd Kqm krn df dfavf kIqf qF vI mIzIaf ny Bfrq srkfr qoN ies bfry hor svfl pwuCx aqy sbUq mMgx dI QF  ieMJ rporitMg krnI sLurU kr idwqI ijs qrF ieh kfrvfeI sbMiDq cYnlF aqy iehnF dy aYNkrF ny Kud lVfkU jhfjLF ivwc bYT ky kIqI hovy.

          BfrqI tIvI cYnl dy rportr aqy aYNkr mIzIaf dy PrjLF qoN axjfx hn. iewk iewk sLoa `c 10-10 ivsLlysLk ibTf ley jFdy hn aqy iPr aYNkr afpxy ivcfr hI pysL krdy hn iksy hor nMU bolx nhIN idMdy. ivsLlysLk iewk dUjy nMU bolx nhIN idMdy aqy kFvF rOlI pfeI jFdy hn. siBak ivcfr vtFdrf ajy bhuq dUr dI gwl jfpdI hY. afgUaF nMU Tos nIqIaF aqy sbUqF `qy prKxf mIzIaf dI ijLMmyvfrI bxdI hY. inwjI JUkfa df Jlkfr ho skdf hY pr JUkfa BfrU nhIN hoxf cfhIdf.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1014, mfrc 01-2019

 

coB-nfmf

Tokdf Tokdf pfiksqfn dI mMjI,

afpxI mMjI hI modI Twukvf bYTf.

   hoieaf pfik df nf nuksfn koeI,

   afpxf jhfjL vI modI swutvf bYTf.

nfhry mfrdf irhf sI bFh cwuk ky,

iemrfn Kfn koloN nwk kwtvf bYTf.

   ibafn dy dy ky vrHdI awg vrgy,

   iejLq afpxI hI afpy lwutvf bYTf.

awg vrgy ibafn sdf dyx lIzr

sfzy sfry lIzr ny qwqy qvy mIaF.

lIzr koeI nf Bfrq 'c idsy sfnUM,

gwl isafxp dI ijhVf kvy mIaF.

     -bfbf bVbolf sLihr trONto qoN

 


vIjLf kysF ivwc rfjsI dKLlaMdfjLI bMd kIqI jfvy

          afm knyzIan lok ijhnF df dysL dy ieMmIgrysLn ivBfg nfl vfh pYNdf hY, Auh ies dI kfrgujLfrI qoN KusL nhIN hn. pMjfbI BfeIcfry ivwc bhuqy lok mihsUs krn lwg pey hn ik agr ieMmIgrysLn kysF ivwc mdd d lflsf nf hovy qF lok kdy iks aYm pI jF mMqrI dI pRvfh hI nf krn. subfeI aYmpIpIjL dy dPLqrF ivwc aksr kF pYNdy hn pr aYmpIaF d lok ipwCy ipwCy iPrdy hn qF ik duwK suK mOky iksy irsLqydfr nMU vIjLf dvfAux vfsqy mdd leI jf sky. jF pwkI spFsrisLp ivwc afeI iksy arcx nMU isPrsL nfl dUr kIqf jF krvfieaf jf sky.  loV pYx `qy lok iksy qfkqvr njLdIkI dI mdd vI lYNdy hn jo iksy mMqrI jF sMqrI qwk phuMx krvf skdf hovy.

          ieh gwl hux lukI iCpI nhIN hY ik ijhnF dy kMm kIqy jFdy hn AuhnF qoN PMz ryijMLg mOky tybl KrIdx dI afs vI kIqI jFdI hY. votF dI afs rwKxI qF iksy hwd qwk jfiejL hY pr mihMgy tybl KrIdx dI afs sLfied lCmx ryKf twpx vflI gwl hY aqy kurwpsLn dy qwl hY.  pr pMjfbI BfeIcfry ivwc jo gwlF suxdy hF, AuhnF qoN jfpdf hY ik mfmlf ies qoN vI ikqy awgy inkl cuwkf hY. lok qF ieh gwlF vI krdy hn ik Plfxy mMqrI jF sMqrI ny jd pRDfn mMqrI nMU swuidaf sI qF aYnI mdd mMgI sI. keI qf kYsL mdd dyx diaF gwlF vI krdy hn aqy ieh vI afKdy hn ik ibnF nfm ilKy cYWk vI idwqy aqy ley jFdy rhy hn. ieh cYWk iksy dy nfmk `qy kYsL krvfey jFdy rhy hoxgy ieh cYWk dyx vflf afpxI bYNk qo Jwt pqf krvf skdf hY. pr ijs df kMm ho jFdf hY Auh hor kMm krvfAux dI afs ivwc KfmosL rihMdf hY.

          afm lok smJdy hn ik

ieMmIgrysLn kysF ivwc rfjsI dKLl hux iewk rvfieq hI bx igaf hY. eyQy hI bws nhIN Bfrq ivwc knyzIan vIjLf dPqr kurwpsLn aqy rfjsI dbfa dy awzy bx gey hn. kuJ mMqrIaF, sMqrIaF aqy AuhnF dy stfPL vfsqy asl kMm lokF dy vIjLy dvfAuxf hI bx igaf hY. ijhnF dy kMm ho jFdy hn Auh KusL ho jFdy hn aqy ijhnF dy kMm nhIN huMdy Auh nrfjL ho jFdy hn. ijs ny PMz vfsqy iek hjLfr idwqf huMdf hY Auh iPr bfhr jf ky do hjLfr dwsdf hY.

          iqMn ku hPLqy pihlF aYmpI rfj gryvfl vloN aprYl 2018 ivwc krvfey gey vwzy PMzryjL iznr bfry muwKDfrf dy mIzIaf ny keI lyK ilKy sn aqy keI svfl KVy kIqy sn. mIzIaf hYrfn sI ik iewk pihlI vfr bixaF aYmpI 1200 df BrvF PMzryjL iznr ikvyN kr igaf? jo aksr vwzy mMqrI jF pRDfn mMqrI msF krdf hY. mIzIaf  ny $500 pRqI itkt d ihsfb ny kuwl PMz bfry vI svfl puwCy sn. ilbrl sroqF ny ikhf sI ik ajyhy mOky awDy lok ibnF itkt dy huMdy hn aqy 600 dy krIb pyz gYstF dI gwl pRvfn kIqI sI. ies nfl vI qkrIbn 3 lwK zflr bxdf hY jo muwKDfrf dy mIzIaf vfsqy hjLm krnf musLkl sI.

          ies dy juvfb ivwc jo tvIt rfj gryvfl ny kIqf sI Aus ivwc ikhf igaf sI ik Auh (rfj) bhuq kMm krn vflf aYmpI hY ijs kfrn aYzf vwzf eIvMt krn ivwc kfmXfb hoieaf sI. rfj gryvfl dI gwl ivwc dm jLrUr hY pr agr Auh ies kMm df vyrvf dyvy qF bhuqf kMm ieMmIgrysLn aqy vIijLaF df hI inklygf. koeI khygf 70% aqy koeI 80% khygf pr ieh gwl agr rfj gryvfl `qy hI Cwz idwqf jfvy qd vI muK Bfr ieMmIgrysLn aqy vIijLaF df hI inklygf. kuJ mMqrIaF aqy sMqrIaF df dPLqrI stfP eynf cflU hY ik keI kMm bfhro bfhr ho rhy hn. agr lokF dI suxIeyN qF ies dI kImq vI vsUl kIqI jFdI hY.

          vIjLf kysF ivwc rfjsI dKLlaMdfjLI ibwlkul bMd kIqI jfxI cfhIdI hY. aqy iksy aYmpI nMU KLq dyx df hwk hI nhIN hoxf cfhIdf. hr kMm rutIn ivwc hoxf cfhIdf hY aqy arjLIkfr vfsqy kys df stYts jfnx vfsqy iswDf kMipAUtrfeIjLz qrIkf hoxf cfhIdf hY. ies nfl mMqrI aqy sMqrI afpxf sMsdI kMm krn vfsqy ies pwKoN ivhly hoxgy. aqy afm lokF `qy tybl KrIdx df vI dbfa nhIN hovygf.

          20 PrvrI nMU nYsLnl post aKLbfr ny iewk ivsqrq rport Cfieaf kIqI hY ijs ivwc hrjIq isMG nfm dy iewk pMjfbI nMU vIjlF iml jfx aqy Aus dy kYnyzf af jfx df ijLkr kIqf igaf hY. hrjIq isMG nMU 2005 ivwc zIport kIqf igaf sI aqy Aus nMU keI iksm dy kysF df sfhmxf krnf ipaf sI. hrjIq isMG vloN lgfey gey dosLF kfrn mOky dI ieMmIgrysLn mMqrI jUzI sgro nMU asqIPf dyxf ipaf sI aqy qPqIsL df sfhmxf krnf ipaf sI. ies kys dI eynI crcf hoeI sI ik keI lok hrjIq isMG nMU ‘pIjLf mYn’ dy nfm nfl Xfd krdy hn. hux jd Aus nMu kYnyzf df vIjlF iml igaf hY qF kYnyzf dy do sfbkf ieMmIgrysLn mMqrI jUzI sgro aqy joa volpy hYrfn hn ik ikvyN iml igaf? AuhnF muqfibk ajyhf hoxf bhuq musLkl huMdf hY. mjUdf nlfiek ieMmIgrysLn mMqrI pqf nhIN kI krdf hY? Aus dy ivBfg ny nYsLnl post nMU ‘pRfeIvysI’ df hvflf dy ky kuJ vI dwsx qoN nFh kr idwqI hY.

          aYmpI rfj gryvfl jo hux ajLfd aYmpI hY, dy dPqr ny nYsLnl post nMU dwisaf hY ik hrjIq isMG vfsqy rutIn ivwc icwTI idwqI geI sI. afm lok smJdy hn ik bhuqIaF icwTIaF rutIn ivwc hI idwqIaF jFdIaF hn pr jo kMm krdIaF hn Auh Kfs icwTIaF huMdIaF hn. iehnF dI pCfx dyx vfilaF jF ijs ivBfg nMU idwqIaF jFdIaF hn Aus dy aiDkfrIaF nMU pCfx hovygI.

          afm aqy Kfs icwTIaF df dOr KLqm hoxf cfhIdf hY aqy cMgf hovy ieMmIgrysLn ivBfg ieh jfxkfrI vI kr dyvy ik kYnyzf dy hr aYmpI ny ikMnIaF ku ajyhIaf icwTIaF hr sfl ilKIaF hn.

 


[[[qkVy qF bhuq hn pr ‘supny’ dIaF kYNkrF cugx jogy rih gey hn!

          pMjfb ivwc KfilsqfnI lfbI dy kdy pYr hI nhIN lwg sky. dihsLqgrdI dOrfn AuhnF df jo dbdbf bixaF sI Aus df vwzf kfrn ‘BYa’ sI. lok dVH vwt ky idn kwt rhy sn aqy jd ‘BYa’ asq hoieaf qF lokF ny sLukr kIqf sI. iehI kfrn hY ik ies ipwCoN pMjfb ivwc kFgrs pfrtI iqMn vfr srkfr bxf skI hY. agr ‘bfeIkft’ aqy BYa kfrn Gwt votF nfl bxI svrgI ibaMq isMG dI srkfr nMU awKoN Ehly vI kr deIey qF kYptn amirMdr isMG dIaF do mjfrtI srkfrF bx cuwkIaF hn. agr iswK kFgrs dy muZoN ivroDI huMdy qF ajyhy kdy vI nhIN sI ho skdf. kFgrs qoN ibnF akflIaF ny vI keI srkfrF bxfeIaF aqy cleIaF hn. not krn vflI gwl ieh hY ik KfilsqfnI lfbI akflI dl df vI kFgrs vFg hI ivroD krdI rhI hY aqy akflI srkfrF bnxf vI KfilsqfnI lfbI dy ihqF dy iKlfPL hI jFdf hY. ies dy Elt KfilsqfnI smrQk AumIdvfrF dIaF jLmfnqF jLpq ho jFdIaF hn.

pMjfb ivwc KfilsqfnI lfbI ny keI pfpV vyly hn aqy keI morcy lfey hn ijhnF df muK mMqv lihr ivwc jfn PUkxf huMdf hY pr kfmXfbI nhIN imlI. byadbI mfmly ivwc vI isrqoV joLr lgf ky morcf lgfieaf igaf pr aMq ivwc aMdrKfqy KVk peI. hux iPr koisLsL kIqI jf rhI hY pr sPLlqf dI afs mDm hY.

          KfilsqfnI lfbI dubfrf kiQq sMGrsL KVf nhIN kr skI ijs kfrn keI vfr ies dy kuJ guwt sLRomxI kmytI coxF, asMblI dIaF coxF jF kyNdrI coxF ivwc kuwd ky vyK cuwky hn pr kfmXfb nhIN hoey. jLmhUrIaq doDfrI qlvfr huMdI hY. agr lokF (votrF) dI nf suxoo qF smrQn nhIN imldf aqy jd sunx lwg jfE qF sfAU hox df zrfmf jLrUr krnf pYNdf hY. ies nMU kihMdy hn ‘azjstmYNt’ ijs nfl sKLq stYNz nMU nrm krnf pYNdf hY.   nrm ho jfE qF qwqI-qfsIr vfly nrfjL ho jFdy hn aqy smrQn qy PMz dyx qoN ienkfr kr idMdy hn. agr nrm nf hovo qF votr pwTy nhIN pfAuNdf ijs kfrn jLmfnqF jLpq ho jFdIaF hn. agr iksy ny ‘azjstmYNt’ PfrmUly bfry hor jfnxf hovy qF aYnzIpI dy afgU jgmIq isMG qoN puwiCaf jf skdf hY. Aus nMU aYnzIpI dI vfgzor sMBflx ipwCoN vwzI ‘azjstmYNt’ krnI peI sI jd Aus ny eyar ieMzIaf bMb kFz bfry bxy jsits jfhn myjr dI rport nMU afKr pRvfn kr ilaf sI aqy qlivMdr isMG prmfr bfry kimsLn dI Dfrnf nMU mn ilaf sI.

          30 nvMbr 2018 dy aKLbfr ivwc sLONkI ny hYWz lfeIn “kYnyzf `c vwKvfdI lfbI df ‘AUT hux phfV hyT’ afAux lwg ipaf” hyT iewk lyK iliKaf sI. gurdvfrf sfihb ivwc lMgr Ckdy sLONkI nMU kuJ swjxF ny ies df kfrn puwiCaf qF sLONkI ny keI GtnfvF igxf idwqIaF sn jo ieh sMkyq idMdIaF sn. hux qF kuJ hor GtnfvF vI vfpr cuwkIaF hn ijhnF ny sLONkI dy ies qrk `qy mohr lgf idwqI hY.

          pRDfn mMqrI truzo dI Bfrq PyrI lIhoN lwQ jfx kfrn ilbrl pfrtI aMdr KfilsqfnI sfK nMU zfhZI swt vwjI sI. jgmIq isMG vfsqy aYnzIpI dy aMdr KVy KLqry ny vI KfilsqfnIaF nMU socF ivwc pf idwqf hY. votr BrqI krky iksy nMU afgU qF bxfieaf jf skdf hY pr afm lokF nMU pRvfn cfVHn vfsqy hor vI keI pfpV vylxy pYNdy hn. nvMbr ivwc sIbIaYsey (kYnyzf bfrzr srivs eyjMsI) dI iewk rport aKLbfr nYsLnl post ny lIk kIqI sI ijs ivwc ikhf igaf sI ik ilbrl srkfr dy iesLfry `qy ikvyN vIijLaF dI luwt pfeI jf rhI hY. aKLbfr df iesfLrf trUzo dy kiQq KfilsqfnI mMqrIaF aqy sMqrIaF vwl sI. nvMbr ivwc hI ilbrfl aYmpI rfj gryvfl df jUaf skYNzl bfhr af igaf ijs kfrn Aus nMU ilbrl pfrtI CwzxI peI sI. ies nfl vI KfilsqfnI lfbI nMU Gftf ipaf. akqUbr ivwc ies lfbI dI Cqr Cfieaf hyT brYNptn dI myar ilMzf jfPLrI afs dy Elt cox hfr geI. ies lfbI ny sfry aYmpI aqy aYmpIpI vI Aus ipwCy KVy kr idwqy pr gwl nf bxI.  hYrfnI vflI gwl hY ik ilMzf jfPLrI dy hwk ivwc Auh lok vI srgrm sn jo BfrqI kONslyt dy bhuq nyVy rhy hn aqy awj vI hn. ies sbwb hI sI jF aMdrKfqy kuJ hor irJ irhf sI ieh qF Auh ‘jfxIjfx’ hI jfxdf hovygf.

          ilMzf jfPLrI ies lfbI dy sfh ivwc sfh lYNdI sI aqy kdy vI Bfrq nfl sbMiDq iksy eIvMt dy mUhrdI vI nhIN sI lMGdI. hux Aus dI QF cuixaF igaf pYtirk brfAUn  BfvyN keI KfilsqfnI gutF df vI imwqr hY pr Auh BfrqI eIvMts `qy vI jFdf hY. 26 jnvrI nMU qF Aus ny brYNptn istI hfl ivwc Bfrq df rIpbilk zya mnfieaf hY. agr koeI ksr rihMdI sI qF Auh PYzrl srkfr dI sfl 2018 dI pbilk sikAUrtI rport ny pUrI kr idwqI sI jo 11 dsMbr nMU jfrI kIqI geI sI aqy ies ivwc KfilsqfnI awqvfd df ijLkr sI. ies nMU htfAux vfsqy mMqrIaF aqy sMqrIaF dI lfbI vI asPLl rhI hY ijs kfrn KfilsqfnI lfbI inrfsL hoeI hY.

          sLONkI ny do ku vfr pMjfb qoN ivdysL af rhy lwKF stUzYNtF bfry vI iek nukqf sFJf kIqf sI. aqy Auh sI pMjfb dy KflI hox bfry ijs nMU hor lok Brngy ijvyN asIN kYnyzf df ‘Klfa’ Biraf hY. pMjfb ivwc afey idn hor jLmInF syl `qy lwg rhIaF hn aqy kImqF hyT af rhIaF hn. lwKF hor pirvfr afpxI prjLI nfl pMjfb Cwzx vfly hn. jo nOjvfn pMjfb Cwz rhy hn AuhnF ivwc kuJ zfkU, byeImfn, qyrf Xfr, bMdUk, qlvfr, KfVkU, awqvfdI, aPIm, do pYWg lfky, 14 qyrI, 13 ipafr aqy hor BFq BFq dIaF nMbr plytF vfly qy AuhnF dy rMgIly Xfr vI hn. smF pfky Auh afpy smJ jfxgy. pr AuhnF ivwc ieh qbdIlI ivdysLF ivc hI hovygI agr pMjfb ivwc rihMdy qF ies df hfx/lfB pMjfb nMU hoxf sI.

          ipCly idnIN BfrqI eyjMsIaF ny ikhf sI ik ksLmIr ivwc dihsLqgrdF dI igxqI 500 dy krIb hY pr AuhnF ny vKq pfieaf hoieaf hY. gLLlq pfsy lwgy QohVy nOjvfn vI smfj aqy dysL vfsqy ibpqf bx jFdy hn.

          pMjfb qoN vwzI pwDr `qy nOjvfnF dy ivdysL afAux bfry hux KfilsqfnI lfbI vI iPkr krn lwg peI hY. pihlF AuhnF ivwcoN rkrUt lwBx vwl iDafn sI. hux smJ af rhI hY ik eyQy bhuqy rkrUt kI krny hn? jo eyQy af gey hn Auh qF hux vfps jfxo rhy sgoN idno idn horF nMU iKwcxgy. EQy morcy lgfAux vflI pusLq hux buwZI ho rhI hY. KfilsqfnIaF dI vDdI Aumr kfrn hflq eyQy vI bdl rhI hY. Kfilsqfn dy supny dIaF kYNkrF ivdysLF ivwc iKlr cuwkIaF hn. KfilsqfnI ajy  vI qkVy qF bhuq hn pr afpxy ‘supny’ dIaF kYNkrF cugx jogy hI rih gey hn!

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1012, PrvrI 15-2019

 

 


ilKx, bolx aqy ivsLvfs dI ajLfdI nMU lwg irhf hY Korf!

          kYnyzf smyq pwCmI dysLF ivwc ilKx, bolx aqy ivsLvfs dI ajLfdI nMU bhuq aihm dwisaf jFdf hY. mnuwKI aiDkfr kimsLn qF hux keI qIjI dunIaF dy dysLF ivwc vI bxy hoey hn. sMXukq rfsLtr ny vI mnuwKI aiDkfrF df iewk cfrtr bxfieaf hoieaf hY. mnuwKI aiDkfr hyT keI kuJ af jFdf hY aqy idno idn vDdf jf irhf hY. vkIl aqy dlIl dy nfl nfl ies df ijwQy ivsQfr huMdf jf irhf hY AuWQy ies ivwc afpf ivroDqfeIaF vI lgfqfr vDdIaF jf rhIaF hn.

          Audfhrx vjoN aOrqF dy hwkF nMU lY lE. hr dysL smJdf hY ik bIqy ivwc aOrqF nMU brfbr dy hwk  nhIN sn aqy ajy vI keI smfjF qy dysLF ivwc vwzIaF musLklF hn. kYnyzf, amrIkf aqy brqfnIaF vrgy jmhUrIaq dy JMzf brdfr dysLF ivwc vI aOrqF nMU vot df hwk hfsl krn leI keI jwdojfihdF krnIaF peIaF sn. msF vot df hwk imilaf sI aqy aOrqF GrF qoN bfhr ieMzstrI qy dPLqrF vgYrF ivwc kMm krn lwgIaF sn. ajy vI keI dysLF ivwc brfbr qnKfh dy msly KVy hn. Bfrq vrgy dysL ivwc keI pwDr `qy aOrqF vfsqy sItF rfKvIaF rwKIaF jFdIaF hn. ieh vwKrI gwl hY ik srpMcI dI aOrqF leI rIjLrv sIt qoN ijwqx vflI srpMcxI df Gr vflf aksr srpMcI krdf hY. jd muwK mMqrI lflU Xfdv nMU cfrf Gutfly kfrn muwK mMqrI qoN asqIPf dyxf pY igaf sI qF Aus ny afpxI GrvflI rfbVI dyvI nMU mwuK mMqrI bxf idwqf sI pr sfry PYsly afp hI krdf huMdf sI. clo ies nfl aOrq dy nfm nfl muwK mMqrI jF srpMcxI qF lwg hI jFdf hY aqy ies nfl qbdIlI dI ipRq sLurU ho jFdI hY.

          kYnyzf smyq pwCmI dysLF ivwc aOrqF dy pihrfvy aqy prdy nMU vI aOrqF dy gulfm hox dI insLfnI vjoN ilaf jFdf hY. mrdF vloN iewk qoN vwD ivafh krvfAux aqy keI keI aOrqF rwKxf vI brfbr hwkF df sMkyq nhIN hY. aksr ikhf jFdf hY ik keI dysLF ivwc ajy vI aOrqF nMU bwcy pYdf krn df sroq hI smiJaf jFdf hY. ies dy Elt pwCmI dysLF ivwc iewk smyN iewk ivafh dy kfnMUn bxy aqy aOrqF nMU grBpfq df hwk idwqf igaf. sihjy sihjy ibnF svfl puwCy aqy ibnF iksy PIs dy grBpfq krvfAuxf vI hwk bx igaf. ajoky smyN ivwc kYnyzf smyq qkrIbn sfry pwCLmI dysLF ivwc grBpfq muPLq hY. pwCmI dysL qF aOrq dI ajLfdI dy nfm `qy keI grIb dysLF ivwc vI grBpfq leI PMz idMdy hn. do ku sfl pihlF qfkq ivwc afAux ipwCoN zfnlz trMp ny amrIkf vloN ies iksm dI ivdysLI mdd bMd kr idwqI sI. ies qoN jsitn trUzo bhuq KPLf ho igaf sI aqy Aus ny XUrpIan dysLF nMU ikhf sI ik awpF amrIkf vloN PMz dI ktOqI df Gfpf rlLL ky pUrf krFgy aqy ajyhf kIqf vI sI.

          kuJ lok svfl krdy hn ik ibnF svfl pwuCy aqy ibnF Krcf dyx qoN grBpfq krvfAux nfl keI nuksfn vI huMdy hn. keI aOrqF aqy AuhnF dy mrd dosq lfpRvfhI vrqdy hn. ikhVf muwl lgdf hY jd mrjLI grBpfq krvf lE. azvFs styj mOky grBpfq krn nfl keI vfr aOrqF dI jfn Kqry ivwc pY jFdI hY aqy qkrIbn jnm dy Xog ho cuwky bwcy grB ivwc mfr idwqy jFdy hn. keI BfeIcfry sYks sIlYkt krn vfsqy vI grBpfq krvf idMdy hn ijs nfl aksr bwcIaF nMU grB ivwc mfiraf jFdf hY. sLONkI kol iewk cr ku ieMc bfeI pMj ku ieMc df rMgdfr msLhUrI kfrz hY ijs ivwc ikhf igaf hY ik afE aqy isrPL 75 zflr ivwc BrUx dy nr jF mfdf hox df pqf lgfE. ieh kfrz sONkI ny iek vfr brYNptn dy afrjLI ‘Kfilsqfn’ vfly ihwsy ivwc gozy df aYksrf krvfAux gey ny iewk lYb ivcoN cuwikaf sI. AuWQy iehnF df bMzl bhuq sjLf ky rwiKaf hoieaf sI. ikhf igaf sI ik $75 ivwc nr-mfdf df pqf vI lgfE aqy muPLq qsvIr vI lE. islvr pYikj ivwc isrPL 30 imMt hI lgdy hn. rportF muqfibk kYnyzf dy pMjfbIaF  ivwc bytIaF nMU mfrn df kurIq hY.

          aMn-kMzIsLnl grBpfq df ivroD krn vfly smJdy hn ik grBpfq vI iewk kql hY. keI isafxy ivcfr krdy hn ik kd BrUx nMU iewk ‘ivakqI’ df drjf imlxf cfhIdf hY? bhuq jfiejL bihs hY ieh. pr kYnyzf dI jsitn trUzo srkfr jo ‘mnuwKI aiDkfrF’ dI aflMbrdfr aKvfAuNdI hY, df dfavf hY ik aOrqF nMU grBpfq df hwk hY aqy ies bfry iksy nMU kuJ vI kihx df hwk nhIN hY. eysy kfrn ipCly sfl trUzo srkfr ny afrjLI ‘smr-jfbF’ vfsqy srkfrI grFt LylYx vfsqy ieh lfjLmI kr idwqf sI ik grFt lYx vfly adfry hlPIaf ibafn dyx ik Auh grBpfq dy ivroDI nhIN hn. ies vfr kuJ Pyrbdl kr ky sLbdfvlI kuJ aiswDI vrqI geI hY pr gwl Eh hI hY. jo lok Kfskr eIsfeI ieh kihMdy hn ik AuhnF df ivsLvfs grBpfq dI afigaf nhIN idMdf, AuhnF df ieh hwk vI trUzo srkfr aqy kiQq ‘ilbrl lYPt’ nMU pRvfn nhIN hY. pr eysy ‘ilbrl lYPt’ nMU aOrqF dI gulfmI dI insLfnI burkf vI pRvfn hY aqy ieh bhu-sLfdIaF bfry vI awKF bMd krn lYNdy hn. kuJ muslmfn iPrky bwcIaF dI suMnq krdy hn qy ‘ilbrl lYPt’ ies bfry vI KfmosL rihx nMU qrjIh idMdf hY ikAuNik ies nfl votF df nuksfn hox skdf hY.

          bhuqy Dfrimk aqy pirvfrk ibrqI dy lok qrl ilMgqf aqy bhu-ilMgqf `c ivsLvfs nhIN rwKdy. pr ilbrl lYPt smJdf hY ik ieh muZlf aiDkfr hY aqy ilMg keI iksmF dy ho skdy hn. ies qoN vI awgy ilMg qrl Bfv jd mrjLI bdl vI skdy hn aqy ies vfsqy sbMiDq ivakqI dI iewCf hI kfPLI hY. eysy aDfr `qy skUlF aqy hor adfiraF ivwc ilMg rihq vfsLrUm (jYNzr inAUtrl) bxfey jf rhy hn. keI dfavf krdy hn ik ilMg qbdIlI kr ky mrd qoN aOrq bxy ivakqI nMU sports ivwc aOrqF dIaF tImF jF gymF ivwc ihwsf lYx df hwk hY. ikhf jf irhf hY ik ajyhI qrl ilMgqf aqy bhu-ilMgqf ivwc ivsLfvs nf krn df iksy nMU hwk hI nhIN hY. Bfv hr iksy df ies nfl sihmq hoxf jLrUrI hY aqy agr koeI Borf vI kfx vflI gwl krdf hY qF Auh mnuwKI hwkF df inrfdr krdf hY, Aus df mUMh bMd kro. ilMg qbdIlI vI hux muZlf hwk bxf idqf igaf hY.

          amrIkf dy Ep pRDfn mfeIk pYins dI GrvflI kYirn pYins ikwqy vjoN tIcr hY. Aus ny ipCly idnIN iewk eIsfeI skUl ivwc  tIcr vjoN kMm krn df aYlfn kr idwqf. eImYnUal kirscIan skUl ijs ivwc Auh iPr tIcr bnx jf rhI hY, bhu-ilMgqf Bfv aYljIbItIikAU ivwc ivsLvfs nhIN rwKdf aqy ies iksm dy stUzYNt nMU dfKlf vI nhIN idMdf. ies bhfny ‘ilbrl lYPt’ ny kYirn pYins iKlfP morcf Kohl idwqf aKy Auh ivqkry dI hfmI BrdI hY. aOrqF dy hwk dI afV hyT 4-5 mhIny dy BrUx  df vI gRBpfq kIqf jf skdf hY aqy lVkIaF nMU vI bhfny hyT grB ivwc mfiraf jf skdf hY pr kYirn pYins iksy ajyhy skUl ivwc vI tIcr nhIN lwgxI cfhIdI jo bhu ilMgqf ivwc ivsLvfs nhIN rwKdf.

          ies qrF awj ilKx, bolx aqy ivsLvfs dI ajLfdI nMU Korf lwg irhf hY. rfjsI pfrtIaF ‘polItIkl kurYktnYWs’ (rfjsI qOr `qy shI nIqI) apxf rhIaF hn ijs nfl vwD qoN vwD votF iekwTIaF kIqIaF jf skx.

          bIsI dy brnfbI sfAUQ hlky ivwc ijLmnI cox ho rhI hY. ilbrl pRDfn mMqrI jsitn trUzo cfhuMdy hn ik aYnzIpI afgU jgmIq isMG ieh cox ijwq jfvy pr aYnzIpI dy sfbkf afgU Qfms mulkyyar cfhuMdy hn ik jgmIq hfr jfvy. ieh gwl dovF dy qOr qrIky dwsdy hn. ies cox ivwc kMsrvtv pfrtI qoN vwK hoeI ‘pIpljL pfrtI afPL kYnyzf’ dI AumIdvfr lOrf ilMn Qfmsn nfm dI aOrq hY. aqy lOrf qrl-ilMgqf, BFq-ilMgqf qy ajoky sYks slybsF dy iKlfP hY jo bwicaF nMU ienzfktrInyt krdy hn. Aus iKlfPL bhuq vfvylf pfieaf jf irhf hY. pr pfrtI dy afgU mYksm brnIey aqy lOrf Qfmsn ny ies dI koeI pRvfh nhIN kIqI. dovF df kihxf hY ik AuhnF vrgy ivcfr rwKx vfly lokF nMU vI ajLfd ivsLvfs rwKx aqy pRgt krn df brfbr hwk hY.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1011, PrvrI 08-2019

 


cUhy PVn jogI nhIN hY jsitn trUzo vflI ibwlI!

          ipCly idnIN Pryjr ieMnstIcUt ny iek rport ivwc ikhf hY ik XuwD aqy rIsYsLn nMU Cwz ky jsitn trUzo pRqI ivakqI Krc krn vflf kYnyzf df swB qoN KrcIlf pRDfn mMqrI bnx jf irhf hY. Pryjr ieMnstIcUt ny keI aMkVy vI idwqy hn. Audfhrx vjoN stIvn hfrpr ny sfl 2009 ivwc jd sfry sMsfr ivwc rIsYsLn (afriQk mMdI) afieaf hoieaf sI qF kYnyzf dI abfdI dy ilhfjL nfl pRqI ivakqI 8,711 Krcy sn. aksr srkfrF afriQk mMdI ivwc vwD Krc krdIaF hn qF ik lokF nMU kMm imly aqy mMdI ivcoN inkilaf jf sky. trUzo ny afriQk KusLhflI mOky ies sfl pRqI ivakqI $8,639 Krcy hn jo ik bury smyN Krcy nfloN isrPL $72 Gwt hn. pRDfn mMqrI joa klfrk, brfien mlrUnI aqy XF ikRqIaF ny pRqI ivakqI Krcf Gtf ky bjt dy GfitaF nMU kfbU kIqf sI.

          jsitn trUzo dI srkfr bhuq KrcIlI srkfr hY aqy ies ny afpxf cox vfadf vI qfr qfr kr idwqf hY. 2015 ivwc trUzo srkfr isrPL kuwl $20 iblIan Gfty dy bjt df vadf kr krky afeI sI jo pihly iqMn sflF dOrfn vMzvF hoxf sI aqy cOQy sfl bjt sMqulq kIqf jfxf sI. pr ieh srkfr ipCly iqMn sflF ivwc kuwl $60 ibalIan bjt Gftf pf cuwkI hY aqy hux cOQy sfl df bjt vI Gfty vflf hox jf irhf hY. mfhr dwsdy hn ik agr Krcy eysy qrF rihMdy hn qF kYnyzf df bjt sfl 2045 qwk sMqulq nhIN hovygf.

          trUzo srkfr dI ajfsLI df Kimafjf kYnyzf dIaF keI aglIaF keI pusLqF BugqdIaF rihxgIaF. ies srkfr nMU hfr isLMgfr krn df bhuq sLONk hY, BfvyN krjLf lY ky hI kIqf jfvy. ajyhI srkfr afm dysL dy sLihrI qF aPorz hI nhIN kr skdy.

          trUzo srkfr vwl vyK ky sLONkI nMU bcpn ivwc suixaF iewk cutklf Xfd af jFdf hY. kihMdy hn iewk nOjvfn iswK POjI aPsr Bfrq dy iksy rylvy stysLn `qy afpxI KubsUrq pqnI nfl gwzI dI AuzIk ivwc KVf sI. pqnI nOjvfn vI sI qy suMdr vI sI aqy AuWqoN trUzo srkfr vFg hfr isLMgfr bhuq kIqf hoieaf sI. iewk nOjvfn BweIaf POjI dI KUbsUrq pqnI vwl itkitkI lgf ky vyK irhf sI. iswK POjI aPsr qfV igaf aqy Aus ny BweIey nMU mKOl krnf cfihaf. Aus ny nOjvfn BeIey nMU afpxy kol swd ky puwiCaf ik ieh qYnMU bhuq sohxI lgdI hY? Auh ivcfrf zr igaf aqy nhIN srdfr jI aYsI koeI bfq nhIN hY kih ky hwQ joVn lwgf. aPsr ny puwiCaf qyrI qnKfh ikMnI hY? BweIey df juvfb sI ik 20 rupey idhfVI hY. aPsr afKx lwgf vyK lY myrI qnKfh 10 hjLfr mhInf hY aqy mfipaF dI jfiedfd vI cMgI hY. myrI sfrI qnKfh ies dy hfr isLMgfr `qy lwg jFdI hY agr qMU ieh Bfr Jwl skdYN qF lY jf ies nMU. BweIaf hwQ joVdf hoieaf ipwCy nMU muV ipaf. kYnyzf dy lokF nMU vI BweIey vFg ies mihMgI srkfr awgy hwQ hI joVny pYxy hn.

          ipCly idnIN EntyrIE dy ikMgstn sLihr ivwc puils ny lMbI ingrfnI qoN bfad do ivakqI igRPqfr kIqy sn. itp amrIkf dI aYPbIafeI ny idwqf sI ik kuJ ivakqI dihsLqgrd hmlf ivAuNq rhy hn. keI idn ingrfn hvfeI jhfjL Auzdf irhf aqy iPr ryz kIqf igaf sI. iewk 20 sflf nOjvfn nMU qPqIsL ipwCoN Cwz idwqf igaf sI aqy iek nbflg lVkf cfrj kIqf igaf hY ijs df nfm rIlIjL nhIN kIqf igaf. qPqIsL ipwCoN lokF nMU pqf lwg igaf ik irhfa kIqf igaf lVkf muslmfn hY aqy Aus df pirvfr kuJ smF pihlF rPUjI vjoN kYnyzf afieaf sI. pirvfr sIrIan hY pr 10 sfl qoN kuvYq ivwc rih irhf sI. trUzo dI kfxI ieMmIgrysLn nIqI df keIaF ny lfB ilaf hY. ieh pirvfr afpxy afp nMu rPUjI dws ky crc dI spFsrisLp `qy kYnyzf afieaf sI. sIrIaf df muslmfn pirvfr kuvYq ivwc 10 sfl rihMdf hY. dovyN dysL muslmfn aqy dovyN dysL arb nsl qy bolI vflyy hn. iPr pirvfr kYnyzf ivwc rPUjI ikAuN bixaF? jd ies puils ryz nfl gwl lokF ivwc qur peI qF trUzo ny pbilk iekwT ivwc ibafn dfg idwqf aKy iemIgrysLn bfry rfmrOly df iPkr nf kirE ieh aYvyN Pokf vfvylf hY, iemIgrysLn qF kYnyzf nMU dysI iGE vFg lwg rhI hY.

          awq drjy dI srdI ivwc torFto dy byGiraF vfsqy sLYltrF ivwc jgfH nhIN hY ijs df trUzo srkfr nMU koeI iPkr nhIN hY. amrIkf qoN af rhy gYr kfnUMnI sLYltrF ivwc bYTy hn aqy kYnyzf dy homlYWs zfAUn tfAUn torFto dy aMzr grfAUNz pfrikMg lftF dy KUMijaF ivwc bYTy hn. keI mr gey hn aqy keI hor mr jfxgy. trUzo srkfr afKdI hY ‘ieMtrnYsLnl mfeIgrysLn’ kfrn sLYltr Br gey hn. jnfb ieh ‘ieMtrnYsLnl mfeIgrysLn’ nhIN hY ieh qF gYr-kfnMUnIaF aqy PrjLI rPUjIaF df vwzf hmlf hY ijhnF nMU trUzo srkfr ny tvIt kr ky Kuwlf swdf idwqf hoieaf hY. hux ihAUimn smglr vI srgrm ho gey hn aqy trUzo vfsqy mihmfn ilaf rhy hn qy Kud amIr ho rhy hn. trUzo srkfr aqy ies df nlfiek ieMmIgrysLn mMqrI lokF nMU mUrKF vFg dMdIaF kwZ ky ivKf rhy hn. hux mfipaF nMU spFsr krn vfly ies srkfr dy iPky rMg vyK cuwky hn aqy cIkF mfr rhy hn.                             aMqrrfsLtrI sbMDF dy mfmly ivwc trUzo srkfr burI qrF asPl rhI hY. dunIaF dy hr cMgy dysL nfl ies srkfr dI KVkI hoeI hY. cIn ny awKF ivKfeIaF hn qF iewk vI imwqr dysL kYnyzf dI sfr lYx leI nhIN afieaf.

          kuJ trUzo Bgq ajy vI ies asPLl srkfr dy gux gfeI jf rhy hn aKy kYnyzf nMU jsitn trUzo dI ilbrl srkfr ny cfr cMn lgf idwqy hn aqy ies dIaF nIqIaF shI hn. swc ieh hY ik ies srkfr ny dysL krjLfeI qy kmjLor kr idwqf hY.

          cIn ivwc cyarmYn mfE jy quMg dI mOq ipwCoN zyNg isLEipMg afgU bixaF aqy Aus ny ivdysLI invysL vfsqy drvfjLy Kohl idwqy. ivsLysL tryz jLon bxfey ijs kfrn cIn qrwkI krn lwg ipaf. iksy ny zyNg isLEipMg qoN pwuiCaf ik Auh mfEvfd nMU Cwz igaf hY qy pUMjIvfd dy rfh pY igaf hY. zyNg df juvfb sI, “iewt zwjL nft mYtr iePL d kYt iejL blYk aOr vfeIt aYjL loNg aYjL iewt kYcjL d mfAUs” Bfv ibwlI icwtI hY jF kflI hY ies df koeI mqlb nhIN hY agr ibwlI cUhy PVdI hY qF. kYnyzf dy lok vyK cuwky hn ik jsitn trUzo vflI ibwlI cUhy PVn jogI nhIN hY.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1010, PrvrI 01-2019

 


jsitn trUzo dy KfilsqfnI mMqrI aqy sMqrI?

          aprYl 2017 ivwc pMjfb dy muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG ny dosL lgfieaf sI ik kYnyzf dy pRDfn mMqrI jsitn trUzo dy keI mMqrI aqy sMqrI KfilsqfnI hn. kYptn dy ibafn dy aDfr AuWqy afeIaF mIzIaf rportF ivwc qF jsitn trUzo dI PYzrl ilbrl pfrtI qoN ielfvf kuJ hor pfrtIaF nfl sbMiDq iswKF nMU vI KfilsqfnI jF KfilsqfnI smrQk dwisaf igaf sI. iohMdosqfn tfeImjL aKbfr dI iewk rport anusfr kYptn ny jo nfm ley sn AuhnF ivwc nvdIp bYNs, amrjIq sohI, suK DflIvfl, drsLn kMg, rfj gryvfl, hirMdr mwlIH, rUbI shoqf, jgmIq isMG aqy rndIp srfey dy nfm sLfml sn. kYptn ny Bfrq PyrI mOky kYnyzf dy rwiKaf mMqrI hrjIq isMG swjx nMU imlx qoN vI nFh kr idwqI sI aqy ikhf sI ik Auh (swjx) afpxy bfp vFg KfilsqfnI smrQk hY. kYptn ny trUzo dy cfr mMqrIaF `qy Aus dI (kYptn dI) kYnyzf dI pRsqfivq pRfeIvyt PyrI nMU Krfb krn df dosL vI lgfieaf sI. swjx dI pMjfb PyrI smyN kYptn aqy swjx ivckfr dUrI bxI rhI sI.

          kYptn dy ies stYNt iKlfPL dysL ivdysL dy KfilsqfnI bhuq iqlmlfey sn. ivdysL vwsdy KfilsqfnIaF qoN mfieaf rUpI duwD cox vflI afm afdmI pfrtI vI kYptn dy ibafn qoN bhuq qVpI sI aqy ies dy bulfry suKpfl isMG Kihrf ny kYptn `qy swjx df apmfn krn df dosL lgf idwqf sI. awj EhI Kihrf afm afdmI pfrtI qoN bfhr bYTf kyjrIvfl `qy keI dosL lgf irhf hY aqy bhuqy ivdysLI KfilsqfnI afm afdmI pfrtI qoN pfsy ht gey hn. kuJ Kihrf dy ipwCy lwgy sn aqy ivdysLF ivwc vI Kihrf dy smrQn `c ibafn dfgx lwg pey sn pr hux Pokf Pfier smJ ky dUr hoxy sLurU ho gey hn.

          pRDfn mMqrI jsitn trUzo dI PrvrI 2018 dI Bfrq PyrI smyN mIzIaf ivwc keI iksm dy crcy hoey sn. kdy KbrF afAuNdIaF sn ik trUzo df kYptn nMU imlx df koeI ierfdf nhIN hY aqy ieh vI kihMdy sn ik kYptn vI Aus qoN dUr hI rhygf. pr acfnk trUzo dI afpxy kiQq KfilsqfnI smrQk iswK mMqrIaF aqy sMqrIaF smyq aMimRqsr dI PyrI qoN pihlF dovF ivckfr mIitMg qYa ho geI sI. trUzo qy kYptn ivckfr ieh mIitMg 40 imMt qwk cwlI ijs ivwc kYnyzf dy mMqrI hrjIq swjx aqy pMjfb dy mMqrI nvqyj isMG iswDU vI sLfml hoey. kYptn ny vwKvfd, dy smrQn zrwgjL smgilMg aqy krfeIm df muwdf AuTfieaf qy trUzo nMU 9 kYnyzf vwsdy iswKF dy nfm vI idwqy jo kYptn muqfibk pMjfb nMU loVINdy hn. trUzo ny jkIn dvfieaf ik Aus dI srkfr KfilsqfnI vwKvfd df smrQn nhIN krdI. swjx aqy kYptn ny rvfieqI qOr `qy trUzo dI hfjLrI ivwc hwQ vI imlfey pr idl imlx df koeI sMkyq nf idwqf. trUzo dy hor iswK mMqrI aqy sMqrI gurU kI ngrI ivwc mjUd sn pr ies mIitMg qoN dUr rhy jF rwKy gey. kuJ pMjfb puils dI sikAUrtI nfl afpxy ipMzF df dOrf krn vI gey pr ipwCoN KbrF afeIaF ik AuhnF nMU ieh sikAUrtI pMjfb srkfr ny afPIsLl pwDr `qy nhIN sI idwqI sgoN kuJ ‘dosq akflI mMqrIaF’ ny afpxI gfrd ivcoN mMgvIN dy idwqI sI.

          trUzo dI Bfrq PyrI BfvyN Kuh-Kfqy pY geI pr pMjfb nfl sbMDF dy mfmly ivwc mhOl pihlF nfloN sLFq ho igaf. kYptn vloN idwqy 9 nfm trUzo ny pqf nhIN iks Kfqy pfey hoxgy? trUzo dI PyrI dIaF kmIaF nMU lY ky muwKDfrf dy mIzIaf ny trUzo aqy KfilsqfnI, dovF dI hI dOV lgvf idwqI. drjunF mIzIaf rportF ny trUzo nMU kwKoN hOlf kr idwqf. KfilsqfnIaF nMU Cwz ky trUzo dI zIPYNs ivwc hor koeI nf afieaf. trUzo vfsqy Kfilsqfn df mslf ‘swp dy mUMh ivwc kohV ikrlI’ dI khfvq vflf bx igaf. ieh qF trUzo hI jfxdf hovygf ik cfr mMqrIaF smyq zyZ drjun iswK aYmpI Aus vfsqy kdoN aYist bx jFdy hn aqy kdoN lfieibltI?

          agr koeI ksr rihMdI sI qF 2018 dy aMq ivwc afeIaF iqMn srkfrI rportF ny kwZ idwqI. pihlI rport sIbIaYsey (knyzIan bfrzr srivs eyjMsI) dI sI jo nYsLnl post dy hwQ af geI. ies ivwc ikhf igaf sI ik 2015 ivwc qfkq ivwc afAux ipwCoN trUzo srkfr ny pMjfb smyq AuWqrI Bfrq qoN aMnyHvfh vIjLy idwqy hn aqy Bfrq qoN vIjLf lY ky afey lok hux DVfDV rPUjI bx rhy hn. ieMmIgrysLn Prfz, stUzYNt vIjLf Prfz, afeIilts Prfz, vIjLf vpfr, jfalI kflj aqy afrjLI vIjLf vfilaF vloN kYsL kMm krn dIaF keI hor rportF muwKDfrf dy mIzIaf ny idwqIaF. kuJ sLrfrqI stUzYNtF vloN KwpKfnf aqy Aujwz nMbr plytF lgfqfr crcf ivwc hn. pihlF KfilsqfnI ‘sfzy bwcy’ hn afK ky iehnF dy hwk ivwc bolx lwg pey aqy stUzYNtF ivwc afpxI sfK vDfAux vfsqy vI hwQ pYr mfrn lwg pey. hux KbrF afAux lwg peIaF hn ik iswK nOjvfn vwzI igxqI ivwc ivdysL Bwj rhy hn ijhnF dy ipwCy AuhnF dy pirvfr vI af rhy hn. pMjfb ivwc jLmInF dIaF kImqF izwg rhIaF hn aqy iswKF dI igxqI Gt rhI hY ijs nfl KfilsqfnIaF nMU ies KoKlI mMg df idvflf inkldf ivKfeI dyx lwg ipaf hY. hux abfdI dI ies vwzI qbdIlI `qy dwbvIN sur ivwc icMqf jfhr krnn lwg pey hn.

          dUjI rport trUzo dI asPl Bfrq PyrI bfry sMsdI kmytI dI sI ijs ivwc keI vfr ‘KfilsqfnI awqvfdI’ aqy dihsLq sLbdF df pRXog hoieaf. knyzIan sikAUrtI PorsF nMU axgihlI leI koisaf igaf jo jspfl atvfl bfry itwp imlx ipwCoN vI smyN isr pqf lgfAux ivwc asPLl rhIaF. jspfl atvfl dI trUzo dy smfgmF ivwc mjUdgI ny sfrI PyrI  nMU bdrMg kr idwqf sI. BfvyN ieh rport aYizt kIqI hoeI sI pr ies df asr KfilsqfnIaF dy ihwqF dy Elt hI hoieaf.

          agr koeI ksr rihMdI sI Auh 11 dsMbr 2018 dI pbilk sikAUrtI rport ny kwZ idwqI ijs ivwc “iswK (KfilsqfnI) awqvfdI” dy isrpyK hyT iewk pYrf drj kIqf igaf. ies rport nfl trUzo dy kiQq KfilsqfnI mMqrI aqy sMqrI ksUqy Ps gey. AuhnF ies ivcoN inklx leI hwQpYr mfry aqy ‘iswK’ sLbd `qy Pokf rOlf pf ky hI surKrU hoxf cfihaf. pbilk surwiKaf mMqrI gozyl ny qurq hrkq kridaF 13 dsMbr nMU mIitMg swdI aqy ‘iswK’ sLbd htfAux df vfadf kr ilaf. ajy oqF pqf nhIN ‘iswK’ df kI bixaF pr ies vfady nfl trUzo dy kiQq KfilsqfnI mMqrI aqy sMqrI hor vI ksUqy Ps gey ikAuNik gwl hor iswDI ho geI. mfmlf “KfilsqfnI awqvfdI” qwk awpV igaf.

          dysI mIzIaf ivwc KfilsqfnIaF nMU KusL krn vfsqy lwCydfr gwlF krn lwgy ijvyN ieh gwlF isrPL KfilsqfnI hI sux rhy hox. “bfq inklygI qo dUr qlk jfeygI” vflI gwl hoeI. torFto sMn aKbfr ivwc qfirk Pqhf ny iswDf hI svfl kr idwqf ik iswK aYmpI KfilsqfnI vfsqy ikAuN roNdy hn? rihMdI ksr AuWjl dosFJ ny afpxy 28 dsMbr 2018 dy blfg ivwc kwZ idwqI aqy knyzIan surwiKaf eyjMsIaF dy kMm nMU Zfh lgfAux vfly isafsI lokF nMU lMby hwQIN ilaf.  dosFJ ny iliKaf ik kYnyzf ivwc KfilsqfnI awqvfd ‘vYWl aYNz  alfeIv’ hY. bhuqy KfilsqfnIaF aqy kuJ iswK ilbrl aYmpIjL nMU dosFJ dI ilKq cMgI nf lwgI ijs dI dosFJ nMU koeI afs vI nhIN sI. ipCly idnIN dosFJ ny iek tvIt kr idwqI ijs ivwc ikhf,  “knyzIan iswK aYmpIjL kih idE qusIN KfilsqfnI nhIN ho, nhIN qF asIN ieh mMnx leI ajLfd hovFgyy ik qusIN ho.”

          iewk rmysL sMGf ny 20 dsMbr 2018 nMU hI KfilsqfnIaF df dbfa sihx qoN ienkfr kr idwqf sI aqy mMqrI gozyl vloN 13 dsMbr dI mIitMg ivwc idwqy ivsLvfs df Kuwl ky smrQn kr idwqf sI. bfkI ‘ivcfry’ pMjfbI dI Es khfvq vFg ajy vI ksUqy Psy hoey hn ijvyN kYptn amirMdr isMG dy aprYl 2017 dy ibafn smyN Ps gey sn.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1009, jnvrI 25-2019

 


ieMmIgrysLn nIqI aqy rfjsI sLrn bx gey hn ‘isafsI tUl’

          iksy vI dysL dI ieMmIgrysLn nIqI muwK rUp ivwc dysL dIaF loVF `qy aDfirq huMdI hY. dysL dIaF loVF dy aDfr `qy ieMmIgrMtF dI igxqI aqy sikl inrDfrq kIqI jFdI hY. ies ivwc sImq rUp ivwc sMsfr dy hflq vI vyKy jFdy hn, jo rPUjI lYx df aDfr bxdy hn. pr trUzo dI ilbrl srkfr hyT kYnyzf dI ieMmIgrysLn nIqI aqy rfjsI sLrn hux ‘isafsI tUl’ bx gey hn ijhnF nMU ilbrl srkfr byiJjk vrq rhI hY. dysL df nuksfn vI huMdf hovy qd vI ies nfl ilbrl srkfr nMU koeI mqlb nhIN hY, ilbrlF nMU koeI nf koeI lfB jLrUr hoxf cfhIdf hY.

          ipCly idnIN kYnyzf ny sfAUdI arb dI 18 sflF dI lVkI  rfhP muhMmd al kunUn nMU rfjsI sLrn idwqI hY. ies lVkI dy hflfq dwsdy hn ik ies nMU rfjsI sLrn dyxf shI hY. afpxy pirvffr qoN bfgI hoeI ieh lVkI sfAUdI arb qoN kuvYq rfhIN bYNkfk puwj geI sI ijwQy QfeIlYNz dy aiDkfrIaF ny ies nMU ihrfsq ivwc lY ilaf sI. sfAUdI arb qoN ies dy pirvfr ny iesdf ipwCf kIqf sI qFik ies nMU vfps lY jfieaf jf sky. pirvfr nMU sfAUdI arb dI srkfr df pUrf smrQn pRfpq sI. QfeI aiDkfrIaF vloN ihrfsq ivwc lY ley jfx qoN pihlF ies lVkI ny tivtr rfhIN sMsfr qoN mdd mMgI sI. lVkI dI tvIt nMU vwK vwK dysLf ivwc vwsdy lokF ny awgy tvIt kr ky lVkI dI pukfr nMU dUr qwk phuMcf idwqf sI. lVkI ny kYnyzf aqy astrylIaf smyq pwCmI dysLF qoN sLrn mMgI sI qy dfavf kIqf sI ik agr Auh vfps Byj idwqI jFdI hY qF Aus dI jfn nMU KLqrf hY. ies ivwc kuJ vI JUT nhIN sI aqy sMsfr jfxdf hY ik sfAUdI arb iek ieslfimk kwtVpMQI dysL hY ijwQy aOrqF nMU gulfm hI smiJaf jFdf hY. AuNJ ieh hflq sfAUdI arb qwk sImq nhIN hY.

          sMXukq rfsLtr dI mnuwKI aiDkfr sMsQf ny vI ies lVkI dI pukfr df sKLq noits ilaf aqy ies nMu bcfAux vfsqy hrkq kIqI. ieh lVkI ieslfm nMU qlFjlI dyx df aYlfn kr cuwkI sI aqy ieslfm ivwc ies dI sjLf mOq dwsI jFdI hY. agr mOlvI iksy iKlfPL ies iksm dy dosL hyT Pqbf jfrI kr dyx qF sMsfr ivwc ajyhy muslmfnF dI kmI nhIN hY jo ‘svrg dIaF hUrF’ dI afs ivwc kql krnf afpxf sLuB suBfg smJdy hn.

          ajyhI hflq ivwc kYnyzf ny ies lVkI nMU qurq rfjsI sLrn dyx df aYlfn kr idwqf aqy surwiKaq kYnyzf lY aFdf. eyQoN qwk swB TIk jfpdf hY BfvyN kuJ lok svfl krdy hn ik ies iksm dI hflq ivwc Psy hoey lok hor dysLF ivwc vI bYTy hn. iPr vI kihMdy hn  ‘cIkdy phIey’ nMU hI grIs imldI hY. hYrfnI vflI gwl hY ik rfhP muhMmd al kunUn jd torFto eyarport `qy puwjI qF kYnyzf dI ivdysL mMqrI ikRstIaf PrIlYNz PuwlF df gulsqf PV ky Aus df svfgq krn puwjI hoeI sI. PrIlYNz Aus nMU jwPIaF pfAuNdI hoeI vyKI geI ijs qrF iksy ElMipk cYnpIan df svfgq krdI hovy. PrIlYnz ny ieh vI jkIn dvfieaf ik Aus dy rihx df pRbMD kr ilaf igaf hY.

          sMsfr jfxdf hY ik slmn rsLdI iks iksm dI sKLq surwiKaf hyT idn kwt irhf hY aqy brqfnIaF df ikMnf Krcf Aus dI jfn bcfAux `qy af irhf hY. slmn rsLdI df isr klm krn df Pqbf Aus dI ikqfb ‘sqfink vrisjL’ kfrn idwwqf hoieaf hY. rfhP muhMmd al kunUn vloN ieslfm nMU aYlfnIaf qOr `qy Cwz dyxf hI Aus dI ijLMgdI vfsqy Kqry df vwzf krn hY ijs nMU Gtf ky nhIN vyiKaf jfxf cfhIdf. sfAudI arb ajy ipCly sfl dy aMq ivwc hI amrIkf vwsdy sfAUdI ipCokV dy pwqrkfr jmfl kfsLogI df kql qurkI ivwc krvf cuwkf hY. Aus df kql vI sfAUdI kONslyt dy aMdr kIqf igaf sI aqy awj qwk Aus dI imRqk dyh brfmd nhIN hoeI. kihMdy hn ik kql ipwCoN Aus dy tukVy kIqy gey aqy iPr qyjLfb ivwc suwt ky qrl bxf ky zryn kr idwqf igaf.

          sfAUdI arb nfl kYnyzf dI pihlF hI burI qrF KVkI heI hY ijs df kfrn kYnyzf dI nlfiek ivdysL mMqrI ikRstIaf PrIlYNz dI mUrKqf hY ijs ny tivtr rfhIN sfAUdI arb nMU mnuwKI aiDkfrF dy nfm `qy icVfieaf sI. ikRstIaf PrIlYNz sLfied kYnyzf nMU duwD Doqf smJdI hY pr sMsfr jfxdf hY ik ies dysL ivwc afdIvfsI lokF df kI hfl kIqf igaf sI? awj vI kYnyzf dy afdIvfsI jo ies dysL dy asl mflk hn, awq dI grIbI ivwc  idn kwt rhy hn. AuhnF nMU kYnyzf dIaF vwK vwK srkfrF pIx vflf sfPL pfxI ajy qwk vI AuplBd nhIN krvf skIaF.

          rfhP muhMmd al kunUn  dy kYnyzf puwjx qoN pihlF kYnyzf ny kuJ lfeInF dI jfxkfrI jfrI kIqI sI ijs ivwc ikhf igaf sI ik kYnyzf ny Aus nMU sLrn dy idwqI hY aqy Auh kYnyzf puwjx vflI hY. bws eynI jfxkfrI hI kfPLI sI jF vwD qoN vwD Aus dy surwiKaq puwj jfx bfry iek lfeIn dI jfxkfrI jfrI kIqI jf skdI sI. pr mUrK mMqrI PuwlF df guldsqf lY ky eyarport nMU Bwj AuTI aqy ies ipwCoN ies lVkI qoN pRYs kfnPrMs vI krvfeI geI.

          Xfd rwKx vflI gwl hY ik ivdysL mMqrI ikRstIaf PrIlYNz dI mUrKqf kfrn hI kYnyzf dI sfAUdI arb nfl KVkI sI aqy hux hor vD jfvygI. eys mMqrI dy aVIal vqIry kfrn hI  kYnyzf dI rUs nfl KVkI hoeI hY ikAuNik ies ny Xukryn dI rfKI dy nfm `qy rUs nfl itMz ivwc kfnf pfieaf hoieaf hY aqy kYnyzf df ncfr pRDfn mMqrI afp ivdysL nIqI shI nMU idwsLf dyx jogf nhIN hY.

          sfAUdI arb aqy rUs qoN ielfvf ies srkfr dIaF glqIaF kfrn amrIkf nfl sbMD vI sfjgfr nhIN hn. ies ivwc sfrf dosL trMp df nhIN hY. jI-7 sMmyln ivwcy Cwz ky jd trMp clf igaf sI qF pRDfn mMqrI trUzo ny iewk pRYs kfnPrMs ivwc ‘kfgjLI sLyr’ bxidaF bVk mfrI sI ik amrIkf sfnMU puwsL-arfAUNz nhIN kr skdf jd ik iksy ny ieh svfl trUzo qoN puwiCaf hI nhIN sI. trUzo ny ‘afp bYl muJy mfr’ vflI gwl kIqI sI ijs nMU trMp ny Jwt vriqaf. trMp ny tvItF rfhIN trUzo nMU kmjLor aqy byeImfn dwisaf. trMp ny ieh vI Xfd krvfieaf ik Aus dy srkfrI hvfeI jhfjL (eyarPors vMn) ivwc keI tIvI hn aqy Aus ny trUzo dI pRYs kfnPrMs lfeIv vyKI sI aqy afpxy aPsrF nMU hukm kIqf sI, “lYt aws pusL ihMm arfAuNz”. Bfv afE ies nMU Dmkf leIey ikAuNik  trUzo ny ibnF vjfH PV mfr idwqI sI ik amrIkf sfnMU Dmkf nhIN skdf. awj BfvyN amrIkf nfl nvF vpfr smJOqf ho igaf hY pr dovF dysLF vloN keI AuqpfdF `qy tYirPL lwigaf hoieaf hY.

          jd trUzo ny cIn dI Xfqrf kIqI sI qF AuhnF nMU keI sbk pVfAux lwg ipaf sI. AuhnF ny trUzo nfl sFJI prYs kfnPrMs krn aqy sFJI stytmYNt dyx qoN vI ienkfr kr idwqf sI. trUzo nMU KflI hwQ muVnf ipaf. amrIkf vrgy sihXogI dysLF ny trUzo srkfr nMU slfh idwqI sI ik cIn pwCmI dysLF vfsqy Kqrf bxdf jf irhf hY ies vfsqy aYnrjI, rwiKaf, qknIk aqy sMcfr dy mfmly ivwc cIn nfl Gwto Gwt sFJ pfeI jfvy. trUzo ny afiKaf ‘mY nf mfnU’ ikAuik mYN bhuq isafxf hF. kYnyzf smyq pMj dysLF dI sFJI KuPIaf eyjMsI “PfeIb afeIjL” ny vI trUzo srkfr nMU cIn dI huveI tYlIkfm kMpnI qoN dUr rihx leI afiKaf pr koeI asr nf hoieaf. jd huveI tYlIkfm kMpnI dy mflk dI DI vYnkUvr rsqy awgy jfx vfsqy rukI qF amrIkf dy vrMt lfgU kridaF Aus nMU ihrfsq ivwc lY ilaf igaf. ieMJ cIn nfl hor KVk peI aqy cIn ny keI knyzIan PV ley. hux trUzo hfVy kwZ ky CuzvfAux dI koisLsL kr irhf hY. ies hPLqy AuhnF iewk hor knyzIan nMU zrwg smgilMg dy dosL hyT mOq dI sjLf dyx df PYslf suxf idwqf hY. Aus nMU pihlF 15 sfl kYd hoeI sI aqy Aus ny apIl kIqI hoeI sI ijs df iswtf sjLf vwD ky PFsI dy hukm qwk puwj geI hY. hux trUzo srkfr rihm dI apIl kr rhI hY.

          ipCly sfl dy sLurU ivwc trUzo dI Bfrq PyrI df dIvflf inkl igaf sI ijs df muwK kfrn anfVIpuxf sI. trUzo dysIaF df cOxF iekwTf krky Bfrq puwj igaf sI. ilbrl mMqrIaF aqy sMqrIaF dy smrQkF ny Gsmfx pf ilaf sI. ieMJ awj sMsfr dy cfr qfkqvr dysLF amrIkf, rUs, cIn aqy Bfrq nfl trUzo dy sbMD nfsfjL hn. ieslfimk dysLF ivwc vwzI qfkq mMny jFdy sfAUdI arb nfl qVfk kr ky tuwt geI hY.

          gwl rfhP muhMmd al kunUn nMU idwqI geI rfjsI sLrn aqy pfeIaF geIaF DmflF dI kr rhy sF. aPgfinsqfn ivwc vwsdy 2 ku hjLfr (2 lwK ivcoN bcdy) ihMdU aqy iswK Gwt pIVHq nhIN hn. AuhnF dI jfn nMU Gwt Kqrf nhIN hY. AuhnF dy mnuwKI hwk vI rfhP muhMmd al kunUn qoN Gwt nhIN hn. pr awj qwk trUzo aqy Aus dy mMqrIaF qy sMqrIaF dy idl nhIN psIjy. eIsfeIaF smyq Gwt igxqI iPrikaF dI pfiksqfn ivwc vI burI hflq hY. ikMinaF ku nMU trUzo ny swd ky eyarpoirt `qy hfr pfey hn?

          sIrIaf qoN 50 hLjLfr kiQq rPUjIaF dy jhfjL Br Br ky kYnyzf lfhy sn aqy eyarportF `qy  AuhnF df svfgq vI kIqf sI. Auh ajyhy lok sn jo sIrIaf dy KFdy pINdy pirvfrF dy sn jo KfnfjMgI kfrn gvFzI dysL jfrzn aqy lYbnfn ivwc af gey sn. Auh surwiKaq iehnF dysLLF ivwc rih rhy hn ijhnF df Drm ieslfm aqy bolI arbI sI. Auh knyzf afAux vI nhIN cfhuMdy sn pr trUzo ny afpxy mMqrIaF aqy sMqrIaF nMU Byj ky AuhnF nMU kYnyzf afAux vfsqy mnfieaf. iPr kI sI eyQy svfgq vI kIqy, hotlF ivwc vI rwKy aqy awj qwk keIaF nMU moty cYWk Byjy jf rhy hn. sIrIaf ivwc jo asl rPUjI hn Auh grIb sn jo Bwj nhIN sky. lwKF mfry gey hn aqy lwKF dysL dy aMdr qbfh hoey GrF, kuMdrF jF drKqF hyT bYTy hn. sIrIaf df AujfVf krn ivwc kYnyzf hor pwCmI dysLF nfl brfbr df BfeIvfl sI.

          nvMbr 2018 ivwc kYnyzf bfrzr srivs eyjMsI dI iewk sIkrt rport nYsLnl post ny lIk kIqI sI ijs muqfibk trUzo srkfr ny Bfrq qoN iewk Kfs vrg nMU awKF bMd kr ky vIjLy jfrI krn dI zrYksLn idwqI sI. ipCly iqMn sflF qoN hr pwDr `qy vwzf ieMmIgrysLn Prfz ho irhf hY pr trUzo ny awKF mIcIaF hoeIaF hn.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1008, jnvrI 18-2019

 

 


aKy BIV qoN zrdy hn kYnyzf dy rfjsI afgU!!

          dsMbr 11-2018 nMU jfrI kIqI geI sikAUrtI rport 2018 bfry dysI ilbrl aYmpI kuJ nrm pY gey jfpdy hn. ies rport iKlfPL KfilsqfnI lfbI ny bhuq jLor lgfieaf hoieaf hY aqy keI gurdvfrf kmytIaF dI sFJI kmytI vloN 21 jnvrI qwk pbilk surwiKaf mMqrI rlP gozyl nfl mulkfq krn dI afs vI hY.

          14 dsMbr qoN 22 ku dsMbr qwk bhuqy dysI ilbrl aYmpI ies rport iKlfPL kfPI iqwKIaF itpwxIaF kr rhy hn aqy keI rport nMU rwd krn dI mMg kr rhy sn. ies rport df ivroD krn vfly kuJ lok qF ‘prUv iewt aOr rImUv iewt’ df nfhrf vI lgf rhy hn. kuJ dysI ilbrl mMg kr rhy sn ik srkfr ies rport nMU shI sfbq krn vfly qwQ Bfv sbUq pysL kry. ieh aYmpI ies qrF bol rhy sn ijs qrF Auh ivroDI iDr ivwc bYTy hox aqy koeI kiQq gLLlq kMMm krn leI srkfr  dI nukqfcInI kr rhy hox. hux keIaF df vfqIrf nrm pY igaf hY. dysI ilbrl ieh sfbq krn ivwc asPl rhy hn ik ieh rport gYr vfijb hY aqy Bfrq srkfr dy dbfa hyT ilKI geI hY. ilbrl aYmpI rUbI shoqf qF dOV Bwj kr ky 23 dsMbr nMU pbilk surwiKaf dI sMsdI kmytI dy 6 mYNbrF (afpxy smyq) dI iewk stytmYNt vI lY afeI ijs ivwc ikhf igaf hY ik ijs rport dI nukqfcInI ho rhI hY, Auh ies kmytI dI nhIN hY. ies ivwc iliKaf igaf hY ik rUbI dI bynqI `qy mYNbrF ny 19 dsMbr nMU tYlI kfnPrMs duarf ies mfmly bfry gwlbfq kIqI sI. AuNJ ies kmytI dy kuwl 12 mYNbr hn ijhnF ivcoN 8 ilbrl, 3 kMsrvtv aqy 1 aYnzIpI df hY. ho skdf hY ik bcdy 6 mYNbr vI nyV BivK ivwc ies bfry afpxf pwK rwKx.

          18 dsMbr nMU torFto sMn aKbfr dy pRisD kflm nvIs qfirk Pqhf ny afpxy lyK ivwc iswK aYmpIjL nMU ieh svfl kr idwqf sI ik Auh iks dI numfieMdgI krdy hn? aqy rport ivwc KfilsqfnIaF df ijLkr kIqy jfx qoN pRysLfn ikAuN hn? ies ivwc rUbI shoqf dI iewk sQfnk KfilsqfnI ryzIE pRogrfm `qy ieMtrivAU df vI ijLkr kIqf igaf hY. ijs ivwc rUbI dws rhI sI pRDfn mMqrI smyq swB hYrfn hn aqy bhuq roab nfl afK rhI sI ik ies rport nMU KVn vflI kmytI (afeItYk) nMU ieh vfps lYxI pvygI.

          20 dsMbr rfq nMU ilbrl aYmpI rmysL sMGf ny ies rport dy kiQq ivroD bfry bhuq kuJ jMqk kr idwqf aqy dws idwqf ik pbilk sYPtI mMqrI rlP gozyl ny 13 dsMbr nMU iswK aYmpIjL (smyq iqMn iswK mMqrI) nfl iewk mulfkfq krky rport ivcoN ‘iswK’ sLbd htfAux df bcn dy idwqf sI.

          28 dsMbr nMU sfbkf ilbrl mMqrI AuWjl dosFJ ny afpxy blfg ivwc ies rport dy ivroD bfry hor vI keI qwQ sfPL kr idwqy aqy ikhf ik kYnyzf dI surwiKaf ies iksm dI sOVI isafsq qoN AuWqy hoxI cfhIdI hY. ies blOg qoN sfPL ho igaf ik 13 dMsbr dI gozyl vflI mIitMg ivwc sfry iswK ilbrl aYmpIjL iewksur nhIN sn. jo KfilsqfnIaF dy nyVy smJy jFdy hn Auh bhuq KPf sn jd ik inrpwK smJy jFdy Ekf hI icMquq nhIN sn. agly hI idn dosFJ df ieh blOg mYkzfnlz lOrIey sYNtr ny afpxI vYbsfeIt `qy post kr idwqf ijs nfl ies phuMc dUr qwk ho geI. kuJ idn bfad ies nMU ‘jfrjIan stryt’ nfm dI pRisD vYbsfeIt ny vI post kr idwqf sI.

          iewk KfilsqfnI ryzIE host kihx lwgf ik iswKF kol (Bfv KfilsqfnIaF kol) Pqfh aqy dosFJ vrgy lyKk qy mIzIaf nhIN hY. iewk hor vwzf KfilsqfnI afgU afKx lwgf ik bhuq sflF qoN torFto ivwc 4-5 bMdy hn jo Kfilsqfn df ivroD krdy hn, ijhnF ivcoN kuJ qur gey hn aqy kuJ qurn vfly hn. Aus ny ieh vI ikhf ik vYnkUvr ivwc vI dosFJ vrgy igxqy dy Kfilsqfn ivroDI hn. ies KfilsqfnI afgU ny iek hor mfarky dI gwl afKI ik kYnyzf dy rfjsI afgU BIV qoN zrdy hn. aqy iswKF nMU BIV iekwTI krn, Bfv vwzy iekwT krn dI qrkIb hor prpwk krnI cfhIdI hY. BfeI kYnyzf ivwc Drm dy nfm `qy iekwTI kIqI BIV nMU Kfilsqfn leI vrqx nfl jy Kfilsqfn bnxf huMdf qF bhuq sfl pihlF hI bx jfxf sI! BIV qoN zr vflI gwl mMqrI gozyl nfl kirE!

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1007, jnvrI 11-2019

 


mIzIaf dy kMn iKwcx aqy bfeIkft krn dIaF gwlF!

          kYnyzf dI sikAUrtI rport 2018 bfry iswK BfeIcfry ivwc sfl dy aMqly idn vI kfPLI crcf hoeI hY. kuJ gurdvfiraF ivwc 2018 sfl dy afKrI plF aqy ‘sLuB nvyN sfl’ dy afgfjL dy dIvfnF ivwc ies dI crcf kIqI geI hY. gurdvfrfjL kmytIaf dy nfm hyT vwKvfdI iDrF ies mfmly ivwc pbilk surwiKaf ivBfg jF mMqrI nfl 14 qoN 21 jnvrI drimafn mulfkfq vflIaF hn. jMqk rportF muqfibk pbilk surwiKaf mMqrI rlP gozyl ny ies rport dy sPf swq `qy iek pYrfgrfPL ijs ivwc sfry iswKF nMU insLfny bxfey jfx dy dosL lgfey jf rhy hn, ivwc soD krn df vfadf 13 dsMbr nMU hI kr ilaf sI. pr ieqrfjL krn vflIaF iDrF ies sfry pYrfgrfPL nMU htf dyx dI mMg kr rhIaF hn.

          sfl 2018 dI aMqlI sLfm dy gurdvfrf dIvfnF ivwc ies vfr ilbrl iswK aYmpI qkrIbn gYr hfjLr rhy hn. Gwto Gwt EntyrE dI mhFngrI torFto ivwc qF koeI ilbrl iswK aYmpI iehnF dIvfnF ivwc nhIN vyiKaf igaf. keI gurdvfiraF dIaF styjF qoN iehnF nMU koisaf vI igaf hY. sunx ivwc ieh vI afieaf hY ik ies rport df ivroD krn vfly cfhuMdy sn ieh aYmpI afp af ky ies bfry afpxf pwK spsLt krn pr keI aYmpI ies bfry gwlbfq krn dy cfhvfnF nMU AuhnF dy dPLqr af ky gwl krn dI slfh dy rhy hn. ieh EhI iswK aYmpI hn jo ieh afKx ivwc mfx mihsUs krdy sn ik Auh 18 iswK aYmpI hn. ajyhf afKdy smyN Auh Buwl hI jFdy sn ik AuhnF df sbMD iswK ivsLvfs nfl jLrUr hY pr Auh knyzIan aYmpI hn aqy afpxy hlky dy swB DrmF, ivcfrF aqy iPrikaF dy lokF dy numfieMdy hn. ies mfmly `qy AuhnF df nMgf icwtf ivroD krn vfly vI Buwl rhy hn ik Auh ‘18 iswK aYmpI aqy 4 iswK mMqrIaF’ dy sohly gfAuNdy Qwkdy nhIN sn. trUzo dI bIn `qy AuhnF df myhlxf vyKx aqy sulfhux vflf huMdf sI. aYnzIpI afgU jgmIq isMG dI mdd vfsqy vI Auh AumV pey sn pr ieh Buwl gey sn ik iksy vI isafsI afgU jF isafsI pfrtI nMU jd cxOqI pysL afvygI qF AuhnF nMU knyzIan kdrF kImqF muqfibk kuJ ZukvIN jMqk pujIsLn hI lYxI pvygI. Auh ‘iswKI’ dy nfm hyT iswDy qOr `qy Kfilsqfn dy hwk ivwc nhIN inqrngy. aMq ivwc hoieaf vI ies qrF hI hY. ijs hwd qwk KfilsqfnI AuhnF nMU lY ky jfxf cfhUMdy hn Es hwd qwk Auh sfry jf nhIN skdy AuNJ BfvyN bhuqy KfilsqfnIaF bfry nrm aqy dosqfnf phuMc hI rwKdy hox.

          kYnyzf ivwc vwsdy keI Kfilsqfn dy smrQk keI vfr ieh pRBfv idMdy hn ik hr iswK mfmly bfry bolx df hwk isrPL AuhnF nMU hI hY. bfkI iswKF dy jF qF koeI ivcfr hY hI nhIN hn aqy jF AuhnF nMU pUrI qrF KfmosL rihxf cfhIdf hY. agr koeI boldf jF ilKdf hY qF Aus nMU koisaf jFdf hY.

          cfhIdf qF ieh hY ik hr iksy nMU ieh jfnx df hwk hoxf cfhIdf hY ik Kfilssfn mMgx vfly pMjfb df kI bnfAuxf cfhuMdy hn? AuhnF dy ies klipq Kfilsqfn dI rUp ryKf kI hovygI? ieh klipq dysL dI afriQk, smfijk, Dfrimk phuMc kI hovygI aqy ZFcf iks iksm df hovygf? ieh vI ik ies df iswK Drm `qy aDfirq hoxf ikAuN jLrUrI hY aqy ies ivwc sLihrIaF dy ik iksm dy hwk hoxgy? ies lihr dI hux qwk dI kfrgujLfrI bfry vI Kuwly svfl hoxy cfhIdy hn pr ajyhf kuJ vI nhIN hY. Kfilsqfn kYsf hovygf df iek juvfb idwqf jFdf hY ik ieh rxjIq isMG dy rfj vrgf hovygf. pr rxjIq isMG dy rfj dIaF KfmIaF dI koeI gwl nhIN kr skdf. bldyv isMG sVknfmf ny afpxI ikqfb ‘sUrj dI awK’ ivwc mfmUlI itpxIaF kr idwqIaF qF Aus nMu vKq pf idwqf igaf. jmhUrI coxF df ieh afK ky ivroD kr idwqf jFdf hY ik ieh iswKF dI ‘pMcpRDfnI’ rvfieq dy Elt hY. ies nfm hyT iek pMcpRDfnI dl vI bxfieaf igaf sI. ipCly 32-34 sflF ivwc pMj jQydfrF dy keI vfr keI keI sYWt iewk dUjy iKlfP bxfey gey hn. ajy vI jQydfrF dy do sYWt kMm kr rhy hn ijhnF ivcoN iewk sYWt ivwc qF do ku sflF qoN iqMn hI jQydfr hn aqy Auh do horF nMU nfl nhIN rlf sky. keI vfr qF afps ivwc hI KVk pYNdy hn. ies dOr ivwc aimMRq CkfAux vfly pMj iswK vI afpxf hI pMjF df dl bxf ky bYT gey sn aqy hukmnfmy jfrI krn lwg pey sn. crcf ieh vI hY ik AuhnF `qy kuJ ivdysLIaF dI cMgI rihmq brs cuwkI hY.

          swc ieh hY ik iksy vI iksm dI qfkq bMdy nMU hYvfn bxf dyx dI smrwQf rwKdI hY. rfjsI qfkq qF swB qfkqF ivcoN sLRomxI qfkq hY aqy ijs dI jIB nMU ies hwzI df suafd lwg jFdf hY, Auh iPr Cwzx nMU iqafr nhIN huMdf. agr ieh nf hovy qF Coty Coty gurdvfiraF AuWqy syvf dy nfm `qy kbjLy dy qrwdd nf hox. rxjIq isMG vrgy rfj dy nfm `qy iksy klipq dysL df awKF mIc ky smrQn kr dyxf hr iswK vfsqy sMBv nhIN hY.

          gwl kYnyzf dI surwiKaf rport ivwc ‘iswK KfilsqfnI awqvfdI’ bfry kr rhy sF ijs nMU kuJ sMgTn htf dyx dI mMg kr rhy hn. ies bfry ipCly idnI iewk pMjfbI cYnl `qy gwlbfq ho rhI sI. mIzIaf df kMm hY afgUaF qoN hr aYNgl qoN svfl puwCxy nf ik sMgTnF dI nIqI inrDfrq krnI. nIqI vwK vwK sMgTnF dy afgU inrDfrq krdy hn aqy mIzIaf Es bfry pVcolvIN rporitMg krdf hY ijs vfsqy sKLq svfl vI krdf hY. pr ies cYnl `qy iewk pMjfbI mIzIafkfr qF ‘insLcq’ mMg df smrQn nf krn vfly mIzIaf dy kMn iKwcx aqy bfeIkft krn dIaF isPLfrsLF kr irhf sI. aYsI phuMc ishqmMd mIzIafkfrI dy ihwq ivwc nhIN hY aqy kYnyzf dIaF muZlIaF kdrF kImqF dy vI iKlfPL hY.

-sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #1006, jnvrI 04-2019

 

ddddd IP Address
<>


 

2018 dy sLONkI ieMglYNzIaf dy ilKy lyK pVHn leI ieWQy kilwk kro jI!

hux qwk KLbrnfmf dI vYWb sfeIt nUM pfTk vyK cuwky hn

Click Here