|
|
ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਫਾਂਟ ਇੱਥੋਂ ਡਾਊਂਨਲੋਡ ਕਰੋ
|
(ivwclI gwl) afbfdI kMtrol iksy vI isafsI pfrtI dy eyjMzy qy nhIN hY.
bIirMdr isMG iZwloN aYzvokyt
afbfdI dy nvyN aMkiVaF anusfr pMjfb dI afbfdI pOxy iqMn kroV ho geI hY. Bfrq ivwc afjLfdI qoN pihlF vfly qyqI kroV dyvI-dyvqy iewk arb aqy iewkI kroV ho gey hn .sfzI kuwl DrqI dunIaF df ZfeI PIsdI hY qy dunIaF dy isrP zyZ PI sdI kudrqI sfDn hn. pr afbfdI solF PIsdI hY. ivsLv df hr swqvF ivakqI BfrqI hY.ivsLv dy sfDnF aqy DrqI anupfq anusfr sfzI afbfdI isrP vIh kroV hoxI cfhIdI sI.ho geI iewk sO vIh.iPr Bfrq vI ivksq dysL huMdf. sLfied amrIkf vFg supr pfvr vI. hr vrHy ieQy pUry astrylIaf ijMnI afbfdI vD jFdI hY. ieQy iek vrg iklomItr ivc 368 afdmI rihMdy hn, jdoN ik cINn ivwc 139,amrIkf ivwc 34, rUs ivwc 8, kYnyzf ivwc 4, astrylIaf `c ieh igxqI isrP 3 hY.ieh ivksq dysL ivdysLF qo hr sfl lwKF ivakqI mMgvfANudy hn . isafxy lok hux sMjY gFDI dI aYmrjYNsI vyly clfeI jbrI pirvfr inXojn muihMm nUM TIk muihMm kihx lwgy hn. EdoN glqI ieh hoeI ik BfrqI afdq anusfr igxqI pUrI krn leI, hr koeI vDf cVHF ky aMkVy dyx lwgf. pr ies df ivroDI iDr vwloN vDf cVHf ky glq pRcfr kIqf igaf. ivroDI pfrtIaF vloN isafsI lfhf lYx leI aijhf qvf lfieaf igaf ik mF puwq (ieMdrf gFDI qy sMjy gFDI) dI jLmfnq jLbq ho geI. coxF hfrn qoN zridaF, muV pYNqI sfl iksy ny ies pfsy mUMh nhIN kIqf. awj nqIjf sfhmxy hY.
vwD abfdI hI kfrn hY ik sfzy dysL ivc aMqF dI grIbI, BuwKmrI,
byrujLgfrI,iBRsLtfcfr,asMqulq ivkfs, aqy vfqfvrx pRdUsLn hY. muwkdI gwl hr msly
dI mF vwD afbfdI hY. pr asIN ibmfrIaF dI mF nUM rokx dI QF ibmfrIaF nUM kos rhy
hF. ivksq ho irhf dysL sflfnf lwKF nvyN skUl, hspqfl, mkFn bxfAux qur ipaf qF
rihx sihx df pwDr igr jfvygf. iekwlI idwlI dI JuwgI-JONpVI vflI vsoN dy punrvfs
leI ZfeI hjLfr eykV jLmIn qy pMjfh arb rupey dI loV hY. ienHF `coN iek lwK bwcf
iBKfrI hY. bfkI dysL ivwc lwKF iBKfrI hn. iBKfrxF ny vI do do bwcy cuwky huMdy
hn.ienHF nUM vot bYNk XfnI ssqy qy ivkfAU votr hox kfrn koeI nhIN CyVdf.nyqf lok
grIbF nUM gurbq ivwc pYdf hoxo rokx dI QF swB leI iewko ijhIaF buinafdI shUlqF
dyx dI gwp mfr rhy hn. jo ik sMBv hI nhIN.vwD bwcy pYdf krn vfilaF `qy sKqI krn
dI QF, vot bYNk dI rfjnIqI kfrx, srkfr Aultf irjLrvysLn dI shUlq dy rhI hY.iewk
qoN vwD bwcy pYdf krn vfilaF qoN vot df aiDkfr vI vfps lYx dI loV hY. sImq sfDnF nfl aYnI Klkq nUM hr shUlq dyxI Kflf jI df vfVf nhIN hY. awDoN bhuqI afbfdI pihlF hI (rotI, kwpVf aOr mkfn) muwZlIaF loVF qoN swKxI hY. mfmlf ‘aqI gMBIr` hY. jy iehI rPqfr rhI qF dysL nUM Kqrf dihsLqgrdI nfloN ikqy vwD ies kurbl kurbl kr rhI Klkq qoN hY. qyjL rPqfr ho rhy ivkfs nUM vI afbfdI df vfDf Kf jfvygf. smfjvfdI cINn ny ies msly nUM smJky iewko bwcy df nfhrf sKqI nfl lfgU kIqf sI. awj AunHF dI afbfdI vI kMtrol hyT hY aqy ivkfs ivwc vI sfQoN awgy lMG gey hn. agly vIh sflF qk jMgl kwtx kfrn DrqI dI AupjfAU sLkqI GtygI qy pRdUsLn vDygf. byihsfbI vrqoN kfrn DrqI hyTlf pfxI hor nIvF hovygf.glysIar ipGl rhy hn. rotI rojLI dI qlfsL ivc pyNzU vsoN sLihrF nUM BwjygI qy sVkF `qy trYiPk jLfm iek afm Gtnf hovygI. sVkF pihlF hI avfrf gfvF,sUrF `qy kuwiqaF nfl bMd ho rhIaF hn. sVkF Auwqy tRYiPk vyKky agly ds sflF bfry sihjy hI aMdfjf lfieaf jf skdf hY. mMgqy, jyb-kqry, vysvfgmnI qy cor lutyry keI kroV vD jfxgy. lyKkf mynkf gFDI KfhmKfh hI kuwqy ibwlIaF df iPkr krdI rihMdI hY. ieh ivksq dysLF dI ‘awXfsLI` hY. ieQy qF bMdy bMidaF nUM Kfx lwg pYxgy. klkwqy vrgy mhFngrF ivwc BuwKy mrdy iBKfrI sLmsLFn Gft ivwcoN murdy corI krky Kf jFdy hn.abfdI GtfAux dI QF kuwJ isafsI aqy Dfrimk lIzr iksm dy lok kih rhy hn ik sfzy Drm,jfq,vrg jF kONm dI abfdI dUsry Drm,jfq,vrg jF kONm nfloN ikAuN Gt geI.jdoN ik kihxf ieh cfhIdf hY ik dUsry dI afbfdI vDI ikAuN hY? KusLhfl qy mwD vrg qF pihlF hI sucyq hY. pr smfj df hyTlf vrg JuwgI-JONpVI vfly,mjLdUr,afid ies mfmUlI iksm dy pRcfr nfl keI dhfky jfgrUk nhIN ho skdy. AunHF df iPkr rotI hY afbfdI nhIN. pMjfb, kyrlf aqy qfimlnfzU dy mukfbly ibhfr, mwD pRdysL, Auqr pRdysL aqy rfjsQfn df afbfdI vfDf duwgxf hY. ienHF cfrF sUibaF dI afbfdI dysL dI cflI PIsdI hY. BfrqI sMivDFn anusfr iehnf nUM dysLL dy iksy vI iKwqy df abfdI sMquln ivgfVx df hwk hY. smfjvfdI sovIaq XUnIan aqy cINn ny afbfdI sMqulx kfiem rwKx leI,afpxy nfgirkF nUM ivsLysL sLihrF aqy ielfikaF ivwc jf ky vwsx qoN rokx leI kfnUMn bxfey hoey sn. mfsko ivwc vwsx leI srkfrI primwt lYxf pYNdf sI. sfzy dysL ivwc pMjfb qwk bMglf dysLI mfr kr rhy hn. aivwksq mulkF ivwc afbfdI dI Gxqf hI dysL dy pCVypx qy lokF dy jIvn ZMg df PYslf krdI hY. iek vrg iklomItr ivc 368 ivakqI rihx vflf dysL, iek vrg iklomItr ivc 8, 4, aqy 3 ivakqIaF vfly dysLF nfl kdI vI nhIN rl skdf. lIzr lok kYlyPornIaF bnfAyx dIaf gwpF mfr rhy hn. pfiksqfn bnx vyly bfkI BfrqI lokF dI igxqI pYNqI kroV sI, coNhT sflF ivwc ieh cfr guxF dy nyVy jf phMucI hY. ieMj agly pMjfh sfl bfad ieh svf do sO kroV qwk phuMc jfxI hY. Aus siQWqI ivwc Kfx nUM ikwQoN afvygf? rojLgfr dy mOky ikwQoN pYdf hoxgy?iekwly pMjfb ivwc hI cflI lwK lok byrojLgfr hn. sfry dysL ivwc jnqf kIiVaF vFg kurbl kurbl krdI iPrygI. LiesnUM dysL dI bdiksmqI hI khFgy ik afbfdI ivwc vfDy AuWqy kfbU nhIN pfieaf jf irhf. pMjfb df sfry vwzy sLihr jlMDr , luiDafxy aqy aMimRqsr smyq ajfdI vyly dy sLihrF qy hux dy sLihrF ivwc jLmIn-asmfn df PLrk hY. ieh pwcI guxF vD gey hn. ienHf dy njdIk dIaF mMzIaF qy Coty ksby ienHF ivwc hI rl gey hn. sfry ipMz ipCly smyN ivwc duwgxy ho gey hn. ieMj hr ipMz swT sflF ivwc cfr guxF PYl cuwkf hY. ies vDI hoeI jnqf nUM suwK shUlqF dyx leI jmInF akvfier kIqIaF jf rhIaF hn.jy afbfdI pYNqI kroV qoN hyTF huMdI iPr nvyN Qrml plFtF dI loV nhIN sI pYxI. KyqI hyTlf rkbf Gt irhf hY . sfzy sfry ndIaF-nfly afpxy aslI rUp guaf cuwky hn. ijnHF ndIaF, qy rohIaF ivwc awj qoN vIh-pMJI sfl pihlF sfPL-suQrf pfxI vgdf huMdf sI, awj AunHF sBnF ivwc kfrKfinaF df gMdf qyjLfbI pfxI qy sLihrF aqy ksibaF dy sIvryjF df sfrf gMd AunHF ivwc hI jf irhf hY. hux qIh sfl pihlF vFg sUey kwsIaF qoN asIN pfxI nhIN pI skdy. ieho pfxI DrqI dy aMdr smf ky afpxy nfl hr iksm df kUVf-krkt hyTly pfxI qwk phMcf irhf hY. ies swB kuwJ leI afbfdI df vfDf ijMmyvfr hY. lIzrF nUM ieh iPkr hI nhIN ik ies Bfrq mhfn df kI bxygf . grIbF ivwc lok cyqnf pYdf krn dy nfl-nfl kfnUMnI sKqI dI loV hY. bhuq dyr ho cuwkI hY. afbfdI nUM siQr krn dI loV hI nhIN blik GtfAux dI loV hY.bfkI sfry msly afpxy afp hwl ho jfxgy. lok rfj dI vwzI kmjLorI isafsI pfrtIaF dy vwKo-vwKry vot bYNk huMdI hY.ijs anusfr Auh nIqIaF GVdy hn. grIb dI vot vI ssqI imldI hY. hux qwk ies vot bYNk kfrn hI qyjL muihMm nhIN clfeI jf skI. AuWproN grIbF dIaF votF KrIdxIaF vI asFn huMdIaF hn. iewk ryhVI vflf mjdUr aqy cfr ikwly vflf grIb iksFn vfrs pYdf krn leI dUjf ivafh krvf lYNdf hY. KrbpqI rqn tftf ny iewk vI nhIN sI krvfieaf. sKqI krky abfdI nUM TwlH pfAux dI loV hY. jy jLrmn dI afbfdI Bfrq vFg vDI huMdI qF ihtlr nyy iewk sO vIh kroV Klkq nUM vIh sflF ivwc hI vIh kroV qy lY aAuxf sI. EsLo rjnIsL ikhf krdy sn ik jo Kvf nhIN skdf Aus nUM bwcy pYdf krn df vI hwk nhIN hY. kudrq df asUl hY ik axgOlI ibmfrI vDdI hY. jy srkfrF ny kfrvfeI nF kIqI qF aTfrvIN sdI dy aMgryj arQsLfsqrI qy smfjsLfsqrI mflQs rObrt dy jnsMiKaf dy isDFq anusfr vDI hoeI abfdI nUM kfl,mhFmfrI,lVfeIaF rfhIN kudrq hI TwlH pfvygI. ieMj lwgdf hY ik Bfrq ivwc ieh isDFq lfgU ho irhf hY. ipCly dhfky ivwc sUrq ivwc plyg,Buwj ivwc Bucfl,dirafvF ivwc hVH,rfjsQfn ivwc sokf,kyrlf muSbeI ivwc quPFn aqy mhFngrF ivwc eyzs,sfrs afid ikqy iehI iesLfrf qF nhIN kr rhy ?
bI[ aYWs[ iZwloN aYzvokyt Mobile : 9988091463 e-mail: dhillonak@yahoo.com # 146 Advocate Society , Sector 49-A Chandigarh-160047
( ivWclI gwl ) lokqMqr qoN notqMqr qwk.
bIirMdr isMG iZwloN aYzvokyt
jUMn dI iqwKI dupihr nMU mYN iewk ipMz ivwcoN lMiGaf. ipMz dI iPrnIN qy vIh ku admIN, kMD dI igwT ku CF ivwc, kqfr bxfeI KVHy, Duwpy mwc rhy sn. puwCx qy pqf lwgf ik sosfietI dI cox ho rhI hY. mYnUM AunHF lokF qy qrs afieaf. ijnHF nUM pqf hI nhIN cwilaf ik lokqMqr dy nF qy AunHF nUM kMm lfieaf igaf hY. ikAuN ik ivhly lok srkfr nUM kMm lf idMdy hn. votF hI sfzy leI mnorMjn df sfDx bx geIaF hn. guru nfnk dI DrqI qoN ies votqMqr ny ikrq swiBafcfr hI Kqm kr idwqf hY. ijwQy nf ikrq dI kdr hY nf ikrqI dI. hry ienklfb ipwCoN KywqI df msLInIkrn hox kfrx hfVHI sOxI isrP do mhIny hI kMm df jor huMdf hY. bfkI smF iksFn ivhly hn. ipCly iqMn dhfikaF dOrFn vDI PuwlI ieh 40 ku lwK dy krIb ivhilaF dI DfV rojfnF svyry kcihrIaF,bjfrF,swQF afid ivwc qory Pyry leI GroN inwkldy hn. ieMny ku hI pRvfsI mjdUr pMjfb ivwc KyqF, GrF,kfrKfinaF aqy dukFnF qy ienHF dI QF kMm krdy hn. ivhly lok votqMqr df cfrf hn. BfrqI sMivDFn dy muwK bMD ivwc Bfrq nUM iewk ajfd,smfjvfdI,Drm inrpwK,lokqMqr,gxqMqr dysL ikhf igaf hY. ijs ivwc dysL,sUby aqy ipMz/sLihr qy aDfrq iqMn pVfvI XfxI ik pfrlImYNt,ivDFn sBf aqy pMcfieqI coxF hoxgIaF. pr hux vIh iksm dIaF qF srkfrI coxF hn aqy gYr srkfrI coxF dI qF igxqI hI nhIN. dysL nUM gxqMqr ilKx vfilaF ny ieh soicaf vI nhIN sI ik asl ivwc lPjF dy hyr Pyr nfl ieh rfj rhygf ipqf purKI hI. jdoN abrfihm ilMkn ny lokqMqr nUM lokF dvfrf,lokF dI aqy lokF vfsqy cuxI geI srkfr ikhf sI qF Auhdf ieh mqlb hrigj nhIN sI ik lok isrP votF pfAux df hI kMm krdy rihxgy.
lokrfj XkInx hI izktytrisLp, rfjf sLfhI,bfdsLfhIaF vrgIaF rfjsI ivvsQfvF qoN swB qoN vwD Awqm ivvwsQf hY. pr sfzy dysL ivwc lokqMqr nUM votqMqr ivwc aijhf bdilaf ik hux muhwilaF ivwc vI votF pYNdIaF hn. votF dy csky nyy nF dI BuwK ieMnI ijafdf vDf idwqI hY ik cox iksy pMjfbI vwloN, ivdysL ivwc muhwly jF gurdvfry dI CotI motI mYNbrI dI lVI jf rhI huMdI hY . pr ‘vot jrur pfieAu’ dy PotoaF aqy nfvF vfly iesLiqhfr pMjfb ivwc lwg rhy huMdy hn.ies votqMqr df nsLf hI aijhf hY ik zI[jI[pI[ aqy cIP sYktrI pwDr dy rih cuwky aiDkfrI vI irtfier hox qoN pihlF hI jwdI pusLqI hlky ivwc icwtf kuVqf pjfmF pf ky votF tohx lwg jFdy hn. pMjfb ivwc hI votF nyVy afeIaF vyKky drjn qoN vwD irtfier vwzy aPsr afpo afpxy hlikaF ivwc grudvfiraF aqy mYirj pYlsF ivwc hfjrI Brx lwg gey hn. nfly puMn nfly PlIaF. lok vI cfa nfl votF dy idn AuzIkdy hn. aijhy AumIdvfr qF rwb dyvy. jdoN ik ieh Aumr ikrn bydI dI qrF smfj syvf krn dI huMdI hY.ies votqMqr ny coxF nUM sPlqf df sLfrt kwt bxfky rwK idwqf hY. myry iewk imwqr kol swT ikwly jmINn `c awT motrF hn. Auyhny ieklOqf muMzf ksOlI `c snfvr pVHx lf idwqf. jvFn huMidaF hI muMzf skUl Gwt rihMdf qy isLmly, cMzIgVH dy gyVy vwD lfAux lwg ipaf. bfrvIN ivwcoN dUjI vfr PylH hox qy, mYN AuhnUM ikhf ik muMzy df pVHfeI vflf gyar inwkl igaf lwgdf. iehnUM awgoN kI krfvyNgf? kihMdf, “vwzy QfvF qy rihky iehdy vwzy GrF dy muizaF nfl ilMk qF bx hI gey hn. myrI vI jfx pihcfx hYgI. iehnUM isafsq `c pf idMdy hF. jy kdI itkt df dfa lwg igaf qF pVFeIaF vfilaF nUM ipwCy Cwz jfvygf. nhIN iehdy pYtrol qy jyb Krcy jogf afpxy kol bQyrf hY. qorf Pyrf krky Gry af jfieaf krygf. Gr dy inwky moty kMm huMdy rihxgy, qy srdfrI bxI rhygI.” votqMqr hux ivhilaF nUM rojgfr vI dyx lwg ipaf hY.ies votqMqr ny lokF nUM votF df aijhf nsLf lf idwqf hY ik Auh afpxy sfry idn ivwc awiDAuN bhuqf smF votF dIaF hI gwlF krdy hn. ipMzF dy pRbMD leI pMcfieqF dy huMidaF blfk sMmqI qy ijlHf pRIsLdF dIaF coxF byloVIaF hn. ajIb lokqMqr hY ijwQy kroVF dy bwjt vfly mMzI borz df cyarmYn qF srkfr lf idMdI hY pr ipMz dI CotI motI sihkfrI sBf leI lok lV lV mrdy hn. gvrnrF,rfj sBf,kyNdrI qy sUbfeI pbilk srivs kimsLnF dy cyarmYnF,mYNbrF aqy vwzy vwzy jnqk adfiraF,borzF dy mYNbrF aqy cyarmYnF dIaF inXukqIaF huMdIaF hn. pr srpMcI dI ijLmnI cox leI ipMz lVfeI dy aKfVy bx jFdy hn. AuJ vI ijmnI coxF ivwc pihly AumIdvfrF dy pirvfrF nUM hI itktF imldIaF hn. iPr ikAuN nf ipCly AumIdvfr dy kvirMg AumIdvfr jo aksr Ausdf pRIvfrk mYMbr hI huMdf nUM rihMdy smyN leI cux ilaf jfvy jF dUjy nMbr qy Gwt votF iljfx vfly nUM cux ilaf jfvy. jy do do vfr hfry aqy votrF vwloN rwd kIqy gey AumIdvfrF nUM arbF dy bwjt vfly borzF dy cyarmYn, gvrnr jF rfj sBf leI nFmjLd kIqf jf skdf hY. qF ivDfiek dI ijLmnI cox nfl lokrfj mjbUq nhIN huMdf.iewQy vI hfiraf XfxIN ipClI cox smyN dUsry sQFn qy rhy AumIdvfr nUM bfkI rihMdy smyN leI nFmjd krn dI ivvsQf kIqI jf skdI hY. amrIkf ivwc rfsLtrpqI dy mr jfx qy Auwp rfsLtrpqI hI rfsLtrpqI bx jFdf hY.ijmnIN cox nhIN huMdI.Auwp rfsLtrpqI dI KflI asFmI qy rfsLtrpqI iksy nUM nFmjd kr idMdf hY ijsdI sMsd dy donoN sdn pusLtI krdy hn. jdoN rfsLtrpqI brfk EbFmF dI cox hoeI EdoN mYN amrIkf ivwc sI. Aus smyN mYnUM dwisaf igaf sI ik shUM cuwkx ipwCoN amrIkn rfsLtrpqI Auwpr qoN lY ky hyTF qwk hjfrF Coty vwzy ahuidaF qy afpxy bMdy lgf idMdy hn. amrIkf ivwc do vfr qoN vwD koeI ivakqI rfsLtrpqI nhIN bx skdf . sfzy iqMn vfr coxF hfiraf ivakqI hlkf ieMcfrj bxky votrF nUM rfsLn kfrz vMzdf iPrdf hY. amrIknF nUM nyiVAuN vyKx qy mYnUM hYrFnI hoeI ik gory sfzy qy rfj ikvyN kr gey. sfzy lok qF amrIknF nUM qury jFdy vyc jfx. aFm amrIkn iswDy qy Pwkr iksm dy lok hn.bhuqy lokF nUM pqf hI nhIN ik amrIkf qoN vgYr hor vI dysL hn. sfzy hr qIjf afdmIN isafsqdFn hY. jy pYsy df pRbMD ho jfvy Auh cox lVx leI iqafr hY.myrf XkINn hY ik jy drjn amrIkn bwicaF nUM sfzy iksy ipMz dy srkfrI skUl ivwc pVHx lf dyeIey qF sfzy jvfk Kyz Kyz ivwc hI AunHF nfl Auh swB kuwJ kr jfxgy jo amrIknF soicaf vI nhIN hoxf. iesdf kfrx hY ik amrIkI Gfg isafsqdFnF ny sDfrx jnqf ivwc isafsq jfx hI nhIN idwqI qy sfzy aWDpVH lIzrF ny GrF ivwc vI votF pYx lf idwqIaF hn. amrIkf ivwc rfsLtrpqI dI ijMmnI cox nhIN huMdI pr Bfrq ivwc iewk ivDfiek dI ijmnIN cox leI sfrI srkfr do mhIny iewko hlky ivwc bYTI rihMdI hY. sYktrIeyt ivwc kF boldy hn.ਰlok sBf dIaF coxF, rfj sBf dIaF KflI hoeIaF sItF, sLRomxI kmytI dIaF coxF…bws coxF hI coxF. swB qoN vwD ivkfs leI aiVwkf ijLmnIN coxF bxdIaF hn. ijLmnI coxF dy vDx df iewk kfrn ieh vI hY ik lok sBf aqy ivDFn sBf leI jyqU AumIdvfrf ‘coN keIaF ny do hlikaF qoN coxF ijwqIaF hn.AuhnF ny iewk sIt KflI krnI huMdI hY. keI pihlF hI lok sBf jF ivDFn sBf dy mYNbr huMdy hn qy Auh iksy dUsry sdn jF rfj sBf leI ijwq jFdy hn. ies ruJFx nUM bdlx dI loV hY. pMjfb ivwc kdI ijLmnIN cox,kdI koeI sBf susfietI, kdI bYNkF dI zfierYktrI, kdI imlkPYWz qy kdI mfrkPYWz, kdI pMcfieq coxF, kdI blfk sMmqI qy kdI ijLlf pRIsLd, imAuNispl kmytIaF,imAuNispl krporysLnF, koeI nf koeI cox afeI hI rihMdI hY. Bfrq ivwc hr smyN koeI nf koeI cox huMdI rihMdI hY.irjrv bYk dy gvrnr dI inXukqI huMdI hY pr Coty Coty sihkfrI aqy KyqIbfVI bYNkF dy zfierYktrF dI cox huMdI hY. ies nUM lokqMqr nhIN kih skdy ; blik smyN dI brbfdI hY. ipMzF dIaF pMcfieqI coxF ny sdIaF purfxf BfeIcfrf Kqm krky sLrIky kbIly nUM vI DiVaF ivwc vMz idwqf hY. jo ivkfs dI QF ivroDIaF dy ivnfsL qy vwD jor lfAuNdy hn. pMc hr smyN iehI socdy rihMdy hn ik srpMc nUM ikvyN htfieaf jfvy. pyNzU coxF ny sMvfiraf Gwt qy ivgfiVaf bhuqf hY. mYN ajy qwk ieh nhIN smJ sikaf ik ieh srkfrF vwloN axjfxy `c hoieaf vrqfrf hY jF isafsq ivwc GuspYT kr cuwky sLrfrqI ansrF ny lokF nUM pfVo qy rfj kro dI nIqI hyT kMm lfieaf hY. Brq dy sMivDFNn ivwc vI aijhy votqMqr dI ivwvsQf nhIN hY. ieMnIaF coxF bfad dI kfZ hn. lok hor kuJ soc hI nhIN skdy. swqrivaF qoN bfad lokqMqr, votqMqr ivwc bdilaf qy hux notqMqr bx igaf hY. XfnI BuwkI,sLrfb aqy pYsy nfl votF pYNdIaF hn.myrf iewk imwqr imAuNispl kmyWtI aqy ijlHf bfr aYsosIeysLn df pRDFn aqy iemprUvmYNt trwst df cyarmYn rih cuwkf hY. ipClI ijLmnI cox ivwc AuhdI izAutI sI. cox dPqr ivwc sLFm qwk BuwkI nF phuMcI. drjn qoN vwD amlI Auhdy dvfly ho gey.iewk ivakqI kihx lwgf ik Auh sfhmxy vfly AumIdvfr kol vfDU mfl ipaf hY.AuDfrf lY lvo.dPqr ieMncfrj donoN hwQ bMnH ky KVH igaf. Auh boilaf, “Brfvo mYN vkIlL hF. jy afAuNdy nUM puils ny PVH ilaf mYQoN ds sfl nhIN kwty jfxy.” pMjfb ivwc nisLaF dy ruJFx leI swB qoN vwD ijMmyvfr votqMqr hY. jy iksy vI ipMz dI swQ ivwc bws jF trwk KVF krky ivwc dfrU df zwbf qy BuwkI dI borI rwK dyvo qF ikqy vI jfx leI sfry cVH jfxgy. ies gwl ivwc AunHF nUM koeI idlcspI nhIN ik jfx df mksd kI hY aqy iljfx vflf kOx hY.votF vyly aKbfrF dy muwK pMinaF qy pyNzU srkfrI skUlF,izspYNsrIaF aqy KyqF ivwc cwl rhIaF dysI sLrfb dIaF BwTIaF dIaF qsvIrF qusIN sfry dyKdy ho.ieh isrP votF vyly hI cwldIaF hn. iesy leI lok sBf coxF ivwc idwlI qoN zf[ mnmohn isMG hfr gey sn qy zfkU PUlx dyvI cox ijwq geI sI. AuNglF qy ignx vfly AumIdvfrF nUM Cwzky bfkI AumIdvfrF df mksd lok syvf nhI,N TwgI TorI krnF jF hAumYN dI sMqusLtI huMdf hY. hux awk ky lokF ny iBRsLtfcfr ivruwD rOlf pfAuxf sLurU kIqf hY. dysL lokqMqr dy nF hyT coxvfd df isLkfr ho cuwkf hY. srkfr jF pRsLfsn df hI nhIN aFm lokF df vI smF brbfd huMdf hY.AuproN kMm vI ruk jFdy hn. sfzy sMivDFn dy iqMn pVfvI lokqMqr leI isrP pfrlImYNt, asYNblI, pMcfieqF aqy imAuNispl kmytIaF dIaF coxF hI hoxIaF cfhIdIaF hn. Auh vI pMjF sflF ivwc iewk vfr qy hoieaf vI sfrIaF iekwTIaF qy iewko mhIny `c hI hox. swqrivaF qoN pihlF sMsd aqy ivDFn sBfvF dIaF coxF iekwTIaF hI hoieaf krdIaF sn. bfkI swB sMsQfvF, adfiraF jQybMdIaF dy pRbMD leI inXukqIaF hI kIqIaF jfx.ies qrHF cfr lfB hoxgy. pihlf, pMjF sflF leI swqfDfrI pfrtI jF gwTjoV nUM ivkfs krn leI pUrf smF imlygf. dUjf nisLaF dy ruJFn nUM TwlH pvygI . qIjf lok vI iksy ikwqy aqy hwQIN kMMm krn lwg jfxgy. cOQf votF dI KrIdo ProKq bMd hox nfl iBRsLtfcfr nUM vI TwlH pvygI. hux jdoN BfrqI kfnUMn mMqrI , BfrqI cox kimsLn aqy awnf hjfry vrgy sfzy cox aml nUM nuksdfr kihMdy hoey vwzy cox suDfrF dI loV kih rhy hn . qF afs krdy hF ik sfzy ienHF suJfvF qy vI gOr hovygI. “afienf qo idKfeygf ichry kf dfg dfg, ibhqr XhI hY afp iesy qoV zflIey
bI[aYWs[ iZwloN aYzvokyt # 146 sYktr 49-ey cMzIgVH-160047 mobfeIl 9988091463 e-mail:dhillonak@yahoo.com
dMgfkfrIaF leI bnx vflf kfnUMn iPr ltk igaf hY.
bIrieMdr isMG iZwloN aYzvokyt keI sfl lMG gey hn jdoN bwjt smfgm dI sLurUafq kridaF sMsd dy dovF sdnF nMU sMboDn kridaF rfsLtrpqI zf[ klFm sfihb ny ikhf sI ik iPrkU ihMsf nfl inptx leI nvF kfnUMn bxfieaf jfvygf. EdoN qoN hI pRDFn mMqrI aqy kyNdrI girh mMqrI aijhf kfnUMn bxfAux bfry kihMdy af rhy hn. sDfrx POjdfrI kfnUMnF nfl dMigaF dy aprfDIaF nUM sjLf nhIN huMdI. dosLI adflqF ivcoN ‘sLwk dI ibnHF’ ‘qy ‘bfiewjLq brI’ hox df lybl icpkf ky iPr qoN snmfnXog sLihrI bx jFdy rhy hn. jnqf mUMh awzI vyK rhI hY. pr hux pMjfh sfl bfad hI shI, afKr sMsd ivc ihljul qF hoeI hY. jy sUcxf lYx dy aiDkfr vflf kfnUMn pMjfh sfl pihlF bx igaf huMdf qF aqj hflq hor hoxy sn. ieMj hI jy ieh iPrkU ihMsf nfl inptx leI nvF kfnUMn pihlF bx igaf huMdf qF dysL dy hflq hor hoxy sn. ipCly sfl srd ruwq dy sYsLn ivwc jdoN srkfr ieh ibwl sMsd ivwc rwKx lwgI qF iewk vfr iPr srb sMmqI nhIN ho skI. BfrqI jnqf pfrtI aqy kOimAuinstF vwloN ibwl dIaF kuwJ mwdF qy aishimqI idKfAux kfrx ieh ibwl iPr pysL hoxo rih igaf. kyNdr srkfr ny ies ibwl nUM soDx ipwCoN sMsd ivwc pysL krn dI mnjUrI dy idwqI sI. idlcsp gwl ieh hY ik ipCly qryht sflF ivwc dMigaF ivwc hjfrF lok mfry gey hn,sYkVy aOrqF dy blfqkfr hoey qy kroVF rupY dI jfiedfq qbfh hoeI qy kdI koeI dMgfkfrI PfsI lwgdf nhIN vyiKaf. sDfrx jnqf dI afpxI koeI mrjI nhIN huMdI.smfj ivclf sLrfrqI ansr jF nyqf iksm dy lok jnqf nUM Drm,jfq,nsl afid dy nFm qy BVkf idMdy hn. iewk inwkI ijhI Gtxf qy dMg,y Psfd, sfV, PUk sLurU ho jFdI hY. alIgVH ivwc pqMg cVHfAux qoN do iPrikaF `c hoeI lVfeI qoN drjnF lokI mfry gey sn . swc qF ieh hY ik grIbI ryKf qoN hyTF rihMdf hr BfrqI hmysLf hI iPrkU ihMsf df sOKf isLkfr rihMdf hY. pIVq lok iensfP leI qrsdy rhy pr iksy ny ieh nhIN soicaf ik sfzy kol qF dMgfkfrIaF nUM sjf dvfAux vflf kfnUMn hI nhIN. dMgy sDrx kqlF nfloN vwKry huMdy hn. smyN smyN bxdy pVqflIaf kimsLn sflF bwDI afpxIaF irportF hI idMdy rhy. pr kimsLn afP ienkuafrI kfnUMn hyT kimsLn dI irport koeI POjdfrI adflq df PYslf nhIN huMdI ijs nfl sbMDq dosLIaF nUM sjf ho skdI hovy. hux srkfr ny dMgfkfrIaF nfl nijwTx leI nvF kfnUMn bxfAux leI ibwl iqafr kIqf hY. hux qwk dy muwK dosLI idwlI dMigaF ivcoN brI ho cuwky hn. 1984 dy dMigaF dI jFc kr rhy anykF kimsLnF ny ikhf sI ik keI isafsI lIzrF dI dMigaF ‘c aihm BUimkf hY. adflq ny sbUqF dI Gft kfrn muljmF nUM brI kr idwqf sI. gujrfq ivwc 21 dMgfkfrI brI ho cuwky hn. sLryaFm crcq hoey bYst bykrI kys dy brI hox qy dysL Br ivwc kurlfht mwc igaf sI ik ieh ikho ijhf kfnUMn hY. pihlF 1947 ivc vI lwKF lokI mfry gey pr iksy df kuJ nhIN ivgiVaf . nf hI iksy lIzr dI ijMmyvfrI qih hoeI sI. kfrn kI hY? sfzy mOjUdf POjdfrI kfnUMnF hyT dMgfkfrIaF nUM sjLf hoxI asMBv hI hY. isrP adflqI kfrvfeI hI cwldI rihMdI hY. qrIkF pYNdIaF hn.arjIaF idwqIaF jFx dIaF KbrF lwgdIaF rihMdIaF hn. nqIjf kuwJ vI nhIN huMdf. ikAN ik dMgy sDrx kqlF nfloN vwKry huMdy hn.ijnHF leI ‘rwqI Br vI sLwk dI guMjfiesL’ vflf PfrmUlf nhIN lfgU hoxf cfhIdf. sfzf POjdfrI kfnUMn mMg krdf hY ik muljLmF dy nF aYP LafeI LafrL ivc hoxy cfhIdy hn. ieh aksr sMBv nhIN hMdf ik dMgfkfrIaF dI BIV dI koeI gvfh pihcfx krky AunHF dy nF prcy ivc drj krvfey. pr jy koeI pihcfx kr vI lvy qF, awgy irport ilKxf pulIs df kMm hY qy pulIs srkfrI hukmF anusfr cwldI hY. idwlI qy gujrfq ivwc puils srkfrI sLih qy jF qF Kud BIVF nfl rl geI jF pIVq ivakqIaF dI koeI mwdq nhIN kIqI. sfbkf rfsLtrpqI sRI nrfienx ny iewk qfiml prcy nUM ieMtrivAU dOrFn ikhf sI ik gujrfq dMigaF smyN AunHF dy kihx qy vI srkfr ny ZuwkvIN kfrvfeI nhIN kIqI. so muljLmF dy nF aYPLafeILafrL ivc nf hox kfrn awDf kys qF ieQy hI Kqm ho jFdf. dosLI ‘sLwk dI ibnHf’ qy ipwCoN JUTy Psfey kih ky brI ho jFdy hn.dUjf nukqf sfzf svf sO sfl purfxf,gvfeI kfnUMn (1872) kihMdf hY gvfh ieh dwsy ik iks ny llkfrf mfiraf, iks ny tfier gl ivc pfieaf, iks ny qyl pfieaf qy iks ny qIlI lfeI, iks ny aWg lfeI, iks ny Curf mfiraf?iek vI glq ibafnI nfl dosLI ‘sLwk dI ibnHf’ ‘qy brI ho jFdy hn. iPr agFh gwl qurdI hY ik kI post mfrtm hoieaf sI (dMigaF dOrfx ruldIaF lfsLF dy post mfrtm aksr nhIN huMdy) jy nhIN hoieaf qF imRqk dI mOq sLwkI hY. dosLI iPr brI. agFh khfxI qurdI hY ik kI zfktrI irport qy gvfh dI gvfhI imldI hY? jy zfktrI mOq Curf vwijaf dwsdI hY qy gvfh lfTIaF nfl kuwt ky mfiraf kihMdy hn qF iPr ‘khfxI iPr sLwkI hY’. jy vkIl qy muljm kys nUM lmkfAux ‘qy hI qur pYx qF kys purfxf hox kfrn adflq kihMdI hY ik hux “ieMny sflF bfad dosLI nUM jylH Byjxf” byiensfPI hY, rihm krn dI loV hY. jy muljLm gYrhfjLr ho jfvy qF iPr kys ltk jFdf hY, ikAuNik muljLm dI hfjLrI jLrUrI hY. adflq nUM muljLm nUM BgOVf krfr idMidaF sflF lMG jFdy hn qy jdoN acfnk muljLm pRgt ho jfvy qF iPr sfrI khfxI muwZoN sLurU hovygI. AudoN qwk pysLIaF Bugq cuwky gvfh qy mudweI Kud hI Qwk ky Gry bYT jFdy hn. jy zfktr pYsy lY ky, gvfh pYsy lY ky jF mudweIaF dIaF DmkIaF qoN zr ky aqy koeI vkIl ‘byeImfnI’ krky kys df BwTf ibTf dyvy qF dosLI iPr brI. jy gvfhF ny dosLIaF dI sLnfKq TIk smyN nhIN kIqI, qF vI dosLI brI. jy sqfrF sfl Aumr df ivgiVaf dMgfkfrI awg lf ky vIh afdmIaF nUM mfr dyvy qF vI sjLf koeI nhIN. Aus nUM suDfr Gr Byj ky cMgf mnuwK bxn df mOkf dyx df kfnUMn hY. mrn vfly BfvyN pytF ’coN kwZ ky mfry gey mfsUm hI hox.jy cfr dosLIaF ny dMgf pIVq kuwt ky mfr idwqf pr zfktrI irport kihMdI hY ik mOq isrP isr dI swt nfl hoeI qy isr vflI swt bfry gvfhF ny iksy dosLI dy kIqy vfr bfry nhIN iliKaf, ies kfrn ‘sLwk dI ibnHf’ ‘qy sfry hI brI. sfzf kfnUMn ieh nhIN kihMdf ik mfiraf qF sfiraF ny hI sI. pMdrF sfl ltky kys ivc jy sfry gvfhF ny ieMn ibMn ieko ijhI khfxI nhIN dwsI qF gvfh sLwkI hn. dosLI Pyr brI. AuproN jy dMgfkfrI dosLIaF nUM vwKo vwKry jurmF leI do, cfr, Cy, ds (kuwl bfeI) sfl dI sjLf ho jfvy (ijsdI sDfrx POjdfrI kfnUMnF nfl sMBfvxF GWt hI hY)qF ieh sfrIaF sjLfvF iekwTIaF cwlx df kfnUMn hY. XfnI vwzI sjLf ds sfl. Aus ivcoN vI awDI kwtxI huMdI hY. iksy Bly vyly gvfhF dI JUTI gvfhI qy jfalI iqafr kIqy sbUqF kfrn koeI bygunfh PFsI cVH igaf sI. AudoN qoN hI sfzy kfnUMn aqy adflqF dI aMqr afqmf kMb AuwTI. inaF sLfsqr dI ieh iPlfsPI bxf leI geI ik iksy bygunfh nUM Cwzx leI sO gunfhgfrF nUM brI kr dyvo. iehI iensfP hY. ikAuN ik bygunfh nUM sjf dyxI Gor pfp hY. pr hux aprfD krn dy nvyN nvyN ZMg qrIky inwkl afey hn. Kfs qOr ‘qy dMgfkfrIaF nUM AuksfAux vfly bhuq clfk aqy jnMUnIN lok huMdy hn. hux iensfP dI Dfrnf ieh hoxI cfhIdI hY ik iek byksUr nUM jy Cwzxf pvy qF bysLwk Cwz idAu, pr sO gunfhgfrF nUM vI nfl hI Cwzxf mudweI iDr nfl srfsr byiensfPI hovygI. dosLIaF nUM TIk sjLf nf imlx df dUjf kfrn hY ik kys dI khfxI jo rwpt smyN ilKI jFdI hY aksr mnGVq huMdI hY, ikAuN ik kfnUMn df iZwz Brn leI sbUq GVxy pYNdy hn. sB leI iensfP aqy smfijk brfbrI leI dMgfkfrIaF nfl nijwTx leI nvF kfnUMn CyqI pas krn dI loV hY,vrnf dMgfkfrIaF dy ieMJ hI brI huMdy rihx qoN jn sDfrx df kfnUMn aqy inaf pfilkf ivwcoN ivsLvfs AuwT jfvygf aqy aijhI siQqI kfnUMn nUM afpxy hwQ ivwc lYx leI mjLbUr krdI hY aqy bdly dI Bfvnf nUM jnm idMdI hY. idwlI qy gujrfq dMigaF ipwCoN anykF nOjvFn bdly dI BvnF nfl hI aWqvfdI bxy sn. mnuWK Kqrnfk jfnvr hY.iesdy isrP zr awgy hI BUqnyN nwcdy hn. qusIN aksr pVHdy/suxdy rihMdy ho ik dMigaF ipwCoN POj swd leI qy PsfdIaF nUM vyKidaF hI golI mfrn df hukm ho igaf. qurMq sLFqI psr jFdI hY. jy sKq kfnUMn df pihlF hI zr hovy qF dMgfkfrI zrdy rihxgy. pr sfzy dysL `c qF iPrkU jjbfq BVkfAux vfilaF nUM puils surwiKaf idwqI jFdI hY. amrIkf ivwc nON igafrF dy tfvrF qy hmly vyly dysL ivwc koeI Psfd nhIN hoey. jy koeI iewkf duwkf GtxfvF `c kql hoey vI sn qF sbMDq dosI nUM sfl dy ivwc ivwc hI PFsI dy idwqI geI sI, qy mrn vfilaF dy sfry ipRvfrF nUM amrIkf bulf ilaf igaf sI. rUs ivwc iewk nslI ihMsf dy dosLI nUM qurMq PfsI dy idwqI geI sI.jwj ny afpxy PYsly ivwc iliKaf sI ik ies dysL ivwc aijhy jurmF nUM isr cuwkx nhIN idwqf jf skdf.amrIkf knyzf,astrylIaf vI sfzI qrF bhu kOmIN/nslI dysL hn. Prk isrP ieMnf hY ik AuWQy kfnUMn df zr hY qy sfzy ijsdI lfTI AusdI mwJ hY. dMgf kfrIaF leI vwKrf kfnUMn bnfAux dI loV hY qF jo pIVq ivakqIaF nUM iensfP iml sky. dMgf kfrIaF leI bnx vflf ieh kfnUMn hor dyr qwk ltkxf nhIN cfhIdf. qF jo awgy qoN dMgf kfrIaF nfl sKqI nfl inwpitaf jfvy aqy pIVq ivakqIaF nUM iensfP iml sky.
bIL
aYs
LiZwloN, aYzvokyt Mobile: 9988091463 e-mail: dhillonak@yahoo.com
( ivwclI gwl ) hry ienklfb qoN hIroien vfly pMjfb qwk
bILirMdr isMG iZwloN aYzvokyt
swqrivaF dy sLurU ivwc jdoN pMjfb ivwc hry ienklfb nfl KusLhflI df dOr sLurU hoieaf qF Ausy smyN hI pMjfb dy nOjvFn lfl ienklfb ilafAux leI vI hMBlf mfr rhy sn. nkslI lihr cfr kdm cql ky hI dm qoV rhI sI. kfljF ivwc pVHfeI Gwt qy ienklfb bfry crcf bhuqI huMdI. mogf aYjItysLl iesy smyN dOrfn lVI geI sI. ikqfbF diaF stflF qy lfl rsfilaF dI Brmfr huMdI. ividafrQI hVqfl leI bhfnf hI lwBdy rihMdy, ikAuNik ividafrQI XUnIan dy afgUaF ny dwisaf sI ik “ienklfb afAux hI vflf hY. ies leI pVHx df koeI Pfiedf nhIN hY. cfrU mjUmdfr ny vI ikhf hY ik afpF Bfrq ivwc ienklfb ilaf ky iPr vIaqnfm dI amrIkf ivruwD lVfeI `c mwdq krFgy.” keI ividafrQI nyqf jo ipwCoN akflI kFgrI nyqf bxy sfzy kflj dy ienklfbI rihnumf sn. kfmryz mwKx isMG huxN aYmL aYl LeyL, ‘sLfqmeI sihhoNd’ lfl smfjvfd ilafAuxf cfhuMdf sI qy Auhdf vwKrf DVf sI. muMzy aksr kflj qoN kcihrIaF qwk mujLfhry krdy rihMdy sn. vkq ny lMGxf sI, lMG igaf.Bfrq vrgy ‘Dfrimk’ dysL ivwc ienklfb qF kI afAuxf sI, Kud lYinn dy dysL dy drjnF toty ho gey. kOmFqrI pwDr `qy hoeI bihs ny iswtf kwiZaf ik mfrksvfd qF TIk sI, pr ieh smfjvfdI qjrbf PylH sfbq ho igaf. mfrks ny ikqy nhI ikhf sI ik iksy iewk dysL nUM mfzl bxfky sMsfr smfjvfd ho skygf . kfmryz ieh Buwl hI gey sn ik mnuwKL dI loV isrP srIrk hI nhI mfnisk vI huMdI hY . rotI qo vgyYr rwb dI loV vI pYdI hY . vkq bdilaf. awsIivaF dy sLurU ivwc iewk dUjy nUM iTwbI mfrn vflI isafsI lVfeI qoN pMjfb df mhOl nvF moV kwt igaf. pMjfb ivwc grm grm BfsLn aKLbfrF dIaF surKIaF bxn awgy. hux stflF `qy nIly qy kysrI rMgF dy rsfilaF dI Brmfr ho geI. ieh pMjfb dy afAux vfly dOr dI BivwKbfxI sI. isafsq aqy Drm dy nF qy rotIaF sykx vfilaF nPrq df aijhf iCwtf idwqf ik kFmryz vI ihMdU kFmryz aqy iswK kFmryz bx gey. votF leI sLurU hoeI isafsq hiQafr bMd lVfeI bx geI . sfrf pMjfb zyZ dhfky leI bldI dy bUQy af igaf . aKIr aiqvfd dy KLfqmy qoN lokF swuK df sfh ilaf. nwbyivaF dy awD qoN iewk vfr iPr pMjfb nvyN dOr ivwc dfKLl hoieaf. siBafcfrk myly, nwcx-gfAux qy aKIr lwcr gfiekI dy nfl asLlIlqf df nMgf nfc sLurU ho igaf . anfVI gIqkfrF ny DIaF BYxF nUM isrP msLUkf qy byvPf sfbq krn qy jor lgf idwqf. hry ienklfb ipwCoN iewk ivhlVF dI DfV pMjfb ivwc pYdf ho geI sI. ienHF ivhly pMjfbIaF ny hux qUMbIaF cuwk leIaF. ijhVy gIq gfxy nhIN sn gfAuNdy AunHF vfjy ZolkIaF cuwk leIaF. pMjfbIaF leI ‘Drm’ arbF KrbF df kfrobfr hY. Auwqo bfr bfr huMdIaF anykF coxF dorfn AumIdvfrF ny, lokF leI sLrfb qy BuwkI dy lMgr lfAuxy sLurU kIqy. pMjfb ivwc kdI koeI sBf susfietI, kdI bYNkF dI zfierYktrI, kdI imlkPYWz qy kdI mfrkPYWz, kdI pMcfieq coxF, kdI blfk sMmqI qy kdI ijLlf pRIsLd, koeI nf koeI cox afeI hI rihMdI hY . iksy nf iksy AumIdvfr dy mrn qy koeI nf koeI ijLmnI cox huMdI rihMdI hY. Bfrq ivwc hr smyN koeI nf koeI cox huMdI rihMdI hY. ‘sLfh muhMmdf rhygf rwb swcf,vfjy kUV dy keI vjfie gey.’ lok hor kuJ soc hI nhIN skdy. coxF dOrfn koeI bymqlb df muWdf keI mhIny gUMjdf rihMdf hY. lokF dIaF roj mrhf dIaF smwisafvF DUV ‘c guMm jFdIaF hn. iewk pfsy qF gvrnrF, rj sBf mYNbrF, kyNdrI qy sUbfeI pbilk srivs kimsLnF dy cyarmYnF,mYNbrF aqy vwzy vwzy jnqk adfiraF,borzF, irjrv bYNk dy cyarmYnF dIaF nfmjLdgIaF huMdIaF hn pr dUjy pfsy pMjfb ivwc lokIN CotI motI sBf susfietI, inwkI motIaF bYNkF, imlkPYWz, mfrkPYWz dI zfierYktrI , blfk sMmqI qy ijLlf pRIsLd, dIaF coxF lVdy hn. iewkIvIN sdI dy pMjfb ivwc nvIN pIVHI iswKI qy pMjfbI siBafcfr qoN hI iknfrf kr geI. awj ivrlf-tfvF muMzf hI pwg bMnHdf hY. pMjfbI bolI hI KLqry `c pY geI . ies iewkIvIN sdI dy pMjfb nUM ijs rsqy qur ky ivsLv brfbr KVHnf hY, Auh qsvIr myrI klpnf ivwc Auqrx lwgI. pMjfb ivwc ivkfs Gwt qy gwlF vwD ho rhIaF hn. XhUdIaF dI qrHF hI pMjfbIaF nUM ivsLv Br ivwc KusLhflI dIaF bulMdIaF Cohx dI loV hY. Auh dUjI sMsfr jMg ivwc pMjfh lwK mrky vI bIqy qy nhIN JUrdy . asIN svyry sLFm abdflI dy vYx pfAuNdy hF. agFh socdy/qurdy hI nhIN. ieh ivsLvIkrn df Xuwg hY . kOmF, swiBacfrF aqy dysLF dIaF sFJF vD rhIaF hn . KUh dy zwzU pwCV jfxgy . pihlF hI awqvfd dy dOr ny pMjfb nUM keI dhfky ipCFh suwt idwqf sI. pr ho ies qoN Ault irhf hY. pMjfbI hux sLrfb BuwkI qoN qrwkI krky smYk, hIroien dy sUty lfAux lwgy hn. pfiksqFn dI srhwd nyVy ksLmIr,ihmfcl,hirafxf, rfjsQFn qy gujrfq vI pYNdy hn. pr hIroien pMjfb `coN hI PVHI jf rhI hY. ipCly iqMn dhfikaF dOrFn vDI PuwlI ieh 30 lwK dy krIb ivhilaF dI DfV rojfnF svyry qory Pyry leI GroN inwkldy hn. ieMny ku hI pRvfsI mjdUr sfzy KyqF, GrF,kfrKfinaF aqy dukFnF qy ienHF dI QF kMm krdy hn. amrIkf,knyzf aqy XOrp ivwc mYN ies qrF dy ivhly lok nhIN vyKy. AunHF dy qF crc vI isrP aYqvfr nUM hI Kuwldy hn. gory afpxy Gr dy vI ipCly ivhVy `c bYTdy hn. pMjfb dy ipMzF ivwcoN iswiKaf,ishq,BfeIcfrf Kqm ho igaf hY. Gr Gr nisLaF ny brbfdI df iCwtf dy idwqf hY. pMjfb df pfxI, hvf aqy Kurfk pRdUsLq ho cuwky hn. isrP ds ku PI sdI lok hI iswiKaf aqy ishq shUlqF qwk phuMc rwKdy hn. CotI iksfnI, idhfVIdfr mjdUr aqy Coty moty kMmF DMidaF vfly, nwby PI sdI lok ijMdgI nUM GsIt rhy hn, jIa nhIN rhy. aijhy kfrnF krky nvIN pIhVI pMjfb qoN dOV jfxf cfhuMdI hY . hr vkq sLfvf-sLfvf ,bwl-bwly gfAuxf asl ivwc hkIkq qoN awKF mItxf hYY. aksr lokI mYnUM puCdy hn ik kI pMjfbI iPr qoN swTivaF vfly duwD iGAu Kfx qy hwQIN ikrq krn vfly pMjfbI bx skxgy? iPlhfl koeI sMBfvxf njr nhIN afAuNdI. ikAuN ik lIzrF nUM ivhlVF dI loV hY. ivhly lok ‘Dfrimk’ sQfnF,zyiraF aqy vot qMqr dI Kurfk hn. ivhlf bMdf ikqy nf ikqy qF jfvygf hI. smF tpfAux leI ‘kuwJ nf kuwJ’ qF krygf hI . bfkI gurU rfKf! ‘keI sfl bfad afj aYsf hUaf,bVI dyr qwk KLud ko hm Xfd afey.’
bI[aYs[iZwloN,
aYzvokyt
cMzIgVH - 160047 e-mail:dhillonak@yahoo.com www.dhillonak.blog.com www.dhillonak.blogspot.com
Here We Stand after Independence By : Meenu Dhillon
The British ruled India for 190 years (1757-1947). India finally got independence on 15 August 1947and became republic on 26 th January,1950. It is the seventh-largest country by geographical area, the second-most populous country, and the most populous democracy in the world. India is a republic consisting of 28 states and seven union territories with a parliamentary system of democracy. India is home to about 17% of the total world population while is has only 2.4% of the world area. Seven low-income states - Bihar, Chhattisgarh, Jharkhand, Madhya Pradesh, Orissa, Rajasthan, and Uttar Pradesh - are home to more than half of India's population. In 1947 we were36 crores now are 1,166,079,217 (1.17 billion) We had controlled our Birth Rate it was in 1947 40 per thousand now is 22.22 births per 1000 population Death Rate also decreased it was 27 and now6.4 deaths per 1000 populationAverage Life Expectancy then was 37.2 years , now 69.89 years. In 1950, 6 children born per woman but now 2.72 children born per woman. There are 8,56,111 Doctors and 8,65,135 Nurses as compared to 61800 Doctors and 18504 Nurses in 1951.India has made huge progress in terms of increasing education in 1947 only 12% now are 61% but Male 73.4% ,Female 47.8% .With the growth of industrialized urban centres, there has been a major shift of surplus population from rural to urban areas. Due to social and economic pressures, people from backward villages started to move towards urbanized centres in search of job, where newly established industries continuously offer job opportunities to those migrating to cities. This leads to further increase in competition for jobs and employment and also higher density of population. Population living in Urban Areas in 1947was17.29% and now 29% . now 106 million, nearly 10% of the population is unemployed and the overall unemployment rate is 7.3%, with rural areas doing marginally better (7.2%) than urban areas (7.7%). Almost 30% of workers are casual workers who work only when they are able to get jobs and remain unpaid for the rest of the time. Poverty in India is widespread with the nation estimated to have a third of the world's poor. According to the a 2005 World Bank estimate, 42% of India's falls below the international poverty line of $1.25 a day (PPP, in nominal terms Rs. 21.6 a day in urban areas and Rs 14.3 in rural areas). Despite sustained high economic growth rate, approximately 80% of its population lives on less than $2 a day (PPP). Poverty rates in rural Orissa (43%) and rural Bihar (40%) are some of the worst in the world. On the other hand, rural Haryana (5.7%) and rural Punjab (2.4%) compare well with middle-income countries 22% Population is below poverty line. One in every three urban Indians lives in homes too cramped to exceed even the minimum requirements of a prison cell in the US. Around half of Indian children are malnourished. Even though the arrival of Green Revolution brought end to famines in India, 40% of children under the age of three are underweight and a third of all men and women suffer from chronic energy deficiency.A 2007 report found that 65% of Indians, or 750 million people, lived on less than 20 rupees per day with most working in informal labour sector with no job or social security, living in abject poverty. India has the world's largest cattle population: 193 million. The largest fruit producer, accounting for 10% of the world fruit production. India is the second largest producer and the largest consumer of silk in the world.Government studies show that farmers have pumped so much groundwater to irrigate their crops that the water table is dropping dramatically, as much as 3 feet every year.More than 50 percent of the total pesticides used in India are sprayed on cotton crops. India has about three times the population of the U.S., but 30 times more organic farmers than the U.S.Development of infrastructure was completely in the hands of the public sector and was plagued by corruption, bureaucratic inefficiencies, urban-bias and an inability to scale investment.Some 600 million Indians have no electricity at all.While 80% of Indian villages have at least an electricity line, just 44% of rural households have access to electricity.Production of Electricity in 1947 20 lakh kilowatt now 704 billion kilowatt. India has the world's second largest road network. Container traffic is growing at 15% a year. India produced over 10 million vehicles in 2006. The number of cars was more than one million. At present Indian railways system is the 2nd largest in the world. There are 7133 railway stations. Registered Vehicles increased from 2 lakh to 859 lakh. The Indian telecommunication industry, with about 506.04 million mobile phone connections (Nov 2009), is the third largest telecommunication network in the world and the second largest in terms of number of wireless connections.Internet use is rare; there were only 7.57 million broadband lines in India in November 2009, however it is still growing at slower rate and is expected to boom after the launch of 3G and wimax services. In 1950-51 there was only one post office for every 10,000 population in India. Number of telegraph office was just a quarter of the total number of post offices.Telephone facility was availed by a mere 0.2 % of total population of India Banks have a combined network of over 53,000 branches and 17,000 ATMs. The rate of inflation in 2008 was 7.8%.The economy of India is the twelfth largest economy in the world by nominal value and the fourth largest by purchasing power parity (PPP). By 2008, India had established itself as the world's second-fastest growing major economy. Foreign Exchange Reserves in India is Rs 1262300 crores.Investment in Public Sector increased from Rs 29 Crore to Rs 7,63,815 crore. In 2006-07 Estimated Black money in India was Rs 25,00,000 crore. At 30% rate of tax , Rs 7,50,000 crore tax was evaded on this Black Money.In India more than half of those surveyed had firsthand experience of paying bribe or peddling influence to get a job done in a public office. The 2007 report by Transparency International ranks India at 72nd place and states that significant improvements were made by India in reducing corruption.EVALUATION over all is India is a developing economy. There is high pressure of population because of the high growth rate. India has achieved an all time high literacy rate. The population is moving at a high rate from rural to urban areas. This is supporting further unemployment in the country. There is jobless growth in the country because of the capital intensive technology applied by the big industries. Agriculture still remains to be the primary occupation of more than half of the population . There is wide spread poverty and inequality. Infrastructure is developing at a fast rate. Transportation and communication have shown significant development. Banking is well developed. Tax collection from agriculture is very less. Agriculture has developed much due to green revolution. The natural resources are depleting fast. Fiscal imbalances are still large. Foreign trade has improved a lot due to the introduction of the New Economic Policy in 1991 which led to liberalization, privatization and globalization. Indeed Indian economy is growing at a fast rate. While India is developing at a slow and steady rate, we still hope for better, although much has to be done to control population and improve poverty.
Mandeep Kaur Dhillon (Economics Student at Punjab University, Chandigarh) # 146 / 49-A Chandigarh E mail : dhillonak@yahoo.com
(ivWclI gwl) bfqF pMjfbIaF dI bypRvfhI dIaF qy DMn jyrf goiraF df.
bI[aYWs[ iZwloN aYzvokyt
pMjfbI df muhfvrf DMn jyrf nfeIaF df ijMnHF nYx jwtF nfl qorI, hY qF QoVHf ijhf luwcf pr lyK qy Zuwkdf hox kfrx ilK idMdy hF. Bfrq pfiksqFn dI dosqI pRikiraf sLurU hox nfl dovF dysLF dy lokF df afAux jfx vI vD igaf sI. mohflI `c Bfrq pfiksqFn df kirwkt mYc sI. ies mYc vyKx leI sYNkVy pfiksqFnI vIjf lY ky afey. iqMn idn pwCmIN pMjfb qoN afey lok cMzIgVH `c myly vFg GuMmky KusL huMdy rhy. pfiksqFn ivwc sLrfb qy pfbMdI lwgI hox krky pfiksqFnIaF ny dfrU pIx dI DuwkI kwZ idwqI . Auh slvfrF dy zwbF ivwc boqlF tMgI cMzIgVH nUM lhOr df anfrklI bjfr bxfeI iPrdy sn. iewk sLFm nUM muwK mMqrI vwloN pfiksqFnoN afey mihmfnF leI cMzIgVH klwb `c smfgm rwiKaf igaf. hMs rfj hMs gfxf gfa irhf sI , “ies kMizaflI qfr ny iewk idn Puwl bnxf…”. gfxy AuprMq muwK mMqrI amirMdr isMG BfsLx dyx lwgy. Guwt Guwt lwgI hox kfrx mihmfx bxky afey vfagy pfr dy pMjfbI jor sLor nfl “muwK mMqrI ijMdfbfd” dy nfhry lfAux lwg pey. amirMdr isMG kih rhy sn,“Brfvo mYnUM awgy vI bolx idAu. ijMnF ipafr qusIN awj idKf rhy ho, mYnUM lwgdf mYnUM aglI ielYksLn lhOr qoN lVxI peygIy.” mYN afpxy kol kursIaF qy bYTy do iqMnF nfl gwlF krn lwg ipaf. Auh bhuq KusL sn . Auh hMs rfj hMs dy gfxy qoN ieMny josL ivwc af gey sn ik jy Aus idn koeI hwlfsLyrI dy ky AunHF nUM vfagy bfrzr qy Cwz idMdf qF Auh brln idvfr dI qrF rfqo rfq srhwd Zfhux leI iqafr sn. josL ivwc afey mYnUM kihx lwgy ik “Bfa jI jy DfzIaF qy sfzIaF POjF rl jfx qF afpF sfrI dunIaF kuwt swutIey”. mYN AunHF nUM ikhf “pqMdro hOlI bolo. jy afpxy ies ‘gupq eyjMzy’ df aMgryjF nUM pqf cwl igaf Auh iPr lVf dyxgy. nNfly imwqro ieh qusIN nhIN boldy quhfzy ivwc sLkMdr qy cMgyj KFx horIN bol rhy ny. ieh sfzf ieiqhfsk duKFq hY.” Auh Ausy vyly kihx lwgy, “ Bfa jI asIN Dfzy vFg bhuqf pVHy qF nhIN hF . pr qusIN mMnoN nf mMnoN hY ieh gwl swc .” sfzy pVdfdy ,lwkV dfdy vI gorIaF cuwkx bfry afpxf ‘gupq eyjMzf’ rwKdy sn.. sBrfvF dI lVfeI vyly iswK POjF vwloN jFn hUlvIN lVI geI lVfeI qy awsL awsL krdf sLfh muhMmd ilKdf hY, “ sLfh muhMmdf isMGF ny goiraF dy,vFÕ inMbUaF lhU ncoV suwty.” pr nfl hI iswK POjF dy mymF bfry ‘gupq eyjMzy’ df ijkr krdf ilKdf hY ik lVfeI leI qurn qoN pihlF isMG kihMdy sn,“[[Pyr vVFgy AunHF dy sqr-KFny,bMnH ilafvFgy sfrIaF gorIaF nI.” ieh qF kdurqI pfsf puwTf pY igaf.ijvyN inpolIan df vftrlU aqy ihtlr df nOrmMzI ivwc ipaf sI . vrnF pMjfb dy hr ipMz ivwc guwq vflIaF jYnIPr kOrF jfgo kwZdIaF njrIN pYxIaF sn. ieMglYNzL ivwc sLhId AUDm isMG df sLhIdI idn mnfieaf jf irhf sI. pMjfb qoN igaf iewk kivsLrI jQf sLhId dI vfr gf irhf sI ik “AUDm isMG gory hfkm nUM mfrky grijaf, mYN krFgf mymF rMzIaF qy PUk suwtFgf lMdn nUM….” jlMDr qoN Aus smfgm qy vsLysL mihmFn bxky gey myry imwqr kOmFqrI pwDr dy nFmIN pwqrkfr ny pRbMDkF nUM smJfieaf, “ jy goiraF nUM ies kivsLrI df qrjmF krky suxfieaf jfvy qF Auh ies qy pfbMdI qF lfAuxgy hI, nfl hI ies sMG pfV pfV ky gfAux vfly JuwzU nfQ nUM vI jhfj cVHf dyxgy. ieh jFdf jFdf iewk do pRbMDkF nUM vI nfl lY zuwbygf.” ieho ijhy lokF nUM pqf hI nhIN ik sLhId AUDm isMG aMgryjF df kI lwgdf sI? AUDm isMG sfzf kOmIN sLhId hY goiraF df nhIN. goiraF df sLhId sr mfiekl Ezvfier hY ijs nUM AUDm isMG ny mfiraf sI. kdy aMgryjF ny iekwTy ho ky pMjfb ivwc jrnl zfier df jnm idn nhIN mnfieaf. asIN kdI aPgFinsqFn ivwc jf ky hrI isMG nlUey dI brsI nhIN mnfeI. ikAuNky Auh gory nhIN hn. pr DMn jyrf goiraF df…. mYN inAUXfrk ivwc afpxy dosqF kol Tihiraf hoieaf sI. sLFm nUM AunHF dy Gr ikwtI pfrtI sI. CotI ijhI ies pfrtI ivwc iekwlf mYN hI pwg vflf sI bfkI sfry ‘amrIkx’ bx cuwky sn. keI pMjfb af ky pwgF bMnH lYNdyy hn. mYN Aus mihiPl ivwc afpxy nfl myrI ipClI amrIkf PyrI vyly lfs eyNjls dy eyarport qy GtI Gtxf df ijkr kIqf ik ikvyN mYnUM bfkI svfrIaF nfloN inKyV ky AunHF ivsLysL kYmry rfhIN myrI pwg dI jFc kIqI sI. bUt,bYlt,btUaf,kot,pYWn,iswky,bYg smyq sfrf smFn aYksry msLIn ivwcoN lMG igaf. mYN vI dUjy pfsy lwgy mYtl iztyktr ivwcoN lMG ky bfkI musfPrF nfl agFh jfx lwgf qF sikAurtI vfly ny mYnUM awgy ho ky rok ilaf.myry rukidaF hI Auhny mYnUM kMD Auwqy lwgy kYmry hyT Klox leI ikhf.mYM sUlI cVHy eIsf dI qsvIr vFg bfhF PYlfa ky kMD nfl Zoa lf ky KVo igaf. bVf ajIb lwg irhf sI. pr zyZ sO musfPrF dI jFn df svfl sI. mYnMU ipwCoN dwisaf igaf ik pwg ivwc Cupy ivsLysL DmfkfKyj qrl pdfrQ dI shI skrINinMg krn leI ivsLysL kYmry dI loV hY. AuNj sfzf afpxf vI ksUr hY. sfzy ivwc kuwJ aijhy lok hn jo sfrI kONm nUM sLwkI bxfAuNdy hn. ipCly sflIN hI iewk sLRomxI kmywtI mYNbr dI pwg `coN puils ny aPINm brFmd kIqI sI. aPINm iljfx vflf grnyz vI iljf skdf hY. amrIkn pwg nUM ivsLysL kYmry nfl vyKdy sn. mYnUM AunHF pwg lfhux leI nhIN sI ikhf.iesdf ijkr mYN tI[vI[ qy afpxy tfk sLoa `c vI kIqf sI. amrIkf dOiraF qy jfx vfly iswK mMqrIaF aqy aPsrF `coN iksy ny vI pwg lfhux dI isLkfieq nhIN kIqI. myrI gwl suxky Aus mihiPl ivwc hfjr imwqr kihx lwgy ik mYN hI ies qrF dI skrIinMg df burf nhIN mnfieaf. jdoN mihiPl QoVHI grm hoeI qF cutkly sunfAuxy sLurU ho gey. gwl pMjfb dI cwl peI myrI pwg vflI Gtxf qy iewk dosq ny cutklf suxfieaf ik “ iewk vfr pMjfbI iekwTy ho ky pMjfb dIaF sVkF,skUl, hspqflF dI mfVI hflq dI crcf kr rhy sn. aKIr amrIkf qy hmlf krn bfry soicaf igaf. ikAuN ik amrIkf ijs mulk nfl vI lVdf hY. Aus nUM qbfh krn ipwCoN XU[aYWn[E[,ivsLv bYNk aqy amrIkn kMpnIaF rfhIN shfieqf krky sfrIaF sVkF,skUl, hspqflF , pulF afid dI muV AusfrI kr idMdf hY. amrIkf nfl pMgf lY ik iewk vfrI qF qbfhI hoeygI pr ipwCoN Auh swB kuwJ bxf dyxgy. ajy amrIkf qy hmlf krn bfry jYkfrf Cwizaf hI sI ik EdoN hI iekwT ivwcoN iewk bfbf boilaf, “ muMizAu kfhlI nF kro ajy hor soc lvo. jy afpF `mrIkf nUM hrf idwqf iPr sVkF kOx bxfeygf?” ipwCoN jdoN pMjfbI mIzIey ivwc amrIkf ivwc ‘pwgF luhf ky huMdI qlfsLI’ dIaF KbrF Cpx lwgIaF . qF ieh cutklf swcf ho igaf. iewk lIzr ijsdf afpxI kursI ijMnF mfnisk ivkfs nhIN sI hoieaf, ny aKbfrF ivwc ibaFn dfg idwqf ik “ amrIkf iswKF nfl pMgy lYx qoN bfj afvy.” mYN aKbfr pVHky duaf kIqI ik “dyKIN Brfvf ikqy aglf pRogrFm bol dyvyN” ijhVy lwKF pMjfbI amrIkf ivwc sOKI rotI KFdy hn Kf lYx idAu. DMn jyrf goiraF df…. qIh sfl amrIkf ivwc rhy qwy gorI nUM ivafhy myry imwqr srdfr prqfp isMG ny XogI hrBjn isMG nfl cfr sfl amrIknF nUM iswK bxfAux df pRcfr kIqf hY. Auh dwsdy hn, “gory pdfrQvfd dy sqfey rUhFnIaq dI qlfsL ivwc hI pUrb vwl vyKdy hn. XogI hrBjn isMG goiraF nUM gurU nfnk dI iPlfsPI Ã aqy Xogf aiBafs nfl hI iswKI smJfAuNdyy sI. sfzy vfihgurU nUM AunHF dy gfz vrgf bxf idMdy sn. jy ikqy ‘ZfzI vfrF’ suxf bihMdy Pyr AunHF dOV jfxf sI. asIN afpxy ‘gupq eyjMzy’ bfry nhIN sF dwsdy”. Auh idwlI ivwc dwKxI amrIkf dIaF solF aMbYsIaF leI spYinsL BfsLf dy doBfsLIey vjoN kMm krdy hn. pMj Cy rfjdUqF nfl bqor lyKk myrI gwl krvf cuwky hn . arjntfienF dy pRvfs ivBfg leI vI kMm krdy hn. AuhnF df inwjI qjrbf hY ik jdoN iswK ivdysLF ivwc sVkF qy brCy qlvfrF nfl jlUs kwZx smyN gwqkf Kyzdy hn qF goiraF dy mUMh vyKx vfly huMdy hn. ieh gwl mYN vI amrIkf aqy knyzf ivwc mihsUs kIqI hY. gory mn ivwc jrUr socdy hn ik ieh sVkF AuWqy nMgy hiQafr ikAuN lihrfAuNdy hn? gory sfnUM mIzIey ivwc ikrpfnoN ikrpfnIN huMidaF nUM vyKdy hn. pwCm ivwc jnqk QF qy nMgf hiQafr surwiKaf nUM Kqrf smiJaf jFdf. pMjfb ivwc qF TIk hY pr ivdysLI sVkF qy iesdI koeI quwk nhIN bxdI. ivwc pr DMn jyrf goiraF df…. hor kONmF vI afpxy idn idhfVy qy iqwQ iqAuhfr mnfAuNdIaF hn . sVkF qy jFm lfAux df irvfj Bfrq ivwc hI hY. ivksq dysLF ivwc nhIN. gory sLorbfj nhIN hn,kfgjI kfrvfeI krdy hn. astrylIaf rihMdy myry iewk lyKk imwqr ny dwisaf hY ik ‘nslI hmilaF’ (jo vfprIaF sfrIaF luwt Koh dIaF ihMsk GtxfvF df mihj pMj PI sdI hI sn.) df Bfrq srkfr sKq nots lY rhI sI . sfzf ivdysL mihkmF qy pRDFn mMqrI df dPqr astrylIaf srkfr nUM afpxI nrfjgI jfhr kr rhy sn . astrylIaf dy pRDFn mMqrI aPsos prgt kr rhy sI.iewk BfrqI zfktr qy hmlf krn vfly astrylIan nUM mYlbOrx dI adflq ny 18 sflF dI sjf dy idwqI hY. pr kuwJ pMjfbIaF ny mujfhry dOrFn iewk srkfrI iemfrq qy astrylIaf df JMzf lfh ky Aus dI QF Bfrq df JMzf lihrf idwqf. astrylIaf dy pRDFn mMqrI dy puqly jlfey. jy iksy gory ny Bfrq ivwc ieMj kIqf huMdf qF Aus dy hsLr df aMdfjf qusIN Kud lgf lAu. pr DMn jyrf goiraF df…. PUk CkfAux vfly qy awg lf ky kMD `qy cVHx vfly zwbU hr QF hI huMdy ny.igxqI dy lokF dI glqI krky mOjF krdy lwKF pRvfsI pMjfbIaF df nuksFn hovygf. myry afpxy ipMz dy awDI drjn astrylIaf pVHdy muMizaF ny dwisaf hY ik sDfrx luwtF KohF nUM pMjfbI mIzIaf nslvfd kih irhf hY. gwl do sfl purfxI hY. amrIkf dI tYksfs styt ivwc iek vfr aYNqvfr dy idn jdoN ardfs krky Bog AuprMq sMgq lMgr Ck ky GrF nUM clI geI qF ds ku muMzy gurdvfry dy ipCvfVy lwgy nYWt qy vflIvfl Kyzx lwg gey. Aus idn AuwQy myry dosq mYnUM dwsx lwgy ik ieh rfsLtrpqI buwsL dI hoNm styt hY qy Auh aksr iewQy afAuNdy rihMdy hn. mYN ikhf Xfr jy busL nUM awj dI kIqI ardfs ivcly, sfzy “Lrfj krygf Kflsf… bcy sLrx jo hoey” vfly pRogrFm df pqf cwl jfey qF prI khfxIaF dI rfjkumfrI vFg pihlF qF Auh hwsygf iPr roeygf. hwsygf ies leI ik mYnUM iewk hor jotIdfr iml gey hn. roeygf ies leI ik mYN sfrI dunIaF qy rfj kr irhF. ieh Blymfxs myry Gr dy ipCvfVy bYTy sfnUM hI mFjx df pRogrFm AulIkI bYTy hn. ipCly hPqy izskvrI cYnl qy mnIlf dy jMglF ivwc sLyrF vwloN mnuwKF dy mfry jfx qy zfkUmYNtrI iPlm idKfeI jf rhI sI. iewk iksFn Kyq ivwc pwTy vwZ irhf sI qy kol hI Ausdf kuwqf bYTf sI. sfhmxy Gfq lfeI bYTy sLyr dI ryNj ivwc jdoN bfrF bor dI ryj ivwc iqwqr dy af jfx vFg,iksFn af igaf qF sLyr ny hmlf kr idwqf. sLyr df hmlf asmFnI ibjlI dI clkor vFg huMdf hY qy Ausdy isLkfr nUM pqf hI nhIN cwldf ik kI Bfxf vrq igaf. pr sLyr df insLFnf cuwk igaf. iksFn df moZf qoVdf sLyr afpxy Bfr agFh jf izwgf . EdoN hI kuwqf jor dI BONikaf. sLyr horIN ies acfxk hoeI avfj nfl Gbrfky cwizaF ivwc pUC dyeI vfho dfh dOV pey. sLyr awgy awgy qy kuwqf ipwCy ipwCy . kuwqf jor jor nfl BoNkdf sLyr nUM iewk PrlFg qwk jMgl ivwc dOVfky muV afieaf. myry nfl bYTI myrI bytI mINnUM ny ikhf, “pfpf jy kuwqy nUM pqf cwl jFdf ik jo cfr pYrF vflf jfnvr Aus dy BONkx qoN zrky awgy awgy dOV irhf hY Auh kOx hY ? qF kuwqy df hrt PylH ho jfxf sI. jy sLyr ipCFh mUMh GuMmfky vyK lYdF ik AusnUM zrfAux vflf kOx hY ? qF Auhny sLrm nfl mr jfxf sI”. gory sfzy vFg rOlf nhIN pfAuNdy, klm clfAuNdy hn. mYnUM pVHy ilKy qy afpo afpxy KyqrF ivwc kfmXfb pRvfsIaF ny dwisaf hY ik afstrIaf,astrylIaf smyq do ku hor XUrpIan dysLF ny pMjfbIaF jF BfrqIaF jo pwky hoxf cfhuMdy hn, dI ivsLysL jFc dy KuPIaf hukm jfrI kr idwqy hn. idwlI siQwq knyzf df rfjdUq qF mIzIey ivwc kih cuwkf hY ik pMjfbIaF dI QF dwKxI BfrqIaF nUM pRvfs leI pihl idwqI jfvy. ies ‘nslvfd’ nUM swdf asIN Kud dy rhy hF. swc ieh vI hY ik Bfrq vrgf nslvfd(CUaf CUq) hor ikDry vI nhIN hY. ivdysF ivwc AunHF dysLF dy kfiedy kfnUMnF anusfr hI cwlxf cfhIdf hY. ipMzF qoN iswDf ivdysLIN phuMcy (rsqy ivwc jlMDr cMzIgVH rihx dy qjrby vgYr) sfzy keI axpVH pyNzU lok qF ivdysLF nUM vI pMjfb srkfr dy aDINn hI smJdy hn. mYN XOrp, amrIkf, knyzf GuMmky vyiKaf hY ik bhu kOmIN,bhu DrmIN, bhu BsLfeI aqy anykF swiBafcfrF vfly mhOl ivwc ‘kwtVqf’ muwK Dfrf qoN inKyV idMdI hY.ivqkiraF nUM swdf idMdI hY. jyhf dys iqhf Bys vrgy muhfvry ayvyN nhIN bxy. ‘pMjfbIaF’ nUM iewkIvIN sdI aqy aTfrvIN sdI ivwc Prk smJx dI loV hY. B.S.Dhillon Lawyer/Freelancer Writer
Mobile: 9988091463 Web: www.geocities.com/dhillonak/mypage.html
AuWzdy bfjLF mgr dOVdyy pMjfbI . bI LaYsL iZwloN, aYzvokyt iewk vfr bfjL iPr crcf ivwc hY. jUMn mhIny ieh do iqMn QfvF qy mflvy dy ielfky ivwc afieaf hY.lok ies nUM vyKx leI jf rhy hn. ieh aksr gurdvfry afAuNdf hY. gurdvfry ivwcoN anfAUNsmYNt kIqI jFdI hY ik guru df bfjL afieaf hY . axpVH grMQI qy kIrqnIeyN lokF nUM donI hwQIN luwt rhy hn. pihlF vI ieh “bfjL sfhb” afieaf sI. isafsq dIaF sfijLsLF kfrn jdoN awsIvyN dhfky ivwc pMjfb nUM hfdisaF dIaF jLrbF af geIaF sn qF hvf vI jLihrIlI ho geI sI. pRDfn mMqrI dy srkfrI invfs sQfn bMglf nMbr iewk sPLdrjMg roz `qy afpxy sfQI mulfjmF nfl sb ieMspYktr blbIr isMG surwiKaf izAUtI `qy hfjLr sI. BfdoN dy mhIny huMms nfl sfh Guwtdf sI. sb ieMspYktr blbIr isMG dI vrdI psIny nfl iBwj geI qF Ausny hvf dy buwly dI AuzIk `c Auqfh vyiKaf. muwK svfgqI kmry dy sfhmxy asmfn nUM CUMhdy asLokf drKq `qy bYTf bfjL AuhdI ingfh ipaf. akfl qKq Zfihaf igaf sI. “awCf! socdy hoey blbIr isMG ny pRDfn mMqrI dy swB qoN njdIkI, surwiKaf gfrz sb ieMspYktr byaMq isMG nUM bulfieaf. dovF iswK QfxydfrF ny bfjL nUM “gurU goibMd isMG df snyhf afieaf smJ ky nmskfr kIqI. iPr dovF ny awKF mIc ky, hwQ bMnH ky sFJI ardfs kIqI. dovF ny “ vIhVI lfhux” dI skIm bxfeI. bfjL vflI Gtnf qoN do mhIny ipwCoN pRDFn mMqrI dy do surwiKaf gfrzF ny 31 akqUbr nUM pRDfn mMqrI df kql kr idwqf . bfjL ies DrqI dy iksy iewk iKwqy nfl sbMDq pMCI nhIN hY. iehdf sfrI dunIaF ivwc afpxf sQfn hY. ijs qrHF jMgl ivwc sLyr df rfj hY, pfxI `c mgrmwC dI dihsLq hY iesy qrHF asmfn ivwc bfjL dI srdfrI hY. bfjL dI sLkl nfl imldy juldy do drjn isLkfrI pMCI hn .ienHF isLkfrI pMCIaF dI ivsLysLqf ieh hY ik ijwQy afm pMCIaF dy nr mdIn qoN vwzy huMdy hn AuQy ienHF isLkfrI pMCIaF dIaF mdIn nrF qoN vwzIaF huMdIaF hn. iesy nsl df isLkrf Coty pMCIaF df isLkfr krdf hY qy idl KFdf hY. ijs nUM isLv kumfr ny “iewk isLkrf Xfr bxfieaf” gIq ivwc ibafn kIqf sI. pr bfjL qoN afkfr ivwc vwzf Aukfb huMdf hY jo dUsry isLkfrI pMCIaF dy kIqy isLkfr Koh lYNdf hY ijvyN cIqy vloN kIqy isLkfr nUM lwkVbwgf qy sLyr Koh lYNdy hn. bfjL qy Aukfb jdoN afpxy isLkfr `qy Jptdy hn qF ienHF dy pMjy dI qfkq ieMnI huMdI hY ik mnuwK dy isr nUM hQOVy vFg Pyh skdy hn. iesy nsl df pMCI kurl mwCIaF df isLkfr krdf hY. Auh pMj iklo dI mwCI cuwk ky aflHxy `c lY jFdf hY ijvyN cIqf afpxy qoN vwD Bfry jYbry nUM gl qoN cuwk ky drwKq qy tMg idMdf hY. quriksqfn ivwc kurl nfl AuQoN dy kbIly isLkfr krdy hn. ieh ihrn dy isr `qy bYT ky Aus dIaF awKF kwZ lYNdf hY ijs nUM ipwCoN isLkfrI mfr lYNdy hn. mUsKor isrP cUhy hI mfr ky KFdf hY. pMjfb ivwc ieh zwzU, ikrly mfr ky KFdf hY. mflvy ivwc KyqF ivwc mfl cfrdy pflI iesnUM cUhmfr kihMdy hn. iehI vqIrf pMjfb `c rihMdy lgV df hY. lok aksr hI ienHF sfry isLkfrI pMCIaF nUM bfjL kihMdy hn. “bfjL hmfrI Qfn DnMqir..”. pfly qy isKfey hoey bfjL iqwqr, murgfbI aqy shy df isLkfr krdy hn. ieh ds ku sfl isLkfr krdf hY iPr buwZf ho jFdf hY. purfxy simaF qoN hI amIr lok bfjL qy Aukfb nUM afpxy hwQ `qy rwKdy aqy isLkfr Kyzdy sn. romn sfmrfj smyN bfjL POjF df icMnH huMdf sI. Auwzdf hoieaf Aukfb XUnfnIaF df insLfn sI. ihtlr dI Qrz rIc df insLfn Auwzdf hoieaf bfjL sI. amrIkf ivwc bfjL srkfrI sLkqI df pRqIk hY. pfiksqfn dy srhwdI sUby bloicsqfn ivwc kbfielI bfjL pfl ky awj qwk isLkfr krdy afey hn. sfbkf sovIaq XUnIan dy sUby kjLfikqsfn, AujLbyiksqfn, ikrigsqfn afid kyNdrI eysLIaf dy dysLF ivwc sdIaF qoN kbIilaF ivwc rihMdy lok GoiVaF `qy cVH ky hwQF qy bfjL ibTf ky isLkfr krn leI jFdy rhy hn. awj vI ieh kbIly bfjL nUM pfl ky Aus nUM hwQ `qy bYTxf isKfAuNdy hn. Aus dIaF awKF nUM cpVy dI topI nfl Zkdy hn qy isLkfr vyK ky hI Auh dIaF awKF qoN topI lfh ky Cwzdy hn. Aukfb qy bfjL brPIly dysLF dy pMCI hn. pMjfb ivwc awj kwlH ijwQy grmIN ivwc lok BwTI dy dfixaF vFg Buwj rhy hn, bfjL hPqf vI ijMdf nhIN rih skdf. bfjL isLkfrI pMCI hox kfrn AuwcIaF QfvF `qy bYTx df afdI hY ijQoN ieh afpxy isLkfr nUM nIJ nfl vyK sky. iesdI vyKx sLkqI KurdbINn vrgI hY. asmFn qoN ieh DrqI qy rfkt dI spIz nfl Jptdf hY qy vgYr afpxI DONx quVvfey iewk dm bryk lfky isLkfr cuwkky Auwz jFdf hY.ieho ijhIaF brykF kroV rupey dI kfr dIaF vI nhIN hn.ieh Kwz qoN do kdmF dI dUrI qy iPr rhy cUhy nUM Kwz qwk puwjx dy pl vI nhIN idMdf. KyqF ivwc kIVymfr dvfeIaF dI vrqoN qoN cUhy mfrn leI pfeIaF golIaF nfl jdoN jfnvr mrdy hn qF bfjL jF Ausdy hmsLkl pMCI AunHF nUM Kf lYNdyN hn. Auh kuJ smF bONdilaf ijhf rihMdf hY. ieh iksy iksm dI koeI alokfrI Gtnf nhIN hY. ies nfl guru goibMd isMG jI df koeI sbMD nhIN huMdf. ieh sfry pMCI bfj vI nhIN huMdy. pMjb ivwc aFm qor qy iehdf hmsLkl lgV hI huMdf hY. AunI sO cOrfsI dy vrHy iehI hoieaf sI. AudoN AuwcI QF ijvyN insLfn sfihb `qy bYTf bfjL vyK ky lokIN hYrfn huMdy sn. lok Auhdy mr jfx `qy AuhnUM cuwk ky jlUs dI sLkl ivwc dPLnfAux qur pYNdy sn. hr ksby qy sLihrF ivwc lokI ieMJ mr cuwky bfjL nUM lgfqfr do mhIinaF qwk dPnfAuNdy rhy. keI QfeIN mr cuwky pMCI leI ardfsF vI kIqIaF geIaF. AuNj jy kdI guru goibMd isMG jI af jfx qF QfpI jrur dyxgy ik mF idAu puwqo ijwQy iqMn sO sfl pihlF Cwz ky igaf sI AuowQy hI Kloqy ho. bfjL bfry iewk dlIl ieh vI idwqI jFdI sI ik aksr lokI Auwpr nhIN sn vyKdy. pr jdoN Aus sfl acfnk iewk do bfjL ieMJ idKfeI idwqy qF lokF ny Aupr vyKxf sLurU kr idwqf sI qy iPr Bul Bulf gey. lok ies Gtnf nUM Drm nfl joV ky Aus smyN dI vfprI krfmfq vI kihMdy rhy hn. gurU goibMd isMG jI nfl bfjL df nfm juiVaf hox kfrn hI gurU sfihb nUM bfjLF vflf kih ky Xfd krdy hF. iswK Drm ivwc bfjL isLkfrI pMCI qoN vwD, sLkqI df pRqIk bx igaf hY. vkq nfl ieh sLkqI “sLrDf” `c bdl geI. hux agFh aMD ivsLvfsL ivwc bdl geI hY. lok afpxIaF smwisafvF Kud hwl krn dI QF guru dy bfjL qoN ‘imhr Biraf hwQ’ AuzIkdy hn. smfj ivigafnI aYirk hOPLr anusfr aMnHI sLrDf kfPI hwd qk Aus ivsLvfs dI pUrk huMdI hY jo asIN afpxy bfry gvf cuwky huMdy hF. qy sLMkfvF aqy duibDfvF qoN bcx leI ivcfrF dy iewk sImq Gyry ivwc ijAuxf ikqy vwD sOKf qy surwiKaq huMdf hY. iesy leI jfxy axjfxy isafsI qy Dfrmk lIzr aijhIaF GtxfvF nUM krfmfqF kihky afpxf qorI Pulkf clfAuNdy rihMdy hn. iewk vfr iewk iksFn qy mOlvI dI dosqI sI. afpxy muMzy nUM Auh iksFn mOlvI kol lY igaf ik ies nUM iksy rsqy pfAu. mOlvI ny Aus muMzy nUM ‘BgqI krn’ dI slfh dy ky mOlvI bnfAux leI afpxy nfl hI lf ilaf ik ieh myry bwicaF vrgf ey, myrf vfrs bxygf. mOlvI AuhnUM koeI akl dI gwl dwsx dI QF qy BFzy mFjx qy lfeI rwKdf. jvFn ho rhyy muMzy df BgqI ivwc kI jIa lwgxf sI. Auh corIAuN Bwj ky hfxI muMizaF nfl Kylx inwkl ijaf kry . isr qy bfpU df zr nhIN sI. pihlF inwkI motI corI krn iswiKaf iPr hOlI hOlI sfrIaF “pfVqF” pVHdf pVHdf isry df lPMzr inwkl igaf. vIh virHaF ipwCoN Auh iksFn mOlvI nfl hvfeI awzy qy mOlvI dy muMzy nUM lYx igaf. vlYqoN zfktrI pVH ky sfihb bxky afey, afpxy muMzy dy hfxI Aus mOlvI dy muMzy nUM vyKky iksFn nUM asl gwl dI smJ af geI. mOlvI ny afpxy puwqr nUM zfktr bxfieaf qy Ausdy nUM ‘BgqI krky jnm sPlf krn` dy nF qy kI bxfky rwK idwqf sI. sDfrx mnuwK df mfnsk pwDr bhuq hI nIvF huMdf hY. akl isrP pVHky,guVHky qy GuMmky hI afAuNdI hY. jn sDfrx qrkvfdI hox dI QF aMDivsLvfsI huMdf hY. axpVH lok jfgrUk nhIN hoieaf krdy isrP mgr lfey jFdy hn. sDfrx jnqf nUM sOiKaF hI mgr lfieaf jf skdf Kfs qor qy rwb jF iksy iksm dI ‘vwKrI pCfx’ dy nFm qy. loV isrP iksy nf iksy rUp `c jLjLbfqF nUM BVkfAux jF gMumrfh krn dI huMdI hY. pwTy kuqrx vfly hor qy duwD pIx vfly hor huMdy hn. lyK dy sLurU ivwc dysL dI pRDfn mMqrI dy kql ivwc bfjL dI BUimkf df ijLkr hoieaf sI. iesy bfjL dI ‘gvfhI’ nfl blbIr isMG nUM vI bfkI dosLIaF nfl sYsLn jwj ny PFsI dI sjLf suxf idwqI. sRImqI ieMdrf gFDI nUM kql krn dI sfijLsL dy dosL ivwc hfeI kort ny vI sjLf dI pusLtI kr idwqI. Gtnf dy cfr sflF ipwCoN kql kys dI apIl qy PYslf idMidaF Bfrq dI suprIm kort ny blbIr isMG nUM brI kr idwqf sI. suprIm kort dy iqMn jwjF dI bYNc vloN jsits jI LaYlL EJf qy jsits kyL jIL sLYtI ny PYsly ivwc iliKaf ik ieh TIk hY ik iswKF vloN bfjL nUM dsvyN gurU df pRqIinD smiJaf jFdf hY. ies leI byaMq isMG qy blbIr isMG vloN bfjL nUM vyK ky ardfs krnI koeI anoKI gwl nhIN sI. ijs qrHF ihMdUaF leI gAU siqkfr dI pfqr hY ieMJ hI bfjL nUM iswK Drm ivwc gurU df pMCI ikhf jFdf hY. blbIr isMG aqy byaMq isMG vloN bfjL nUM vyK ky mOky `qy hI kIqI geI ardfs iksy sfijLsL leI kIqI nhIN mMnI jf skdI. ies bfjL df iksy sfijLsL nfl koeI sbMD nhIN. ies qrHF blbIr isMG PFsI dy qKqy qoN bFh ku dI ivwQ qoN muV igaf. iswKF leI bfjL isLkfrI pMCI jF sLkqI df pRqIk hI nhIN blik aMnIHN sLrDf vI hY. pr rFm jyT mlfnIN adflq ivwc ieh svfl AuTfAuNdf irhf ik byaMq isMG nUM PVHx ipwCoN awDy GMty ipwCoN golI ikAuN mfrI geI? jdoN ik Auhny rvflvr suwtky, hwQ KVHy krky kih idwqf sI ik “mYN jo krnf sI kr idwqf. hux qusIN jo krnf hY kr lvo”o. dysL dy hfkm nUM mfrn jF hmlf krn vfly nUM ijMdf PVHx dIaF ilKqI hdfieqF sn. pr byaMq isMG dy mrn nfl qF sfrI sfijLsL qy hI imwtI pY geI. ies bfj rfhIN hoey kql qy ipwCoN dhfkf Br iswKF dy KUMn nfl KyZI geI holI dI qfr ikqy bfhr qF nhIN sI juVdI? vkIl ajYb isMG bwgf sfihq dy rsIey sn, AunHF ny 1985 ivwc ajnflf hlky qoN cox vI lVI sI. Auh igafnI jYl isMG dy purfxy sfQIaF ivwcoN sn. Aus dy afpxy puwqr aqy BqIjy kfmryz bldyv mFn nUM bwgy qy sLIny ipMzF idaf smglrF qoN KfVkU bxy awqvfdIaF ny mfr idwqf sI. kuwJ arsf pihlF jdoN 75 sfl dI Aumr pfr krky AunHF dy donON gurdy PylLH ho gey sn qF AunHF mYnUM Kq iliKaf sI ik “mYnUM ies dunIaF qo jfx df rwqI Br vI gm nhINN. pr qyry ijhy imwqrF qoN ivdf huMidaF aPsos ho irhf hY.” ipCly sfl luiDafxy myrI irsLqydfrI ivwc iewk ivafh smfgm dOrFn gurdfs mFn dy gfxy suxidaF mYN ajnflf dy aYWMm aYWl ey bonI amrpfl nUM bwgf sfihb bfry puwiCaf qF Aus dwisaf ik Auh hux ies dunIaF ivwc nhIN hn. jdoN pMjfb ivwc awqvfd isKr qy sI EdoN iewk vfr AunHF mYnUM ikhf sI ik “ mYN ies dunIaF ivwc nhIN hoxf. pr hOlI hOlI aKbfrF qy ikqfbF rfhIN ieh gwl sfhmxy afvygI ik ‘ies DrqI qy iksy QF koeI mIitMg hoeI sI. ijs ivwc ieh ivcfiraf igaf ik krVIaF sLrqF hyT JolI awz ik anfj mMgx vfly dysL Bfrq nUM ies cwpf ku pMjfb ny hry ienklfb nfl afqm inrBr ikvyN bxf idwqf? PYslf hoieaf hovygf ik ies pMjfb nUM QF isr kIqf jfvy. bfkI qF sLqrMj dI bfjLI ivwc ipafdy, GoVyy, PIlHy huMdy hn. Bfrq pfiksqFn dI vMz gFDI ijnfh dy JgVy kfrn nhIN sI hoeI. PYslf qIh sfl pihlF hI lMdn ivwc ho igaf sI.sovIaq XUnIan 1990 ivwc tuwitaf sI pr ies hoxI qy dsqKq stfr vfr dI sLurUafq nfl qIh sfl pihlF Xurp ivwc ho gey sn.” hux nisLaF df diraf pMjfb ivwc hI ikAuN hY? aKbfrF sMpfdkI ilK rhIaF hn ik pMjfbIaF nUM brbfd krn dI ieh koeI zUMGI sfijsL hY. XU[aYWNn[E[dI nsLIly pdfrQF dI qskrI bfry jfrI 2009 dI irport anusfr aMqr rfsLtrI zrwg mfPIaf 70000 kroV zflr df slfnF kfrobfr krdf hY. ijs nUM isafsI srpRsqI hfsl huMdI hY. pMjfbI suBfa pwKoN JgVflU ruwcIaF dy DfrnIN hox kfrn sOKI kmfeI leI CyqI ies pfsy pY jFdy hn. kdI bhfdrI aqy kurbfnIN ivwc nFm kmfAux vfly pMjfbI TwgI, DoKy,byeImFnI, kbUqrbfjLI aqy smgilMg ivwc JMzy gwz rhy hn. amn kfnUMn leI jfxy jFdy sohxy ivksq mulkF ivwc jf ky llkfry mfrdy hn. aksr pMjfbI gwlF/gfhlF/cuglIaF krky idn bqfAuNdy hn. amrIkn XOrpIan lok jF kMm krdy hn jF vIk aYNz qy anMd mfxdy hn. Auh gwlF Gwt krdy hn. AunHF nUM bfby nfnk dI dwsI mwq, ikrq krn qoN hI ivhl nhIN aqy asIN ivhly hI ivhly hF. kMm swiBafcfr goiraF apxf ilaf. asIN AuWzdy bfjLF mgr dOVdyy rhy. rojfnF qIh lwK qoN vwD pMjfbI svyry icwty kwpVy pf ky GroN swQF,bws awizaF,rylvy stysLnF,bjfrF,kcihrIaF ivwc qory Pyry leI hI inwkldy hn.ieh byrojgfr nhIN hn. asl ivwc ienHF nUM ‘pMjfbI iksm dI sosLl sikAuirtI’ imlI hoeI hY. ienHF leI hr idn hI vIk aYNz hY. hr ipMz ivwc sO zyZ sO aijhy ivakqI hn ijnHF sfrI Aumr `c koeI ikrq nhIN kIqI. mOlvI qy iksFn vflI khfxI qusIN Auwpr pVH hI leI hY. iehI votqMqr nUM sUq bYTdf hY. ieh ‘bfjL’ pihlF hI Gwtf Zoa rhy pMjfbIaF nUM hor vI aMD ivsLvfLsL dy rfh qorygf. zf[mnmohn isMG vrgy arQ sLfsqrI aqy pMjfbI dy pRDFn mMqrI huMidaF loV pMjfb ivwc vwD qoN vwD ivkfs krn dI hY. jy pMjfbI ajy vI sMBl nhIN sky iPr hor vI pwCV jfxgy. iswiKaf, muWZlf ZFcf, snawq,KyqI aqy jmhUrIaq nUM mjbUq krky hI pMjfb nUM pMjafb bxfieaf jf skdf hY. KusLhflI ivkfs nfl afAuMdI hY. KusLhfl lokF nUM aMDivsLvfsLF dI loV nhIN huMdI.
B.S.Dhillon Advocate High Court Chandigarh-160047
Mobile: 9988091463 Web: www.geocities.com/dhillonak/mypage.html
( ivWclI gwl ) vy rwK ilaf mymF ny, ivhu Kf ky mr jfvF.
bI[aYWs[ iZwloN aYzvokyt pMjfb hirafxf hfeIkort do sUibaF dI sFJI hox kfrn myry nfl hirafxvI vkIl vI vkflq krdy hn. hirafxy dy jft qy pMjfb dy jwtF ivwc isrP dfVHI df Prk hI nhI,N mfniskqf df vI Prk hY. mYNnUM keI hirafxvI jft vkIl kihMdy rihMdy hn ik “hirafxy dy BvfnIN,nfrnOl,PrIdfbfd vrgy pwCiVaF ijilHaF dy grIb qy byrojgfr vsnIkF nUM jy koeI puwCy ik ivdysL jfxf hY? jvfb dI QF svfl krngy, ky kryNgy? qy quhfzy pMjfb ivwc lok jhfj dy phIaF nfl ltk ky vI mrn leI iqafr hn. ky bfq hY srdfr jI? do vkq kI rotI qo pMjfb myN swBI KfvY hY.” prvfs kudrqI vrqfrf hY. jfnvr qy pMCI vI cMgyrIaF crfgfhF qy cog leI dUr durfzy cog cugx gey AuWQy hI rih jFdy hn. pr awj dy pMjfb dI smwisaf kuwJ vwKrI hY. iewQy qF koeI rihxf hI nhIN cfhuMdf. ieMglYNz,amrIkf aqy knyzf ivwc GuMmidaF mYN anykF imwqrF dy mn Prolky pMjfbIaF dy pRvfs dy kfrn jfnx dI koisLsL kIqI hY. pMjfbIaF dy prvfs dy grIbI, byrojgfrI jF aKOqI zflrF dI cmk qoN ielfvf hor vI keI kfrn hn. jy isrP rojI- rotI hI smwisaf huMdI iPr pMjfb dy KFdy pINdy lokF,ieMjnIarF,vkIlF,zfktrF,ipRMsIplF ny trFto qy inAUXfrk ivwc tYksIaF nhIN sn clfAuxIaF. smwisaf sfiekI dI vI hY. pMjfbIaF dy pRvfs dy anykF kfrn hn. ijvyN pMjfb df iBRsLt prbMDkI ZFcf, imhnq qy iemfndfrI df muwl nf pYxf, irsLvqKorI,kmcorI, sINnfjorI qy imlfvtKorI kfrn pYr pYr qy jKLmIN huMdf svYmfn ; asurwiKaf dI BfvnF, dfj dI smwisaf,isafsI,Dfrimk ,smfijk qy vfqfvrn pRdUsLn ,ivdysLF df cMgf pRbMDkI ZFcf,dUr dy Zol suhfvxy lwgxy,irsLqydfrF qy sLrIkF ivwc vwzf aKvfAux dI hAumYN,pMjfb `c hwQIN ikrq krn nUM niKWD smiJaf jfxf, lVfkU kOmF vflf msLhUr hox df sMklp,pRvfsI pMjfbIaF vwloM pMjfb ivwc kIqI jFdI ivKfvybfjI aqy mUrqF vrgIaF mymF . ieh sfry kfrn vwKry vwKry lyKF ivwc hI af skdy hn. awj vfly lyK ivwc isrP pMjfbIaF dI myNm smwisaf dI hI gwl krFgy. ies agsq dI iewk sLFm , mYN afpxy kuwJ dosqF, ijnHF ivwc cMzIgVH qoN knyzf gey myry iewk zfktr dosqN aqy gurcrn twlyvflIey horF nfl srHI knyzf dy bIar krYk pfrk ivwc sYr kr irhf sF. acfnk ieMzIaf qoN PoNn af igaf. cMzIgVoHN myry dosq dI XUnIvrstI `c pVHfAuNdI pRoPYsr pqnI ny PoNn qy inhorf mfridaF ikhf , “kI gwl hPqf ho igaf PoNn nhIN kIqf, ikqy koeI myNm qF nhIN iml geI?” myrf afVI sPfeIaF dyx lwgf. Aus qoN mhIny bfad mYN amrIkf huMdf hoieaf vfps cMzIgVH af igaf. asIN ds ku vkIl aqy sfzy iewk imwqr vkIl jo ipCly mhIny hI hfeIkort dy jwj bxy sn, sfry iekwTy byTy bfr rUm ivwc kOPI pI rhy sI.Aus idn cMzIgVH ivwc iewk jrmn sYlFnI kuVI nUM pMj Cy muMizaF vwloN agvfh krn dI Kbr dy crcy jorF qy sn. iewk bjurg vkIl boilaf, “ vyKo jI mymF iewk do afdmIaF df qF guwsf nhIN krdIaF.ieh pMj Cy muMizaF krky rOlf pY igaf.” kOPI df kwp myj qy rwKidaF dUsry vkIl ny afpxy ivcfr dwsy, “ienHF dI gwl TIk hY, do iqMn afdmIaF qwk qF mymF burf nhIN mMnfAuNdIaF ,sgoN KusL huMdIaF . gwl ivwcoN koeI hor hovygI.” myj dy konyN qy bYTy qIjy vkIl ny kOPI Kqm kridaF muwCF pUMJidaF kfnUMnI nukqf dwisaf, “ aKbfrF ivwc CpI Kbr muqfbk myNm ny muMizaF dI jIp pfrikMg ivwcoN kwZ ky idwqI.AuhdI ieh ‘hrkq’ hI sfbq krdI hY ik myNm dI ‘pRogrFm krn’ dI afpxI vI mrjI sI . aYvyN koeI kuVI awDI rfqIN bygFnI jIp ikAuN clfvygI?” afpxy kOPI kwp ivwc Pyiraf jf irhf cmcf mYN mwQy ivwc mfr ilaf. mYN sfiraF nUM ikhf Brfvo jy cMzIgVH ivwc rihMdy aqy XUnIvristI qy hfeIkort dI pwDr dy lokF dy mymF bfry ieh ivcfr hn qF aFm afdmIN kI socdf hovygf? aFm pMjfbI ieMj socdf hY. awsIivaF dy sLurU ivwc mYN biTMzy kcihrI ivwc vkflq sLurU kIqI sI.iek idn myry hI ipMz kotPwqy df lflI af ky kihx lwgf, “vIaqnFm ivwc sfry bMdy mfry gey.AuWQy iekwlIaF mymF hI rih geIaF.AunHF dy bwcy pYdf krn leI Auh bfhroN afdmIN bulf rhy hn. kihMdy pMjfbIaF nUM ies kMm ivwc pihl dy rhy hn. qusIN myry kfgj bxvf ky idAu.” AuhdI gwl suxky mYN cONikaf. kol hI bYTy iewk buwZy munsLI ny dwisaf ik ‘kcihrIaF ivwc keI idn qoN ieh aPvfh cwl rhI hY. qihsIl ivwc mOVF vfly arjI nvIs isMgly ny keI afdmIaF dy kfgj bxvfey vI hn.’ hux qwk mYN acfFnk hoey vfr qoN sMBl igaf sI. lflI nUM smJfAuNidaF mYN ikhf, “ msF msF vIaqnFm dI jMg Kqm hoeI hY.AuWQoN dI nvIN pIhVI DrqI ivwc bxfeIaF surMgF ivwc mINh vFg vrHdy bMbF dI buCfV hyT jvFn hoeI hY.sfrI dunIaF AunHF nfl hmdrdI jqf rhI hY. Bly loko qusIN afpxy vqn leI sLhId hoey AunHF sLhIdF dIaF ivDvfvF dy bwcy pYdf krn leI jfxf cfhuMdyy ho. nfly vIaqnFmnF mymF nhIN hn.Auh mMgol nsl dIaF inwkIaF inwkIaF aOrqF hn. mfVI motI sMg mMnoN. ” jgmohn kOr df iewk gfxf huMdf sI, ‘vy rwK ilaf mymF nyN ivhu Kf ky mr jfvF’. rxjIq kOr df vI iewk gfxf sI, ‘ myrf jyT jpfnoN afieaf nI,iewk nrd mfrky ilafieaf rMg dI lfl kuVy’.ieho ijhy anykF gIq pMjfbI pyNzU aOrqF dI gorIaF bfry mfniskqf drsfAuNdy hn. idlcsp gwl qF ieh hY ik XUnIvristI dIaF pRoPYsrnIaF vI mymF nUM luwcIaF qIvIaF smJdIaF hn ijhVIaF AynHF dy pqIaF nUM ‘mfVy kMmF’ leI AuksfAuNdIaF hn. ivdysLI aOrqF bfry iewk muhfvrf hY ik pwCm ivwc iqMn zbilAU df koeI nhIN pqf, vrk,vYdr qy vUmYNn. hor kuwJ dwsy nf dwsy,ieh muhfvrf hr pMjfbI, pMjfb af ky lokF nUM jrUr suxfAuNdf hY. jdoN ik pMjfbI aOrqF leI muhfvrf bx skdf hY ik DrqI dy iksy vI ihwsy ivwc AunHF leI kuwt,byvPfeI qy bdslUkI df koeI pqf nhIN pMjfbI mrdF vwloN iqMnoN kdoN iml jfx. pMjfbIaF dy mymF bfry aijhy njrIey dy keI kfrn hn ijnHF ivwcN muwK hY ivdysLoN muVky pMjfb afAuNdy bhuqy pMjfbIaF dy gwp qy ivdysLI swiBafcfr nUM isrP aYsLpRsqI vflf swiBafcfr smJx df sfzf Brm. ieMj hI cMzIgVH zI[ey[vI[ kflj dy sfzy imwqr, pRoPYsr sLrmF jI koeI ds ku sfl pihlF ieMglYNz jf ky afey sn. cMzIgV klwb ivwc qMboly vfly idn Auh aksr afpxI Aus ‘asPl PyrI’ df ijkr krdy dwisaf krdy hn ik, “mYN iewk mhInf sfry lMzn GuMmdf irhf hF. mYNnUM iewk vI myNm ny nf qF afpxy nfl zFs krn nUM ikhf qy nF hI izwnr jF zyt qy jfx leI kdI ikhf sI. jdoN ik asIN qF bcpx qoN iehI suxdy af rhy sI ik mymF qF iksy nUM nFh hI nhIN krdIaF. ijhVI nUM mrjI ‘puwC lA’u. jy pihlF hI ‘buwk hox’ qF kih dyx gIaF ik ‘sOrI mYN ibjI hF’. guwsf iblkuwl nhIN krdIaF. mymF bfry sfrf JUT hI suxdy sI.” ivdysLoN pMjfb afey kuwJ pVHy ilKy lok hI swc boldy rhy hn. aFm qOr qy ivdysLoN afey bhuqy pMjfbI, aOrq dI aOV lwgy pMjfbIaF nUM mymF dy nksLy vfh ky dwsdy rhy hn ik “AunHF dy sunihrI vfl, GoVI vFg CflF mfrdIaF, ryvIey cfl cwldIaF dy inwkIaF inwkIaF inwkrF Qwly idwsdyy goryy pwt. sVkF qy sLryaFm jwPIaF pfeI,ikws krdIaF nIlIaF awKF vflIaF mymF, jdoN koloN lMGidaF nUM ‘hfey zIar’ kihMdIaF hn qF Brfvo puCo kuwJ nF. Auh pMjfbIaF nUM swB qoN AuWqy mMndIaF.ieh qF rwb DoKf dy igaf ijhVf sfnUM iewQy pYdf kr igaf.” EodoN hryk pMjfbI ihwsy afAuNdI, jmINn vycky mymF vyKx dy supxy dyKx lwg jFdf hY.ipCly sO sfl qoN ijhVf vI ivdysL ho ky afieaf AunHF ivwcoN bhu igxqI nyy pMjfb ivwc af ky mymF bfry aijhIaF klpq JUTIaF khfxIaF suxfeIaF ik aFm pMjfbI iehI smJx lwg ipaf ik ‘mymF qF swjy hwQ isgrt qy Kwbf hwQ afpxI skwrt nUM pfeI AuzIk rhIaF hn. bws iewk vfrI aOKY sOKy ho ky AuWQy phuMcx dI loV hY, Pyr qF ‘sfzf vfKrU’ lihrF lf dyvygf.’ jdoN ik aijhf kuwJ vI nhIN. drasl virHaF bwDI aOrq qoN dUr rihx kfrn sDfrx srIrk iqiRpqI dI loV vI mfnisk ibmfrI bx jFdI hY. iehI sfzy mymF bfry njrIey df duKFq hY. sfzy dfdy pVdfdy vI mymF bfry ieMj hI socdy sn. sBrfvF dI lVfeI vyly iswK POjF vwloN jFn hUlvIN lVI geI lVfeI qy awsL awsL krdf sLfh muhMmd ilKdf hY, “ sLfh muhMmdf isMGF ny goiraF dy,vFÕ inMbUaF lhU ncoV suwty.” pr nfl hI iswK POjF dy mymF bfry gupq eyjMzy df ijkr krdf ilKdf hY ik lVfeI leI qurn qoN pihlF isMG kihMdy sn,“[[Pyr vVFgy AunHF dy sqr-KFny,bMnH ilafvFgy sfrIaF gorIaF nI.” ieh qF kdurqI pfsf puwTf pY igaf .ijvyN inpolIan df vftrlU aqy ihtlr df nOrmMzI ivwc ipaf sI . vrnF pMjfb dy hr ipMz ivwc guwq vflIaF jYnIPr kOrF jfgo kwZdIaF njrIN pYxIaF sn. mymF dy vI idAur jyT qy cfcy qfey huMdy hn. jy kdI Auh iksy pMjfbI dy nyVy afAuNdIaF vI hn qF swcy idloN ipafr krn krky, jdoN ik sfzy pMjfbI dI nIaq sLurU qoN hI KOtI huMdI hY.Auh ‘ipafr df ZONg’ vI pwky hox dI nIaq nfl jF AUsdI jfiedfq sFBx leI hI krdy hn. XfnI gwlIN bfqIN ‘srbwq df Blf’ mMgx vfilaF df sfzf ivafh vI TwgI df huMdf. asIN mymF nUM luwcIaF qy Kud nUM pUrbI swiBafvfr vfly lok kihMdy hF. ipCly sfl meI dy mhIny mYN amrIkf dI tYksfs styt ivwc sI. AuWQy iewk pMjfbI vwloN iewk kflI aOrq nfl ivafh krvf ky pwkf hox ipwCoN Cwz dyx kfrn Aus kuVI dy BrfvF ny pMjfbI muMzy nUM golI mfrky mfr idwqf sI. sfzf afpxf vrqfrf doglf hY. XfnI socxf kuwJ hor,kihxf hor, krnf hor qy dwsxf hor. sfzy mrdF dI vPfdfrI aksr sLwkI huMdI hY. iesy krky pMjfbI aOrqF mymF qoN zrdIaF hn. sfnUM sMsfr nfl kdm mlfky cwlxf iswKx dI loV hY. jy DrqI Puwtbfl ijwzI hY, qF pMjfb mtr df dfxF,dunIaF 700 kroV hY qF pMjfb `c rihMdy pMjfbI ZfeI kroV ny .ivdysL vwsx leI dohry mfpdMz Cwzxy pYxgy. afpxy dvfly vlI lksLmx ryKf(sfzy vrgf koeI nhIN) dy Gyry ivwcoN inwklxf peygf.smuMdrF `c izwgy dirafvF dy kMZy nhIN rihMdyy. mymF afpxy pqI/dosq qoN iewk sO iewk PI sdI vPfdfrI cfhuMdIaF hn. hr qrF nfl brfbrI. mrd ny byvPfeI kIqI nhIN qy qlfk hoieaf nhI. sfzy mrd Kud qF Kyh KfxI cfhuMdy hn pr nfl hI pqnIaF bfry cfhuMdy hn ik Auh iksy nfl hws ky gwl vI nf krn. hr ipMz ivwc hI ieh AuDfhrxF imldIaF hn ik pMjfbI mrd pihlI aOrq dy hMuLidaF dUjf ivafh vI krfAuNdy hn qy rKylF vI rwKdy hn. aOrqF qoN Bfxf mMnx dI AumId vI rwKdy hn. mrd dy nfmrd hox jF iksy nfl njfiej sbMDF bfry pqf lwgx qy vI aOrqF qoN KfmosL rihx dI afs krdy hF,qlfk qF dur dI gwl hY.ieh ‘mhFn pMjfbI swiBafcfr’ nhIN doglfpx hY.aijhy swiBafcfr ivwc ply mrdF nUM mymF ny kdy vI nhIN rwiKaF. ivdysLF ivwc jMmIN plI pMjfbI pIhVI pMjfb jfx df nFm vI nhIN lYNdI. ijwQy koeI jMmdf hY AuhI AusdI mfqBUmIN huMdI hY. iehI kudrq df kfnUMn hY. koeI vI kuVI pMjfb ivafh nhIN krnf cfhuMdI . mymF dy sfQ ivwc rih ky aqy dunIaF ikwQy vwsdI hY bfry jfxky, Auh pMjfbIaF dI doglI mfniskqf nUM smJ geIaF hn ik pMjfbI mrdF leI mymF dy supny qF jfiej hn pr afpxIaF aOrqF iksy Epry nfl hwQ vI nf imlfAux. ivdysLF ivwc mymF iksy pMjfbI nUM AzIk nhIN rhIaF. pMjfbIaF nfl DoKy vfly ivafh dI TwgI Kf ky drjnF ivdysLI aOrqF kMDF nfl twkrF mfrdIaF iPrdIaF hn. bfby nfnk df ikrq kro,vMz Cko vflf jIvn ZMg apxfky, pMjfb ivwc rihky, QoVHI ijhI imhnq nfl pMjfbI cMgI ijMdgI gujfr skdy hn.
B. S. Dhillon Advocate High Court # 146 Sector 49-A Chandigarh-160047 Mobile: 9988091463, E mail: dhillonak@yahoo.com Website : http://www.geocities.com/dhillonak/mypage.html
( ivclI gwl ) Gwty rul irhf hY dMgfkfrIaF leI bnx vflf kfnUMn .
birMdrL iZwloN aYzvokyt ksLmIr qoN kMinaf kumfrI qy gujrfq qoN nfgflYz qwk sfrf Bfrq iPrkU ihMsf `c jl irhf hY. iewk inwkI ijhI Gtxf qy dMg,y Psfd, sfV, PUk sLurU ho jFdI hY. alIgVH ivwc pqMg cVHfAux qoN do iPrikaF `c hoeI lVfeI qoN drjnF lokI mfry gey sn.idwlI qy gujrfq dy isvy ajy TMZy nhIN hoey AuVIsf qy krnftk ivwc iesfeI ijMdf jlfey jf rhy hn. sdIaF pihlF boDI iBKsLU vI ieMj hI jlfey gey sn. Bfrq `c cfroN Gwt igxqIaF XfnI iswK,muslmFn,boDI qy iesfeI iPrkU ihMsf df isLkfr ho cuwky hn. swc qF ieh hY ik grIbI ryKf qoN hyTF rihMdf hr BfrqI hmysLf hI iPrkU ihMsf qy blfqkfr df sOKf isLkfr rihMdf hY.1947 qoN lY ky ipCly swTF sflF `c iPrkU ihMsf `c lwKF lok mfry gey,hjfrF aOrqF nfl blfqkfr hoey qy kroVF dI sMpqI qbfh hoeI pr kdI koeI dMgfkfrI PfsI lwgdf nhIN vyiKaf. sMsd dy dovF sdnF nMU sMboDn kridaF sfbkf rfsLtrpqI zf[ klFm sfihb ny ikhf sI ik iPrkU ihMsf nfl inptx leI nvF kfnUMn bxfieaf jfvygf. pRDFn mMqrI vI aijhf kfnUMn bxfAux bfry kihMdy af rhy hn. igRih mMqrI vI sMsd ivwc aijhf kfnUMn bnfAux bfry ibaFn dy cuwky hn. pr bxygf kdoN? PrIdkot qoN iewk kfnUMn dy ividafrQI ny mYnUM PoNn qy ikhf sI ik aijhf kfnUMn kdI nhIN bxygf, ikAuNNik iPrkU Psfd krfAuNdy hI lIzr hn qy Auh afpxy gl PfhI ikAuN pvfAuxgy. ies mhIny hoeI kOmIN eykqf kONsl dI mIitMg `c sfrIaF pfrtIaF ny dysL ivwc vD rhI iPrkU ihMsf nUM dysL leI Kqrnfk ikhf hY. sDfrx POjdfrI kfnUMnF nfl dMigaF dy aprfDIaF nUM sjLf nhIN huMdI. dosLI adflqF ivcoN ‘sLwk dI ibnHF’ ‘qy ‘bfiewjLq brI’ ho jFdy hn. pIVq lok iensfP leI qrsdy rhy, pr iksy ny ieh nhIN soicaf ik sfzy kol qF dMgfkfrIaF nUM sjf dvfAux vflf kfnUMn hI nhIN. dMgy sDrx kqlF nfloN vwKry huMdy hn.ienHF leI sbUq jtfAuxy asFn nhIN huMdy. dMgy sDfrx kqlF nfloN vwKry huMdy hn.ijnHF leI ‘rwqI Br vI sLwk dI guMjfiesL nf hovy’ vflf PfrmUlf nhIN lfgU hoxf cfhIdf. sfzy POjdfrI qy gvfhI dy kfnUMnF anusfr mudweI iDr vwloN dwsI geI khfxI ivwc rwqI mfsf vI sLwk dI gujfiesL nhIN hoxI cfhIdI. koeI ZuwkvF kfnUMn nf hox kfrn dMigaF ivwc mfry gey lokF nUM iensfP dfvAux dy nF qy, sflF bwDI not qy vot btorn df islslf cwldf rihMdf hY. inAUXfrk ivwc myry pfTkF qoN imwqr bxy iqMn cfr dosq hn jo aksr mYnUM PoNn krdy rihMdy hn. pMjfb qoN zI[eI[E[irtfier hoky inAUXfrk rihMdy myry imwqr df ies sfl grmIaF ivwc PoNn afieaf ik Aus aYNqvfr nUM inAUXfrk dy gurdvfry ivwc idwlI dy iksy vkIl nUM PIs dyx leI mfieaf iekwTI kIqI jf rhI sI. jo idwlI dMigaF dy dosLIaF nMUN sjf dvfeygf ikAuNik Aus nUM 24 sflF bfad mOky dy sbUq lwB gey hn. PoNn suxky mYnUM dMigaF `c mrn vfilaf qy qrs afieaf . kfnUMn dI mfVI motI smJ rwKx vflf vI jfxdf hY ik jdoN Kud puils ny sbUq Kurd burd kIqy hox,EdoN ikhVI adflq sjf krygI ? jy kmjor ijhy sbUqF dy aDfr qy kdI koeI adflq sjf kr vI dyvy, qF sfl Cy mhIny ivwc hI dosLI sLwk dI ibnF qy AuWprlI adflq ivwcoN apIl ivwc brI ho jfieaf krdy hn. swTF sflF qoN ieMj hI huMdf af irhf hY. iewk vfr brI hoey dosLI qy dobfrf kys nhIN cwl skdf. sfzf POjdfrI kfnUMn mMg krdf hY ik muljLmF dy nF aYPL afeIL afrL ivc hoxy cfhIdy hn. ieh sMBv nhIN hY. irport ilKxf pulIs df kMm hY qy pulIs srkfrI hukmF anusfr cwldI hY.idwlI , gujrfq qy hux AuVIsf ivwc puils ny iehI kuwJ kIqf sI. dosLI ipwCoN JUTy Psfey kih ky brI ho jFdy hn. sfzf gvfhI kfnUMn kihMdf hY gvfh ieh dwsy ik iks iks dosLI ny iks qrF df vfr kIqf sI.?hr dosLI vwloM kIqf igaf jurm csLmdId gvfh vwloN ibaFn kIqf jfvy. agFh gwl qurdI hY ik kI post mfrtm hoieaf sI ? jy nhIN hoieaf qF imRqk dI mOq sLwkI hY. kI zfktrI irport qy gvfh dI gvfhI imldI hY? jy zfktrI mOq Curf vwijaf dwsdI hY qy gvfh lfTIaF nfl kuwt ky mfiraf kihMdy hn qF iPr ‘khfxI iPr sLwkI hY’. jy puils,zfktr , gvfh ,vkIl qy jwj ‘byeImfnI’ krky kys df BwTf ibTf dyvy qF dosLI iPr brI. ijs qrF sfzI sMsd ivwc 23% mYNbr jrfiem pysLf lok hn Ausy qrF BfrqI inaF pfilkf `c vI 25% jwj iBRsLt hn. ijnHF bfry Bfrq dy sfry cIP jsits aksr hI ijkr krdy rihMdy hn . dMgfkfrIaF dy ieMJ hI brI huMdy rihx qoN jn sDfrx df kfnUMn aqy inaf pfilkf ivwcoN ivsLvfs AuwT jfvygf aqy aijhI siQqI kfnUMn nUM afpxy hwQ ivwc lYx leI mjLbUr krdI hY aqy bdly dI Bfvnf nUM jnm idMdI hY. mnuWK Kqrnfk jfnvr hY.iesdy isrP zr awgy hI BUqnyN nwcdy hn. qusIN aksr pVHdy/suxdy rihMdy ho ik dMigaF ipwCoN POj swd leI qy PsfdIaF nUM vyKidaF hI golI mfrn df hukm ho igaf. qurMq sLFqI psr jFdI hY. jy sKq kfnUMn df pihlF hI zr hovy qF dMgfkfrI zrdy rihxgy. pr sfzy dysL `c qF iPrkU jjbfq BVkfAux vfilaF nUM puils surwiKaf idwqI jFdI hY. amrIkf ivwc nON igafrF dy tfvrF qy hmly vyly dysL ivwc koeI Psfd nhIN hoey. jy koeI iewkf duwkf GtxfvF `c kql hoey vI sn qF sbMDq dosI nUM sfl dy ivwc ivwc hI PFsI dy idwqI geI sI, qy mrn vfilaF dy sfry ipRvfrF nUM amrIkf bulf ilaf igaf sI. rUs ivwc iewk nslI ihMsf dy dosLI nUM qurMq PfsI dy idwqI geI sI.jwj ny afpxy PYsly ivwc iliKaf sI ik ies dysL ivwc aijhy jurmF nUM isr cuwkx nhIN idwqf jf skdf.amrIkf knyzf,astrylIaf vI sfzI qrF bhu kOmIN/nslI dysL hn. Prk isrP ieMnf hY ik AuWQy kfnUMn df zr hY qy sfzy ijsdI lfTI AusdI mwJ hY. dMgf kfrIaF leI nvF kfnUMn bnfAux dI loV hY qF jo pIVq ivakqIaF nUM iensfP iml sky. hux loV hY ik dosLI qy hI ieh ijMmyvfrI pfeI jfvy ik Auh sfbq kry ik Auh byksUr hY. mudweI iDr dI QF muljm ny sbUq iekwTy krky dwsxf hovy ik Auh dMgfkfrI nhIN hY.adflq sbMDq dosLI bfry ieh mMn ky cwly ik ieh muljm hY. mOky qy kfnUMnI kfrvfeI nf krn vfly jF puils nUM rokx vfly isafsI qy Dfrimk lIzr vI dMigaF dy dosLI hI mMny jfx. adflq vfrdfq vflI QF qy lfky do iqMn mhIinaF ivwc hI PYslf kIqf jfvy. afs krdy hF ik srd ruwq dy cwl rhy ies sYsLn ivwc ieh ieiqhfsk kfnUMn srb sMmqI nfl pfs kr idwqf jfvygf.
B. S. Dhillon Advocate High Court Chandigarh-160047 ( INDIA) Mobile: 9988091463, E mail: dhillonak@yahoo.com Website : http://www.geocities.com/dhillonak/mypage.html
(ivclI gwl) vfagf bfrzr bnFm pIs afrk pfrk
birMdr iZwloN
“pihlF JMg isaflF df sYr kIqf,jLrf KyiVaF nUM Jok lf afeIey” bfby vfrs dy vfk anusfr koeI ds ku sfl pihlF asIN kuldIp neIar dy kfPly `c vfagf bfrzr qy mombwqIaF jlfAux gey sI. mombwqIaF bflx vfilaF ivwc sfzy nfl jlMDr,idwlI smyq cMzIgVH dy keI vkIl,zfktr,lyKk qy pwqrkfr sn.EdoN ajy dovF dysLF ivckfr sLFqI pRikiraf sLurU nhIN sI hoeI.pfiksqFn vfly pfsy Guwp hnyrf sI.koTy ijwzI AuwcI kMizaflI qfr qy jgdIaF qyj lfietF dy hyTF, srhwd qy nPrq df diraf vgdf sI.kdI iewko ipMz dI jmINn huMdI sI,AuWQy hux hvfvf vI sfijLsLF krdIaf sn.Aus sfl mombwqIaF bflx qoN pihlF styj qy lIzrF ny BfsLn kIqy qy nflo nfl gox pfxI vI cwldf irhf. jdoN AuqfvlI hoeI BIV srhwd qy lwgy gytF njdIk phuMcx lwgI qF bI[aYWs[aYWP[ ny lfTIcfrj krky lokF nUM ipCFh moV idwqf.sUrj CupidaF hI dovF dysLF dy JMzy Auqfrn dI rsm vI vyKI.ies mOky pfiksqFn qy Bfrq dovF dysLF dy sMqrI isr brfbr pYr Aupr cuwk ky jor nfl DrqI qy mfrdy hn qy iewk dUjy nUM GUr ky vyKdy hn.ies bfrzr qy keI vfrI KUMn dy diraf vg cuwky hn. pr ijs qrHF lokIN bfrzr vwl tuwt ky pY rhy sn,EdoN hI smJ af igaf sI ik pfiksqFnI srkfr nUM hnyry svyry apxy lokF nUM vI dosqI dIaF mombwqIaF bflx dI mnjUrI dyxI hI pvygI.lok kdI vI lVxf nhIN cfhuMdy .bMdUKF dI Psl hukmrfnF nUM hI rfs afAuMdI hY. KYr prHF dUr busL qy ibn lfidn ny iewk dujy nUM KMGUry mfry qF kOmFqrI isafsq XU trn lY geI, qy sfzI srhwd dy donoN pfroN brPFnI KfmosLI qoVky,dosqI dy hwQ vDx lwgy.awDI sdI bfad hux nPrq dosqI `c bdlx lwgI hY.srhwdF PulF dI lkIr nfl sohxIaF lwgdIaF hn kMizaflIaF qfrF nfl nhIN.jrmn dI msfl ajy kwlH dI gwl hY. ipCly vIk aYNz qy AuWqrI amrIkf kyNdrI lyKk sBf dy myryy imwqrF,iprqpfl igwl,jsbIr igwl qy sMqoK mMzyr horF dy srHI ivcly Gr, gUhVI AunfbI hoeI sLFm ajy surmeI hox hI lwgI sI ik sfzf amrIkf knyzf srhwd qy bixaf sFJf pfrk dyKx df progrFm bx igaf. amrIkf dy vfisLMgtn sUby aqy knyzf dy bI[sI[ sUby dI srhwd qy pIs afrk pfrk nF df KUbsUrq pfrk bixaf hoieaf hY . awDf pfrk knyzf aqy awDf amrIkf ivwc hY. amrIkn knyzIan srhwd dy donoN pfsIN dovF dysLF dy sLihr iblyNn qy srIH idwsdy hn.amrIkf knyzf dy 8891 iklomItr lMby bfrzr dy pwCmIN kMZy qy bxy ies pfrk ivwc cMzIgVH dy rojgfrzn qoN vwD KUbsUrq Puwl hn. hrf kcUr Gfh ieMnI KUbsUrqI nfl kwitaf hoieaf hY ik iewk iqVH vI PflqU nhIN idKfeI idMdI.ies pfrk dvfly koeI idvfr jF kMizaflI qfr nhIN hY. koeI vI ivakqI iksy vI pfsy af jf skdf hY. dovF pfisaF qy koeI pihrf vI nhIN hY. myry leI ieh hYrfnIN vflI gwl sI.
pfrk ivwc dovF dysLF dy ipwkinwkF qy afAux vfly lokF leI rsoeIaF, gYs cuwlHy,BFizaF df pRbMD hY. Kfx leI KUbsUrq hfl kmry bxy hoey hn. iewQy lokIN sFJIaF pfrtIaF krdy rihMdy hn.aYNqvfr vfly idn koeI nF koeI PMksLn vI huMdf rihMdf hY.sLFm nUM lok afpo afpxy vqnF nUM muV jfdy hn. Aus idn vIaqnFm dy klfkrF dI sMgIq qy nfc dI pfrtI sI. pfrk ivckfr jLIro lfien qy bxy pIs afrk gyt qy iliKaf hY “iewko mF dy bwcy”. ies gyt dy donoN iKVk jo hr smyN KuwlyH rihMdy hn qy “ sLflf ieh drvfjy kdI bMd nF hox” iliKaf hoieaf hY. qy swcmuwc hI ieh srhwd kdI bMd nhIN hoeI .ies gyt qy dovF dysLF dy JMzy Jul rhy hn. mYN ies gyt ivckfr KVHky Poto iKcvfeI. srhwd dI insLFndyhI leI isrP pMj Puwt AuWcI burjI lwgI hoeI hY.ijs Auwqy kOmFqrI srhwd iliKaf hoieaf hY. ies dy iewk pfsy amrIkf qy dUjy pfsy knyzf iliKaf hoieaf hY. hor koeI qfr jF jMglf nhIN hY. mYnUM ies burjI qy hwQ rwKky Poto iKcvfANidaf vfagf bfrzr qy hoieaf lfTIcfrj Xfd af igaf.ijs ivwc sfzy nfl gey cMzIgVH Kflsf kflj dy iewk pRoPYsr dy pwt qy nIl pY igaf sI. ikAuNik Auh nyiVAuN srhwd vyKxI cfhuMdf sI. pfrk ivwc tihlidaF mYN jdoN pfrk dy amrIkf kony kol igaf qF myrI amrIkf vfly pfsy iewk kdm srhwd lMGx dI KfihsL hoeI pr iPr ieh soc ik ruk igaf ik ieh qF asmFn ivwcoN lokF dy Grf awgy KVHIaF kfrF dy mfzl vyK lYNdy hn.sfnUM vI koeI vyK irhf hovygf. bysLwk koeI vfV nhIN pr kOmFqrI srhwd AulMGx qy sfhmixAuN golI nfl svfgq krn df axiliKaf kfnUMn hY. “hIry iesLk nf mUl svfd idMdf, nfl corIaF qy AuDfilaF dy.”afpxy nfl gey myry imwqr hrnyk isMG nUM mYN ikhf, “vfagf bfrzr qy vI iksy idn aijhf pfrk bx skygf?” Auhny amrIkf vwl vyKidaf Auwqr idwqf, “ijs idn “rwb” dI mrjI hoeI bx jfvygf. “ieh sflf rwb vI mqlbI hY”,kihky mYN hws ipaf.
bI[aYWs[iZwloN (ivclI gwl ) vfrssLfh asIN jwt sdf Koty iewk jwtVf PMd vI lf leIey. bI[aYWs[iZwloN julfeI dy afKrI aYNqvfr mYN zYltf `c afpxy irsLqydfrF dy Gr dupihr dI rotI Kf ik hitaf sI ik srHI qoN BfeI bKqOr vfly hrnyk vVYc df hukmIaF PoNn afieaf, “iqafr ho ik Gr dy bfhr KVH jfvo mYN pMjF imntF `c lYx afieaF.” mYN Gr qoN bfhr AusdI AuzIk krn lwgf. sfrI Aumr tuwty ijhy jfvf motr sfiekl qy bYNk mYnyjrI krdf krdf , knyzf phuMicaf hrnyk hux nvIN mrzjI lY ik srI `c GuMuMmdf hY. Auh sfzy kotPwqy dy skUl `c piVHaf sI. EdoN myry ipMz dvfly dy ds ipMzF ivwc dsvIN dy skUl nhIN sn. QoVHI dyr ivwc hI Auh myry bUhy awgy phuMc igaf. hvf nUM gMZF idMdI kfr pihlF imQy pRogrFm anusfr, vHfeIt rOk bIc qy phuMc geI. KflI QF lwBky asIN kfr pfrk kIqI qy smuMdr kMZy bxI ZfeI iklomItr lMmI pwkI pwtVI qy tihldy lwkVI dy bxy pul vwl cwl pey. iqMn idn dI bwdlvfeI ipwCoN iqwKI Duwp inwklI sI. AuWqoN vIk aYNz df idn. ieho ijhf mOkf myl qF goiraF nUM rwb dyvy. dUr dur qwk hry kcUr Gfh qy nwby PI sdI srIroN nMgIaF mymF mgrmwC dI qrFH lytIaF peIaF sn. AunHF vwloN nMgyj Zkx leI vriqaf kwpVf, myry rumfl qoN vwD nhIN sI. gory Duwp sykx leI srIr qy krIm ml lYNdy hn. ieMj gulfnfrI Bfa mfrdy QMdy srIrF vwl vyKx qy awKF `c clkor vwjdI sI.sItIaF mfrdy mn nUM kfbU `c rwKidaF, iewk QF lwkV dy buwq kol Klo ik mYN qogy nUM Poto iKwcx leI ikhf. swTF nUM Zuwky sfbkf mYnyjr ny jdoN iewk awK mIc ik kYmry ivwcoN vyiKaf qF Auhdy hwQ kMb gey. kYmrf pfsy kridaF Aus mYnUM iewk pfsy hoky KVx nUM ikhf. mYN pCFh vyiKaf qF aOsr JotIaF vrgIaF, hwtIaF kwtIaF do mymF mUDIaF lytIaF peIaF sn. “jy koeI vyKdf Esdy husn qfeIN jKLm lwgdf Es qlvfr ivwcoN”.mYN hrnyk (qogy )dI do icwqI smJidaF iesLfry nfl puwiCaf ik Auh ruk ikAuM igaf. hrnyk mYnUM dwsx lwgf ik mymF luwcI Poto iKcx qoN ikqy guwsf nf kr jfx. rsqy `c goiraF dI KuwlHidlI dIaF isPqF krn vflf hrnyk,awK plkfry ivwc afpxy inwky ijhy ipMz phuMc igaf sI. mYN AusnUM Xfd krfieaf ik ieh knyzf hY mfiesrKFny df mylf nhI, ijwQy inwky huMdy ijMdf zFs dyKdy huMdy sI. AhnuM mOjUdf siQwqI Xfd af geI qy iswDf biTMzy qoN knyzf phuMcidaF, kilwk krky myrI smyq mymF dy Poto iKwc leI.
lwkV dy lMmyN pul qy cwlky asIN smuMdr ivwc phuMc gey.awDf iklomItr lMmF ieh pul sYlfnIaF nUM smuMdr ivwc agFh qwk iljfx leI bixaf sI. dUr dUr qwk gMDlf pfxI njr af irhf sI. do iqMn inwjI iksLqIaF qy gory joVy smuMdr ivwc GuMm rhy sn. sfhmxy phfV njr af rhy sn. Kwby hwQ do ku mIl dUr amrIkn phfV idws rhy sn. ies QF hyTF vwl lwkV dIaF pOVIaF bxIaF hoeIaF sn. pMdrF vIh skUlI kuVIaF smuMdr ivwc nhf rhIaF sn.Auh pul AuWprly iqMn Puwt AuWcy jMgly qy cVHky smUMdr ivwc Cfl mfrdIaF qy pfxI qy bwqKF vFgUM qYrx lwgdIaF.afly dvfly qoN byKbr, iewk dUjI nfl pfxI nfl KyzdIaF Auh iPr pOVIaF cVHky AuWpr af jFdIaF qy muV ClFg lgfAudIaF. icwtIaF pwgF,dfhVIaF qy gfqry vfly do drjn pMjfbI buwZy, KUMzIaF PVHI jMgly qy Jukky, hyTF smuMdr ivwc qYrdIaF kuVIaF nUM awKF twzI vyK rhy sn. mYN hrnyk nUM ikhf ik ienHF buWiZaF dI iewk Poto iKwcxI hY.apxIaF poqIaF dohqIaF vrgIaF bwcIaF vwl ieMj BuwKIaF awKF nfl vyKdy ieh axpVH buwZy, goiraF dI njr ivwc pMjfbIaF df aks Krfb kr rhy hn.nfl hI mYN qogy nUM kMn `c ikhf ik Poto EdoN iKwcIN jdoN koeI kuVI ClFg lfAux lwgy. hrnyk kYmrf lY ik sfvDFn ho igaf.mYN bfibaF nUM ikhf ik quhfzy nfl iewk Poto iKwcxI hY,mYN aKbfrF ivwc CpvfvFgf .Auh sfry jMgly nfl ZUhI lfky muwCF qy hwQ Pyr sfvDFn ho gey.mY AunHF ivckfr KVH igaf. ijAuN hI pCFh jMgly qy KVHIaF do nMgIaF kuVIaF ny Cfl mfrn leI hvf ivwc bfhF AulfrIaF, issLq bMnIH KVHy hrnyk ny kilwk kr idwqf. iek do bfibaF ny bYk grfAUNz ivwc KVHIaF kuVIaF vyK leIaF sn, Auh Poto dI iewk kfpI Gry Byjx dI qfkId krdy mYnUM afpxf Gr df pqf ilKfAux lwgy. mYN AunHF nUM dwisaf ik ieh izijLtl kYmrf hY. ies ivwcoN iswDI hI kMipAUtr rfhIN Poto ByjI jFdI hY. jy iksy kol afpxf eI myl aYzrYWs hY qF dy idAu mYN Poto eI myl kr idaFgf. iewk bfbf afpxy poqy df eI myl pqf ilKfAuNdf mYnU dwsx lwgf ik Auh kuwsy ipMz qoN hY.mYN Aus nUM ikhf ik quhfzy ipMz df ieMglYNz rihMdf lyKk jwgI kuwsf , myrf bylI hY. qF Auh mYnUNM kihx lwgf ik “jdoN kdI ikqy jwgI imilaf qF AuhnUM khIN ik muKiqafr bMsrI vflf knyzf imilaf sI.” mYN bfibaF nUM puwiCaf, “quhfzf jIa lwg igaf?” qF iewk bfbf dwsx lugf, “jIa bfhlf nI lwgf. Gr `c bMd rihMdy hF. tIvI dyK leIdf. gwlF dI qF koeI smJ nI afAuNdI. AUN gory cuMmF cwtI krdy idsI jFdy af qy icwq lwigaf rihMdf. bws bfhr gyVI mfrky ieh inwkrF jIaF pfeI, BwjIaF iPrdIaF mymF nUM dyK dUK ky idhfVI pUrI kr leIdI hY.swQF vflI gwl qF nI bxdI.” mYnUM ipCwoN ivMnIpYWg `c myry bylI rfj mFn dy Gry nINm gulfbI hoeI rfq dI mihiPl `c gf rhy gurdfr mfn dI avfj sux rhI sI, “muV muV Xfd sqfvy ipMz dIaF glIaF dIy.” qy bldF df hl Cwzky pRfprtI zIlr bixaf, rfj mFn mYnMU dws irhf sI ik ienHF XfdF dy mfry isaflF `c ipMzF nUM cly jfeIdf.
asIN dyr qwk pul dy aKIr qy bxy gol cbUqry qy KVHy ivsLfl smuMdr nUM vyKdy rhy. bfby jf cuwky sn. kuVIaf ajy vI nhf rhIaf sn.ies vyly smuMdr ipCFh ht cuwkf sI qy muV qoN AuWCflf Kfx leI cMn df iesLfrf AuzIk irhf sI.ryqly kMZy qy gory ryq qy kdI iltdy qy kdI nMgy pyrIN cwldy sYr kr rhy sn. lUxIN hvf nfl sfzIaF dfVHIaF qy muwCF qy lUx cmkx lwgf. smuMdr kMZy peI vHfeIt rOk qy do bwcy cVHy KVHyy sn.vfpsI qy mYN ghu nfl vyiKaf ik 486 tn BfrI ctFx qy cVHx leI pYr aVkfAux leI vI koeI QF nhIN sI. ieh gory qF sfzy ihmfilaf phfV qy cVH jFdy hn ieMnI ku phfVI ienHF leI kuwJ vI nhIN sI. sfzy bwicaF nUM mfvF koTy qy pOVIaF cVHidaF nUM zrf idMdIaF ny ik izwg pvyNgf qy Auh sfrI Aumr cMzol qy cVHx qoN zrdy rihMdy hn. hmysLf bwcy df hOslf vDfAu,iPr Auh ijMdgI ivwc hfr KfxI Buwl jfvygf.pr ijMnHF nUM bcpx `c CwpV `c vVx qoN zrfieaf igaf hovy Auh smuMdrF dy qYrfk nhIN bx skdy. ieh ieiqhfsk duKFq hY ik jdoN asIN rwb nUM lwBx leI DVf DV mMdr bxf rhy sI EdoN goiraF nyN smuMdr gfh ik sfnUM lwB ilaf qy muV keI sdIaF isr nhIN cuwkx idwqf. qy sfnUM awj qwk rwb nhIN lwBf. sUrj smuMdr ivwc zuwbx hI lwgf sI jdoN asIN vfps muV pey. sfzy awgoN dI lwkVI dI BrI knyzf qoN amrIkf jf rhI mfl gwzI lMG geI. asIM lfien lMG ky kfr `c jf bYTy. bI[aYs[iZwloN, aYzvokyt hfeI kort #146,sYktr 49-ey[cMzIgVH-160047 mubfiel : 9988091463 e-mail: dhillonak@yahoo.com www.geocities.com/dhillonak/mypage.html
( ivclI gwl ) amrIkn arb myly `c imilaf hbsLI bI[aYWs[iZwloN bfeIbl dI zI[vI[zI[muPq vycx vflf muMzf qIjI vfr myry sfhmxy af igaf.mYN Aus nUM afpxI jfkt dI jyb ivwcoN zI[vI[zI[kwZky ivKfAuNidaF ikhf ik ieh myry kol pihlF hI hY qy mYN AuhI lyKk afdmIN hF jo pihlF AuhnUM iml cuwkf hF. idlcsp gwl ieh ik ieh zI[vI[zI[aMgryjI, arbI dy nfl pMjfbI smyq solF BfsLfvF ivwc sI.amrIkf dy hotlF dy kmiraF qy ieMglYNz ivwc igrijaF dIaF kursIaF dIaF ipClIaF jybF ivwc hr iksy dy pVHx leI peIaF pivwqr bfeIblF mYN pihlF vI vyK cuwkf sI,pr ies qrHF myly ivwc muPq sI[zI[vMzdy vyKky mYnUM XkINn ho igaf ik iesfeI Drm dunIaF df swB qoN vwzf Drm ikAuN hY. mYN amrIkIn arb dosq jQybMdI vwloN isaftl sYNtr ivwc lfey pMjvyN amrIkn arb myly ivwc GuMm irhf sI. myly ivwc swq, arbI dysLF dy stfl lwgy hoey sn.ijMnHF ivwc arb dysLF df swiBafcfr ivKfieaf jf irhf sI.sMgIq nfc KfxF,kOPI, bwicaF dIaF KyzF,PYsLn sLoa aqy amrIkn arbI jIvn nUM pysL krdIaF vsqF dI numfiesL lwgI hoeI sI. mYN svyr qoN hI ierfk,imsr,sIrIaf,ilbIaf,sfAUdI arb,PlsqInn qy mrfko dy stflF qy GuMmdf arbI lokf dI jIvn sLYlI nUM smJx dI koisLsL kr irhf sI.mYN vwKo vwK stflF qy jfdf jdoN afpxI lyKk hox dI pihcfx dwsdf qF Auh mYnUM afpxy dysL qy afpxIaF bxIaF cIjF bfry dwsx lwg jFdy.idlcsp gwl ieh sI ik Edo amrIkf ierfk ivwc GmsFn XuwD lV irhf sI. pr myly ivwc swB qoN pihlI qy vwzI stfl ierfk dI sI. jo lVdy vI ny qy vrqdy vI ny.mYnUM amrIknF qy afpxy pMjfbI lokF dy socx ZMg ivcly Prk qoN Xfd afieaf. 1971 dI lVfeI vyly mYN afpxy ipMz kotPwqy dy skUl ivwc pVHdf sI.sfzy ipMz iewk muslmFn muMzf rOly gOly vyly afpxI mF nfl iewDr hI rih igaf sI.AusdI mF ny iewk jwt nfl ivafh krvf ik iqMn cfr hor bwicaF nUM jnm idwqf jo sfry iswK sn.pr iswK bx cuwky vwzy muMzy nUM lokIN ajy vI Kfn hI kihMdy. jMg dOrFn pUrI blYk afAUt sI qy ipMz dy lokIN TIkrI pihrf lf ik glIaF ivwc gyVy kwZdy dyKdy sn ik ikqy iksy ny cfnx qF nhIN kIqf? muMzIhr leI ieh sLugl hI sI.iksy sLrfrqI ansr, jF Aus ivcfry muslmfn bfp qoN pydf hoey jvfn muMzy, dy doKI ny gwl GuMmf idwqI ik ieh rfq nUM bYtrI jgf ik rwsI nfl bYtrI KUh ivwc lmkf idMdf hY;ijsdI pfxI qy pYNdI clkor asmfn ivwc Auwzdy pfiksqfnIN jhfjF nUM idwsdI hY jo afpxy ipMz qy jrur bMb suwtxgy.biTMzf BfvyN bc jfvy,kotPwqf suwkf nhIN inwklxf.ajy do ku idn pihlF hI pfiksqfnI bMbfr biTMzy stysLn qy bMb suwtky gey sn.lokIN iekwTy ho ik Tfxy phuMc gey ik ieh "muslmFn" pfiksqFn df jsUs hY.sfzy kotPwqy Qfxy df Qfxydfr lokF qoN vI vwzf mUrK sI.Aus mF dy puwq ny vgyr pVqfl kIiqaF Aus grIb (Kfn khF jF iswK) nUM lVfeI Kqm hox qwk Qfxy ibTfeI rwiKaf. arbI lokF nUM mYN kfly lok hI smJdf irhf sI. pr Auh sfry hI gory icwty sn.ilbnFn dy stfl qy isr qy kflf skfrP leI KVIH Br jvFn kuVI nUM vyKky mYnM pUrnmfsLI dy cMd df BulyKf ipaf.rwb JUT nf bulfvy aYzI sohxI aOrq mYN sfry amrIkf, knyzf ivwc nhIN vyKI.duwD icwtf rMg,qlvfr dI Dfr vrgf nwk,imrg vrgIaF awKF,pUCF vflf surmF,srU vrgf kwd,grdn kUMj dI,AuNglIaF rvFPlIaF,surK hoNT qy moqIaF vrgy dMdF dI iewk Jlk nfl Auh 'hjfr sfl' qpwisaf kr cuwky ivsLvfimwqr nUM mUDy mUMh suwt skdI sI. nf qF mYN kImF sI qy nF hI Auh mlkI. pr jy Auh koeI mym huMdI jF pMjfb dy iksy ipafAu qy KVHI pfxI vrqf rhI 'syvk' kuVI huMdI qF mYN AusqoN pfxI df buwk jrUr pIxf sI."sLfh muhMmdf sdf nf rUp dunIaF,sdf rihx nF kflVy kys mIaF." mOsm TMZf sI pr myry buwlH suwk gey.sfhmxy stfl lwgI vyKky mYN kuWJ pIx leI AuWDr igaf pr stfl qy KVHIaF kuVIaF ZfeI zflr nUM TMZy dI boql dy rhIaF sn.mYnUM Xfd afieaf ieh TMZy sLrbq dIaF muPq sLbIlF lfAux vflf pMjfb nhIN sI.ieh kok qy pYpsIaF vflf amrIkf sI.ijwQy mnuwKF dI QF zflr boldf hY,zflr qurdf hY qy zflr hwsdf hY.mYN dunIaF dI purfxI swiBawqf vfly, nIl diraf dy kMZy vwsy, imsr dy stfl qy bYTf AunHF dIaF bxfeIaF pyNitMgF vyK irhf sI. ivKf rhy BfeI ny mYnUM ikhf ik ieMzIaf ivwc vI pihlI vfr iewk aOrq rfsLtrpqI bx rhI hY.AunHIN idnIN Bfrq ivwc rfsLtrpqI dI cox ho rhI sI qy mfnXog pRiqBf pfitl dy cuxy jfx dy crcy sn. mYN Aus nUM ikhf ik sfzy dysL ivwc pihlF vI aOrq pRDFn mMqrI rih cuwkI hY.Auh kihx lwgf,"pr rfsLtrpqI qF pihlI aOrq hI hY nf."mYN smJ igaf ik arb dysLF ivwc rfjf jF rfsLtrpqI hI srkfr df muwKI huMdf hY,pRDFn mMqrI nUM srkfrI kMm clfAux leI aksr nFmjd hI kIqf igaf huMdf.ies leI AunHF leI rfsLtrpqI hI aslI hfkm sI. idlcsp gwl ieh sI ik Auh sfry hI arbI bolx vfly lok pMjfbI mfrkf aMgryjI bol vI lYNdy sn qy smJdy vI sn.ilbIaf dy stfl qy lwgy JMzy bfry mYnUM AunHF dwisaf ik ieh sfrI dunIaF ivwc iewko iewk JMzf hY ijs ivwc isrP iewko hry rMg df kwpVf hY qy koeI insLFn jF izjLfien nhIN hY.AuWQy KloqI kuVI nUM ies gwl df mFx sI ik AunHF df dysL 'smfjvfdI gxqMqr' hY.mYnUM lwigaf ijvyN Auh mYnUM nhIN amrIkf dy ivhVy `c KVHky, mhF sLkqI amrIkf nMU dws rhI hovy ik "gwl socky krIN qUM jYldfrf vy asF nI knOV JwlxI." sLFm ho geI sI mYN GuMmdf GuMmdf Qwk igaf.kflI kOPI df kwp lY ik mYN sVk kMZy bxy vwzy pfrk ivwc bYT igaf.kuwJ dyr bfad iewk jvFn hbsLI ny myry awgy afpxy mMUh ivwc PVHI isgrt kridaF lfeItr mMigaf.mYN muskrfAuNidaF nFh kridaF ikhf ik myry kol lfietr nhIN hY.Auh byXkInI ijhI ivwc myry kol hI bYT ik afpxI kOPI pIx lwgf.pfrk suMnf sI.dUr konyN ivwc bwcy Kyz rhy sn.amrIkf ivwc ieMj quhfzy srfhxy iksy kfly df afky KVH jfxf sLuB sLgn nhIN huMdf,Kfs qOr qy jdoN suMnIN QF hovy qy hnyrf pl pl vD irhf hovy. amrIkf `c asflt 40 zflr qy irvflvr 100 zflr df dukfnF qoN iml jfdf hY.gwl qorn leI mYN AusnUM dwisaf ik mYN ieMzIaf qoN afieaf pMjfbI hF. asIN isgrt nhIN pINdy ies leI myry kol lfeItr nhIN hY. kohry jMmIN svyr vrgI cuwp nUM qoVidaF mYN sPfeI dyx lwgf,"sfzy ieMzIaf df pRDFn mMqrI vI iswK hY mYN Ausy dy Drm df hF.Auh vI isgrt nhIN pINdy." Auh prDFn mMqrI zf[ mnmohn isMG nUM nhIN sI jfxdf.ijvyN mYN vI somflIaf dy pRDFn mMqrI nUM nhIN jfxdf.AusnUM kuwJ smJ nhIN afieaf . bws kOPI dIaF GuwtF Brdf isr ihlfAuNdf irhf.kdy kdy sLrmfAuNdf ijhf hws pYNdf sI.iPr Aus puiCaf ik mYN ikwQy rihMdf hF?mYN ikhf ik mYN ieMzIaf 'c cMzIgVH rihMdf hF.pr Auh ieMzIaf df isrP idwlI sLihr jfxdf sI. jdoNy Auh cMzIgVH nUM hI idwlI kih ik puCx lwgf qF mYN kih idwqf ik, "hF mYN Ausy idwlI rihMdf hF." hux Auh hws ipaf qy kihx lwgf ik Auh ieMzIaf dIaF iPlmF dyKdf hY qy 'aimqfb Twcx' nUM jfxdf hY.mYN hws ik ikhf 'aimqfb Twcx' nhIN 'aimqfb bwcx'.hux golI vwjx df Kqrf myry mn qoN lih igaf sI.myrI kOPI Kqm ho geI sI qy mYN kUhxIaF Bfr ipCFh nUM Gfh qy awD lyitaf ho igaf.kuwJ icr socky iPr As iewk hor aYktr df nFm ilaf, 'imTn TwkrI'.mYN iPr AusnUM dwisaf ik imTn TwkrI nhIN 'imTuwn cwkrvrqI'."qusIN Aus nUM imly ho?"Auh KusL ho igaf.mYN ikhf ,"hF asIN Aus qoN pfxI vwZdy rhy hF."Auh vgyr kuwJ smiJaF isr ihlfky hwisaf. myry puCx qy Aus dwisaf ik Auh pRIvfr smyq aPrIkf dy somflIaf dysL qoN afieaf iriPAUjI hY. kflj pVHdf hY.ieMzIan iPlmF vyKdf hY.mYnUM iKafl afieaf ik ijvyN sfnUM skUl ivwc "ieMglYNz dI rfjDFnI lMzn qy jpfn dI rfjDFnI tokIE hY", df rwtf lvfieaf jFdf sI. Ausy qrF iesny vI skUl `c ieMzIaf dI rfjDFnI idwlI piVHaf hovygf.sO kroV dI afbfdI vfly aYzy vwzy dysL bfry ieh kuwJ nhIN sI jfxdf.pMjfb ikwQy rih igaf? jdoN 63 lwK iklomItr rkbf qy iewk kroV abfdI vfly somflIaf nUM pMjfb 'c koeI nhIN jfxdf qF ieh isrP 50 hjfr iklomItr rkby vfly cwpy ku pMjfb qyy zyZ kroV abfdI vfly iswKF nUM ikvyN jfx skdy hn. glob vwl vyKIey qF, jy DrqI Puwtbfl ijwzI hY, qF pMjfb mwkI df dfxF,dunIaF 700 kroV hY qF pMjfbI ZfeI kroV.sfnUM qF pMjfb ivwc iehI rwtf lvfieaf jfdf irhf hY ik pMjfbIaF df "sfrI dunIaF" lohf mMndI hY.pMjfbIaF dI sfrI DrqI qy "bwly bwly" hY. drasl pMjfb kol Zol dI vwzI afvfj hY ijs qy ivdysLIaF dy pYr iQrkx lwg jFdy hn qy ieh gfxy kuwJ ku igxy cuxy ivdysLI sLihrF `c vI suxdy hn.ijs nUM asIN "sfrI dunIaF" kihMdy hF. XOrp qy amrIkf GuMmky aWKF KuwlIHaF ik hr ivakqI df sMsfr Ausdy afpxy ijwzf hI huMdf hY. dunIaF dy hjfrF sLihrF `coN isrP swT swqr sLihrF `c rihx vfly pMjfbI, "sfrI dunIaF" lPj vrqdy hn.jdoN ik aPrIkf,dwKxI amrIkf,rUs,kyNdrI eysLIaf ,mMgolIaf,cIn afid sO qoN vwD mulkF `c lokF nUM pqf hI nhIN ik pMjfb ikwQy hY qy iswK kOx hn? sfzy axpVH lIzr,grMQI,ZfzI,qy gfiek pMjfbIaf nUM iehI dwsdy rhy hn ik sfrI dunIaF qy "afpxf rfj afieaf ik afieaf". jdoN ik aijhf kuwJ nhIN hox vflf.ieh supnF sfzy qoN bhuq pihlF sIjr,sLkMdr,cMgyjL KFn,inpolIan,ihtlr qy stfln lY cuwky hn. qy AunHF dy hsLr df ieiqhfs gvfh hY.nfnk bfxI qF sfnUM isKfAuNdI hY ik "asMK amr kir jfih jor]" asIN KUh dy zwzU vflI soc ivwcoN kdoN inwklFgy?"aMiDafry dIpku chIaY]" Auh hbsLI AuWTdf hoieaf boilaf,"mYN nyVy hI kMm krdf hF, bfey".Ausdy Audfs bolF qoN mYNnMU lwgf ijvyN Auh soc irhf hovy ik Ausdy kfl qy BuwK nfl mr rhy somflIaf dI qrHF ieMzIaf vI ikMnf grIb hY, ijsdy pRDFn mMqrI qy ies lyKk kol afpxy lfeItr vI nhIN hn.
bI[aYs[iZwloN, aYzvokyt hfeIkort # 146 / 49-ey[cMzIgVH-160047 mubfiel : 9988091463 e-mail: dhillonak@yahoo.com Web : www.geocities.com/dhillonak/mypage.html
( ivclI gwl) spys nIzl tfvr qy imly afpxy pMjfbI bI[aYws[iZwloM
agsq dy pihly hPqy mY amrIkf 'c suwqf ipaf sI jdoM svyry svyry gurcrn ny mYnUM AuTfAuMidaF ikhf, "BlvFn dIaF aKfVy dIaF PotoaF afeIaF, mYM brykPfst bnfAuMxf Auny qusIM ieh eI mylF Byj idAu iPr afpF spys nIzl vyKx cwlFgy".mYYM aKfVy dIaF qsvIrF smyq Kbr bxfky ik "krqfr isMG pihlvFn qurkI ivwc hoeIaN kusLqIaF ivwc bfrvIN vfr ivsLv cYNpIan bxky pMjfbIaF dy pihlvfnI dy JMzy gwz irhf hY",amrIkf knyzf qoN Cpdy aKbfrF nUM Byj idwqI. drasl krqfr isMG dy Coty BfeI gurcrn nUM eI myl pVHxI qF afAuNdI sI pr ByjxI nhIN sI afAuNdI. ds ku vjy qwk asIN amrIkn dlIey df nfsLqf krky spys nIzl phuMc gey.gurcrn mYnUM Cwzky afp tYksI df gyVf lfAux clf igaf. krqfr horIN ipwCoN sur isMG vflf (aMmrqsr)dy iZwloN jwt hn.sfzy vwzy vzyry vI keI sdIaF pihlF ,sur isMG vflf,kYroN,pMjvV afid qoN af ik biTMzy ijlHy dy ipMzF kot Pwqf ( myrf ipMz ), bfdl ky ipMz bfdl, bfkI dy iZwloN Guwdy afid ipMzF ivwc vs gey sn. aijhy dosqF qy irsLqydfrF dy isr qy hI mYN pUrbI qoN pwCmIN kMZy qwk sfrf amrIkf knyzf gfh mfiraf sI. 1962 ivwc bixaf ieh 138 Puwt Gyry df tfvr 605 Puwt Aucf hY.ies dIaF do ilPtF iewko vfr 'c 25-25 ivakqIaF nUM iljf skdIaF hn. 320 iklomItr GMty dI spIz nfl cwldI hnyrI qy 9[5 skyl dy Bucfl awgy ieh tfvr JUmdf qF hY, pr igrdf nhIN.ieh amrIkn qknIk df kmfl hY.sfzf Bwuj sLihr 8 skyl dy Bucfl nfl sfrf Zih igaf sI. tfvr dy isKr qy cfroN pfsIN jflI lgfeI geI hY ikAuN ik awDI drjn lok ies qoN kuwd ky KudkusLI kr cuwky hn. mYN 14 zflr dI itkt lY ky tfvr dvfilAuN cwkr kwtidaF pOVIaF cVHdf ilPt vwl vDx lwgf.BIV bhuq sI lokIN hOlI hOlI srk rhy sn.keI vfr ilPt qwk phuMcx leI do do GMty lwg jFdy hn.myry awgy iewk pMjfbI pirvfr sI.aOrq nfl ingfh imlidaF hI mYN AuhnUM hYlo kihMidaF puwiCaf ,"pMjfbI ho?"Auhny vgYr muskrfieaF hF khI qy rox vflf mUMh krky dUjy pfsy vyKx lwgI.QoVHI dyr bfad afdmIM nfl ingfh imlidaF hI mYN iPr ZITqfeI nfl muskrFidaF hYlo khI.Aus Bly lok ny vgYr buwlHF nUM ksLt idwiqaF isrP QoVHf ijhf isr hI ihlfieaf.mYnUM nPrq dI iewk JunJnIN afeI.ijvyN smuMdr qy qYrdI murgfbI ny KMB JfVy hox .idl kIqf ik biTMzy vfly aMdfj 'c kih idaF, "imstr mYN qYNnUM bygfnI DrqI qy goiraF dI ies BIV ivwc 'afpxf' smJ ik hYlo khI sI qy qUM 'sf srI 'kfl hI mMn igaf.'sf srI 'kfl qF mYN iewQoN dy myar nUM nhIN bulfAuNdf".Aus ipwCoN mYN AunHF qoN pfsf vwt ik dUsrI ilPt cVH igaf. bwdlvfeI hox kfrn mOsm TMZf sI. amrIkf, knyzf qy XOrp GuMmidaF mYnMU anykF vfrI ieh anuBv hoieaf jdoN aijhy pMjfbI lok aksr hI imldy hn ijhVy quhfnUMM vyKky pfsf vwt jFdy sn.iesdy iqMn kfrn sn.pihlf bhuqy lok ies krky nhIN imlxf cfhuMdy ikqy qusIN AunHF nUM koeI svfl nF pf idAuN.ivdysL phuMcx qwk Auh ijMdgI dI krUVqf vyK cuwky hox kfrx goiraF dI qrHF ivakqIvfdI ho cuwky huMdy hn qy pMjfb vflf moh muhwbq mr cuwkf huMdf hY."voh hfQ BI nF imlfeygf jo gly imlogy qpfk sy;iXh ajIb mjLfjL kf sLihr hY jrf Pfsly sy imlf kro." dUjf kfrn sI ikqy mYN AunHF df koeI dUr df isafxUM hI nF inwkl afvF qy pMjfb jfky AunHF dy 'amrIkI kfrobfr' df BFzf nf BMn idaF.amrIkf ivwc cOkIdfrI krn vflf vI pMjfb 'c af ky afpxy do gYs stysLn dwsdf hY.iehI kfrn hY ik sfrf pMjfb hI ivdysL phuMcxf cfhuMdf hY. gwp mfrnf qy JUT bolxf sfzy KUMn 'c rilaf hoieaf hY.qusIN iksy vI iksFn nUM kxk jF JonyN dy JfV bfry puwC lvo iewk vI pMjfbI swc nhIN bolygf. Auh gvFZIaF nfloN do cfr kuieMtl vwD JfV hI dwsxgy. qIsrf kfrn hY ik byrojgfrI, iBRsLt injLFm dy JMby qy sLrIkF vwloN dfj 'c leI nvIN gwzI dy sfVy qy rIs dy mfry, bhuqy pMjfbI bfhr jfx leI 'kuwJ vI' kr skdy hn. ipwCoM bysLrmIN dy mfry Auh iewDrilaF nUM imlxoN kMnI kqrfAuNdy hn.ikqy koeI svfl hI nF kr dyvy ik "ieh hY qyrI pqnIN jf pqI?kI QuiVaf ipaf sI ieho ijhy ivdysL afAux vgYr. do rotIaF,cuwlHf qy koTf qF qyry kol pMjfb 'c vI hoxgy." Aukq joVf vI aijhf hI sI. pMjfhF qoN twpI gol ichry vflI, gF dy iGAu rMgI aOrq, ajy vI iksy ksby dy suMdrqf mukfbly 'c ihwsf lY skdI sI.gfilb dy sLbdF ivwc, "KMzrfq hI bqfqy hYN ik mhwl awCf Qf". amrIkf dy nF qy Auhdy nfl TwgI mfrn vflf Zly hoey moiZaF vflf, byZwbf afdmIN cwpy ijwzy ijwzy kMnF AuWqy srkVy vFg AuWgy vflF aqy aMgUiTaF vrgy buwlHF kfrn hfQI df bwcf lwgdf sI. hvfeI pwtI qy dOVdy hvfeI jhfj vFg grjdI ilPt plF ivwc hI sfnUM tfvr dy isKr lY geI..mYN iesdy DrqI dI qrHF GHuMm rhy rYstoryNt ivwc bYTf sfrf isaftl vyKdf irhf.Kfxy ivwc smudrI Bojn,gF df kImF,sUr df mIt qy kOPI vrqfeI jf rhI sI.iKVkIaF ivwcoN dUr qwk idws rhy smuMdr dI ihwk qy qYrdy smuMdrI jhfjF df afpxf hI njfrf sI.tfvr dy isKr qoN cuPyry lwgIaF vwzIaF dUrbInF 'coN smuMdrI jhfjF dIaF bfrIaF qwk sfP idwsdIaF sn.dUjy pfsy bwdlF nUNM CUMhdy kfly phfV vI sfmrfjIey bxy idws rhy sn.sfhmxy smuMdr ivwc iewk Cotf hvfeI jhfj smuMdr AuWqy motr bot dI qrHF dOVky AuWzFx Brdf qy do cwkr isaftl dy kwtky muV smuMdr qy hI Auwqr jFdf. ieh jhfj sYlFnIaF nUM sLihr dI sYr krvf irhf sI.mYN pihlF kdI hvfeI jhfj pfxI qy AuWqrdf nhIN sI vyiKaf .amrIkf dy pwCmIN kMZy df mfx vjoN jfxy jFdy ies tfvr qy keI iPlmF qy tI[vI[sIrIalF dI sLUitMg ho cuwkI hY. tfvr dy isKr qy lwgIaF lfeItF dI 8 kroV vft dI rOsLnI dI bINm nfl rfq nUM sfrf sLihr idvflI vFg jgmgf AuWTdf hY.amrIkn lfeIt pRdUsLx bfry vI ieMny hI sMvydnsLIl hn ijMny vfqfvrn qy sLor bfry.ies leI ieh rosLnI isrP ivsLysL idnF qy hI kIqI jFdI hY.sfzy pMjfb ivwc vwjdy lfAUz spIkrF dy sLorL pRdUsLLx nfl qF sLfied Auh boly hI ho jfx.iqMn GMty tfvr qy ibqfky mYN ilPt rfhIN hyTF AuWqr afieaf.hyTF afAux smyN iesdI spIz asmFn qoN izwgdI mINh dI kxI ijMnI hox kfrn mYN awKF mIt leIaF sn.ies qrF kfljf bfhr nUM afAuNdf sI ik lYnn dy mUMhON vI 'vfKrU' inwkl jFdf.ilPt qoN bfhr inwklidaF hI mYnUM iPr Auh hfQI df bwcf qy AusdI gol ichry vflI pqnIN njr pey. pr ies vfrI mYN AunHF nUM vgYr gOilaF koloN lMG igaf. hux Auh myry leI 'afpxy pMjfbI' nhIN sn.
bI[aYs[iZwloN,aYzvokyt[ 146,aYzvokyts sosfietI, sYktr 49-ey[cMzIgVH-160047 mubfiel : 9988091463 e-mail: dhillonak@yahoo.com
eyar port qy pwg kfrn amrIknF mYnUM arbI smJ ilaf bI[aYWs[iZwloN
mYN tYksfs XunIvristI dI qIsrI ivsLv sLFqI kfnPrMs ivwc sLFml hox ipwCoN lfs vygs leI XunfeIitz eyarlfienj dI PlfeIt buwk krvf rwKI sI.ies kFnPrMs ivwc 43 dysLF qy amrIkf dIaF 34 stytF ivwcoN iewk hjfr zYlIgyt ihwsf lY rhy sn. mYN ‘ijhf dys iqhf Bys’ dy muhfvry anusfr amrIkf dI tYksfs styt ijs nUM ‘kfAu buafey styt’ vI ikhf jfdf ,ivwc pwg nhIN sI bMnHdf.isr qy kYp lY ky mYN GMumdf rihMdf.amrIkf AuWqy al kfiedf dy hmly ipwCoN amrIkf ivwc keI iswKF nUM nslI ihMsf df isLkfr hoxF ipaf. iewk do mfry vI gey sn. mYksIko dI srhwd nfl lwgdy amrIkf dy aYrIjonf,inAU mYksIko,tYksfs afid sUibaF smyq,iqMn drjn dwKxI sUibaF ivwc iswK vsoN bhuq Gwt hY .pwg vflf qF koeI njr hI nhIN afAMdf. isrP aYqvfr nUM gurdvfry jfx vyly ds ku PI sdI lok pwg bMnH lYNdy hn . plYno rihMdy myry dosq dy Brf nfl mYN gfrlYNz dy gurdvfry igaf sI.gurdvfry qoN bfhr inwklidaF hI Ausny pwg lfh ky kfr dI ipClI sIt qy rwK leI.mYN ies qrF pwg kwC ‘c dyx qoN hws ipaf qF Aus ikhf, ‘Brf jI rwb nyVy ik GsuMn’. pwgF vfly srdfrF nUM AuQy arb dy muslmFn hI smJdy hn. qy muslmFnF nUM aFm amrIkn ibn lfdn dy bMdy smJdy hn.ikANik isafsq dI ies lVfeI nUM iesfeIaF qy muslmfnF dI lVfeI bxf idwqf igaf hY.ibn lfdn afpxIaF typF ‘c iesfeIaF nUM muslmFn bnx dI slfh dy irhf hY. 31 meI nUM svyry 5 vjy mYN zls aYWP zvilAU dy kOmFqrI hvfeI awzy phuMc igaf. plYnoN qoN myry dosq df lVkf mYnUM afpxI kfr qy Cwz igaf sI. pfsport qy myrI pwg vflI Poto hox kfrn Aus idn mYM pwg bMnH leI sI. knyzf ‘c mYN pwg hI bMnHdf sI. iemIgrysLn qoN ivhlf ho ik mYN sikAuirtI cYWk leI hfl vwl viDaf. bUt,bYlt,btUaf,kot,pYWn,iswky,bYg smyq sfrf smFn aYksry msLIn ivwcoN lMG igaf. mYN vI dUjy pfsy lwgy mYtl iztyktr ivwcoN lMG ky agFh jfx lwgf qF sikAurtI vfly ny mYnUM awgy ho ky rok ilaf.myry rukidaF hI Auhny mYnUM kMD Auwqy lwgy kYmry hyT Klox leI ikhf.mYM sUlI cVHy eIsf dI qsvIr vFg bfhF PYlfa ky kMD nfl Zoa lf ky KVo igaf.ienHF ny qF sfzy rwiKaf mMqrI jfrj PrnFzyjL dy bUt luhf ley sn mYN ikhVy bfg dI mUlI sF. bVf ajIb lwg irhf sI.pr AunHF dI afpxI mjbUrI sI.ijhVy pfxI dI boql jhfj ivwc nhIN sn iljfx idMdy Auh vgYr skrIinMg dy ikvyN jfx dy idMdy. zyZ sO musfPrF dI jFn df svfl sI. mYN jhfj dy gyt vwl cwl ipaf, mnF ieh ikhVf qYnUM jhfj cVHx leI GroN bulf ky ilafey sI. tYksfs dy sLihr zYls df hvfeI awzf KyqrPl dy ihsfb nfl dunIaF dy vwzy hvfeI awizaF ivwcoN hY.iewQy hvfeI pwtI qy jhfj rukdf rukdf hI pMdrF imnt lf idMdf hY. hvfeI awzy qy hjfrF lokF dI BIV ivwc mY iekwlf hI pwg vflf sI.AunHF nUM vI myrI pwg ibn lfdn vrgI hI lwgI hovygI.pr mYnMU ipwCoN dwisaf igaf ik mYtl iztYktr ivwc, pwg ivwc Cupy ivsLysL DmfkfKyj qrl pdfrQ dI shI skrINinMg nhIN sI huMdI. pMjfb ivwc hoey kuwJ kys myry iDaFn ivwc hn ijnHF ivwc pwgF ivwcoN aPIm brFmd hoeI sI . ipCly sflIN hI iewk sLRomxI kmywtI mYNbr dI pwg luhf ik sMgrur dI puils ny aPINm brFmd kIqI sI. amrIkn pwg nUM ivsLysL kYmry nfl vyKdy sn. mYnUM AunHF pwg lfhux leI nhIN ikhf. sikAurtI vfly ny isr qoN pYrF qwk hwQ PVHy mYtl iztYktr nfl mYnUM toihaf. Coq ijhI luhf ik mYN juwqy pfAux leI agFh hoieaf. agFh iewk kflf myry bYg dI qlfsLI lY irhf sI. kol hI Kqrnfk iksm dy hiQafrF nfl lYs iewk hbsLI puls aPsr KVHf sI . Auhny sfbx Gol dI sLIsLI,pyst qy pRiPAUm bYg ‘coN kwZky rwK ley .mYM bYlt ksdf ksdf moZy byg pf ky agFh cwl ipaf.iewQy pwg df mslf PrFs qoN vwKrf sI. PrFs ivwc skUlI bwicaF qy pwg bMnHx dI mnfhI hY pr mYnUM amrIknF pwg bMnHxo nhIN roikaf qy nF hI myrI pwg luhfeI sI.pMjfb ivwc lok amrIkn hvfeI awizaF qy pwg lfhuxI hI smJ rhy hn. jy mYN AunF nfl bihs krdf qF Auh mYnUM jhfj cVHfAux dI QF jylLH Byj idMdy. jF iPr ipwCoN aKbfrF ivwc pwg dI qOhINn df ibaFn dy ky ijMdf sLhId bnx dI koisLsL krdf.isr qoN pwg luhfeI dI gwl bxf idMdf. pr mYnUM pqf sI ik ies kMm leI bVy lok mYdFn ‘c kuwdxgy. pVqfl krn leI vPd bxf ky sYrF hoxgIaF,pwgVI sMGrsL jfrI rwKx leI PMz iekwTy hoxgy, ‘pgVI sMBfl iswKf’ vrgy lyK Cpxgy.pwg mslf ijwqx dIaF KbrF CpxgIaF. koeI ‘grm jQydfr’ amrIkf nUM isMGF nfl pMgy lYx qoN bfj afAux dI DmkI dyvygf, dUr pMjfb ivwc koeI mujfhrf vI krygf (ikANik hr ipMz ivwc ikrq krn dI QF isafsqdfnF dI imhrbfnIN sdkf sO zyZ sO bMdf ivhlf,iesy kMm qy hY,BfvyN ikDry qor lAu),qy iewk aWDf amrIkf ‘c pgVI stor vI Kohlygf. aKIr qy koeI pgVI Xfwqrf kwZx dI koisLsL vI krygf. pr iswKI bfry shI pRcfr iksy nhIN krnF. ANj vI sfrI dunIaF dy hr dysL qy hr sUby ivwc hryk kONm nUM jfnxf sMBv vI nhIN hY.isrP Auny ku lok hI jfx skdy hn ijnHF nfl iksy qrF vfh pYNdf hY. ijvyN ibwl kilMtn qy AusdI ihlyrI kilMntn amrIkn Dnfz Cqvfl dy muMzy dy ivafh qy idwlI af ky gey hn qy Auh jfxdy hn ik Cqvfl iswK hY jo pwg bMnHdf hY. ieMj hI rfsLtrpqI buwsL sfzy pRDFn mMqrI zf[ mnmohn isMG nfl izwnr krdy jfxdy hn ik mnmohn isMG iswK hY. pr kilMtn qy buwsL dy ipMzF dy vfsI nhIN jfxdy ik iswK kOx hn, pwg ikAuN bMnHdy hn qy pMjfb ikwQy hY.ijs qrF pMjfb dy aWqvfd vyly bfkI Bfrq ivwc hr iswK nUM hI awqvfdI smiJaf jFdf sI. ijvyN asIN hr pRvfs nUM XU[pI[ df BeIaf kihMdy hF ijnHF ivwc mdrfsI,AuVIsf qy mwD pRdysL afid ds sUibaF dy lok vI huMdy hn. ijvyN pMjfb dy ipMzF ‘c lok sfry XOrp dy pMdrF dysLF dy nfgirkF nUM aMgryj kih iddy hn. Ausy qrF bhuigxqI amrIknf nUM sfry pwgF vfly iewko ijhy hI lwgdy hn.mYnUM amrIknF ny swcIN hI ibn lfdn dy dysL df vfsI arbI smJ ilaf. sfry amrIkn jf sfrI dunIaF qF kdI vI nhIN swB nUM jfx skxgy. aTfrvIN sdI dy ilbfs ‘c isrF qoN hvf ivwc qlvfrF Gmfky nMgy pYrIN isKr dupihry sVkF qy puwTIaF CflF mfrn nfl pwg dI pihcfx nhIN bnxI.nf hI koeI gurdvfrf pgVIsr bxfky ivsLv ‘c iswKI PYlxI hY. hux jdoN mYN amrIkf ivwc iswKF dIaF pwgF luhfky qlfsLI lYx dIaF KbrF pVHdf hF qF myrf ivcfr hY ik ies qwQ dI qsdIk hoxI cfhIdI hY.myry nfl hoeI meI mhIny dI GtxF qoN ipwCoN pMjfb dy keI, vjIr, sMsd mYNbr, aYwm[aYWl[ey[qy AuWc aiDkfrI, jQydfr qy pMj Cy bfby amrIkf jf ky afey hn . 6 agsq nMU mYnMU amrIkf ivwc KzUr sfihb dy kfr syvf vfly/pRbMDk bfbf syvf isMG jI imly.AunHF mYnUM awT guru sihbFn dI crn Coh pRfpq gurdvfrf KzUr sfihb bfry afpxI, “bYiT KzUry joiq jgfeI” vflI sI[zI[ idwqI qy brPI df pRsLfd vrqfANidaF, mYnUM sI[zI[ ivwc Cy sdIaF purfxf bohV qy AunHF vwloN lgfey jf rhy drwKq idKfAuNidaF, gurdvfrf sfihb dy drsLn krn dI slfh idwqI sI.ieMj hI pMjfb qoN iewk cIP pfrlImYNtrI sYktrI vI mYnUM knyzf imly sn. pr iksy dI vI pwg luhfky qlfsLI lYx df mFmlf myry sfhmxy nhIN afieaf. pfTkF nUM Xfd hovygf pMjfb dy awqvfd dy idnIN sRI guru grMQ sfihb dIaF bIVF nUM awgF lwgx dIaF anykF GtnfvF ivwcoN bhuq sfrIaF aYsIaF sn ijwQy pVqfl krn qy pqf lwgf sI ik sbMDq grMQI ny DUP qy joq dy nfl pwKf lf idwqf sI qy hvf nfl awg bIV nUM pY geI pr zrdy grMQI ny mFmlf byruhmqI df bxf Diraf sI. ieMj hI ipCly smyN ‘c kys kql krn dIaF do GtnfvF ivwc kuwJ gYr ijMmyvfr jQydfr jdoN ‘sLrfrqI ansrF’ nUM sbk isKfAux dIaF imjfielF dfg rhy sn qF puils ny qurMq kfrvfeI krky pqf kr ilaf sI ik sbMDq muMizaF ny Kud kys kwtky mfipaf qoN zridaF ieh zrFmF kIqf sI. amrIkf nUM isMGF nfl pMgy lYx qoN bfj afAux dI DmkI dyx qoN pihlF qy pMjfb ivwc koeI mujfhrf krn qoN pihlF pwg luhfAux qy cYWk krn ivcly Prk nUM smJxf bVf jrUrI hY. jo koeI iswK qPsIl dwsky pwg lfhux dI GtxF ibaFn krdf hY qF iPr swc hY. B. S. Dhillon Advocate Chandigarh-160047 ( INDIA) Mobile: 9988091463, E mail: dhillonak@yahoo.com Website : http://www.geocities.com/dhillonak/mypage.html
Bfrq mhfn 'c dMgfkfrIaF nUM sjf dyx vflf kfnUMn hI nhIN hY
pihlI nvMbr hY hr sfl dI qrF idwlI dMigaF dy dosLIaF leI sjfvF dI mMg ho rhI hY. sMsd dy dovF sdnF nMU sMboDn kridaF sfbkf rfsLtrpqI zf[ klFm sfihb ny ikhf sI ik iPrkU ihMsf nfl inptx leI nvF kfnUMn bxfieaf jfvygf. pRDFn mMqrI vI aijhf kfnUMn bxfAux bfry kihMdy af rhy hn. pr bxygf kdoN? ieh rwb hI jfxdf hY.sDfrx POjdfrI kfnUMnF nfl dMigaF dy aprfDIaF nUM sjLf nhIN huMdI. dosLI adflqF ivcoN ‘sLwk dI ibnHF’ ‘qy ‘bfiewjLq brI’ ho jFdy hn. dlcsp gwl ieh hY ik ipCly swT sflF ivwc dMigaF ivwc hjfrF lok mfry gey hn,sYkVy aOrqF dy blfqkfr hoey qy kroVF rupY dI jfiedfq qbfh hoeI qy kdI koeI dMgfkfrI PfsI lwgdf nhIN vyiKaf. pIVq lok iensfP leI qrsdy rhy pr iksy ny ieh nhIN soicaf ik sfzy kol qF dMgfkfrIaF nUM sjf dvfAux vflf kfnUMn hI nhIN. dMgy sDrx kqlF nfloN vwKry huMdy hn.ienHF leI sbUq jtfAuxy asFn nhIN huMdy.KfsqOr qy jdoN sbMDq sLihrF 'c srkfrF hI dMgy krvfAux vfilaF dIaF hox. hux loV hY ik dosLI qy hI ieh ijMmyvfrI pfeI jfvy ik Auh sfbq kry ik Auh byksUr hY. hux qwk dy sfry dosLI idwlI dMigaF ivcoN brI ho cuwky hn. isrP 13 ivakqIaF nUM mfmUlI ijhIaF sjfvF hoeIaF.gujrfq ivwc bYst bykrI kys dy 21 dMgfkfrI brI hox qy dysL Br ivwc kurlfht mwc igaf sI.pihlF 1947 ivc vI lwKF lokI mfry gey pr iksy df kuJ nhIN ivgiVaf . kfrn kI hY? sfzy mOjUdf POjdfrI kfnUMnF hyT dMgfkfrIaF nUM sjLf hoxI asMBv hI hY. ikAN ik dMgy sDrx kqlF nfloN vwKry huMdy hn.ijnHF leI ‘rwqI Br vI sLwk dI guMjfiesL nf hovy’ vflf PfrmUlf nhIN lfgU hoxf cfhIdf. sfzf POjdfrI kfnUMn mMg krdf hY ik muljLmF dy nF aYPL afeIL afrL ivc hoxy cfhIdy hn. kI ieh sMBv hY ik dMgfkfrIaF dI BIV dI koeI gvfh pihcfx krky AunHF dy nF prcy ivc drj krvfey. pr jy koeI pihcfx kr vI lvy qF, awgy irport ilKxf pulIs df kMm hY qy pulIs srkfrI hukmF anusfr cwldI hY. idwlI qy gujrfq ivwc puils srkfrI sLih qy jF qF Kud BIVF nfl rl geI jF pIVq ivakqIaF dI koeI mwdq nhIN kIqI.aijhI puls TIk irport ikvyN ilKygI?s so muljLmF dy nF aYPL afeIL afrL ivc nf hox kfrn awDf kys qF ieQy hI Auwz igaf. dosLI ipwCoN JUTy Psfey kih ky brI ho jFdy hn.awj kwlH qF aijhf ansr mUMh Zk ky kfrf krdf hY. dUjf nukqf sfzf gvfeI kfnUMn (1872) kihMdf hY gvfh ieh dwsy ik iks ny llkfrf mfiraf, iks ny tfier gl ivc pfieaf, iks ny qyl pfieaf qy iks ny qIlI lfeI, iks ny aWg lfeI, iks ny Curf mfiraf?hr dosLI vwloM kIqf igaf jurm csLmdId gvfh vwloN ibaFn kIqf jfvy.iek vI glq ibafnI nfl dosLI ‘sLwk dI ibnHf’ ‘qy brI ho jFdy hn. iPr agFh gwl qurdI hY ik kI post mfrtm hoieaf sI (dMigaF dy post mfrtm kOx krfAuNdf hY) jy nhIN hoieaf qF imRqk dI mOq sLwkI hY. dosLI iPr brI. agFh khfxI qurdI hY ik kI zfktrI irport qy gvfh dI gvfhI imldI hY? jy zfktrI mOq Curf vwijaf dwsdI hY qy gvfh lfTIaF nfl kuwt ky mfiraf kihMdy hn qF iPr ‘khfxI iPr sLwkI hY’. jy vkIl qy muljm kys nUM lmkfAux ‘qy hI qur pYx qF kys purfxf hox kfrn adflq kihMdI hY ik hux “ieMny sflF bfad dosLI nUM jylH Byjxf” byiensfPI hY, rihm krn dI loV hY. jy muljLm gYrhfjLr ho jfvy qF iPr kys ltk jFdf hY, ikAuNik muljLm dI hfjLrI jLrUrI hY. adflq nUM muljLm nUM BgOVf krfr idMidaF sflF lMG jFdy hn qy jdoN acfnk muljLm pRgt ho jfvy qF iPr sfrI khfxI muwZoN sLurU hovygI. AudoN qwk pysLIaF Bugq cuwky gvfh qy mudweI Kud hI Qwk ky Gry bYT jFdy hn. jy zfktr pYsy lY ky, gvfh pYsy lY ky jF mudweIaF dIaF DmkIaF qoN zr ky aqy koeI vkIl ‘byeImfnI’ krky kys df BwTf ibTf dyvy qF dosLI iPr brI. jy gvfhF ny dosLIaF dI sLnfKq TIk smyN nhIN kIqI(bhuqy dMgfkfrIaF dI huMdI hI nhIN) qF vI dosLI brI. jy solF sfl dI Aumr df ivgiVaf dMgfkfrI vIh afdmIaF nUM mfr dyvy qF vI sjLf koeI nhIN. Aus nUM suDfr Gr Byj ky cMgf mnuwK bxn df mOkf dyx df kfnUMn hY.jy cfr dosLIaF ny dMgf pIVq kuwt ky mfr idwqf pr zfktrI irport kihMdI hY ik mOq isrP isr dI swt nfl hoeI qy isr vflI swt bfry gvfhF ny iksy dosLI dy kIqy vfr bfry nhIN iliKaf, ies kfrn ‘sLwk dI ibnHf’ ‘qy sfry hI brI. sfzf kfnUMn ieh nhIN kihMdf ik mfiraf qF sfiraF ny hI sI. vIh sfl ltky kys ivc jy sfry gvfhF ny ieMn ibMn ieko ijhI khfxI nhIN dwsI qF gvfh sLwkI hn. dosLI Pyr brI. AuproN jy dMgfkfrI dosLIaF nUM vwKo vwKry jurmF leI do, cfr, Cy, ds (kuwl bfeI) sfl dI sjLf ho jfvy qF ieh sfrIaF sjLfvF iekwTIaF cwlx df kfnUMn hY. XfnI vwzI sjLf ds sfl. Aus ivcoN vI awDI kwtxI huMdI hY. AuproN nvIN srkfr bxn dI KusLI ivc, iksy sQfpnf idvs dI KusLI ivc, afjLfdI dI vrHy gMZ jF jublI dI KusLI ivc sfl do sflF dIaF muafPIaF imldIaF hI rihMdIaF hn. mqlb inkldf hY isPr. iksy Bly vyly gvfhF dI JUTI gvfhI qy jfalI iqafr kIqy sbUqF kfrn koeI bygunfh PFsI cVH igaf sI. AudoN qoN hI sfzy kfnUMn aqy adflqF dI aMqr afqmf kMb AuwTI. inaF sLfsqr dI ieh iPlfsPI bxf leI geI ik iksy bygunfh nUM Cwzx leI sO gunfhgfrF nUM brI kr dyvo. iehI iensfP hY. ikAuN ik bygunfh nUM sjf dyxI Gor pfp hY. pr hux aprfD krn dy nvyN nvyN ZMg qrIky inwkl afey hn. Kfs qOr ‘qy dMgfkfrIaF nUM AuksfAux vfly isafsqdFn bhuq clfk aqy byeImfn lok huMdy hn. hux Dfrnf ieh hoxI cfhIdI hY ik iek byksUr nUM jy Cwzxf pvy qF bysLwk Cwz idAu, pr sO gunfhgfrF nUM vI nfl hI Cwzxf mudweI iDr nfl srfsr byiensfPI hovygI.sDfrx kqlF nfloN dMgy PsfdF ivwc mfry gey lokF leI sfdf POjdfrI kfnUMn inrfrQk hY. kys dI khfxI jo rwpt smyN ilKI jFdI hY aksr mnGVq huMdI hY, ikAuN ik kfnUMn df iZwz Brn leI sbUq GVxy pYNdy hn. dMgfkfrIaF nfl nijwTx leI nvF kfnUMn bxfAux dI loV hY,vrnf dMgfkfrIaF dy ieMJ hI brI huMdy rihx qoN jn sDfrx df kfnUMn aqy inaf pfilkf ivwcoN ivsLvfs AuwT jfvygf aqy aijhI siQqI kfnUMn nUM afpxy hwQ ivwc lYx leI mjLbUr krdI hY aqy bdly dI Bfvnf nUM jnm idMdI hY. idwlI qy gujrfq dMigaF ipwCoN anykF nOjvFn bdly dI BvnF nfl hI aWqvfdI bxy sn. dMgf kfrIaF leI vwKrf kfnUMn bnfAux dI loV hY qF jo pIVq ivakqIaF nUM iensfP iml sky. mOjUdf PojdfrI kfnUMnF nfl dosLIaF nUM sjf dvfAuxI lwgBwg asMBv hI hY.
B. S. Dhillon Advocate Chandigarh-160047 ( INDIA) Mobile: 9988091463, E mail: dhillonak@yahoo.com Website : http://www.geocities.com/dhillonak/mypage.html
iewkIvIN sdI df hfxI nhIN hY
adflqF
dI
mfxhfnI
df kfnUMn
bI LaYsL iZwloN imz zy aÉbfr ny suprIm kort dy sfbkf cIÌ jsits vfeIky sBrvfl bfry iek Kbr CfpI sI, ijs `c ieh doÈ lfieaf igaf sI ik cIP jsits vfeIky sBrvfl dI agvfeI vfly bYNc duafrf idwlI `c sIilMg sbMDI idwqf igaf PYslf ''inwjI ihwq qoN pRBfivq`` sI, ikAuNik jsits sBrvfl dy lVky dy vpfrk ihq kuJ aijhIaF ÈfipMg mfl bxfAux vflIaF kMpnIaF nfl juVy sn, ijnHF ƒ sIilMg qoN bfad Pfiedf hoieaf sI. idwlI hfeI kort duafrf imz zy dI ies storI ƒ adflq dy apmfn dy rUp `c smiJaf igaf aqy ies dy doÈ hyT aÉbfr dy pwqrkfrF qy kfrtUinst ƒ cfr mhIny dI kYd dI sËf idwqI geI. adflq dI hwqk dy ies dosL ivc idwlI hfeI kort vwloN aÉbfr imz zy dy iqMn pwqrkfrF aqy iek kfrtUinst ƒ sËf idwqy jfx dy PYsly ivruwD kwlH cMzIgVH ivKy nfmvr pwqrkfrF, AuGy vkIlF, XUnIvristI aiDafpkF aqy ividafrQIaF vwloN muËfhrf kIqf igaf. muËfhrfkfrI mMg kr rhy sn ik adflqF vwlo,N adflq dI hwqk df aiDkfr hux afm nfgirkF dy hwkF nUM dbfAux vflf hiQafr bx igaf hY, ijs nfl keI bydosLy ies dI mfr hyT af jFdy hn. ies leI aijhy sfry kysF dI njLrsfnI kIqI jfxI cfhIdI hY.lok sBf dy spIkr sRI som nfQ cYtrjI ny adflq dy Pysly dI inMdf kIqI hY qy ikhf hY ik suprIm kort dy sfbkf cIÌ jsits vfeIky sBrvfl ivruWD lwgy dosLF dI pVqfl hoxI cfhIdI hY.
dyÈ
dI lokqMqrI ivvsQf ivc nfgirkF ƒ afËfd ivcfr rwKx dI afËfdI idwqI geI hY, pr
adflq ƒ 'adflq dI hwqk` dI ivvsQf aDIn idwqIaF geIaF
bhuq ÈkqIaF lokF dy ies jmhUrI hwk df Gfx kr rhIaF hn.
'imz zy` aÉbfr dy pwqrkfrF ny afpxy vwloN aÉbfr ivc CfpI geI irport dy hwk ivc
sbUq pyÈ kIqy sn.
pr adflq ny AunHF vwloN pyÈ kIqy
gey sbUqF ƒ asvIkfr kr
idwqf
hY.
adflqF dI mfxhfnI do iksm dI huMdI hY . pihlI isvl mfxhfnI aqy dUjI POjdfrI mfxhfnI.. isvl mfxhfnI Auh huMdI hY ijwQy adflq dy iksy PYsly, hukm, hdfieq, irwt aqy adflq awgy kIqf igaf vfadf qoVn dI sUrq ivwc adflq sjLf dyNdI hY.. isvl mfxhfnI ivwc sjLf hor vI sKq krn dI loV hY qF jo iBRsLtfcfr aqy kMm corI dI isLkfr sfzI ivvsQf nUM lIh qy ilaFdf jf sky.. POjdfrI mfxhfnI Aus hflq ivwc smJI jFdI hY jdoN koeI vI inaF pfilkf dy ivrwuD aijhf kuwJ ilKy jF boly ijs nfl iksy vI adflq nUM bdnfm kry aqy inaF pfilkf dy kMm-kfj ivwc dKl dyvy jF hor iksy vI ZMg nfl iensfP dy pRbMD ivwc aiVwkf bxy. adflq dy mfxhfnI dy kfnUMn ivwc ieh avsQf vI kIqI geI hY. ik axjfx puxy ivwc iliKaf qy Cfipaf igaf adflq dI mfxhfnI nhIN hY.. ieMj hI adflq dI kfrvfeI bfry inrpwK aqy shI irport Cfpxf vI adflq dI mfxhfnI nhIN huMdI.. adflq dy iksy vI PYsly dI AusfrU aflocnf vI mfxhfnI nhIN huMdI.. ies qoN ielfvf jy adflq ieh smJy ik adflq dI mfxhfnI iensfP dy rsqy ivwc dKl aMdfjLI nhIN hY . qF vI adflq dI mfxhfnI nhIN huMdI.. afm qOr qy adflq mfxhfnI krn vfly qoN ibnf srq mfPI mMgx qy koeI kfrvfeI nhIN krdI aqy afpxI mrjI nfl vI dosLI nUM Cwz skdI hY.. ipCly kuwJ |