|
|
|
“iswK” dI pRIBfsLf df ivvfd ikAuN? avqfr isMG imsLnrI (510-432-5827) jgq gurU nfnk sfihb jI dy anuXfeI iswK dI pRIBfsLf bfry hI ikAuN ivvfd pYdf huMdf hY? jd ik ihMdU, boDI, jYnI, eIsfeI, musfeI, XhUdI aqy muslmfn afidk dI pRIBfsLf bfry aYsf nhIN. awj qoN kuJ smF pihly iksy ividafrQI nUM jo aMimRqDfrI nhIN hY sLRomxI kmytI vloN clfey jf rhy kflj ivwc dfKlf nF imlx qy Aus ny adflq ivwc kys drj kr idwqf ik mYnUM iswK hox dy nfqy vI dfKlf ikAuN nhIN idwqf igaf? qF adflq ny sLRomxI kmytI nUM kfPI smF pihly puiCaf ik iswK dI pRIBfsLf dwsI jfvy ik iswK kOx hY? pr iknI sLrm dI gwl aqy ZITqf dI kmfl hY ik sLRomxI kmytI ieh sqrF ilKx qwk koeI jvfb nhIN dy swkI. sfD sMgq jI! ijs iswK Drm nUM pYdf hoey nUM 500 sfl qoN vI kuJ smF AuWpr ho igaf hovy aqy sRomxI kmytI nUM vI 90 sfl hoNd ivwc afeI nUM ho gey hox Auh iswK dI pRIBfÈf nf dy swky? aqy ijs kOm pfs dunIaF df sB qoN vwD lytYst sFieMtyiPk scfeI nfl BrpUr gRMQ “gurU gRMQ sfihb” mjUd hovy, ijs ivclI bfxI gurUaF BgqF, aqy syvk guriswKF dI gurU arjn sfihb jI ny afp mhFn iswK skflr BfeI gurdfs jI qoN afpxI mjLUdgI ivwc ilKvfeI hovy, Aus bfxI qoN vwzI iswK dI pRIBfsLf hor ikwQoN iml skdI hY? pr bd iksmqI hY ik awj df iswK gurU gRMQ sfihb jI nfloN hor gRMQF, sRoqF aqy sfD bfibaF qy ijafdf ivsLvfsL krn lwg ipaf hY qF hI awj iswK dI pRIBfsLf bfry BMblBUsy ivwc ipaf hoieaf hY. awj sLRomxI kmytI AuWqy vI zyrfvdI aqy sMpdRfeI soc vfly lokF df kbjf ho cuwkf hY, jo vwD qoN vwD golk aqy vwD qoN vwD votF nUM dyK ky PYNslf krdI hY nF ik gurU gRMQ nUM pRmuKqf dy ky. qF hI awjy qwk “ieh kmytI” tksflF aqy aKOqI sfDF sMpRdfeIaF qoN zrdI hoeI iswK dI pRIBfsLf jo “gurU gRMQ sfihb jI” ivwc ilKI hoeI hY vloN awKF mItI bYTI hY. “sRomxI kmytI nUM sOVI soc iqafg ky “sBy sFJIvfl sdfien” dI soc nUM Dfrn krky, mYirt dy aDfr qy sLRomxI kmytI aDIn cwl rhy iswK skUlF kfljF ivwc ividafrQIaF nUM dfKlf dy ky gurU nfnk dy isDFq dI pflxf krnI cfhIdI hY qF ik ipafr, siqkfr, hlymI, hmdrdI aqy hYlp nfl iswK PulvfVI nUM pRPulq kIqf jf swky. iswK skUlF kfljF df mhOl hI aYsf hoxf cfhIdf hY ik jo vI ividafrQI iswKI skUlF-kfljF ivwc afvy BFvy kYsf vI hovy gurbfxI dI lo ivwc iswKI Dfrn kIqy ibnF rih hI nF swky. iswK skULl-kflj hI qF aYsy ividafly hn ijwQoN “iswKI” iswKI jfxI hY aqy jy vwD qoN vwD iswKx vfly afAuxgy qF hI qF iswK bxngy aqy gurU nfnk dI iswKI df ivsQfr hovygf.” iswK dI pRIBfsLf bfry gurU gRMQ sfihb aqy hor guriswK ivdvfnF dy ivcfr mhfn kosL-iswK sMsikRq df sLbd hY ijs dy arQ isLsL, AupdysL lYx Xog, cylf, guriswK, iswK DrmDfrI aqy sLigrd afidk hn. gurU nfnk anugfmIN, ijs ny siqgurU nfnk df iswK Drm Dfrn kIqf hY aqy jo gurU gRMQ sfihb jI nUM afpxf Drm gRMQ mMndf hY aqy ds siqgurF nUM iewk rUp jfxdf hY Auh iswK hY. gur siqgur kf jo iswK aKfey] so Blky AuiT hir nfm iDafvY[[[[[[] jn nfnk DUiV mMgY iqsu guriswK kI jo afp jpY avrh nfmu jpfvY] (pMnf 305) afp Ciz sdf rhY prxY gur ibn avru nf jfxY koie] khY nfnk suxhu sMqhu, so iswK snmuK hoie](anMdu) afp gurmiq mfrqMz dy pMnf 137 qy hor ilKdy hn-iswK Auh hY ijs ny jgq gurU dy ivcfr anusfr isiKaf iswKI hY “iswKI, isiKaf, gur vIcfir] (afsf m: 1) BfeI gurdfs jI-anusfr gurU qoN isiKaf lY ky cMgy guxF df DfrnI hI iswK hY-siq sMqoK dXf Drm, nfm dfn iesnfn idVfXf. gurisK lY guriswK sdfXf. (Bf[gu[) aqy hor dsdy hn ik pwkf guriswK gurU qoN ibnF hor qy afs nhIN rwKdf ijvyN pqIbRqf aOrq pqI qoN ibnF iksy hor mrd qy nhIN rwKdI-jYsy piqbRqf prpurKY n dyKXo cfhY, pUrn pqI brqf ko piq hI mY DXfn hY.…qysy guriswK afn dyv syv rihq, pY sihj suBfv n, avgXf aiBmfn hY. (Bf[gu[ kibq) gurU gRMQ ivsLv kosL (zf[rqn isMG jwgI)-iswK sLbd sMsikRq dy isLsLX sLbd df qdBv rUp hY ijs df arQ hY jo isiKaf dyx Xog hovy, jo isiKaf gRihx kry, sLigrd. pMjfbI siBafcfr ivwc iswK Aus nUM ikhf jFdf hY jo gurU nfnk sfihb aqy hor gurU sfihbFn dI isiKaf aQvf AupdysL anusfr afpxf jIvn bqIq kry. iswK df srUp aqy acfr ikho ijhf hovy? ienHF gwlF bfry gurU nfnk sfihb dy Auqrf aiDkfrI gurU sfihbFn dI bfxI ivwc vI sMkyq imldy hn. ieh acfr AunHF ny afp hMzfieaf hY ikAuNik gurU pd pRfpq krn qoN pihlF Auh afp gurU nfnk sfihb dy iswK sn ijvyN ik gurU amrdfs jI PurmFdy hn-so iswK sKf bMDp hY BfeI ij gur ky BfxY ivic afvY] afpxY BfxY jo clY BfeI ivCuiV cotF KfvY](601-m: 3) ieQy gur ky Bfxy qoN Bfv gurU nfnk dy hukm-AupdysL hn. gurU dy Bfxy (hukm-AupdysL) ivwc cwlx vflf hI iswK ho skdf hY. gurU rfmdfs jI dI bfxI ivwc iswK dy srUp aqy inwq-krm AuWqy ivsQfr nfl Jfq pfeI geI hY. gAuVI kI vfr ivwc afp PurmFdy hn-gur siqgur kf jo isKu aKfey su Blky AuiT hirnfmu iDafvY]Audmu kry Blky prBfqI iesnfn kry aMimRqsir nfvY] Aupdyis gurU hir hir jpu jfpY sB iklivK pfp doK lih jfvY]iPr cVY idvsu gurbfxI gfvY] bihidaf AuTidaf hirnfmu iDafvY] jo sfis igrfis iDafie myrf hir hir so gurisKu gurU min BfvY] ijs no dieaflu hovY myrf suafmI iqsu gurisKu gurU Aupdys suxfvY] jn nfnku DUiV mMgY iqsu gurisK kI jo afip jpY avrih nfmu jpfvY] (pMnf 305) sLpwsLt hY ik iswK qoN Bfv hY Auh sdfcfrI ivakqI jo “gurU gRMQ sfihb jI” dy hukm-AupdysL anusfr jIvn bqIq kry. gur hukm-AupdysL gurU gRMQ sfihb jI dI bfxI hI hY. zf[rqn isMG jwgI hor ilKdy hn ik “rfjnIiqk pirsiQqIaF aqy Dfrimk avwsLkqfvF dy mwdy njLr pMjfb df “iswK gurduafrf aYkt, 1925 aqy idwlHI iswK gurduafrf aYkt 1971’ dy pfs hox nfl iswK dI pRIBfsLf, srUp aqy acfr nUM cMgI qrHF inrDfrq kr idwqf igaf. pr gurU gRMQ sfihb ivwc afey ‘iswK sMklp’ df ienHF aYktF ivwc kfPI ivkfs ho igaf hY.” pVHo Act 1925: df hvflf “Sikh means a person who professes the Sikh religion or, in the case of a deceased person, who professed the Sikh religion or was known to be a Sikh during his lifetime. If any question arises as to whether any living person is or is not a Sikh, he shall be deemed respectively to be or not to be a Sikh according as he makes or refuses to make in such manner as the I[12] Provincial Government may prescribe the following declaration.” I solemnly affirm that I believe in the Guru Granth Sahib, that I believe in the Ten Gurus, and that I have no other religion.” not-aYs vyly iswKF kol iswK dI pRIBfsLf dy myn iqMn pRmuwK sRoq hn-pihlf gurU gRMQ sfihb, dUjf BfeI gurdfs jI dI rcnf aqy qIjf iswK rihq mrXfdf pr iswK leI pihl aqy ksvtI “gurU gRMQ sfihb” hI hY. so iswK dI pRIBfsLf bfry koeI vI PYNslf krdy smyN “gurU gRMQ sfihb jI” dI ivcfrDfrf nUM hI pRmuKqf dyxI cfhIdI hY. ies qoN bfhr jf ky kIqf igaf PYNslf shI nhIN ho skdf. iswK rihq mrXfdf ivwc iswK dI pRIBfsLf gurU gRMQ sfihb jI dy afsLy anusfr hI hoxI cfhIdI hY. mjUdf iswK rihq mrXfdf ivwc iliKaf hY ik “jo iesqrI jF pursL iewk akfl purK, ds gurU sfihbfn (sRI gurU nfnk dyv jI qoN lYky sRI gurU boibMd isMG sfihb qwk) sRI gurU gRMQ sfihb aqy ds gurU sfihbfn dI bfxI qy isiKaf aqy dsmysL jI dy aMimRq AuWqy insLcf rwKdf hY aqy iksy hor Drm nUM nhIN mMndf, Auh iswK hY.” jrf sihj suBfv nfl dyKo! “gurU gRMQ sfihb jI” ivKy dsF gurUaF dI bfxI nhIN sgoN 6 gurUaF (gurU nfnk qoN gurU arjn dyv jI aqy nOvyN gurU qygL bhfdr jI dI) 15 BgqF, 11 BwtF aqy 3 guriswKF dI bfxI mjUd hY. ieQy (iswK rihq mrXfdf ivwc) BgqF, BwtF aqy guriswKF nUM ikAuN Cwz idwqf igaf? ieQy isrP “gurU gRMQ sfihb jI” dI isiKaf df pfln krdf hY sLbd ilKdy qF TIk sI ikAuNik “gurU gRMQ sfihb jI” ivwc sB kuJ af igaf sI. pr aMimRqDfrI iswK aqy jo vI mfeI BfeI gurU gRMQ sfihb jI qy pUrn Brosf rwKdf aqy afpxf jIvn gurU gRMQ sfihb jI dy AupdysLF anusfr bqIq krdf hY Auh vI gurU df iswK hY. jy asIN gurU dy ies rUl nUM mMn ky cwlFgy qF sfrI dunIaF ivwc gurU dy iswK bx skdy hn aqy iswK kOm df ivsLfl dfierf kfiem ho skdf hY. awj sfnUM sMpRdfeI soc qoN AuWpr AuWTx dI loV hY qF ik asIN ivsLv sLihrI huMdy hovy smuwcy ivsLv ivwc iswKI dI suhfvnI mihk iKlfr swkIey. ieDr vI iDaFn dyx dI loV hY ik jy asIN isrP pMj kkfrI aMimRqDfrI nUM hI iswK mMnFgy qF iPr iswKF dI abfdI ikMnI ku rih jfvygI. jy “gurU gRMQ sfihb jI” anusfr iswK mMnIeyN qF iswKF dI igxqI vwD jFdI hY jo iswK sMgwTn, qfkq aqy rfj Bfg leI jrUrI hY. iswKF dy Gr pYdf hox vflf aqy “gurU gRMQ sfihb jI” nUM afpxf gurU mMn ky iswK Drm Dfrn krn vflf iswK hI hY. Aus nUM qusIN ihMdU, muslm, iesfeI aqy musfeI afidk hor kuJ nhIN kih skdy. hF kys nF rwKx vfilaF nUM vI nPrq nhIN kIqI jf skdI ikAuNik Auh vI rwb dy hI bMdy hn-kbIr pRIiq eyk isAuN kIey afn duibDf jfie] BfvY lFby kys kir BfvY Grir muMzfie] (gurU gRMQ) (pUhly dusLt nUM soDx vfly klInsLyv nOjvfnF nUM iswK khogy jF koeI hor) iswK dy aml (krm) TIk hoxy cfhIdy hn nF ik kyvl bfhrI idK. hF jy bfhrI idwK cMgI hY qF sony qy suhfgy vflI gwl hY. iPr bynqI krFgf ik iswK dI pRIBfsLf leI syD “gurU gRMQ sfihb jI” qoN hI leIey ikAuNik-sB isKn kAu hukm hY gurU mfinEN gRMQ] (gurqf dyx vyly gurU goibMd isMG jI df hukm) so iswK dI pRIBfÈf hoxI cfhIdI hY ik jo iswK gurU nfnk sfihb jI dy clfey inrml pMQ (mfiraf iskf jgq ivwc nfnk inrml pMQ clfieaf-(Bf[gu[) inrml pMQ Bfv iswK pMQ df anuXfeI ho ky “gurU gRMQ sfihb jI” AuWqy pUrn ivsLvfsL rwKdf hoieaf “gurU gRMQ sfihb jI” nUM hI afpxf gurU mMn ky gur AupdysLF anusfr afpxf jIvn bqIq krdf hY aqy hor iksy dyhDfrI pfKMzI gurU aqy byloVy krmkFzF qy aMD ivsLvfsL nhIN rwKdf Auh iswK hY. hF gurU ky KMzy bfty dI phul lY ky gurU gRMQ sihb jI nUM afpxf iesLt mMn ky cwlx vflf aMimRqDfrI iswK hY. not-gurU nfnk, gurU goibMd isMG aqy bfkI gurU iewk hI rUp hn. AunHF ny gurU nfnk dy clfey inrml pMQ df pRcfr aqy ivsQfr hI kIqf hY aqy hor koeI vwKrf pMQ nhIN clfieaf hF inrml pMQ (iswK pMQ) nUM hI KLflsf pMQ df nF idwqf sI. iswK aqy aMimRq bfry gurbfxI df PYNslf hY ik-so iswK sKf bMDp hY BfeI ij gur ky BfxY ivic afvY] afpxY BfxY jo clY BfeI ivCuiV cotF KfvY] (601/m:3) aqy “ijs jl iniD kfrix qum jg afey ho so aMimRqu gur pfhI jIAu] Cozhu vysu ByK cqurfeI duibDf iehu Plu nfhIN jIAu]” (598/m:1) nfnk aMimRq eyku hY dUjf aMimRq nfih][[[[aMimRqpfn krhu sfDu sMig] (gurU gRMQ) gurU df arQ isiKaf dfqf aqy iswK dy arQ hn cylf, iswKxvflf, isiKafrQI, sLigrd aqy stUzYNt. iswKF df gurU “gurU gRMQ sihb” hY aqy gurU dy mfrg qy cwlx vflf iswK hY. gurU gRMQ sfihb jI aqy pMQk ivdfvfnF qoN imlI syD aqy igafn muqfbk “iswK” bfry dfs dy ivcfr-jo iewk akfl purK, gurU gRMQ-pMQ qoN ibnF iksy vI klipq dyvI-dyvqy, pfKMzI pIr-PkIr, sMpRdfeI zyrydfr sMq-bfibaF, dyhDfrI gurUaF aqy AunHF dy zyiraF, mVIaF-msfxF, guwgy pIrF, mUrqIaF, pwQr pUjf, gugl dy DMUeyN aqy iGAu dIaF aKMz joqF, afidk Pokt krmF, misaf-puMinaF, sMgRFdF, pMckF, cMgy mfVy idnF dI ivcfr nUM nhIN mMndf, Drm asQfnF ivKy iswKx leI jFdf hY nF ik kyvl mwQf tykx aqy BfVy dy pfT krfAux, Drm dI ikrq-ivrq krdf, vMz Ckdf, nfm jpdf, afp gurbfxI pVHdf-ivcfrdf-Dfrdf aqy gurbfxI df pRcfr krdf hoieaf CUaf-Cfq aqy jfq-pfq df iqafg krky hryk aMD ivsLvfsL qoN mukq ho jIvn bsr krdf hoieaf smuwcI mnuwKqf nfl ipafr krdf hY Auh “iswK” hY.
bfby nfnk dy kRFqI aqy kilafxkfrI AupdysL avqfr isMG imsLnrI (510-432-5827) jgq gurU bfby nfnk ny sMsfr nUM jo AuupdysL idwqf Auh sLuwD rUp ivwc AunHF dI pivwqr bfxI ivwcoN hI smiJaf jf skdf hY ikAuNik purfqn gRMQF, jnm sfKIaF, hor bRfhmxvfdI-krmkFzI ihMdU aqy musilm ilKfrIaF aqy ajoky zyrfvfdI sfDF ny gur AupdysL nUM afpo afpxy njLrIey, ZMg-qrIky ivsLvfsL nfl iliKaf hY, pr gurU jI dI pivwqr bfxI dI iPlfsPI anusfr nhIN. kuJ tFvyN gurU ipafry ilKfrIaF nUM Cwz ky bfkI sB ny gur AupdysL nUM rl-gwz kIqf hoieaf hY. ies rly nUM smJx dI loV hY, ijvyN sony ivwc hor bhuq sfrIaF DfqF rlf idwqIaF jfx qF isafxf suinafrf Aus sony nUM pihlF ksvwtI qy prKdf hY qF pqf cwl jFdf hY ik sony ivwc ikMnF lohf, ipql, qFbf aqy ijsq afidk hY. ievyN hI sfzy pfs gurbfxI hI asl ksvwtI hY jo sdIvI swc hY jo iPlfsPI gurU nfnk jI dI bfxI nfl nhI imldI Auh gur AupdysL nhIN ho skdI. iPr vI sfnUM ienHF sroqF qoN gur ieiqhfs bfry kuJ hYlp imldI hY ijs nUM gurbfxI dI rOsLnI ivwc vfcx dI loV hY nF ik lkIr dy PkIr bx ky jo vI sfnUM koeI suxfeI jfvy asIN siq krky suxI jfeIey BfvyN Auh gurbfxI gur isDFq dy ivruD hI ikAuN nF hovy. igafn df sUrj ciVHaf-imtI DuMd jig cfnx hoaf (Bf[gu[) gurU nfnk dyv jI bfry BwtF ny vI iliKaf hY-bilE crfgu aMDHfr mih[[](1387) Bfv Aus vyly vihmF, BrmF, pfKMzF, pfpF, aigafn aqy Dfrimk qy rfjsI DwkysLfhI df Gor aMDyrf Cfieaf hieaf sI qdoN-suxI pukfru dfqfru pRiB gurU nfnk jg mfih pTfieaf.(Bf[gu[) jd gurU igafn df sUrj ciVHaf Bfv lokF nUM scfeI df pqf lwgf ikAuNik-prjf aMDI igafn ibn(Bf[gu) prjf Bfv lokfeI aigafnqf dy aMDyry ivwc vihmF-BrmF, jfq-pfq, CUaf-Cfq, suwc-iBwt, idsLf-ivsLf, sLgn–apsLgn aidk Pokt krmF ivwc Drm qy rfj dy TykydfrF AulJfa idwqI sI-hAuN Bfil ivkuMnI hoeI aMDyry rfh n koeI.(Bf[gu) iswDf rsqf koeI nhIN sI dws irhf Dfrimk afgU kih rhy sn, dyvI dyviqaF aqy pIrF dI kropI qoN bcx leI hvn kro, jwg kro, joqF bflo, dfn puMn kro aijhf awj vI ho irhf hY gurU igafn dI QF qy dIvy bfly qy joqF jgfeIaF jfdIaF, DUPF hI DuKfeIaF jFdIaF, mwQy hI tyky jFdy hn aqy suhxy-suhxy rumfly aqy Bytf hI cVHfeIaF jFdIaF hn. aOKy-aOKy igxqI imxqI dy pfT aqy jp-qp hI kIqy qy krfey jf rhy hn. mUl AupdysL (pRmysLr df srUp aqy gux) ÃÄ siqnfmu krqf purKu inrBAu inrvYru akfl mUriq ajUnI sYBM gur pRsfid] ÃÄ-rwb iewk hY do nhIN ies krky eykf igxqI vfck rwiKaf ik iksy nUM koeI BulyKf nf rih jfvy aqy koeI ies iewk dy vwKry-2 arQ nf kry ijvyN aWj dy sMprdfeI tksflI zyrydfr gurbfxI nUM vydFq dI rMgq dy ky iewk sLbd dy keI-keI arQ kr rhy hn. gurU jI jpujI sfihb ivKy hI ies dI ivafiKaf krdy hn-sBnf jIaF kf ieku dfqf[[](jpujI) EaMkfir eyko riv rihaf(1310) BfeI gurdfs jI vI ilKdy hn-eykf eykMkfr iliK vyKfilaf. AUVf EaMkfr pfis bhfilaf] Auh sBnF ivwc rimaF hoieaf hY aqy sB idsdy anidsdy Aus dy hI akfr hn. siqnfmu-siq df arQ hY sdIvI hoNdvflf Bfv-afid scu jugfid scu] hY BI scu nfnk hosI BI scu] hY. dunIaF mukfmyN PfnI hY. koeI vI sfD sMq jF aKOqI bRhm igafnI sdIvI hoNd vflf nhIN ho skdf. ies krky sfnMU swcy akfl purK df hI nfm jpxf (Bfv Aus nUM hI sdf Xfd krnf) cfhIdf hY. krqf-Auh iewk hI sMsfr df krxhfr hY. imQhfsk ihMdU gRMQF anusfr mMinaF jFdf hY ik bRhmF isRsLtI rcdf, ivsLnUM irjLk dfqf aqy isLvjI lYqf krdf hY. bfbf nfnk jI PurmFdy hn ik Auh pRmfqmF iewk hI sfry sMsfr df krqf-Drqf-hrqf hY. purKu-prK dy KwKy nUM aONkV iewk vcn df lKfiek hY. Auh iewk hI krqf purK hY bfkI sB jIv iesqRI rUp hn-iesu jg mih purKu eyku hY hoir sglI nfir sbfeI](591) sMsfrI krqy afpxI ikrq ivwc nhIN vsdy pr Auh krqf purK afpxI ikrq isRsLtI dy kx kx ivwc smfieaf hoieaf hY. inrBAu-Auh BY rihq hY bfkI sfrI dunIaF BY ivwc hY-BY ivic sUrju BY ivic cMdu][[[[sgilaF BAu iliKaf isir lyKu] nfnk inrBAu inrMkfr scu eyku](464) jo vI aYsy inrBAu pRBU df jfp krdf hY Aus dy BY imt jFdy hn iPr Auh kdy ibwlI dy rsqf kwt jFx, Koqy dy hINkx, iksy sMq-sfD dy srfp, cMgy mMdy idn vIr sLnI afidk gRYhF qoN nhIN zrdf-inrBAu jpY sgl BAu imtY](293) inrvYru-Auh vYr rihq hY, iksy nfl vYr nhIN rwKdf pr kIqy krmF df Pl hryk nUM idMdf hY-pRB Gfilaf iksy kf ieku iqlu n gvfeI] ijvyN iewk bfp afpxy bwicaF nUM glqI krn qy zFtdf hY AunHF dy suDfr vfsqy pr idl ivwc vYr nhIN rwKdf, ievyN hI pRmfqmF inrvYr hY-jYsf bflku Bfie suBfeI liK aprfD kmfvY] kir Aupdys iJVky bhu BFqI bhur ipqf gil lfvY] ipClY aAugux bKs lY pRB afgY mfrg pfvY](624) ievyN hI inrvYr df jfp krn vflf BfeI GnweIey vFg inrvYr ho jFdf hY. akfl mUriq-kfl df arQ hY smF aqy mUrq df arQ hY srUp Bfv Aus df srUp smyN dI hwd bMdI qoN rihq hY. Auh sfzy vFg kdy bwcf jvfn qy buwZf nhIN huMdf. ies krky Aus dI mUriq bxfeI hI nhIN jf skdI-Qfipaf nf jfie kIqf nf hoie](jpujI) ajUnI-Auh jUnF qoN rihq hY Bfv jnm-mrn ivwc nhIN afAuNdf-so muK jlAu ijqu khih Tfkuru jonI] pr[[[BRm BUly nr krq kcrfiex] jnm mrn qy rihq nfrfiexu](1136) Auh mMUh sV jfvy ijhVf kihMdf hY ik Tfkru (sMsfr df mflk) jUnF ivwc afAuNdf hY. jo lok aijhIaF kwcIaF (JUTIaF) gwlF krdy hn Auh Brm BulyiKaF ivwc pey hoey hn. iesy krky avqfrF, gurUaF (AupdysLkF) nUM hI Bgvfn khI jf rhy hn. sYBM-Auh svY pRkfsL hY, Aus nUM iksy ny pYdf nhIN kIqf Bfv Aus df koeI mfeI bfp nhIN ijvyN sfrI kfienfq ivwc bfkI sB jIvF dy mF bfp hn. vwzy-2 avqfr gurU pIr Bgq afidk sBnF dy mF bfp hn. ieh JUT nhIN hY rfm, ikRsLn, eIsf, mUsf, muhMmd aqy siqgurU nfnk afidk sB srIr krky mF bfp dy Gr hI pYdf hoey hn. ieh gwl ilKqI rUp ivwc purfqn gRMQF qy ieiqhfs ivwc ilKI hoeI hY. gurpRsfid-gur df arQ hY igafn dfqf aqy pRsfd df arQ hY ikRpf. aYsy gurU duafrf hI AupRokq guxF vfly pRmfqmF awlf qflf rfm rhIm gfz akfl purK vfihgurU nUM jfixaF pCfixaF mfixaF qy pfieaf jf skdf hY-gur ibnu Goru aMDfru gurU ibnf smJ nf afvY] gur ibnu suriq n isiD gurU ibnf mukiq n pfvY](1399) jd iswDF ny puiCaf nfnk qyrf gurU kOx hY qF bfby nfnk ny Prmfieaf-sbdu gurU suriq Duin cylf](943) Bfv rwbI igafn jo kdy nfs nf hovy sdf hI rosLn rhy Auh myrf gurU hY. iesy sLbd gurU dI sLkqI nfl hI gurU jI ny hMkfrI iswD mMzlI nUM ijiqaf sI-sLbid ijqI isD mMzlI kIqosu afpx pMQ inrflf.(Bf[gu[) gurU rfmdfs jI vI aijhf hI PurmFdy hn-bfxI gurU gurU hY bfxI ivic bfxI aMimRq sfry](982) gurU goibMd isMG jI vI igafn nUM Bfv sLbd nUM hI gurU kihMdy hn aqy sfnUM qfgId krdy hn ik swcy suwcy igafn df BMzfr- gurU gRMQ jI mfinEN pRgt gurF kI dyh] jo pRB ko ilbo chY Koij sLbd my lyh] hI hY. gurU nfnk dyv jI df qF sfry sMsfr nUM sFJf Aupdys hY- ikrq kro-vMz Cko-nfm jpo inrMkfr krqf aqy sMsfr ikrqI hY. iswK Drm ivwc qF ikrq pihly nMbr qy hY, vMz Cwkxf Bfv syvf dUjy nMbr qy aqy nfm jpo Bfv pRBU nUM hr vyly Xfd rwKxf qIjy nMbr qy hY. so jo afp ikrq nhIN krdf sgoN dUijaF awgy hr vyly hwQ awzdf hoieaf vyhlIaF KFdf hY Auh gurU nfnk df iswK nhIN ho skdf. pr awj dy sMpRdfeI zyrydfrF dIaF DfVF Bfv ivhlVF dy toly hwQIN ikrq krnI Cwz ky aqy anyk qrHF dy ZONg rc ky, ikrqIaF dI hwz BMnvIN kmfeI sLrdf aqy Bytf dy nF qy luwt ky afpxIaF gogVF vDf rhy hn. kI qusIN ienHF ivhlVF nUM bfby nfnk dy iswK afK skdy ho? ikrqIaF dy Drm nUM ienHF ivhlVF ny pujfrIaF df ikwqf bxf Cwizaf hY. bfby nfnk nfl vI ienHF ByKIaF ny BuwKy ivhlV sfDF nUM pRsLfdf CkfAux dI mn GVq khfxI ilK mfrI hY. kI ikrq krn nUM pihl dyx vflf bfbf kdy ivhlVF dy toly nUM mfl pUVy Ckf skdf hY? jo hr vyly ieh AupdysL dyvy-Gfil Kfie ikCu hQoN dyie] nfnk rfh pCfxY syie](gurU gRMQ) afpxI pUjf aqy zyry cldy rwKx vfsqy aijhIaF anykF hI mn GVq khfxIaF ienHF ivhlV zyrydfrF ny bfby nfl joV rwKIaF hn. ijhVf bfbf mlk Bfgo dy pkvfn kbUl nhIN krdf sgoN ikrqI lflo dI koDry dI rotI pRvfn krdf hY Auh kdy vI ivhlV sfDF df pwK nhIN pUr skdf. Bgq aqy gurU sihbfn ikrqI qy igRhsqI sn. Gr-bfr iqafg ky jMglF ivwc jf ky mwT jF zyry bxf ky nhIN bYTy sn. awj dy zyrydfr ikrq nUM qF iblkul Cwz cuwky hn jo mnuwKqf df pihlf AuWqm PrjL hY. BuwKf BgqI nhIN kr skdf-BUKy Bgiq n kIjY](652) pMjfbI dI vI khfvq hY-"pyt nF peIaF rotIaF qF sBy gwlF KotIaF" suwcI ikrq qoN ibnf nfm jipaf vI PlIBUq nhIN huMdf. so awj sfnUM sfDF sMqF dy zyiraF df KihVf Cwz ky gurU nfnk dyv jI dy dwsy iswDy mfrg qy cwl ky jnm sPlf krnf cfhIdf hY-ikrq ivrq kir Drm dI[[.gurmuiK gfzI rfhu clMdf.(Bf[gu[) Bfv dsF nOhF dI ikrq ivrq kridaF vMz CkidaF, nfm jpidaF aqy Gr bfr ivwc rihMidaF hoieaF mnuwKf jIvn nUM sPl bxfieaf aqy pRmfqmF nUM pfieaf jf skdf hY-siB ikCu Gir mih bfhir nfhIN ] bfhir toly so Brm BulfhI] gurpRsfdI ijnI aMqir pfieaf so aMqr bfhr suhylf jIE] hor dyKo! bfby nfnk ny ividaf vI pVHI, mwJF vI cfrIaF, KyqIbfVI qy dukfndfrI nOkrI vI kIqI, vfpfr vI kIqf. ieh sB kuJ kridaF hoieaF BuwlI BtkI lokfeI nUM swc Drm df AupdysL vI bVI inzrqf aqy ipafr nfl idwqf. bfbf jI ny cwl rhIaF rUVIvfdI rsmF-rhurIqF jordfr sLbdF ivwc KMzn krdy hoey iqafgx df AupdysL idwqf bRfhmxI jfl ktidaF jnyAU afidk PokIaF rsmF qoVIaF-jd bfbf jI 9 sfl dy hoey qF kul df pRoihq pMizq hridafl Dfgy df mMiqRaf hoeaf jnyAU pfAux lwgf qF bfby nfnk ny BrI sBf ivwc rok idwqf qy puiCaf ikAuN pf rhy ho? qF pMizq ny ikhf ieh lok pRlok rwiKaf krdf hY, Auc jfqI dI insLfnI hY qF gurU jI boly jy ieqny gux ies ivwc hn qF iPr sB qoN pihlF myrI BYx nfnkI dy gl pfieaf jfvy ikAuNik Auh myry qoN pMj sfl vwzy hn. jd BrI sBf ivKy bfby ny aijhf ikhf qF sfry sLnftf Cf igaf. nhIN nhIN jnyAU kyvl mrd hI pf skdf hY aOrq nhIN dIaF avfjLF afAux lwgIaF qF bfbf boilaf mY aYsy kwcy Dfgy nUM kdI vI nhIN pihrFgf jo mrd aqy aOrq ivwc BYx aqy Brf ivwc AUc nIc pYdf krdf hY, sfry dMg rih gey iksy nUM koeI jvfb nf afvy ikAuNik bfbf nfnk mUMh qy swc kih idMdf sI-sic suxfiesI sc kI bylf](gurU gRMQ) jy bfbf nfnk sInF bsInf cwlIaF af rhIaF PokIaF rsmF nUM glooN lfh skdy hn iPr awj asIN sInf bsInF clI af rhI bRfhmxI mrXfdf df iqafg ikAuN nhIN krdy. asIN ikAuN lkIr dy PkIr hI bxy hoey hF. joqF DUpF nfrIal lfl kpVf pMuinaf, misaf sMgRFdF mVIaF afidk hI pUjI jf rhy hF. ikAuN nhIN htdy? ikAuN ByKI sfDF df KihVf nhIN Czdy? aOrq nUM Drm krm ivwc brfbrqf-bfby nfnk dy clfey iswK mwq nUM Cwz ky hor iksy vI Drm ivwc aOrq nUM ieh aiDkfr nhIN hY. bfbf nfnk pihlf sLyr mrd rihbr hY ijs ny aOrq dy hwk ivwc avfjL AuTfeI hY. bRfhmxI mwq anusfr aOrq sLUdr hY Auh jnyAU nhIN pf skdI. pr aWj iswK mwq ivwc vI aOrqF nUM drbfr sfihb ivwc kIrqn krn aqy aMimRq sMcfr dI syvf df aiDkfr nhIN, ikANu nhI? jd ik bfbf jI-PurmFdy hn-so ikAuN mMdf afKIaY ijiq jMmy rfjFn](afsf kI vfr) igRhsq mfrg bfry-bfby nfnk ny akfl purK dy idwqy igRhsq mfrg nUM apxfieaf aqy Aus df pRcfr vI kIqf. sMsfr nUM cldf rwKx leI pRBU ny hI mrd aqy aOrq df joVf bxfieaF hY. pCUaF aqy iensfnF ivwc ieh hI aMqr hY. pCU ivafh nhIN krvfAuNdy, AunHF dI koeI irsLqydfrI nhIN huMdI afpsI imlfp nfl bwcy Auh vI pYdf krdy hn. hux dyKo ieh ijhVf ivhlV aKOqI sfDF df lfxf hY ieh vI mostlI ivafh nhIN krvfAuNdf iPr ieh pCUaF df vwg hoieaf jF igRhsqI bfby nfnk dy iswKF df dl? aMnHI sLrdf rwKx vflI iswK jnqf jrf TMzy idmfg nfl socygI ik Auh bfby nfnk dy rsqy nUM Cwz ky zyiraF dy kursqy ikAuN jf rhI hY? jfq pfq aqy AUc nIc bfry-AUc nIc df KMzn krdy hoey bfby nfnk ny iewk mrfsI Bf[ mrdfnF jI nUM sfQI Brf bxfieaF qy ikhf-nIcF aMdir nIc jfiq nIcI hUM aiq nIcu] nfnk iqin ky sMig sfiQ vizaF isAuN ikaf rIsu](gurU nfnk) bRfhmx BfAU vloN clfeI jfq pfq df Brvf ivroD krdy ikhf sB iensfn krqfr dy sfjy hn. sBnf df sfjx df sMcf iewk hY. sBnf df ipqf iewk hY ies leI jo pRBU ipqf dI jfq hY Auh hI sfzI sB dI hY. hF krmF krky koeI AuWcf nIvF ho skdf hY jfqI krky nhIN. Bgq kbIr jI dI bfxI jo bfbf nfnk jI ny pRvfn krky afpxI poQI ivwc ilKI Aus ivwc vI iehI AupdysL hY-avil alfhu nUr Aupfieaf kudriq ky siB bMdy] eyku nUr qy sB jg Aupijaf kAux Bly kAux mMdy] (gurU gRMQ) ipqr pUjf (srfDF) df KMzn-pr awj asIN bfby nfnk df hI srfD mnfeI jf rhy hF. gurmiq df AupdysL hY-jIvq ipqr nf mfnY koAU mUey isrfD krfhI] ipqr BI bpury khu ikaf pfvih kAUaf kUkr KfhI] (gurU gRMQ) Bfv ijAuNdy mF bfp dI syvf hI asl ipwqr pUjf hY. hor sB azMbr kUV hn. iksy ipwqrF leI Kuvfieaf Bojn jF idwqI Bytf kdy ipqrF nUM nhIN phuMcdI sgoN kAUey kUkr aqy pRoihq hI Kf jFdy hn. sMgRFd, misaf, puMinaF cMgy mfVy idnF dI ivcfr qoN sfzf KihVf Cuzfieaf-pr awj ieh sB kuJ GrF c’ qF kI gurduafiraF ivwc vI aYz ho cuwkf hY. vyKo noits borz AWupr sB qoN pihlF misaf, puMinaF, sMgRFd aqy pMckF afid aqy sB qoN Qwly gur purb qy sLhIdI idhfVy. gurU bfby ny afrqIaF df KMzn kIqf pr awj gurduafiraF ivwc vI afrqIaF kIqIaF jFdIaF hn. krfmfqF df iqafg kIqf pr sfKIkfrF ny bfby nfl vI krfmfqF joV idwqIaF hn. mlk BfgoaF (hMkfrIaF) df iqafg kIqf jo ikrqIaF df KuUn pINdy sn. TwgF qy rfksLF nUM iswDy rsqy pfieaf. ihMdU qy muslm vflf pfVf Kqm krdy hoey ikhf-nf koeI ihMdU nf muslmfn] alfh rfm ky ipMz prfn](gurU gRMQ) pRoihqvfd qy pujfrIvfd df BY dUr kIqf-bfby nfnk ny kfjLIaF, bRfhmxF, mulF mulfixaF, jogIaF, pIrF, hMkfrI rfijaF aqy ByKI pfKMzI ivhlV sfDF sMqF rUpI TwgF afidk nUM mUMh qy KrIaF KrIaF suxf ky ienHF df BY jnqf dy idl idmfg coN kwZdy hoey Purmfieaf-kfdI kUV bil mil Kfie] bfmx nfvY jIaf Gfie] jogI jugiq nf jfxY aMDu]qIny EjfVY kf bMDu](gurU gRMQ) Bfv kfjLI ijs ny ieMnsfP krnf hY irsLvq lY ky JUTy PYNsly krdf hY. bRfhmx mnuwKF qy jIvF dIaF blIaF dy ky aqy cVHq cVfvf afidk mfieaf hVwp ky bVI KusLI nfl aKOqI qIrQF df iesLnfn kr irhf hY Bfv sLrDflUaF df KUMn pI irhf hY. jogI jog dI jugqI Bfv rwb nUM imlx df qrIkf hI nhIN jfxdf, qfhIEN phfVF dIaF kMdrF ivwc rihMdf aqy pyt pUrqI leI AunHF hI igRhsqIaF dy drF qy Bojn mMgx leI Btkdf hY. ievyN ieh iqMno Dfrimk afgU jnqf leI avfrf psLUaF vFg AujfVf krn vfly hn. ievyN hI awj iswK Drm ivwc sMq-sfD sMpRdfeI aqy ByKI rfgI, gRMQI pujfrI afidk bVy jorF sLorF nfl ByK Dfrn krky krmkFz, vihm Brm aqy qoqf rtnI pfT pUjf clf ky iswKI dI Auqm KyqI nUM dohIN hwQI AujfV rhy hn. pfT, kQf, kIrqn aqy ardfsF ivk rhIaF hn. gurduafry jo igafn dy somy sn rsmI pfT kQf kIrqn aqy qrHF qrHF dy lMgr pkvfnF qwk hI sImq kr idwqy gey hn. qKqF dy jQydfr joVn dI QF qoVn df kMm krdy hoey hukmnfimaF dy zrfvy dy ky ivdvfnF dI jubfn bMD kr rhy hn. gurU nfnk ny qF ivroDI iswDF nfl vI ivcfr gosLtI kIqI pr awj dy pujfrI iksy ivdvfn nfl ivcfr crcf krn nUM iqafr nhIN sgoN DONs nfl hukm dyxf hI jfxdy hn. so gurU nfnk anusr pRoihq aqy pujfrIvfd nUM koeI mfnqf nhIN sgoN sMgq nUM mfnqf hY aqy sMgq df nIXq kIqf jQydfr hI sMgq dI slfh nfl koeI PYNslf kr skdf hY nf ik koeI pMizq pRoihq jF koeI sMq bfbf aqy jQydfr. qIrQ iesLnfn aqy suwc iBwt dy Brm qoVy-gurU sfihb qIrQF qy nhfAux nhIN sgoN smJfAux gey sn. nhfAux df iswDF srIr nfl sbMD hY hor iksy Dfrimk pviqRqf nfl nhIN. asl ivwc nfm hI qIrQ hY-qIrQ nfvx jfAuN qIrQ nfmu hY](gurU gRMQ) qIrQF qy qF sgoN hMkfrI lflcI lok bYTy hn-qIrQ jfAuN qF hAuN hAuN krqy] pMizq pUChu qF mfieaf rfqy]so asQfn bqfvo mIqf] jf kY hir hir kIrqn nIkf](gurU gRMQ) AunHF idnF ivwc awj vrgy sfDn nhIN sn Bfv mIzIaf nhIN sI sUicq krn vfsqy pr qIrQF qy aigafnqf, mukqI aqy iksy Pl dI pRfpqI Kfqr lok myly vFg iekwTy huMdy sn. so gurU jI QoVy ijhy smyN ivwc vwD qoN vwD lokF nUM AupdysL dyx vfsqy qIrQF dIaF BIVF ivwc jFdy sn nf ik koeI puMn dfn krn vfsqy. rwb dy pYdf kIqy iensfnF nfl kdy vI swuc iBt nhIN rwKxI cfhIdI ikAuNik bfhrI srIrk swuc nfl kdy mn nhIN swucf huMdf-mn nhIN sUcf ikaf soic krIjY] aqy qn Doqy mn awCf nf hoeI](gurU gRMQ) jy mn ivwc jfq pfq CUaf Cfq vihm Brm krm kFzF aqy eIrKf dvYq Bfvnf aqy hAumy hMkfr df gMd Biraf ipaf hY qF qIrQ iesLnfn df koeI Pfiedf nhIN-lAukI aTsT qIrQ nfeI] kAurfpn kdy nf jfeI](gurU gRMQ) vihm Brm aqy krfmfqF dI aslIaqf-bfbf jI ny sB pRkfr dy vihm Brm aqy ClfivaF rUp krfmfqF df KMzn kIqf ikANik ieh sB jIvn ivkfs dy rfh ivwc AulJxf aqy rukfvtF hn. jd sumyr pRbq qy AupdysL dyx gey gurU jI nUM iswDF puiCaf-kAux krfmfq quhy ieQy ilafeI qF bfby nfnk df jvfb sI-bfJoN swcy nfm dy hors krfmfq asF qy nfhIN. (Bf[ gu[) ieAuN vihmF BrmF aqy krfmfqF dy zrfivaF qoN lokfeI nUM AupdysL dy ky bcfieaf. ieh sfrI isRstI inrMkfr dI kudrqI krfmfq hY. Aus dy Bfxy ivwc hI sB kuJ vfprdf hY. iksy aKOqI krfmfq nfl Bfxy nUM tfilaf nhIN jf skdf. PokI krfmfq qF kihr df nfm hY. mMqR jfpF aqy igxqI imxqI dy pfTF df pfKMz-kyvl qoqf rtnI mMqR jfpF aqy pfTF nUM koeI mfnqf nF idwqI qy ikhf-piV piV gzI ldIaih piV piV BrIaY sfQ] pVIaY jyqy brs brs pVIaY jyqy mfs[[[[[[nfnk lyKy ieik gwl hoir hAumy JKxf JfKu](gurU gRMQ) jd sYdpur dy hfkm jLflm KF ny ielfky dy sfry pIr PkIr aqy sfD sMq hukmn pkV ky mMqR jfpF aqy tUxy tfmx krn qy lf idwqy ik kfly ielm pVo qF ik bfbr dIaF POjF aMnHIaF ho jfx qF AunF sfDF ivwc bfby nfnk nUM vI aijhf krn leI ikhf igaf. bfby ny smJfieaf dusLmx df mukfblf POjF aqy hiQafrF nfl krnf cfhIdf hY nf ik mMqRF jMqRF jF iksy tUxy tfmx nfl. jd iksy dy vI tUxy tfmx mMqR jMqR bfbr dIaF KUMKfr POjF awgy nF cwly qF sYdpur dy hMkfrI aqy BUqry pTfnF aqy AunHF dy JolI cwuk ihMdU hfkmF dI DMn dOlq, iejLq afbrU aqy piq luwtI geI qF bfby ny bybfk ho hfkmF dy snmuK kih idwqf-koeI mugl nf hoaf aMDf iknY nf prcf lfieaf][[mugl pTfnF BeI lVfeI] rx mih qygL vgfeI] AunHI qupk qfin clfeI[[(gurU gRMQ) gurU nfnk qF mMqRF jMqRF aqy igxqI imxqI dy pfTF df ivroD kr rhy hn pr awj asIN ivhlV sfDF dy iswKy isKfey gurU dy AupdysLF dIaF DwjIaF AuzfAuNdy hoey igxqI imxqI dy jpF qpF aqy pfTF dIaF lVIaF qy pUrf jor idwqf hoieaf hY. jrf soco asIN bfby nfnk dy iswK hF jF ienHF colfDfrI sfDF dy? mnuwKqf c’ pfeIaF geIaF hwd bMdIaF qoVIaF- ieAuN sfrI mnuwKqf nUM srbsFJf AudysL dy ky ihMdU, musilm, iswK, eIsfeI afidk vflIaF hwd bMdIaF qoVIaF. afps ivwc iml ky rihxf isKfieaf. dysL kfl dIaF hwd bMdIaF qoN AuWpr AuWT ky dysLF-ivdysLF ivwc phuwc ky srbsFJf AupdysL idwqf-sBy sFJIvfl sdfien qU iksY nf idMsih bfihrf jIAu] (gurU gRMQ) rMg nsl Byd nUM Kqm kIqf. sfrI kfienfq nUM hI rwb dI sMqfn dws ky peIaF ivwQF dUr kIqIaF. bfbf jI iewk aijhy rihbr sn jo ihMdU muslm afidkF dy Drm asQfnF qy vI rwbI sMdysL dyx gey aqy ivcfr ivtFdry krdy hoey-sLbid ijqI iswD mMzlI kIqosu apxf pMQ inrflf. “awj jy sfrI kfienfq bfby nfnk dy sunihrI, srbsFJy aqy sFieMtyiPk AupdysLF nUM apxfa lvy qF dunIaF ivwc sLFqI aqy KuisLhflI af skdI hY. loV awj bfby nfnk dy AupdysLF nUM vwD qoN vwD bolIaF ivwc vMzx dI nF ik rsmI pfTF aqy ngr kIrqnF qy hI sfrf jor qy pYsf lfeI jfx dI hY. dyKo kOm df bhuqf DMn sMpRdfeI zyrydfr aqy sMq bfby hI hVwpI jf rhy hn. kI qusIN kdy soicaf hY ik sfzIaF JolIaF Aus idn bfby dI rwbI rihmq nfl Br jfxgIaF jdoN asIN bfby nfnk dI bfxI pVH ivcfr ky ienHF aKOqI bfibaF qoN afpxf KihVf Cuzf lvFgy?” afE! afpsI kuVwqxF iqafg ky suhfvyN mhOl ivwc ivcfr vtFdry krdy hoey gurU nfnk dI iswKI df pRcfr krky gurU nfnk dIaF rwbI rihmqF pRfpq krIey. not: iewk pfsy gurU gRMQ aqy iswK pMQ dUjy pfsy ByKI, hMkfrI aqy ivkfrI sMq, aKOqI iswK lIzr aqy anykF gRMQ pr guriswK ny hmysLF sLbd gurU gRMQ nUM hI srbAucqf dyxI hY ikAuNik sfzy mhFn rihbr bfbf nfnk jI ny sLbd nUM hI gurU ikhf hY-sLbd gurU suriq Duin cylf] bfby nfnk ny sLbd nfl iswD mMzlI ijwqI sI. kI asIN awj sLbd rfhIN zyrfvfdI sfD mMzlI nhIN ijwq skdy? jo bfby nfnk dy lfey iswKI bUty nUM bFdrF vFg vlMUdr rhI hY. bfbf nfnk sfzf mhFn rihbr hY Aus dy kFqI aqy kilafxkfrI AupdysLF dI pflnf krdy hoey afpxf jIvn sPl krIey.
jy iswKF df sLbd gurU iewk qF duibDf ikAuN? avqfr isMG imsLnrI (510) 432-5827 iswKF df iewk gurU gRMQ-iewk pMQ-iewk insLfn-iewk ivDfn. duibDfvfdIaF dy anyk ivDfn aqy gurU bfry lgy ny BulyKy pfn. awKF Kolx aqy atwl ivsLvfsL dI loV, nhIN qF ByKI sfD aqy sMpRdfeI iswK gurU gRMQ sfihb jI brfbr hor dsm gRMQ vrgy imiQhfsk aqy bRfhmxI gRMQF dIaF gwdIaF pwkIaF kr dyxgy. awj 2008 sMn dy akqUbr mhIny ivwc ijwQy sfrf iswK jgq, “sLbd gurU” gurU gRMQ sfihb jI dI 300 sflf sLqfbdI nfnksLfhI kYlMzr anusfr mnf irhf hY EQy sMpRdfeI, aKOqI tksflI, zyrydfr sfD, bRfhxvfdI iswK lIzr aqy AunHF dy ipClwg qKqF dy aKOqI jQydfr qKq sRI hjLUr sfihb ivKy ies dy ivruwD ibkRmI sMmq anusfr mnf ky aqy gurU gRMQ sfihb jI dy brfbr aKOqI dsm gRMQ jo bRfhmxvfdI imiQhfsk khfxIaF, kpol klpnf, mfrU nisLaF aqy kfmk ivkfrF dI gMdI kivqf nfl nwkf nwk Biraf ipaf hY, df gurU gRMQ sfihb dy brfbr pRkfsL krky ijwQy gurU dI byadbI kr rhy hn EQy iswK kOm dI vwKrI inafrI hoNd dy pRqIk nfnksLfhI kYlMzr jo knyzf invfsI srdfr pfl isMG puryvfl ijnHF ny keI sfl bVI sKq imhnq krky iqafr kIqf aqy kOmI pRvfngI nfl sRI akfl qKq qoN lfgU krvfieaf sI df vI kql kr rhy hn. bhuqsfry dysI aqy ivdysLI ieiqhfskfr ies gl nfl sihmq hn ik gurU goibMd isMG jI ny afpxy joqI joq smfAux qoN pihlF 1708 eIsvI nUM BrI sMgq ivwc ieh aYlfn krky ik-afigaf BeI akfl kI qbY clfieE pMQ] sB iswKn kAu hukm hY gurU mfinEN gRMQ] sdIv kfl leI sLbd gurU, gurU gRMQ sfihb jI nUM sIs invf ky sLbd gurU Qfp ky sdf leI sfry BulyKy dUr kr idwqy. pr pMQ dI iewksfrqf aqy cVHdI klf nUM bRfhmxvfdI brdfsLq nf kr swky qF EnF ny AudfsIaF aqy inrmilaF dy nF hyT kysfDfrI gurmiq ivroDI qwqF nUM iswKF ivwc GsoV idwqf. Aus vyly muglIaf hkUmq iswKF ivroDI hox krky AunHF nUM jMglF byilaF ivwc rihxf ipaf aqy GoiVaF dIaF kfTIaF hI isMGF dy Gr bx gey qF gurduafiraF dI syvf sMBfl AudfsIaF aqy aKOqI inrmly iswKF dy hwQ af geI.ienHF ivwcoN hI aKOqI tksflF pYdf hoeIaF ikAuNik gurUaF ny koeI tksflF jF sMpRdfvF nhIN sn clfeIaF sgoN kyvl iswK mfrg-inrml pMQ-KLflsf pMQ sfijaf sI. iPr mhFrfjf rxjIq isMG df rfj afieaf. mhFrfjy ny sLrDfvws sfry Drm asQfnF dI KulHI syvf krvfeI aqy jgIrF vI nF lvfeIaF. hux mhMq aqy zyrydfr hor cfml gey aqy keI qrHF dy krmkFz, mrXfdfvF, pfTF dy ivDI ivDfn bhuqI pUjf iekwTI krn leI clf idwqy aqy afpxI kpol ividaf df pRBfv pfAux leI aqy aDuink iswK Drm nUM kmjor krn leI duibDf pYdf krn vfly afpf ivroDI keI gRMQ vI ilK mfry ijnHF ivwcoN hI ajokf ivvfdI aqy gurU gRMQ df sLrIk, nisLaF aqy nfjiej ZMg nfl prfeIaF aOrqF aqy mrd Bogx AupdysLk aKOqI dsm gRMQ vI hY. gurU gurU goibMd isMG jI dy ies “hukm ik sB isKn kAu hukm hY gurU mfinEN gRMQ” dIaF DwjIaF AuzfAuNdIaF hoeIaF isrkwZ jQybMdIaF dmdmI tksfl, inhMg jQybMdIaF, rfVy vfly aqy nfnksrI afidk sfD sfry hI dsm gRMQ nUM gurU gRMQ dy brfbr pRkfsL krky gurU qoN bymuKqf afidk pfpF dy BfgI bxdy hoey iswK kOm ivwc duibDf pfAuNdy hoey bRfhmxvfd df pRcfr kr rhy hn. not-hryk kOm aqy Drm df afpxf gRMQ aqy ivDI ivDfn huMdf hY. ievyN hI iswK kOm df vI afpxf gMRQ-gurU gMRQ sfihb aqy ivDI ivDfn iswK rihq mrXfdf hY pr ajoky aKOqI jQydfrF, tksflIaF aqy sfDF ny nF gRMQ iewk rihx idwqf hY aqy nF hI mrXfdf. 300 sfl gurU dy nfl kihx vfly lokF df ikrdfr dyKo ieh lok gurU gRMQ jI df rojLfnF ievyN mjLfk AuzFdy ardfs krdy kihMdy hn “gurU mfinEN gMRQ” pr brfbr pRkfsL aKOqI dsm gRMQ df krdy qy hukmnfmy Aus gRMQ ivwcoN vI lYNdy hn ikAuN? inqnym hI lY lE gurqf pRfpq gRMQ coN kyvl do bfxIaF aqy bRfhxvfdI aKOqI dsm gRMQ coN iqMn bfxIaF aYsf ikAuN? aMimRq sMcfr vyly vI aijhf hI krdy hn ikAuN? ieh lok rihrfs vI gurU gRMQ aqy pMQ vflI Cwz ky aKOqI dsm gRMQ aqy sMpRdfeI zyrydfrF vflI pVHdy hn. sMgRFd, pUnmfsLI, misaf, holI, lohVI aqy dsihrf afidk idn idhfVy aqy iqAuhfr snfqn Drm vfly hI gurU GrF ivwc mnfeI jf rhy hn ikAuN? sLbd gurU nUM dyhDfrI dI qrHF grm aqy TMzy rumfly cVHf aqy Bog lvf ky, smwgrIaF aqy DUPF DuKf ky pUjf kr rhy hn ikAuN? 300 sfl gurU dy nfl pr mUrqI pUjf vI kr rhy hn. gurU ijhVy aKOqI krmkFzF qoN rokdf hY ik “krm Drm pfKMz jo dIsih iqMin jm jfgfqI lUtY” Auh ieh kr rhy hn. iPr 300 sfl gurU dy nfl ikvyN hoey? 300 sfl gurU dy nfl kihx vfly sLrDfvfn vIrF nUM kuJ svfl · kI qusIN gurU gRMQ sfihb jI nUM gurU mMndy ho jF dsm gRMQ nUM vI? · kI aKOqI dsm gRMQ gurU goibMd isMG jI df iliKaf hY? jy hY qF kI sbUq hY? · jy ieh gRMQ dsLmysL rcnf hY qF AunHF df afpxf nF ivwc ikAuN nhIN aqy nF hI bfkI gurUaF vFg nfnk nfm dI mohr hI hY aYsf ikAuN? · ies gRMQ ivwc nOvyN gurU dI sLhIdI qF iqlk jMJU dI Kfqr vrixq hY pr sLhIdF dy isrqfj gurU arjn dyv jI dI shIdI df ijkr qwk ikAuN nhIN? · jy dsm gRMQ gurU df hY qF dsLmysL ipqf rfhIN KMzy dI pfhul dy ky KLflsf sfjn dI aihm GtnF aqy rihq mrXfdf df ijkr ies ivwc ikAuN nhIN hY? · kI gurU goibMd isMG jI bfkI gurUaF qoN vwKry sn? kI AunHF afpxf vwKrf pMQ clfieaF sI? jy nhIN qF AunHF ny jy bfxI rcI sI qF gurU gRMQ sfihb ivwc ikAuN nhIN cVHfeI? jy Auh afpxy ipqf gurU qyg bhfdr jI dI bfxI cVHf skdy sn qF afpxI ikAuN nhIN? · qRIaf cirqRF aqy aKOqI hkfieqF df gMd jo ies dsm gRMQ pusqk ivwc iliKaf hoieaf hY. ijs ivwc nsLy syvn, muMzybfjI krn, DoKy, Cl Pryb aqy lflc nfl prfeIaF aOrqF Bogx, ipAu DI nfl aqy Brf BYx nfl ivsLf Bogy kI dsLmysL jI aYsf ilK skdy sn? · jy ieh gMd nfl BrI rcnf bfxI hY qF sMgq ivwc ies df kIrqn aqy kQf krky idKfE! BilE jo rcnf sMgq ivwc nhIN pVHI jf skdI Auh bfxI ikvyN hoeI? · ijnHF klipq dyvI dyviqaF nUM gurU gRMQ sfihb koeI mfnqf nhIN idMdf AunHF dI Ausqiq dy pVuwl aKOqI dsm gRMQ ivwc ikAuN bMnHy gey hn? · nfm aqy sMgq nUM hI qIrQ mMnx vfly gurU qygL bhfdr jI nUM iqRbYxI afidk qIrQ qy pUjf krky puqR df vr mMgdy ies gMRQ ivwc ikhVI sfijs nfl idKfieaf igaf hY? · kI 300 sfl gurU dy nfl kihx vfly ies aKOqI gRMQ dI mMjI jo gurU gRMQ sfihb jI dy brfbr hjUr sfihb, dmdmI tksfl mihqf cONk, inhMgF dy gurduafry afidk asQfnF qy zfhI hoeI hY cuwk ky gurU gRMQ sfihb jI dI mhfnqf aqy siqkfr bhfl krngy? · 300 sfl gurU dy nfl pr jfqF pfqF isrF dy nfl iPr gurU dy nfl ikvyN? · grIb df mUMh gurU dI goilk pr awj pulItIkl coxF, cODrF aqy byloVIaF iblizMgF df mUMh gurU dI goilk nUM ikAuN bxfieaf jf irhf hY? · gurU grIb invfj hY pr awj Aus nUM amIr invfj bxfieaf jf irhf hY aqy jQydfrIaF kursIaF afidk dy gwPy amIrF nUM hI ikAuN idwqy jf rhy hn? · 300 sfl gurU dy nfl kihx vfly vIr kI gurU nfnk nfm lyvf iswK jo afriQk qOr qy pCV gey hn aqy twprIvfsF vflf jIvn jI rhy hn pr gurU nfnk nUM nhIN Buwly ijvyN isklIgr, vxjfry, sqnfmIey afidk AunHF dI afrQk aqy smfijk mdd krky afpxy nfl rlf ky iswK kOm dI igxqI ivwc vfDf krky “rfj krygf KLflsf” df kOmI sMklp pUrf krn ivwc mdd krngy? · kI 300 sfl gurU dy nfl kihx vfly aOrqF nUM Drm asQfnF aqy Dfrimk mrXfdf ivwc brfbr dy aiDkfr dyxgy? Bfv aOrqF vI drbfr sfihb ivKy kIrqn aqy aMimRq sMcfr dI syvf kr skx. · kI 300 sfl gurU dy nfl kihx vfly dyhDfrI gurUaF, zyrydfrF aqy sMpRdfvF df KihVf Cwz ky vfikaf hI gurU dy nfl hox df hIaf krngy aqy zyrfvfd ivruwD pMQ df sfQ dyxgy? · 300 sfl gurU dy nfl pr iswK rihq mrXfdf gurU GrF ivKy lfgU nhIN krdy EQy mrXfdf tksflIaF zyrydfrF aqy sMpRdfvF dI cldI hY iPr gurU dy nfl hox df ZONg ikAuN? · 300 sfl gurU dy nfl kihx vfly dwsxgy ik gurU ny Kflsf pMQ sfijaf sI ik vwK vwK tksflF aqy sMpRdfvF clf ky iswKF nUM KwKVIaF kryly kIqf sI? · iswK kOm df Durf gurU gRMQ, rIV dI hwzI pMQ pRvfixq iswK rihq mrXfdf aqy iswK iewk vwKrI qy inrflI kOm drsfAux df pRqIk “nfnksLfhI kYlMzr” hY. kI 300 sfl gur dy nfl kihx vfly ies nUM mfnqf idMdy hn? jy nhIN qF gurU dy nfl ikvyN? · 300 sfl gurU dy nfl kihx vfly gurU GrF coN gurbfxI dI kIqI jf rhI kQf, jo snfqnI aqy imiQhfsk khfxIaF nfl hI BrI huMdI hY nUM bMd krf ky gurbfxI dI inrol qy isDFqk kQf krn vfly kQfvfckF aqy pRcfrkF nUM ieh syvf dyxgy? · kI gurduafiraF ivKy rihrfs ivwc pVHI jf rhI “rfm kQf jug jug atwl sB ko BfKq nyq]surgbfs rGbr krf sgrI purI smyq] afidk rmfiex kQf bMd kIqI jfvygI aqy aslI pMQ pRvfixq iswK rihq mrXfdf vflI rihrfs hI pVHI jfvygI? · kI gurU gRMQ sfihb jI dy pfTF dIaF iekoqrIaF bMd krky gurbfxI ivcfr pRvfh dIaF lVIaF clfeIaF jfxgIaF aqy gurU gRMQ sihb df kmrIsLal vfpfr bMd kIqf jfvygf? · kI gurU gRMQ sfihb jI dy ibnf smJy dyKf dyKI pfT krny qy krfAuxy bMd kIqy jfxgy? · kI gurU gRMQ sfihb jI nUM murqIaF vFg Bog lvfAuxy aqy smgrIaF afidk DUPF DuKfAuxIaF bMd kIqIaF jfxgIaF? · kI iewk kmry ivwc iekwTy keI keI mUMh bMd pfT krny bMd kIqy jfxgy? · kI cldy pfT ivwc pfTI nUM cup krf ky mwD dI ardfs krnI bMd kIqI jfvygI? · kI iewk smyN kQf, kIrqn jF pfT iek cIj hovy dy gurmiq isDFq nUM lfgU kIqf jfvygf? · kI gurU GrF coN BfVy dy pfT bMd krky sMgqI sihj ivcfr vfly pfT sLurU kIqy jfxgy? · kI sLbd gurU nUM qwqf TMzf lgdf hY? jy nhIN qF srdIaF ivwc grm aqy grmIaF ivwc TMzy rumfly aqy suK afsx vfly kmry ivwc eyar kMzIsLn ikAuN? · kI 300 sflf sLqfbdI qy sfDvfd bMd kIqf jfvygf? kI akfl qKLq qoN aYlfx kIqf jfvygf ik awj qoN bfad koeI iswK gurU gRMQ dy isDFqF qoN vwKrI koeI mrXfdf clf ky vwKrf zyrf nhIN clfeygf.sfry zyry gurduafiraF ivwc qbdIl kIqy jfxgy. · kI iewk gRMQ, iewk pMQ, iewk ivDfn aqy iewk insLfn df isDFq hI sfry gurU GrF ivwc lfgU kIqf jfvygf? ikAuNik “iekf bfxI ieku guru ieko sbid vIcfr” (gurU gRMQ) · kI smuwcy sMsfr ivKy gurU GrF dI mrXfdf iewk kIqI jfvygI aqy smuwcy pRbMD vfsqy iewk ivsLfl kmytI bxf ky sfry gurU GrF nUM iewk lVI ivwc proqf jfvygf? ies sbMD ivwc kuJ imsLnrI pMQk jQybMdIaF aqy pMQ dI isrmOr hsqI isMG sfihb poR[ drsLn isMG KLflsf aqy spoksmYn aKbfr ny jo Auprfly kIqy aqy bIVf cuikaf hY, bhuq hI sLlfGf Xog hY. ies Auprfly nfl kOm ivwc jfgrqI afvygI. iswK afp gurbfxI pVHn ivcfrn vfly pfsy qurngy, by igafny pfTF dIaF lVIaF bMd hoxgIaF, aMDkfr aigafnqf Kqm hovygI. ByKDfrI sfDF aqy sMpRdfeIaF nUM BfjVF pYxgIaF jo aKOqI dsm gRMQ df gurU gRMQ sfihb jI dy brfbr pRkfsL krky iswK kOm dy awKI Gwtf pf ky gurU gRMQ sfihb jI nfloN qoV rhy hn. kOm dI jvfnI nisLaF aqy byloVy asLlIl PYsLnF ivwc ruVdI jf rhI hY. ieh sfD kOm df sLosLx krky, amIr TfTF aqy zyiraF ivwc rMg rlIaF mnf rhy hn. aKIr qy doey hwQ joV arjoeI hY iswKo jfgo, aKOqI kIrqn drbfrF, jlUsF, sMq smfgmF, pfTF dIaF iekoqRIaF aqy aKOqI siBafcfrk myilaF qy afpxf imhnq nfl kmfieaf DMn brbfd nf kro. afp gurbfxI pVHo ivcfro aqy aml kro iPr quhfnUM ies duibDf ivwc koeI nhIN pf skygf ik gurU gRMQ sfihb jI dy brfbr iksy hor vI aKOqI gRMQ df pRkfsL kIqf jf skdf hY. ies dy nfl hI afp sB sMgqF, pfTkF aqy ivcfrvfnF nUM gurU gRMQ sfihb jI dy 300 sflf gurqf gwdI sLqfbdI dI lwK lwK vDfeI hovy.
kI iswK ihMdU hn? aqy lv kuC dI aOlfd hn? (avqfr isMG imsLnrI-510-432-5827) ieh lyK sR[amnjIq isMG igwl dI bynqI krn qy iliKaf hY ijnHF ny 09-07-08 nUM iswK mfrg rfhIN ies ivsLy qy hor KuwlIH jfxkfrI lYx leI ikhf sI. so pfTk jno! pihlF qF ieh pwkI gwl hY ik nf hI iswK ihMdU hn aqy nF hI lv kuC dI aOlfd hn. iswK kOm dy ivroDI aqy gurmiq qoN axjfx lok hI iswKF nUM ihMdU kihMdy qy ilKdy hn jd ik gur Purmfn hY ik “nf hm ihMdU nf muslmfn] alfh rfm ky ipMz prfn]( gurU gRMQ-1136) afE afpF hux ihMdU aqy iswK sLbdF bfry hor jfnx dI koisLsL krIey. ihMdU-sMsikRq df lPjL hY aqy arQ hn isMDU Bfv isMD ndI dy afs pfs df rihx vflf. mhFn kosL ilKdf hY ik Auh pRfcIn lok jo afrIaf khfAuNdy sy ivdysLIaF ny ieMnHF nUM ihMdU iliKaf hY aqy hux sfry Bfrq vfsIaF leI ieh sLbd vriqaf jf irhf hY. BfeI kfnH isMG nfBHf ies bfry hor ilKdy hn “ihMdU vYidk Drm Dfrn vflf” hY. aqy afp jI kihMdy hn ik ihMdU sLbd dI inrdosL ivafiKaf awj qwk koeI nhIN kr sikaf ies leI sfzI smrwQf qoN vI bfhr hY pr ivsLysL krky ihMdU df lCx ieh mMinaF igaf hY jo cfr vrx dI mrXfdf, vydF nUM Drm pusqkF mMndf aqy gAU df mfs nhIN KFdf Auh ihMdU hY. not ikqinaF ny jYnIaF nUM afpxy aMdr rwKx leI krmF dy mMnxvflf aqy murdy jlfAux vflf afidk vI ihMdU dy lCx ilKy hn. arbI PfrsI dy kvIaF ny cor gulFm aqy kfly leI vI ihMdU sLbd vriqaf hY, iesy leI bhuiqaF ny kfly dfg (iql) nUM ihMdU rUp iliKaf hY. BfeI vIr isMG dy ilKy sRI gurU gRMQ sfihb kosL anusfr-isMDU lPjL df pwCmI lokF ny ihMdU bxfieaf, AunHF dy dysL qoN diraf isMD dy iknfry aqy ies qoN pfr vwsx vfly lok ihMdU hn. ihMd dysL dy vfsI, Auh lok jo ihMdusqfn ivwc vsdy hn aqy purfqn afrIaf kul dy aqy vyd sLfsqR afidk gRMQF dy pYrokfr hn, cfhy AunHF ivwc hor kulF dy pihly lok BI rl cuwky hn. pwCm vloN jo muslmfn Xf hor Epry mwqF vfly afey aqy iewQoN jo muslmfn ho gey AunHF dy tfkry qy ihMdU hn jo iewQoN dy rihx vfly sn. ies qy itpxI krdy hn ik ihMdU pd dI ivafiKaf ihMdU afp nhIN kr skdy. amrIkf ivwc ihMdU ihMdvfsI nUM kihMdy hn. pwCmI PfrsI lok BI ihMdvfsI arQ ivwc vrqdy rhy hn. PfrsI lugfqF ivwc ihMdU pd dy arQ gulfm, kflf aqy cor BI hn. iswK-BfeI kfnH isMG nfBf anusfr 1[sMsikRq ivwc iswK nUM isLsL, cylf aqy sLigrd afKdy hn 2[ gurU nfnk jI df anugfmI, ijs ny siqgurU nfnk dyv jI df iswK Drm Dfrn kIqf hY. jo sRI gurU gRMQ sfihb jI nUM afpxf Drm gRMQ mMndf hY aqy ds siqgurF nUM iewk rUp jfxdf hY-guru siqgur kf jo iswK aKfey[[](305) aqy afp Ciz sdf rhY prxY gur ibn avru n jfxY koie] khY nfnk suxhu sMqhu so iswK snmuK hoie](920) iswK df arQ isiKaf AupdysL aqy iswKxvflf vI hY. BfeI vIr isMG anusfr-1 jo hukm mMny, cylf, sLigrd, iswKx vflf 2 AupdysL, iswiKaf mwq 3 iewk sMpRdf, mjLhb Xf Drm jo gurU nfnk dyv jI qoN cilaf, ijs dy 10 avqfr afgU gurU pd nfl Xfd kIqy jFdy hn. sRI gurU gRMQ sfihb ijnHF dI Drm pusqk hY aqy Drm aivlMbI iswK kihlFdy hn. iswK Drm df pYrokfr iswK hY. iswK rihq mrXfdf anusfr-jo iesqrI jF purK, ds gurU sfihbfn (sRI gurU nfnk dyv jI qoN lY ky sRI gurU goibMd isMG sfihb qwk) sRI gurU gRMQ sfihb aqy ds gurU sfihbfn dI bfxI qy isiKaf aqy dsmysL jI dy aMimRq AuWqy inscf rwKdf hY aqy iksy hor Drm nUM nhIN mMndf, Auh iswK hY. asl ivwc iswK isiKafrQI hY jo sdf hI gurU qoN iswKdf rihMdf hY. iswK dI zYPInysLn bfry BMblBUsf iewk qF afrIaf smfjIaF df pfieaf hoieaf hY, dUsrf gurU nfnk jI aqy gurU goibMd isMG jI ivwc Prk smJx vfilaF df aqy qIjf aKOqI sMpRdfeI ByKI sfDF aqy aKOqI ivdvfnF df jo Kfh mKfh aKOqI dsm gRMQ nUM gurU gRMQ sfihb jI dy brfbr pRkfsL krky gurU hukmF dI AulMGxf kr rhy hn. ies aKOqI dsm gRMQ ivwc hI iswKF nUM lv kuC dI Aulfd dwisaf igaf hY jd ik gurU nfnk df isDFq hY “nf hm ihMdU nF muslmfn” (gurU gRMQ) kbIr jI vI kihMdy hn ik “pMizq mulF jo ilK dIaf] Cfiz cly hm kCU nf lIaf] (1159) aqy Bgq nfmdyv bVy ivaMg nfl PurmFdy hn ik “ihMdU pUjy dyhurf muslmfn msIq]nfmy soeI syivaf ijh dyhurf nf msIq] (875) jy ihMdUaF qoN knvrt hoey eIsfeI, muslm aqy hor, ihMdU nhIN hn qF gurU nfnk dy iswK ikvyN ihMdU ho skdy hn? hryk Drm df afpo afpxf rihbr aqy gRMQ huMdf hY ijvyN XhUdIaF df mUsf aqy gRMQ qOryq, eIsfeIaF df eIsf aqy gRMQ bfeIbl, muslmfnF df muhMmd aqy gRMQ kurfn afidk aqy ievyN hI iswKF df rihbr gurU nfnk aqy gRMQ-gurU gRMQ sfihb. Drm asQfn vI vwKry vwKry hn ijvyN eIsfeIaF df crc, muslmfnF dI msijd, ihMdUaF df mMidr, boDIaF dy mwT aqy iswKF dy gurduafry afidk. kyNdrI asQfn ihMdUaF dI kFsLI, muslmfnF df mwkf, XhUdIaF df XUrosLlm aqy iswKF df drbfr sihb aMimRqsr. Drm ivwc pRvysL krn vfsqy muslmfn sunq krdf, lvF ktdf aqy klmF pVHdf hY. eIsfeI bpqsmF lYNdf aqy gwl ivwc krfs ltkfAuNdf hY. jYnI isr dy vfl ptfAuNdf aqy mUMh qy pwtI bMndf hY. ihMdU jnyAU pihMndf, DoqI bMnHdf aqy mwQy qy iqlk lfAuNdf hY. ihMdU gfieqRI mMqR, muslm klmf pVHdf hY ievyN hI iswK KMzy dI pfhul lYNdf, pMj kkfr pihndf, mUl mMqR Bfv jpujI sfihb aqy gurbfxI df pfT krdf qy ivcfrdf hY. ihMdU bodI rwKdf aqy vfl ktdf hY pr iswK dsqfr sjfAuNdf aqy vfl nhIN ktdf. iswK kVfh pRsLfd vrqfAuNdf aqy ihMdU hlUaf cUrmF afidk vMzdf hY. ihMdU Bog lvfAuNdf iswK pRvfx hox dI ardfs krdf hY. (pr awj iswKF ivwc vI sMpRdfeI zyrydfr sfD sMq aqy EQoN pVHy igafnI ihMdUaF dI nkl krdy lMgr aqy kVfh pRsLfd nUM Bog lvf rhy hn) ihMdU 33 kroV dyvI dyvqy mMndf aqy mUrqI pUjk hY, iswK iksy vI klipq dyvI dyvqy nUM nhIN mMndf aqy iewk akfl df pujfrI hY. ihMdUaF dy 68 qIrQ mMny gey hn ijwQy sLUdr nhf nhIN skdf pr iswKF dy srovrF ivwc hryk mfeI BfeI iesLnfn kr skdf hY. ihMdU jfq pfq aqy cfr vrx bRhmx, KqrI, sLUd aqy vYsL mMndf hY pr iswKF ivwc koeI jfq pfq aqy nF cfr vrn hn. ihMdU vydI bfl ky swq lfvF lY ky ivafh dI rsm krdf hY pr iswK gurU gRMQ sfihb jI dIaF pRkrmF lYNdf, cfr lfvF df pfT suxdf anMd kfrj krfAuNdf hY. ihMdU imRqk srIr nUM mMjy qoN lfh idMdf hY pr iswK aYsf nhIN krdf. ihMdU murdy dIaF hwzIaF hrduafr pf ky gqI smJdf hY pr iswK jl pRvfh krky jF DrqI ivKy dwb ky rwb df Bfxf mMndf hY. ihMdU imRqk pRfxI dI kilafx leI grV purfx dI kQf bRfhmx koloN krfAuNdf hY. iswK rwbI Bfxf mMndf hoieaf gurbfxI df pfT aqy srbwq dy Bly dI ardfs krdf hY. ihMdU sfrIaF rsmF aqy krmkFz bRfhmx rfhIN krdf hY pr iswK iksy pujfrI dy aMzr nhIN afps ivwc rl iml ky sMgqI rUp ivwc kfrj kr lYdf hY. (not-awj gurbfxI isDFq qoN axjfx iswK vI sfDF sMqF rUpI pujfrIaF rfhIN krvf irhf hY) iqAuhfr vI sB dy vwKo vwKry hn-ihMdUaF dI dIvflI, dsLihrf, holI, rfm nOmI, jnm asLtmI, misaf, puMinaF aqy sMgRFd afidk hn. iswKF ivwc gurUaF BgqF dy gur purb, sLhIdI idhfVy, mIrI pIrI idvs, KMzy dI pfhul vYsfKI aqy gurU gRMQ sfihb jI df pRkfsL aqy gurqf gwdI idvs afidk iqAuhfr hn. ihMdUaF df ibkRmI sMmq aqy iswKF df nfnksLfhI sMmq hY. iswK gurDfmF qy insLfn sfihb JlfAuNdf aqy ihMdU JMzIaF bMnHdf hY. iswKF dy insLfn sfihb df rMg bsMqI aqy ihMdUaF dIaF JMzIaF df lfl. afps ivwc imlx (mulfkfq) vyly ihMdU rfm rfm aqy nmsqy afidk, muslm slfm aqy iswK Piqh jF siq sRI akfl bulfAuNdy hn. iswK afpxy nF nfl isMG aqy kOr sLbd vrqy hn ihMdU rfm, vrmf, sLrmf, dyv, dfs afidk. ihMdU vYsLnMU huMdy hn pr iswK nhIN ikAuNik iswK isMG Bojn Ckx ivwc Brm nhIN krdy ies leI bhfdr hn. ihMdU gF nUM mF mMndy hn pr iswK pRmfqmF nUM hI afpxF mF bfp kihMdy hn. AupRokq ivcfrF qoN iswD huMdf hY ik iswK ihMdU nhIN hn. bfkI ieh ihMdU, muslm, iswK, eIsfeI afidk mnOqF qF aKOqI Dfrimk lokF dIaF mMnIaF hoeIaF hn. gurU aqy Bgq sfihbfn ienHF mnOqF nfl sihmq nhIN hn. gurU jI qF kihMdy hn ik sfzf sB df mfqf ipqf iewk hY asIN sfry Ausdy hI bwcy bwcIaF hF “eyku ipqf eyks ky hm bfirk [[[](611) qUM sfJf sfihb bfpu hmfrf](97) qum mfq ipqf hm bfirk qyry](268) avil alfh nUr Aupfieaf kudriq ky siB bMdy] eyk nUr qy siB jgu Aupijaf kAux Bly ko mMdy](1149) nf hm ihMdU nF muslmfn] alh rfm ky ipMz prfn](1136) (ieh sfry pRmfx gurU gRMQ coN hn) hF ihMdusqfn ivwc rihMdf iswK ihMdusqfnI qF ho skdf hY pr ihMdU nhIN. pfiksqfn ivwc rihx vflf iswK pfiksqfnI nf ik muslmfn. amrIkf ivwc rihx vflf iswK amrIkn nf ik eIsfeI. bfkI sR[amnjIq isMG igwl ny ikhf sI ik BfeI kfnH isMG nHfBf dI ilKI pusqk “ hm ihMdU nhIN” qoN ielfvf dwso ik iswK ihMdU ikAuN nhIN ? so asIN dwsx dI koisLsL kIqI hY pr ijs bMdy dI qswlI “ hm ihMdU nhIN” aqy gurU jI dy sLpwst iLlKy vfk ik “ nf hm ihMdU nf muslmfn”(1136) pVH ky jF ivcfr ky nhIN hoeI Aus dI hor lyKF qoN ikvyN hovygI? jrf ieDr vI iDafn kro awj muwK qOr qy afrIaf smfjI aqy aKOqI dsm gRMQ dy pujfrI tksflI sMpRdfeI zyrydfr iswKF nUM mwlo mwlI ihMdU drsf rhy hn. ies ivwc sB qoN vwD Xogdfn aKOqI dsm gRMQ df hI hY ijs ivwc iswKF nUM lv kuC dI aOlfd ikhf igaf hY-ijsnUM ieh lok gurU gRMQ sfihb jI dy brfbr pRkfsL krky gurU df sLrIk bxf ky, gurU dI sLryafm Gor inrfdrI kr rhy hn. aKIr qy asIN bynqI krdy hF ik sfzI iswKF dI ihMdUaF nfl koeI nPrq nhIN, asIN ihMdU, muslm, eIsfeI, musfeI, boDI jYnI sB df bxdf siqkfr krdy hF pr sfzI afpxI inafrI hoNd hY, asIN gurU dy iswK hF nF ik iksy dyvI dyvqy dy pujfrI ihMdU. hF iensfnIaq qOr qy asIN sfry sMsfrI iewk hF pr KyqrI, Drm aqy kOmIaq qOr qy sfzI vwKrI hoNd hY ik asIN iswK hF ihMdU nhIN. asIN sB nfl ipafr krdy hF nPrq nhIN, nPrq kyvl burfeIaF nfl krdy hF. asIN jbrI iksy df Drm nhIN bdldy aqy nF hI afpxf bdlx dI iejLfjq idMdy hF. asIN Bfrq ivwc rihx vfly BfrqI hF nF ik ihMdU. afE ihMdU iswK df JgVf Cwz ky iek pRmysLr dy bwcy bwcIaF huMdy hoey ieMnsfnIaq df pwlf PV ky iewk cMgy iensfn bxIeyN ikAuNik asIN sfry rwb dy bMdy hF.
pRo sfihb isMG jI dI vzmulI dyx gurbfxI ivafkrx aqy srl ivafiKaf
avqfr isMG imsLnrI
poR[ sfihb qoN pihlF sMpRdfeI zyrydfr gurbfxI dI ivafiKaf imiQhfs aqy vydFq dI rMgq dy ky krdy sn aqy awj vI kr rhy hn. iewk sLbd dy 40-40 arQ krny afpxI sMpRdfeI ividaf df ivKflf kIqf jFdf aqy msflydfr mno klipq sfKIaF suxf suxf ky sMgqF nUM gumrfh kIqf jFdf sI. muK qOr qy sMgq nUM afp gurbfxI pVHn ivcfrn qoN ieh kih ky dUr rwiKaf jFdf sI ik vyKxf ikqy gurbfxI glq pVH ky pfpF dy BfgI nf bx jfxf. dUsrf ieh pRBfv idwqf jFdf sI ik gurbfxI pVHnI pVfAuxI aqy ivcfrnI qF sMqF sfDF jF sMpRdfeI igafnIaF df hI kMm hY ikAuNik Auh tksflI hn. ies krky bhuq sfry zyiraF df jnm hoieaf ikAuNik hryk zyrydfr afpxI mrXfdf cMgI aqy zyrf vwzf dwsx lwgf. zyrydfrF nUM sMq, mhMq, bRhm igafnI aqy 108 sMq mhFrfj jI dy qKwls aqy izgrIaF idwqIaF jfx lwgIaF. ienHF sMpRdfeI zyrydfrF vloN hI Dfrimk rsmF kIqIaF krfeIaF jfx lwgIaF. Drm dy nF qy jwg, aKMz pfT aqy iekoqrIaF sLurU kr idwqIaF geIaF aqy pfT pUjf dIaF vwKrIaF vwKrIaF Bytf bMnH idwqIaF geIaF. gurbfxI dy aslI igafn aqy isDFq qoN axjfx rwK ky iswK iewk bhfdr kOm nUM BMbl BUisaF ivwc pf idwqf igaf. iekf bfxI ieku guru ieko sLbd vIcfr] dy isDFq qoN iQVkfa idwqf igaf. ievyN iswK vI zyrfvfd dy pujfrI bxf idwqy gey. ieh sB kuJ EdoN hoieaf jdoN mhFrfjf rxjIq isMG vyly gurmiq isDfqF, mrXfdf aqy iswKI dIaF mhFn pRMprfvF nUM awKoN ElHy krky snfqnI sMqF mhMqF nUM mhfnqf idMdy hoey lwKF kroVF dIaF jfiedfdF pRfprtIaF zyiraF dy nF lgvf idwqIaF geIaF. vwzy vwzy Drm asQfnF dy muKI vI zyrydfr jF ienHF zyiraF coN pVHy igafnI jF sMpRdfeI ivdvfn hI lgf idwqy gey. iPr jd pRo[ gurmuK isMG aqy ig[ idwq isMG vrgy pMQ drdIaF ny isMG sBf lihr pYdf krky kOm ivKy jfgRqI ilaFdI aqy mhMqF nUM soD ky Drm asQfn afidk gurduafry ajLfd krvfey. keI skUl, kflj afidk KolHy, ividak lihr pYdf kIqI. Drm pRcfrkF dI tRyinMg vfsqy Drm ividafly aqy imsLnrI kflj vI KolHy. ieAuN iswKF ivwc jfgRqI afeI pr ijvyN bRfhmx tfeIp ihMdU sfD pihly zyiraF ivwc Gus gey sn EvyN hI hux kysfDfrI sMpRdfeI aqy zyrydfr vI ienHF ividak aqy Drm adfiraF ivwc GusV gey. AunHF dy ivdvfn pRcfrk kQfvfck hox dy Twpy vI lwg gey pr hOlI hOlI pRcfr aqy mrXfdf snfqnI zyiraF vflI hI pRcfrn lwg pey aqy sLomxI kmytI ivKy GusVn ivwc vI kfmXfb ho gey. ies df pRqwK sbUq hY ik jd pMQ ny sLomxI kmytI dI agvfeI ivwc “iswK rihq mrXfdf” df KrVf iqafr kIqf qF aijhy vwzy kwd vfly spRdfeI igafnI aqy zyrydfr ies nUM mMnx qoN ienkfrI ho gey aqy afpxy zyiraF qy sMpRdfeI tksflF ivKy afpo afpxI mrXfdf aqy snfqnI kQf pRnflI muV bhfl kr idwqI. ig[ idwq isMG ny pfKMzvfd dy pVdy afpxIaF vzmulIaF ilKqF rfhIN PfsL kIqy aqy dieaf nMd vrgy GumMzI afrIaf smfjI nUM iewk BrI sBf ivKy mMUh qoVvF jvfb dy ky inruwqr kIqf. BfeI kfnH isMG nfHBf ny vI buhq sfrIaF buwkF ijvyN gurmiq suDfkr, gurmiq mfrqMq aqy mhFn kosL vrgIaF mhFn rcnfvF ilKIaF ijnHF ivwcoN gurbfxI ivafiKaf vfsqy bhuq sfry pRmfx pRkrx vfeIj iml jFdy hn aqy mhFn kosL qF mfnoN arQF df Kjfnf hI hY. BfeI vIr isMG jI ny bhuq sfrf sfihq ricaf, kudrq dI klf nUM klm dI kfnI nfl kivqf rfhIN ibafn kIqf. BfeI rxDIr isMG jI ny inrol gurbfxI kIrqn rfhIN grbfxI pRcfr nUM pihl idwqI aqy keI pusqkF dy nfl gurbfxI dIaF “lgF mfqrF dI ivlwKxqf” vI ilK ky gurbfxI arQF nUM smJx leI vzmulf Xogdfn pfieaf. pRo sfihb isMG jI jo bRfhmx Grfxy nfl sbMDq aqy sMsikRq dy AuWckotI dy ivdvfn sn jo iswKI ivwc pRvysL krky nwQU rfm qoN sfihb isMG ho gey, gurbfxI, PlfsPI aqy gurieqhfs dI zIplI stwzI krn lwg pey. Auh afpxI svYjIvnI ivwc ilKdy hn ik jd mYN gurU gRMQ sfihb jI df sihj pfT kIqf qF ieko sLbd keI rUpF ivKy iliKaf piVHaf qF mn ivwc sLMkf pYdf hoieaf aYsf ikAuN hY? qF rfq idwn iewk krky gurbfxI bfry BfrI Koj kIqI aqy gurbfxI arQF nUM suKYx smJx vfsqy gurbfxI ivwcoN hI “gurbfxI ivafkrx” dy isDFq lwBy ijnHF nUM ikqfb df rUp idwqf igaf. gurbfxI ivcfr dy nfl nfl dsF gurUaF df ieiqhfs iliKaf aqy gurmiq isDFq qy keI hor buwkF vI ilKIaF. Kfs krky gurbfxI df tIkf ilKxf sLurU kIqf ikAuNik pihly ijny vI tIky sn krIb sB nfl arQ krdy smyN imiQhfsk kQf khfxIaF sfKIaF afidk joV ky gurbfxI isDFqF nUM bRfhmxI, snfqnI vydFqI rMgq dy ky iswKI df Bgvfkrn kr idwqf igaf sI. ies sB kuJ nUM vfc ky hI bVI krVI imhnq nfl pRo[ sfihb isMG jI ny gurbfxI dI isDFqk ivafiKaf kIqI aqy ieh vI iliKaf ik ieh sMpUrn nhIN awgy hor vI Koj dI loV hY-KojI AupjY bfdI ibnsY” so awj hor vI ivdvfn ies pfsy lwgy hoey hn ikAuNik keIaF QfvF qy gurbfxI dy Bfv aqy isDFqk arQ kIqy qoN ibnf smJ nhIN pYNdI ijvyN “lyly kAu cUMGy iniq Byzu” (gurU gRMQ) lylf puwq aqy Byz mF hY jrf soco kdy mF vI pwuq nUM cuMGdI hY nhIN sgoN pwuq hI mF nUM cuMGdf hY so ieQy Bfv hY mfieaf rUpI Byz mn rUpI lyly nUM inqf pRqI cuMGI jf rhI hY Bfv afpxy mgr lfeI iPrdI hY. iesy qrHF keI pMkqIaF ivKy iewk sLbd iewko srUp ivwc iliKaf hY pr Aus dy arQ aqy Aucfrx vwKry vwKry hn ijvyN “ mohin moih lIaf min moih] gur kY sbid pCfnf qoih]” (gurU gRMQ) ieQy “moih” sLbd do vfrI afieaf hY aqy pihly “moih” df Aucfrx “moh” hY aqy arQ hn moh ilaf pr dUjy “moih” df Aucfrx hY “mohy” aqy arQ hn “myrf”. so Bfv hY ik mohn pRBU ny myrf mn moh ilaf hY. so ies “moih” sLbd nUM dovF QfvF qy mohy mohy nhIN piVHaf jf skdf pr gurbfxI ivafkrx qoN axjfx jF jfxbuwJ ky nF mMnx vfly dovF QfvF qy Aucfrx mohy mohy hI krI aqy pVHI jf rhy hn. ies krky aFm zyrydfr qF gurmiq ivdvfnF ivruwD boldy hI rihMdy hn ikAuNik AunHF dy hlvy mMzy nUM swt vjdI hY pr awj kuJ lok imsLnrI kfljF aqy XUnIvristIaF ivwc pVH ky aqy imsLnrI ivdvfn pRcfrk df Twpf lgvf ky vI pRcfr snfqnqf df hI krdy hoey pRo[ sfihb isMG jI ivruwD bolI qy ilKI jf rhy hn. QoVy idn pihly koeI pRo[ avqfr isMG ny pMjfb inAUj aqy pMjfb tfeIm aKbfrF rfhIN pRo[sfihb isMG aqy kuJ hor gurmqI ivdvfnF dI by loVI inMidaf kridaF afpxy mn dI BVfs kwZidaF aKbfrF dy pwqry kfly kIqy hn ijnHF ivwc bydlIl gwlF krky imiQhfsvfd, mno klipq sfKIvfd aqy axhoxIaF krfmfqF nUM bVfvf dy ky gurmiq isDfqF df BrvF ivroD kIqf hY. Xfd rwKo iswKI ivwc pUjf akfl kI, prcf sLbd df aqy dIdfr KLflsy df isDFq hY. iswKI ivKy pRQm pRmuK akfl purK pRmfqmF nUM mMinaF igaf hY, dUjy nMbr qy gurU dI mhfnqf hY ijs rfhIN pRmfqmF bfry igafn pRfpq huMdf hY. gurUaF ny afpxy afp nUM rwb nhIN sdvfieaf sgoN Aus dy syvk, dfs aqy dfsIaF, ZfZI sLfier afidk hI ikhf hY. iewQoN qwk ik “ ies jg mih purKu eyku hY hor sglI nfir sBfeI”(gurU gRMQ sfihb) aqy hor vI Purmfn hn “ so muK jlo ijiq khih Tfkuru jonI” iewQy Tfkr df arQ mflk hY jo sfrI dunIaF df mflk hY jo jmdf mrdf nhIN. gurU Bgq qF mF dy pyt qoN srIr krky jnmy vI aqy srIr krky mry vI. iesy krky AunHF ny srIrF nUM ibnsnhfr ikhf hY “ jo AupijE so ibns hY pro afj ik kflH]” hF gurbfxI ivKy gurUaF BgqF nUM rwbI rUp jrUr drsfieaf igaf hY ikAuNik Auh hmysLF iewk rwb nUM hI srAucqf idMdy sn. BwtF ny vI iesy sMdrB ivwc hI gurU Ausqiq kridaF gfien kIqf sI ik “afp nfrfiex klfDfr jg mih prvirAu” ] nfrfiex vfly gux Dfrn krky gurU nfrfiex rUp ho igaf. afpF aFm hI iksy dy cMgy gux dyK ky kih idMdy hF ik PlfnF qF rwb df hI rUp hY, so BwtF ny vI gurU ivwc rwbI gux dyK ky hI aYsf ikhf sI. poR[sfihb isMG jI ny vI gurUaF BgqF nUM hI Pflo kIqf hY nf ik iksy sMpRdfeI jF zyrydfr nUM. poR[sfihb isMG jI nfsqk nhIN sn ijnHF ny lwKF hI pRfxIaF nUM gurU isDFq nfl joiVaf aqy awj vI lwKF hI gurU pRymI AunHF dIaF ilKqF rfhIN gurU nfl juV rhy hn aqy gurbfxI df pRcfr kr rhy hn. gurU gRMQ drpn (gurbfxI df dsF poQIaF ivwc tIkf) AunHF dI pMQ nUM bl ik sMsfr nUM vzmuwlI dyx hY. gurU gRMQ drpn pVH vfc ky iswK nUM iksy sMpRdfeI zyrydfr jF lMby coly vfly kol jfx dI loV nhIN, jo hmysLF hI sLrDflUaF nUM zrf ky ik vyKxf ikqy gurbfxI glq pVHI geI qF pfp cVHygf dI rt lf ky afpxy mgr lfeI iPrdy hn aqy jnqf nUM blFeIz PyQ bxfeI jf rhy hn. iswK df arQ iswKxf hY jo sdf hI gurU df isiKafrQI hY nf ik iksy sMq mhMq sMpdRfeI zyrydfr df. aijhy ivdvfnF qo bcx dI loV hY jo iswKI nUM vydFq aqy imiQhfs dIaF aYnkF nfl vyKdy qy vfcdy hn. iswK aijhf kdy nhIN kr skdf aYsf qF iksy lflc jF eIrKf vws hI ho skdf hY. cfhIdf qF pRo[ sfihb isMG jI vrgy AuWckotI dy ivdvfnF qoN gurbfxI ivafiKaf dI syD lY ky gurbfxI nUM vwD qoN vwD smJx dI koisLsL krIey nF ik aijhy ivdvfnF qy ivruwD hI ilKI jfeIey. gurbfxI afpxy afp ivwc mukMml hY, ies dI ivafiKaf vydFqI, snfqnI aqy sMpRdfeI aYnkF lf ky nhIN kIqI jf skdI aqy sfKIaF aqy ieiqhfs vI gurbfxI isDFqF dI ksvwtI qy pUrf Auqrn vflf hI TIk mMinaF jf skdf hY. sLrdf vI igafn sihq hoxI cfhIdI hY nF ik aMnHI sLrdf jo igafn dy drvfjy hI bMd kr dyvy.
sfzI pMjfb PyrI (9 meI 2008-15 julfeI 2008) aqy aihm GtnfvF krIb bfrF sflF bfad amrIkf qoN pMjfb dI DrqI qy prqn df suBfg avsr imilaf. mn ivwc bVf AuqsLfh sI ik ijQy jMmy ply hF EQy jf rhy hF. mF bfp jo ibrD ho cuwky hn AunHF nUM 12 sflF bfad imlxf sI hor vI BYx Brf, sky sbMDI, irsLqydfr aqy dosq imqr. Kfs krky sRI drbfr sfihb aMimRqsr aqy imsLnrI kflj ijQoN dfs ny gurmiq ividaf iswKI hY. 9 meI nUM asIN dfs aqy hrismrq kOr Kflsf sfnPRFissko hvfeI awzy qoN pMjfb (Bfrq) nUM rvfnf ho gey aqy 10 meI nUM idwlHI eyarport qy jf AuWqry. idWlHI eyarport df rvweIaf kfPI awCf sI awj qoN krIb 15 sflF qoN pihlF nfloN.jd asIN ieMmIgRysLn krvf ky eyarport qoN bfhr inkly qF bwsF, tYksIaF aqy tYNpUaF vfly avfjF mfrn lwgy aqy asIN bws rfhIN idwlHI dy vwzy bws stYNz qy jf AuWqry ijWQy nrk df njfrf vyKx nUM imilaf. mwKI, mwCr, gMdgI dy Zyr aqy Puwt pfQF qy suwqy aqy ivlk rhy lok dyKy qF hrismrq kOr Kflsf kihMdI iCwt! ieh ieMzIaf hY, hMU!! ijQy gozy gozy bU af rhI hY, iewQoN dI srkfr df lokF dI ishq vwl koeI iDafn nhIN? kfPI dyr bws dI vyt krn qoN bfad hirafxf rozvyj dI bws rfhIN zrfeIvr nUM ikrfey qoN ielfvf vfDU pYsy dy ky cMzIgVH phuMc gey. rsqy ivwc hor bhuqf kuJ bdilaf nF dyiKaf pr hryk kol mobfeIl Pon jrUr dyKy. awgoN dfs df Cotf BfeI sqnfm isMG jo mohflI rihMdf hY aqy dfs df dosq jrnYl isMG sfnUM tYksI ivwc Gr 11 Pys mohflI lY gey ijwQy CotI BrjfeI iswmI (ismrnjIq) dy bnfey prONTy nfsLqf krky sON gey. jd dosqF imqrF nUM sfzy afAux df pqf lwgf qF imlx vfilaF dIaF BIVF lwg geIaF. iewk qF dfs dy imsLnrI pRcfrk aqy lyKk hox dy nfqy aqy dUsrf dfs dI isMGxI gorI jo amYrkn qoN isMG sjI hY nUM dyKx vfsqy ikAuNik sfzy lyK PotoaF iswK mfrg aqy rojLfnF spoksmYn aKbfr ivwc lok pVHdy sn. iPr hPqy ku bfad asIN rfmfmMzI (jlMDr) ijWQy dfs qoN Cotf BfeI idlfvr isMG rihMdf hY, dfs dy mfqf ipqf jI vI EQy rih rhy sn jo bVy sflF qoN sfzI vyt kr rhy sn ik pqf nhIN kdoN afAuxgy? sfnUM iml ky gd gd ho gey ijvyN pUrn nUM iml ky mF dIaF awKF ivwc rosLnI af geI sI kuJ ievyN hI dfs dy mfqf jI ijnHF nUM dfs dy iBafnk aYksIzYNt dI Kbr imlx qoN bfad iqMn vfrI hfrt atYk ho cuwkf sI nON brnON ho gey. iPr iewQoN hI iswDy sRI drbfr sfihb aMimRqsr phuMc gey jo iswKF df kyNdrI asQfn hY aqy ijhdy nfl hryk iswK dIaF BfvnfvF juVIaF hoeIaF hn. iewQy aihm GtnF vfprI-nYnsI qobsmYn qoN isMG sj ky bxI hrismrq kOr Kflsf ijs ny XhUdIaF dI bolI hIbro ivwc jpujI sfihb jI df tRFslysLn kIqf hY, dI kfpI nfl lY ky bVy hI cfa nfl sRI drbfr sfihb aMimRqsr ivKy nq msqk hoeI aqy sLRomxI kmytI nUM ieh tRFslysLn sONpxf cfihaf. sLRomxI kmytI skwqr sR virafm isMG dI gYr hfjLrI ivwc mIq skwqr sR mihMdr isMG jI nUM imly qy afpxI iviQaf dwsI qF AunHF ikhf ieh myry vws dI gwl nhIN qusIN sLRomxI kmytI pRDfn sR avqfr isMG mwkV nUM imlo, qF asIN imlx dI bVI koisLsL kIqI pr inrfsLf hI pwly peI ikAuNik vwzy lIzrF nUM imlxf aFm bMdy dy vws dI gwl nhIN. jd asIN inrfsL ho ky muV rhy sI qF pRDfn dI sikAurtI gfrd nUM puiCaf qF AunHF ny sfnUM ikhf ik pRDfn sfihb akfl qKq qoN af rhy hn qusIN sfhmxy drvfjy qy KV jfE EQy iml jfxgy qF asIN AuzIk c’ KV gey QoVI dyr bfad Auh afpxy lfE lsLkr nfl afey qF asIN Pqhy bulfeI aqy hrismrq kOr Kflsf ny afpxI iviQaf dwsI qF AunHF ikhf quhfzI koeI hor iewCf hY qF hrismrq ny ikhf vfihgurU dI bKisLsL hY pr myry mn ivwc kyvl iewk hI iewCf bfkI hY ik mY afpxy mrn qoN pihlF sRI drbfr sfihb aMimRqsr ivKy iewk sLbd df kIrqn krF jF gurU gRMQ sfihb jI qoN hukmnfmF lvF.ieh sux ky ijvyN pRDfn jI dy pYrF QwilEN imwtI inkl geI qy GiVaf GVfieaf jvfb idwqf bIbIaF iewQy kIrqn nhIN kr skdIaF qF hrismrq kOr Kflsf ny ikhf ik myN sfry DrmF dI stwzI kIqI hY kyvl iswK Drm hI aOrq nUM brfbr dy aiDkfr idMdf hY mY gurU nfnk jI dI bfxI “so ikAuN mMdf afKIaY ijiq jMmY rfjfn” pVH ky afeI hF qF vI pRDfn ny nFh kr idwqI qF hrismrq ny ikhf quhfzy vI vws dI gwl nhIN mYnUM lwgdf hY ik iewQy hux srkfrI kbjf hY jF lMby coilaF vfly sfDF dI mrXfdf iewQy lfgU hY aqy ikhf jy bIbIaF quhfnUM jMm skdIaF hn, GrF qy lMgrF ivwc rotIaF pkf skdIaF hn aqy dunIaF Br dy sfry kMm kr skdIaF hn iPr kIrqn ikAuN nhIN kr skdIaF? jd ik ieiqhfs gvfh hY ik mhFrfjf rxjIq isMG dy rfj qoN pihlF aijhf huMdf sI. sR jwsf isMG afhlUvflIaf dy siqkfrXog mfqf jI drbfr sfihb ivwc kIrqn krdy sn. ieh pRQf aMgRyjI rfj smyN mhMqF dy kbjy vyly bMd hoeI qF pRDfn sfihb jI kMn vlyt ky cldy bxy. iPr hrismrq kOr drbfr sfihb aMdr geI aqy afpxI sLrDf pUrI krn vfsqy AuWprlI Cwq qy jo vwzy akfr vflI hwQ ilKq bIV hY qoN pfTI isMG dy pfT krdy smyN sfeIz qy KVky hukmnfmF pVH ilaf. iPr asIN vfips jlMDr af gey aqy imsLnrI kflj ropV dy cyarmYn sR gurbKsL isMG jI nUM imly ijnHF jy sfzf kQf kIrqn df smF gurduafrf gurU qygbhfdr mfzl tfAun ivKy rKvf idwqf. kIrqn qoN bfad kmytI ny isropf aqy snmfn icMnH dy ky snmfnq kIqf iPr ipMz qwlx dy dIvfn dI hfjrI Br ky vfps mohflI af gey. kuJ pfxI nF muafPk afx, jordfr grmI aqy ibjlI dy vwzy vwzy kwtF krky bImfr ho gey. nYnsI hrismrq kOr Kflsf nUM qF mlyrIaf ho igaf ieAuN asIN lMbf smF bImfr rihx krky bhuqIN QFeIN nhIN jf sky. AunHI idnI hI qKq ptny dy pujfrI ig[ iekbfl isMG jI ny poR: drsLn isMG jI nUM aKOqI dsm gRMQ dI aslIaq ibafn krn krky pMQ coN Cyk idwqf sI nUM jvfb idMdy hoey asIN ptnf sfihb jI dy jQydfr nUM rojLfnf spoksmYn rfhIN drsfieaf ik gurbfxI df hryk sLbd hI iswK vfsqy hukmnfmF hY nf ik aKOqI jQydfr jo afpxy akfvF dy afsry cldy hn aqy ikV kwZHdy hoey ivroDI pfrtI dy afgUaF nMU afey idn pMQ coN CykI jFdy hn aqy gurU gRMQ sfihb jI dy brfbr aKOqI dsm gRMQ pRkfsL krvfeI jf rhy hn.ieh Kbr spoksmYn ny lfeI sI. cMzIgVH-mohflI dy sB gurduarf pRbMDkF aqy sMgqF ny sfnUM Drm pRcfr df mOkf idwqf aqy vwD qoN vwD snmfn idwqf. asIN krIb hryk styj qy dwisaf ik gurU gRMQ dI bfxI ny nYnsI df jIvn ikvyN bdilaf qy ikhf jy nYnsI dy jIvn ivwc qbdIlI af skdI hY qF iPr asIN qF jMmy ply hI pMjfbI mF bolI dI god ivwc hF, sfzf klcr vI pMjfbI hY aqy asIN pMjfbI pVH, ilK aqy bol skdy hF iPr kI kfrn hY ik asIN afp pfT, kIrqn aqy vIcfr krn dI QF sB kuJ Tyky qy hI krI krfeI jf rhy hF? asIN bhuqy gurU gRMQ sfihb jI nUM Cwz ky lMby coly vfly sfDF dy zyiraF qy nwk rgVdy qury iPrdy hF. awj ieny pMjfb ivwc ipMz nhIN ijMny sfDF ny zyry bxf rWKy hn aqy dohIN hwQIN sfnUM luwt rhy hn.sfzy pRcfrk qy sfD lfxf vI sLihrF aqy ivdysLF nUM hI BwjI jf rhy hn ipMzF vwl nUM mUMh nhIN kr rhy qFhIEN hI sODf sfD vrgy ipMz-ipMz ivwc afpxI JUTI dukfn dIaF bRFcF KolI jf rhy hn. iesy smyN dOrfn hI asIN sfihbjfdf juJfr isMG gurmiq imsLnrI kflj ropV vI gey ijwQy dfs ny gurmiq dI muZlI ividaf pRfpq kIqI hY. iewQy pRo minMdr isMG ny kflj dy mjUdf ividafrQIaF nfl sfzI mulfkfq krvfeI.ijwQy sfzy vyly 1983-85 vyly koeI iblizMg nhIN sI aqy ruwKF Qwly hI pVHdy sF iPr sR jsbIr isMG sfbkf ipMRsIpl ny afpxf iewk purfxf murgI Kfnf kflj nUM vrqn leI idwqf hoieaf sI EQy awj aflIsLfn iblizMg bxI hoeI hY. iPr asIN gurmiq igafn imsLnrI kflj luiDafnf ivKy vI gey ijwQy ipRMsIpl kMvr mihMdr pRqfp isMG aqy cyarmYn sR ieMdRjIq isMG rfxf jIaF ny sfnUM bhuq mfn idwqf aqy hornF gurduafiraF qoN ielfvf gurU klgIDr isMG sBf luiDafnf ivKy ijwQy tI[vI cYnl vI cldf hY sfzf Drm pRcfr df smF rKvfieaf iewQy vI kmytI ny sfnUM isropf aqy snmfn icMnH dy ky snmfnq kIqf. iesy smyN dOrfn asIN pMQ dy mhfn ivdvfn ig[ rxjoD isMG imsLnrI PgvfVy vfly aqy BfeI hrBjn isMG imsLnrI ropV vfilaF dy Gr vI gey jo dfs dy klfs PYlo hn. iPr asIN anMdpur sfihb dy drsLn kIqy qy muVdy smyN iewk purfny dosq vIr inrml isMG jI dy dy Gr CotI QlI vI gey. ies qoN bfad sfzf imlfp ipRMsIpl rvI isMG nfl hoieaf jo ies vyly cMzIhVH ivKy rhy rhy hn.ienHF dy igRh ivKy vI do idn rhy aqy ienHF ny vI sfzy bhuq sfry Dfrmk pRogRfm buwk kIqy. cMzIgVH ivKy hI sfzf imlfp Kflsf pMcfieq dy muKI sR rfijMdr isMG jI nfl hoieaf ijnHF vI sfzy bhuq sfry pRogRfm krvfey aqy sfzy nfl afpxy Gr ivKy ieMtRivAU vI kIqI.iewQy hI sR gurbIr isMG iswK imsLnrI aqy sYktr-46 dy gurmuK pRDfn sR kysr isMG jI ny sfzI buikMg gurduafrf isMG sBf isLmlf ivKy krvf idwqI ijQy jf ky grmI qoN aqy pRdUsLq vfqfvrx qoN rfhq imlI. iewQoN dI kmytI ny sfnUM sLpYsLl smF Drm pRcfr leI idwqf aqy aKIr qy sMgq dI asIs rUpI sropf bKisLsL krdy hoey ikhf smF QoVf hY nYst tfeIm pUrf hPqf pRcfr kirE. dsm gRMQ ivroDI PrMt dy isMGF nfl vI myl hoieaf, dsm gRMQ df ilKfrI kAux df lyKk sR jsibMdr isMG vI sfnUM imilaf aqy dUjf Bfg vI sfnMU ByNt kIqf.iesy smy dOrfn bIbI suirMdr kOr inhfl, sR atvfl, sR iZwloN, zf[ iqRlocn isMG jI, sR suKdyv isMG spoksmYn, krnl gurdIp isMG, zf[ hrijMdr isMG idlgIr afidkF nfl myl hoieaf.ijnHF sBnf dI bdOlq sfzI mulfkfq rojLfnF spoksmYn dy myn afiPs ivKy bIbI jgjIq kOr nfl hoeI aqy AunHF ny sR joigMdr isMG muK sMcflk aqy sMpfdk rojLfnf spoksmYn nfl sfzI glbfq krvfeI, ijnHF ny bVy ipafr nfl sfzy nfl ivfr vtFdrf kIqf aqy ieMtRivAU dI zyt dy idwqI. dUjI aihm GtnF-iesy smyN dOrfn dfs dI BqIjI mnjIq kOr df anMd kfrj jo rfmfmMzI dy isMG sBf gurduafry hoieaf. ijwQy bIbI hrismrq kOr Kflsf ny anMd kfrj smyN grbfxI kIrqn, lfvF df pfT aqy hukmnfmF lY ky iewk imsfl kfiem kIqI ik iswK Drm ivKy bIbIaF vI Dfrimk rsmF krvf skdIaF hn.ies anMd kfrj ivwc gurduafrf kmytI qy hor ivdvfn sjnF qoN ielfvf pMQ dy isrmOr kQfvfck ig[ rxjIq isMG imsLnrI hYWz gRMQI gurduafrf sYktr-34 vI pDfry hoey sn AunHF vI sBfg joVI nUM gurmiq rfhI AupdysL idqf. anMd kfrj qoN ivhly ho ky asIN iswDy cMzIgVH cly gey ijQy sfzI ieMtRivAU krnl gurdIp isMG jI ny bIbI jgjIq kOr aqy spoksmYn dy pRiswD pwqrkfr sR sqnfm isMG nfl krvfeI jo 7 julfeI 2008 nUM rojLnf spoksmYn ivwc CpI ijs df smwrQn bIbI jgIr kOr sfbkf pRDfn sLRomxI kmytI, bIbI ikrnjIq kOr, sR qrsym isMG Drm pRcfrk idwlHI gurduafrf pRbMDk kmytI, ivdysLF dIaF sMgqF aqy ryzIE pMjfb ieMglYNz ny tfk sLoa krky kIqf aqy zyrf bwsI dIaF sMgqF sLpYsLl hrismrq kOr Kflsf nUM imlx afeIaF qy ikhf ik asIN ies ieMtRivAU dIaF kfpIaF krky afpxy ielfky c’ vMz rhy hF ik iewk gorI amrIkn jo sfdy bfxy ivwc iswKI df pRcfr kr rhI hY df sfzIaF EnHF DIaF BYxf qy pY sky jo afpxy klcr aqy gurbfxI qoN tuwt ky BVkIly PYsLn krky iswKI nUM dfg lf rhIaF hn. iPr asIN “eyks ky hm bfirk” dI kfnPrMs ivKy sLfml hoey ijQy “eyks ky bfrk jQybMdI” dy mYNbrF dI BrrvIN kfnPrMs nUM sR joigMdr isMG jI sMboDn kr rhy sn.ijQy iswKI df pRcfr aDuink ZMgF qy sfDnF nfl ikvyN krnf hY dI ivcfr kIqI geI ijs ivwc krIb sB nUM afpxy ivcfr pysL krn df KuwlHf swdf idwqf igaf aqy nYnsI qobsmYn qoN isMG sjI bIbI hrismrq kOr Kflsf qy dfs ny vI afpxy ivcfr pysL kIqy.ies mIitMg ivKy 50 aijhy ivdvfn swjn ley gey jo gurmiq dy iksy vI msly bfry GoK ky ivcfr kiraf krngy aqy “eyks ky bfirk jQybMdI” dy pRbMDkI mYNbr vI bxfey gey. krIb sB ny rojfnf spoksmYn dI BrvIN qfrIP kIqI aqy kuJ dy pRsLnF df AuWqr sR joigMdr isMG jI ny bf dlIl idwqf. aKIr bIbI hrismrq kOr Kflsf ny “ sUrf so pihcfnIaY jo lrY dIn ky hyq” bVI tMubvIN avfjL ivwc gf ky sBnf nUM vwD qoN vwD spoksmYn dI mdd krn aqy sihXog dyx dI pRyrnf kIqI.iPr QoVy idnF bfad iewk hor mIitMg jo KyqrI sI atYNz krky asIN amrIkf vfps prq afey hF ies dy nfl hI asIN pMjfb dIaF smUMh sMgqF, ivdvfnF, pRbMDkF aqy gurmiq nUM smripq aDfiraF aqy imsLnrI kfljF aqy spoksmYn df qih idloN DMnvfd krdy hF ijnHF jy sfnUM bhuq ipafr idwqf. ies GtnF qoN ivdysLF dy gurU GrF nUM vI pMQ nUM smripq pRcfrkF vwl iDafn dyxf cfhIdf hY qF ik lMby coly aqy nMgIaF lwqF vfly zyrydfrF qoN kOm df KihVf Cuzfieaf jf sky jo akfl qKq sfihb jI dI mrXfdf qoN hI bfgI hn. awj iswK kOm df krIb 12 kroV grIb qbkf sVkF aqy JONpVIaf ivKy rul irhf hY ijnHF nUM mdd dI loV hY nf ik hwty-kwty sfDF nUM kOm df srmfieaf ltOx dI jo sfzf Kf ky iPr sfzIaF hI DIaF BYxF dI iejLq nfl Kyzdy hn. jy avqfr, Bgq aqy gurU sihbfn igRhsqI ho skdy hn qF ieh zyrydfr sfD ikAuN nhIN? kI ieh lok gurUaF BgqF qoN vwzy hn? ijdx asIN vfps afAuxf sI Aus idn gurduafrf lMibaF muhflI dy muwK syvfdfr sMq mihMdr isMG jI aqy pRo[ ggndIp isMG ggn jo gurU Gr ivKy PrI kIrqn isKlfeI akYzmI clf rhy hn EnHF ny akYzmI ivKy bulf ky sLpYsLl snmfn kIqf aqy bIbIaF dy drbfr sfihb ivKy kIrqn krn df smwrQn kIqf aqy sRLomxI kmytI dy bIbIaF nUM kIrqn nF krn dyx dy rvweIey dI jordfr sLbdF ivwc inKyDI kIqI. jrf soco! awj ieDr iDafn dyx dI aiq jrUrq hY, pVHdy suxdy sB df DMnvfd. aKbfrF vfly vIrF dI vI bVI imhrbfnI hoyvygI jo Drm pRcfr nUM muwK rwK ky ies iviQaf nUM KulHidlI nfl Cfp ky gurU dIaF KusLIaF pRfpq krngy.
nYnsI qobsmYn (hrismrq kOr Kflsf) dI ieh ipkcr iswKI ivKy pRvysL krn qoN pihlF dI aqy bfkI bfad dIaF hn. Bf[ avqfr isMG imsLnrI aqy bIbI hrismrq kOr Kflsf (510-432-5827) Guru Granth Parchar Mission of USA Inc. PO BOX 65, Hayward CA 94543,
lokF dI holI aqy isMGF df holf mhwlf avqfr isMG imsLnrI (510-432-5827) holI sMsikRq df sLbd hY, holf PfrsI aqy mhwlf arbI dy sLbd hn. holI hrnfksL dI BYx hoilkf qoN bixaF mMinaF jFdf hY. holy df arQ hwlf bolnf aqy mhwlf ijs QF nUM Pqy krky pVfa kIqf jfvy. holI Bfrq df iewk imiQhfsk aqy pOrfixk iqAuhfr hY. ijsdf mUl sMbMD pRclq bRfhmxI vrxvMz nfl hY pr iesdy Ault holy mhwly df sbMD sLsLqR ividaf aiBafs nfl hY. ijs df afrMB sMn 1700 (sMmq 1757 cyq vdI pihlI) nUM anMdpur sfihb ivKy holgVH dy sQfn qy dsvyN pfqsLfh gurU goibMd isMG jI ny afp kIqf. ienHF donF iqAuhfrF dI ivcfrDfrf ivwc ijmIN asmfn df Prk hY. pMQ dy mhfn ivdvfn BfeI sfihb BfeI kfnH isMG jI nfBf ny holy mWhly aqy ‘holI’ bfry ies qrHF iliKaf hY ‘‘XuD ividaf dy aiBafs nMU inwq nvF rKx vfsqy klgIDr jI dI clfeI hoeI rIq anusfr cyq vDI iewk nMU isKF ivwc holf mhwlf huMdf hY ijs df holI dI rsm nfl koeI sMbMD nhIN. ‘mhlf’ iek pRkfr dI msnUeI lVfeI hY. pYdl, GoV-svfr qy sLsqrDfrI isMG do pfisaF qoN iek Kfs hwmly dI QF AuWqy hmlf krdy hn. klgIDr jI afp ies bnfAutI lVfeI nMU vyKdy aqy dohF dlF nMU loVINdI sLsLqR ividaf idMdy sn. ijhVf dl jyqU huMdf Aus nMU sjy dIvfn ivKy isropf bKsLdy sn. asIN sfl ipCoN ieh rsm nfm mfqR pUrI kr Czdy hF pr lfB kuJ nhIN AuTfAuNdy. hFlFik sLsqr-ividaf qoN anjfx iswK, Kflsf Drm dy inXmF anusfr aDUrf iswK hY" iesy ivsLy qy BfeI sfihb hor ilKdy hn ‘‘sLok hY ik hux isKF ny sLsqr ividaf nMU afpxI kOmI ividaf nhIN smiJaf, isrP POjIaF df krqb mMn ilaf hY. jdik dsmysL jI df AupdysL hY ik hr iek isK pUrf ispfhI hovy aqy sLsqr ividaf df aiBafs kry ies qoN ibnF iswK aDUrf hY. dyKo! bRfhmx ny ijQy mnuwKqf nUM jfqF-pfqF dy aDrf qy cfr vrnF bRfhmx, KqrI, vYsL aqy sLUd ivwc vMizaf EQy iqAuhfr vI vwKry vwKry vMz idwqy ijvyN vYsfKI AuWqm hox krky bRfhmx, dIvflI KqrI, dusLihrf vYsL aqy holI sLUdrF leI inXq kr idwqI. rwbI BgqF aqy gurU sfihbfnF ny bRfhmx BfAU df pol Koldy hoey jnqf nUM drsfieaf ik hryk iensfn jo bRhm nUM ibMddf hY Bfv pRBU nUM Xfd krdf hoieaf ividaf ivcfrdf hY Auh bRfhmx hY. jd afpxy aqy dUijaF dy hwkF keI jUJdf hY Auh KWqRI hY. jo Drm dI ikrq krky afpxf aqy dUijaF df pyt pfldf hY Auh vYsL hY aqy mnuwKqf dI syvf krdf hY qF sLUd hY. Bfv ieh cfry gux hryk ivakqI Dfrn kr skdf hY. Aus nUM bRfhmx BfAU jF iksy Dfrmk kfjLI muwlF, pMizq-pfdrI afidk dI muQfjI dI loV nhIN. holf mhwlf-ieh sLsLqR ividaf, axK gYrq, ajLfdI aqy cVHdI klf df pRqIk iewk ivlwKx iqAuhfr hY. holI dy mhwqv nUM Buwl ky sdIaF qoN rMg rlIaF mnFdy af rhy lok, afpxI axK gYrq gvf inhwQy ho jLflm mugl hkUmq dI gulfmI kbUl kr cuwky sn. Aus vyly koeI sLsLqR nhIN sI rwK skdf, isr qy pwg nhIN sI bMnH skdf, isLkfr nhIN sI Kyz skdf aqy ijs dy aMdr ieh DfrnF bx cuwkI sI ik-kMm hmfrf qolx qwkVI. nMgI krd kdy nhIN pkVI. icwVI AuWzy qAu hm zr jfeyN. dusLmx sy kYsy lV pfeyN. aijhy sihmy hoey lokF aMdr sLsLqRDfrI ho ky, CfqIaF qfx ky, vYrIaF df mukfblf krn df aQfh bl Brn leI gurU klgIDr ny sLsLqR ividaf, GoV svfrI, isLkfr Kyzxf aqy dsqfrF Aupwr Prly sjfAuxf afidk holy mhwly dy jMgI krqb zMky dI cot nfl sLurU kIqy. mwCI mwCr mfrn qoN zrn vfly sLyrF df isLkfr krn lwg pey. KLflsy ny sLsLqRDfrI ho ky jLflm mugl hkUmq dIaF jVF Bfrq ivwcoN AuKyV ky Kflsf rfj kfiem kIqf aqy iPr kfPI smyN bfad BfrI kurbfnIaF dy ky aMgRyjF qoN Bfrq nUM vI ajLfd krvfieaf. awj vI hr ajLfd dysL BfvyN Aus dI iksy dUjy dysL nfl jMg nhIN vI lwgI hoeI iPr vI afpxI POjL nUM inqf pRqI jMgI aiBafs krvfAuNdf rihMdf hY. so holf mhwlf Piqh aqy ajLfdI df vI pRqIk hY. kvI inhfl isMG ny vI Kflsy dy cVHdI klf dy boilaF df ijLkr krdy hoey holy dI ivlwKxqf ieAuN drsfeI hY- brCf Zfl ktfrf qygf, kVCf dygf golf hY. Ckf pRsLfd sjf dsqfrf, ar krdOnf tolf hY. suBwt sucflf ar lwK bfhf, klgf isMG scolf hY. apr muCihrf dfVf jYsy, qYsy bolf holf hY. sqsMgIaF dI afqmk holI df ijLkr gurbfxI ivKy pihly hI af cuwkf hY-afj hmfrY bny Pfg] pRBsMgI imil Kyln lfg] holI kInI sMq syv] rMgu lgf aiq lfl dyv](pMnf-1180) Bfv jd sqsMgI syvf ismrn ivcfr rUpI holI Kyzdy hn qF AunHF dy ihrdy rUpI kpVy qy pRBU ipafr df gUVf rMg lwg jFdf hY. CyvyN pfqsLfh ny pMQ nMU bfkfiedf sLsqrDfrI kIqf aqy hkUmq nfl cfr jMgfN lVIaF. cohF ivwc hI afp jI ny PLqy hfsl kIqI. gurgwdI sONpx smyN afp jI ny gurU hir rfie sfihb jI nMU 2200 sLsqrDfrI GoV svfr POj dI spurdgI kIqI aqy nfl hI hukm kIqf ik ienHF POjF nMMU bfkfiedf kfiem rKxf hY. spsLt hY ik jy POjF nMU kfiem rwKxf hY qF AunHF dy aiBafs vI cldy hI rihxy hn. aMq gurU goibMd isMG jI ny kOm dy bfkfiedf juJfrU hox df aYlfn vI kr idwqf. ikRpfn nMU pMjF kkfrF ivwc sLfml krky iswKI pihrfvy df sdf vfsqy aMg bxf idwqf igaf. iPr holy mhwly rfhIN sLsqr ividaf dy aiBafs vflf ieh nym vI pwkf kr idwqf. ies qoN vwzf hor koeI sbUq nhIN ik holf mhWlf arMB krky, gurU jI ny isKF nUM afp hI ieh ihdfieq vI kr idwqI ik Auh sLsqr ividaf df aiBafs sdf jfrI rKx.
afE hux holI bfry ivcfr krIey. holI iewk imiQhfsk pOrfxk iqAuhfr hY. bRfhmx mwq anusfr vrx-vMz ivwc idRVqf ilafAux vfsqy ijwQy hryk vrx vfsqy jMJU, qy ies nUM pfAux dy ZMg aqy smyN vwKry-vwKry hn. iPr vrxf anusfr nfvF dI vMz aqy hor nym bxfey. ies qrHF bRfhmx vrg ny afpxy vfsqy ivsfKI, vYsLF vfsqy idvflI, KWqrIaF vfsqy dusihrf aqy sLUdrF vfsqy holI df iqAuhfr pRclq kIqf. mUl rUp ivwc ieh bRfhmxI iqAuhfr hY ijvyN ik-iek pOrfixk kQf anusfr hMkfrI hrnfKsL ny isLv qoN vr pRpfq kIqf ik ‘‘aMdr jF bfhr, idny jF rfqIN, mnuK jF psLU iksy qoN nf mrF.’’ aijhf vr pRfpq krky Auh vwzf jLflm bn igaf aqy aYlfn kr idqf ik koeI pRmfqmf nMU nf jpy aqy sfry myrf hI jfp krn. krqfr dI krnI, Gr ivwcoN hI, hrnfKsL df puwqr pRihlfd ies gloN ivroDI ho igaf aqy “rfm rfm” jpx aqy pRcfrn lwgf. ies krky hMkfrI ipqf hrnfksL ny Aus nMU phfV qoN diraf ivwc suwtky Bfv hr ZMg nfl mrvfAux df jqn kIqf pr pRmfqmF ny hr vfrI pRihlfd dI rwiKaf kIqI. pRclq khfxI anusfr aMq hrnfKsL dI BYx holkf ny qp krky isLv pfsoN iewk dupwtf pRpfq kIqf sI. ijs nMU AuWpr lYx qoN bfad awg Aus Aupr asr nhIN sI kr skdI. hrnfKsL dy khy qy, hoilkf afpxy BxyvyN pRihlfd nUM godI ivwc lY ky bldI awg dI icKf qy bYT geI. krqfr dI krnI, Auh duwptf hoilkf qoN AuWzky, pRihlfd AuWqy jf ipaf. hoilkf sV ky svfh ho geI aqy pRihlfd bc igaf. aMq awg nfl qpf ky lfl kIqy lohy dy QMmH nfl pRihlfd nMU jwPf mfrn df hukm hoieaf. mnOq hY ik TIk Aus smyN pRmfqmF ny nrisMG df rUp Dfrky, pRihlfd nUM bcf ilaf aqy hrnfKsL nUM dihlIj qy iqKy nOhF nfl PfV ky doPfV kr idqf-hrnfksL nKIM ibdfiraf[[[[[[][ sRI gurU gRMQ sfihb jI ivwc ieh Gtnf nfmdyv jI, Bgq kbIr jI aqy qIjy pfqsLfh dI bfxI ivc 4 vfrI (pMnf 1154, 1165, 1194 aqy 1133) qy drj hY. lokfeI nMU ieh smJfAux vfsqy ik mnuwK BfvyN iknHF vI jLflm jF hMkfrI ho jfvy, pRBU afpxy ipafiraF dI sdf lfj rwKdf hY. Xfd rhy ik pRclq kQf anusfr ieh khfxI khy jFdy Aus sqjug dI hY, jdoN dsLrQ puwqr rfm ajy pYdf vI nhIN sI hoieaf. ies krky ieQy krqf rfm dI gwl hY, dsLrQ puwqr rfm dI nhIN. holI dy iqAuhfr nUM mnfAux vfly sWjx, ies Gtnf nMU afDfr bxfky, rfq nMU holI jlFdy hn. ies qrHF ies nUM hoilkF dI rfK mMnky, svyry Aus rfK nMU Auzfieaf jFdf hY. sRI mdu Bfgvq purfx dI iewk kQf anusfr, ijwQy gopIaF ny ikRsLn jI nfl rMg afidk Auzf ky KUb holI KyzI. AWuQy ies kQf nMU bVf kfmuk bxfky pysL kIqf igaf hY ijs df iswtf awj kl vI gokul, mQurf, ibRMdfbn dI holI ivwc ajyhIaF kfm KyzF afm hn. ies iqAuhfr smyN lokIN iewk dUjy qy kyvl rMg-gulfl hI nhIN, blik icwkV, gohf, luwk aqy gMdgI afidk suwt ky ies iqAuhfr nMU mnfAuNdy hn. holI dyy iqAuhfr nMU sLrfbF AuWzdIaF hn aqy keI JgVy-Psfd-lVfeIaF aYksIzYNt aqy kql qIk huMdy hn. sLrfb dy nsLy ivwc keI BUqry lok, ies ivgVy hoey vfqfvrx df afpxy ZMg nfl pUrf lfB AuTfAuNdy aqy apxIaF dusLmxIaF kZdy hn. ienHI idnIN hspqflF ivwc jf ky aijhy njLfry, afm dyKy jf skdy hn. jvFn bwcIaF aqy iesqrIaF nfl Bwdy mjLfk, ies iqAuhfr dI hI dyx hn. Bfrq ivwc, AupRokq ikRsLn jI vflI Gtxf nUM afDfr bxf ky sB qoN vwD holI mQurf, gokul aqy ibMdrfbn ivwc hI KyzI jFdI hY. Dfrimk-iqAuhfr dy bhfny anykF kfm-AuksfAu aqy asLlIl, lwjfhIn KyzF KyzIaF jFdIaF hn pr gurU dr qy holI df iqAuhfr rMgF-gulflF afid dy ZMg nfl mnfAuxf pUrI qrHF vrijq hY. akfl purK dy bKsLy suMdr kysfDfrI srUp dI byadbI krn jF krfAux df sfnMU koeI aiDkfr nhIN aqy nf hI holI dy ies ZMg nfl gurmiq sihmq hY. holy mhwly df mhwqv hor vI spsLt ho jFdf hY jdoN asIN iswKI dy mUl isDFq ‘dyg-qyg Pqih’ vfly sLbdF vwl iDafn krIey qF. gurU kIaF sMgqF nMU gurdyv ny, ijwQy ‘kVfh pRsLfd’ aqy ‘gurU ky lMgr’ afid nUM ‘dyg aQvf dygF’ kihky bKisLaf hY AuQy nfl hI nIXm hY ik ibnF ‘ikRpfn Byt’ ‘kVfh pRsLfd’ dI dygL vI nhIN vrqfAuxI aqy nf hI CwkxI hY. kuJ swjx ‘kVfh pRsLfd’ dI dygL dy ikRpfn Byt krn nMU ‘Bog luafAuxf’ smJdy hn. gurU drbfr ivc Bog luafAux df koeI ivDfn hY hI nhIN. Bog luafAux dI pRQf qF dyvI-dyviqaF aQvf mUrqIaF dy pujfrIaF dI hY. gurU dr qy qF, iswK Drm dy mUl isDFq ‘dyg-qyg Pqih’ dy afDfr qy jo ikRpfn Byt df inXm hY Aus df iswDf arQ iehI hY ik gurisK ny sLsqrF nMU Bulf ky dygF vfsqy hI nhIN rih jfxf. ‘qygL’ Bfv sLsqrF nMU Bulf ky gurU dr dIaF sMgqF nMU dygL Cwkx df vI hwk nhIN. guriblfs pfqsLfhI dsvIN aiDafX 23 ivwc isKF vfsqy ies bfry dsvyN pfqsLfh vloN ies pRkfr hukm hY |