www.khabarnama.com  {Punjabi Newspaper Khabarnama Toronto} email: editor@khabarnama.com 

***** afpxI mF bolI 'pMjfbI' ilKx, pVHn aqy bolx ivwc iJjk mihsUs nf kro sgoN mfx aqy PKr nfl afpxy bwicaF nUM vI isKfE!!****


 

 

     Here We Stand after Independence

 By :  Meenu Dhillon

 

             The British ruled India for 190 years (1757-1947). India finally got independence on 15 August 1947and became republic on 26 th January,1950. It is the seventh-largest country by geographical area, the second-most populous country, and the most populous democracy in the world. India is a republic consisting of 28 states and seven union territories with a parliamentary system of democracy. India is home to about 17% of the total world population while is has only 2.4% of the world area. Seven low-income states - Bihar, Chhattisgarh, Jharkhand, Madhya Pradesh, Orissa, Rajasthan, and Uttar Pradesh - are home to more than half of India's population. In 1947 we were36 crores now are 1,166,079,217 (1.17 billion) We had controlled our Birth Rate it was in 1947 40 per thousand now is            22.22 births per 1000 population Death Rate also decreased it was 27 and now6.4 deaths per 1000 populationAverage Life Expectancy then was 37.2 years , now  69.89 years. In 1950, 6 children born per woman but now 2.72 children born per woman. There are 8,56,111 Doctors  and 8,65,135 Nurses  as compared to 61800 Doctors and 18504 Nurses in 1951.India has made huge progress in terms of increasing  education in 1947 only  12% now are      61% but Male 73.4% ,Female   47.8% .With the growth of industrialized urban centres, there has been a major shift of surplus population from rural to urban areas. Due to social and economic pressures, people from backward villages started to move towards urbanized centres in search of job, where newly established industries continuously offer job opportunities to those migrating to cities. This leads to further increase in competition for jobs and employment and also higher density of population. Population living in Urban Areas in 1947was17.29% and now 29% . now 106 million, nearly 10% of the population is unemployed and the overall unemployment rate is 7.3%, with rural areas doing marginally better (7.2%) than urban areas (7.7%). Almost 30% of workers are casual workers who work only when they are able to get jobs and remain unpaid for the rest of the time. Poverty in India is widespread with the nation estimated to have a third of the world's poor. According to the a 2005 World Bank estimate, 42% of India's falls below the international poverty line of $1.25 a day (PPP, in nominal terms Rs. 21.6 a day in urban areas and Rs 14.3 in rural areas). Despite sustained high economic growth rate, approximately 80% of its population lives on less than $2 a day (PPP). Poverty rates in rural Orissa (43%) and rural Bihar (40%) are some of the worst in the world. On the other hand, rural Haryana (5.7%) and rural Punjab (2.4%) compare well with middle-income countries 22% Population is below poverty line. One in every three urban Indians lives in homes too cramped to exceed even the minimum requirements of a prison cell in the US. Around half of Indian children are malnourished. Even though the arrival of Green Revolution brought end to famines in India, 40% of children under the age of three are underweight and a third of all men and women suffer from chronic energy deficiency.A 2007 report found that 65% of Indians, or 750 million people, lived on less than 20 rupees per day with most working in informal labour sector with no job or social security, living in abject poverty. India has the world's largest cattle population: 193 million. The largest fruit producer, accounting for 10% of the world fruit production. India is the second largest producer and the largest consumer of silk in the world.Government studies show that farmers have pumped so much groundwater to irrigate their crops that the water table is dropping dramatically, as much as 3 feet every year.More than 50 percent of the total pesticides used in India are sprayed on cotton crops. India has about three times the population of the U.S., but 30 times more organic farmers than the U.S.Development of infrastructure was completely in the hands of the public sector and was plagued by corruption, bureaucratic inefficiencies, urban-bias and an inability to scale investment.Some 600 million Indians have no  electricity at all.While 80% of Indian villages have at least an electricity line, just 44% of rural households have access to electricity.Production of Electricity in 1947 20 lakh kilowatt now 704 billion kilowatt. India has the world's second largest road network. Container traffic is growing at 15% a year. India produced over 10 million vehicles in 2006. The number of cars was more than one million. At present Indian railways system is the 2nd largest in the world. There are 7133 railway stations. Registered Vehicles increased from 2 lakh to 859 lakh. The Indian telecommunication industry, with about 506.04 million mobile phone connections (Nov 2009), is the third largest telecommunication network in the world and the second largest in terms of number of wireless connections.Internet use is rare; there were only 7.57 million broadband lines in India in November 2009, however it is still growing at slower rate and is expected to boom after the launch of 3G and wimax services. In 1950-51 there was only one post office for every 10,000 population in India. Number of telegraph office was just a quarter of the total number of post offices.Telephone facility was availed by a mere 0.2 % of total population of India Banks have a combined network of over 53,000 branches and 17,000 ATMs.

The rate of inflation in 2008 was 7.8%.The economy of India is the twelfth largest economy in the world by nominal value and the fourth largest by purchasing power parity (PPP). By 2008, India had established itself as the world's second-fastest growing major economy. Foreign Exchange Reserves in India is Rs 1262300 crores.Investment in Public Sector increased from Rs 29 Crore to Rs 7,63,815 crore. In 2006-07 Estimated Black money in India was Rs 25,00,000 crore. At 30% rate of tax , Rs 7,50,000 crore tax was evaded on this Black Money.In India  more than half of those surveyed had firsthand experience of paying bribe or peddling influence to get a job done in a public office. The 2007 report by Transparency International ranks India at 72nd place and states that significant improvements were made by India in reducing corruption.EVALUATION over all is India is a developing economy. There is high pressure of population because of the high growth rate. India has achieved an all time high literacy rate. The population is moving at a high rate from rural to urban areas. This is supporting further unemployment in the country.

There is jobless growth in the country because of the capital intensive technology applied by the  big industries. Agriculture still remains to be the primary occupation of more than half of the  population . There is wide spread poverty and inequality. Infrastructure is developing at a fast rate. Transportation and communication have shown significant development. Banking is well developed. Tax collection from agriculture is very less. Agriculture has developed much due to green revolution. The natural resources are depleting fast. Fiscal imbalances are still large. Foreign trade has improved a lot due to the introduction of the New Economic Policy in 1991 which led to liberalization, privatization and globalization. Indeed Indian economy is growing at a fast rate. While India is developing at a slow and steady rate, we still hope for better, although much has to be done to control population and improve poverty.

 

                                 Mandeep Kaur Dhillon

                                   (Economics Student at Punjab University, Chandigarh)

                                  # 146 / 49-A Chandigarh

                                    E mail : dhillonak@yahoo.com

                      


  (ivWclI gwl)

    bfqF pMjfbIaF dI bypRvfhI dIaF  qy DMn jyrf goiraF df.

  

bI[aYWs[ iZwloN aYzvokyt

 

           pMjfbI df muhfvrf DMn jyrf nfeIaF df ijMnHF nYx jwtF nfl qorI, hY qF QoVHf ijhf luwcf pr lyK qy Zuwkdf hox kfrx ilK idMdy hF. Bfrq pfiksqFn dI dosqI pRikiraf sLurU hox nfl dovF dysLF dy lokF df afAux jfx vI vD igaf sI. mohflI `c Bfrq pfiksqFn df kirwkt mYc sI. ies mYc vyKx leI sYNkVy pfiksqFnI vIjf lY ky afey. iqMn idn pwCmIN pMjfb qoN afey lok cMzIgVH `c myly vFg GuMmky KusL huMdy rhy. pfiksqFn ivwc sLrfb qy pfbMdI lwgI hox krky pfiksqFnIaF ny dfrU pIx dI DuwkI kwZ idwqI . Auh  slvfrF dy zwbF ivwc boqlF tMgI cMzIgVH nUM lhOr df anfrklI bjfr bxfeI iPrdy sn. iewk sLFm nUM muwK mMqrI vwloN pfiksqFnoN afey mihmfnF leI cMzIgVH klwb `c smfgm rwiKaf igaf. hMs rfj hMs gfxf gfa irhf sI , “ies kMizaflI qfr ny iewk idn Puwl bnxf…”. gfxy AuprMq muwK mMqrI amirMdr isMG BfsLx dyx lwgy. Guwt Guwt lwgI hox kfrx mihmfx bxky afey vfagy pfr dy pMjfbI jor sLor nfl “muwK mMqrI ijMdfbfd” dy nfhry lfAux lwg pey. amirMdr isMG kih rhy sn,“Brfvo mYnUM awgy vI bolx  idAu. ijMnF ipafr qusIN awj idKf rhy ho, mYnUM lwgdf mYnUM aglI ielYksLn lhOr qoN lVxI  peygIy.” mYN afpxy kol kursIaF qy bYTy do iqMnF nfl gwlF krn lwg ipaf. Auh bhuq  KusL sn . Auh hMs rfj hMs dy gfxy qoN ieMny  josL ivwc af gey sn ik jy Aus idn koeI hwlfsLyrI dy  ky  AunHF nUM vfagy bfrzr qy Cwz idMdf qF Auh brln idvfr dI qrF rfqo rfq srhwd Zfhux leI iqafr sn. josL ivwc afey mYnUM kihx lwgy ik “Bfa jI jy DfzIaF qy sfzIaF POjF rl jfx qF afpF sfrI dunIaF kuwt swutIey”. mYN AunHF nUM ikhf “pqMdro hOlI bolo. jy afpxy ies ‘gupq eyjMzy’ df aMgryjF nUM pqf cwl igaf Auh iPr  lVf dyxgy. nNfly imwqro ieh qusIN nhIN boldy quhfzy ivwc sLkMdr qy cMgyj KFx horIN bol rhy ny. ieh sfzf ieiqhfsk duKFq hY.” Auh Ausy vyly kihx lwgy, “ Bfa jI asIN Dfzy vFg bhuqf pVHy qF nhIN hF . pr qusIN mMnoN nf mMnoN  hY ieh  gwl swc .” sfzy  pVdfdy ,lwkV dfdy vI gorIaF cuwkx bfry afpxf ‘gupq eyjMzf’ rwKdy sn.. sBrfvF dI lVfeI vyly iswK POjF vwloN jFn hUlvIN lVI geI lVfeI qy awsL awsL krdf sLfh muhMmd ilKdf hY, “ sLfh muhMmdf isMGF ny goiraF dy,vFÕ inMbUaF lhU ncoV suwty.” pr nfl hI iswK POjF dy mymF bfry ‘gupq eyjMzy’ df ijkr krdf ilKdf hY ik lVfeI leI qurn qoN pihlF isMG kihMdy sn,“[[Pyr vVFgy AunHF dy sqr-KFny,bMnH ilafvFgy sfrIaF gorIaF nI.” ieh qF kdurqI pfsf puwTf pY igaf.ijvyN inpolIan df vftrlU aqy ihtlr df nOrmMzI ivwc ipaf sI . vrnF pMjfb dy hr ipMz ivwc guwq vflIaF jYnIPr kOrF jfgo kwZdIaF njrIN pYxIaF sn. ieMglYNzL ivwc sLhId AUDm isMG df sLhIdI idn mnfieaf jf irhf sI. pMjfb qoN igaf iewk kivsLrI jQf sLhId dI vfr gf irhf sI ik “AUDm isMG gory hfkm nUM mfrky grijaf, mYN krFgf mymF rMzIaF qy PUk suwtFgf lMdn nUM….” jlMDr qoN Aus smfgm qy vsLysL mihmFn bxky gey myry imwqr kOmFqrI pwDr dy nFmIN pwqrkfr ny pRbMDkF nUM smJfieaf, “ jy goiraF nUM ies kivsLrI df qrjmF krky suxfieaf jfvy qF Auh ies  qy pfbMdI qF lfAuxgy hI, nfl hI ies sMG pfV pfV ky gfAux vfly JuwzU nfQ nUM vI jhfj cVHf dyxgy. ieh jFdf jFdf iewk do pRbMDkF nUM vI nfl lY zuwbygf.” ieho ijhy lokF nUM pqf hI nhIN ik sLhId AUDm isMG aMgryjF df kI lwgdf sI? AUDm isMG sfzf kOmIN sLhId hY goiraF df nhIN. goiraF df sLhId sr mfiekl Ezvfier hY ijs nUM AUDm isMG ny mfiraf sI. kdy  aMgryjF ny  iekwTy ho ky pMjfb ivwc jrnl zfier df jnm idn nhIN mnfieaf. asIN kdI aPgFinsqFn ivwc jf ky hrI isMG nlUey dI brsI nhIN mnfeI. ikAuNky Auh gory nhIN hn. pr DMn jyrf goiraF df…. mYN inAUXfrk ivwc afpxy dosqF kol Tihiraf hoieaf sI. sLFm nUM AunHF dy Gr ikwtI pfrtI sI. CotI ijhI ies pfrtI ivwc iekwlf mYN hI pwg vflf sI bfkI sfry ‘amrIkx’ bx cuwky sn. keI pMjfb af ky pwgF bMnH lYNdyy hn. mYN Aus mihiPl ivwc afpxy nfl myrI ipClI amrIkf PyrI vyly lfs eyNjls  dy eyarport qy GtI Gtxf df ijkr kIqf ik ikvyN mYnUM bfkI svfrIaF nfloN inKyV ky AunHF ivsLysL kYmry rfhIN myrI pwg dI jFc kIqI sI. bUt,bYlt,btUaf,kot,pYWn,iswky,bYg smyq  sfrf smFn aYksry msLIn ivwcoN lMG igaf. mYN vI dUjy pfsy lwgy mYtl iztyktr ivwcoN lMG ky bfkI musfPrF nfl agFh jfx lwgf qF sikAurtI vfly ny mYnUM awgy ho ky rok ilaf.myry rukidaF hI Auhny mYnUM kMD Auwqy lwgy kYmry hyT Klox leI ikhf.mYM sUlI cVHy eIsf dI qsvIr vFg bfhF PYlfa ky kMD nfl Zoa lf ky KVo igaf. bVf ajIb lwg irhf sI. pr zyZ sO musfPrF dI jFn df svfl sI. mYnMU ipwCoN dwisaf igaf ik pwg ivwc Cupy ivsLysL DmfkfKyj qrl pdfrQ dI shI skrINinMg krn leI ivsLysL kYmry dI loV hY. AuNj sfzf afpxf vI ksUr hY. sfzy ivwc kuwJ aijhy lok hn jo sfrI kONm nUM sLwkI bxfAuNdy hn. ipCly sflIN hI iewk sLRomxI kmywtI mYNbr dI pwg `coN puils ny aPINm brFmd kIqI sI. aPINm iljfx vflf grnyz vI iljf skdf hY. amrIkn pwg nUM ivsLysL kYmry nfl vyKdy sn. mYnUM AunHF pwg lfhux leI nhIN sI ikhf.iesdf ijkr mYN tI[vI[ qy afpxy tfk sLoa `c vI kIqf sI. amrIkf dOiraF qy jfx vfly iswK mMqrIaF aqy aPsrF `coN iksy ny vI pwg lfhux dI isLkfieq nhIN kIqI. myrI gwl suxky Aus mihiPl ivwc hfjr imwqr kihx lwgy ik mYN hI ies qrF dI skrIinMg df burf nhIN mnfieaf. jdoN mihiPl QoVHI grm hoeI qF cutkly sunfAuxy sLurU ho gey. gwl pMjfb dI cwl peI myrI pwg vflI Gtxf qy iewk dosq ny cutklf suxfieaf ik “ iewk vfr pMjfbI iekwTy ho ky pMjfb dIaF sVkF,skUl, hspqflF dI mfVI hflq dI crcf kr rhy sn. aKIr  amrIkf qy hmlf krn bfry soicaf igaf. ikAuN ik amrIkf ijs mulk nfl vI lVdf  hY. Aus nUM qbfh krn ipwCoN XU[aYWn[E[,ivsLv bYNk aqy amrIkn kMpnIaF rfhIN shfieqf krky sfrIaF sVkF,skUl, hspqflF , pulF afid dI muV AusfrI kr idMdf hY. amrIkf nfl pMgf lY ik iewk vfrI qF qbfhI hoeygI pr ipwCoN Auh swB kuwJ bxf dyxgy. ajy amrIkf qy hmlf krn bfry jYkfrf Cwizaf hI sI ik EdoN hI iekwT ivwcoN iewk bfbf boilaf, “ muMizAu kfhlI nF kro ajy hor soc lvo. jy afpF `mrIkf nUM hrf idwqf iPr sVkF kOx bxfeygf?” ipwCoN jdoN pMjfbI mIzIey ivwc amrIkf ivwc  ‘pwgF luhf ky huMdI qlfsLI’ dIaF KbrF Cpx lwgIaF . qF ieh cutklf swcf ho igaf. iewk  lIzr ijsdf afpxI kursI ijMnF mfnisk ivkfs nhIN sI hoieaf, ny aKbfrF ivwc ibaFn dfg idwqf ik “ amrIkf iswKF nfl pMgy lYx qoN bfj afvy.” mYN aKbfr pVHky duaf kIqI ik “dyKIN Brfvf ikqy aglf pRogrFm bol dyvyN” ijhVy lwKF pMjfbI amrIkf ivwc sOKI rotI KFdy hn Kf lYx idAu. DMn jyrf goiraF df…. qIh sfl amrIkf ivwc rhy qwy gorI nUM ivafhy myry  imwqr  srdfr prqfp isMG ny XogI hrBjn isMG nfl cfr sfl amrIknF nUM iswK bxfAux df pRcfr kIqf hY. Auh dwsdy hn, “gory pdfrQvfd dy sqfey rUhFnIaq dI qlfsL ivwc hI pUrb vwl vyKdy hn. XogI hrBjn isMG  goiraF nUM gurU nfnk dI iPlfsPI Ã aqy Xogf aiBafs nfl hI iswKI smJfAuNdyy sI. sfzy vfihgurU nUM AunHF dy gfz vrgf bxf idMdy sn. jy ikqy  ‘ZfzI vfrF’ suxf bihMdy Pyr AunHF dOV jfxf sI. asIN afpxy ‘gupq eyjMzy’ bfry nhIN sF dwsdy”.   Auh idwlI ivwc dwKxI amrIkf dIaF solF aMbYsIaF leI spYinsL BfsLf dy doBfsLIey  vjoN kMm krdy hn. pMj Cy rfjdUqF nfl bqor lyKk myrI gwl krvf cuwky hn . arjntfienF dy pRvfs ivBfg leI vI kMm krdy hn. AuhnF df inwjI qjrbf hY ik jdoN iswK ivdysLF ivwc sVkF qy brCy qlvfrF nfl jlUs kwZx smyN gwqkf Kyzdy hn qF goiraF dy mUMh vyKx vfly huMdy hn. ieh gwl mYN vI amrIkf aqy knyzf ivwc mihsUs kIqI hY. gory mn ivwc jrUr socdy hn ik ieh sVkF AuWqy nMgy hiQafr ikAuN lihrfAuNdy hn? gory sfnUM mIzIey ivwc ikrpfnoN ikrpfnIN huMidaF nUM vyKdy hn. pwCm ivwc jnqk QF qy nMgf hiQafr surwiKaf nUM Kqrf smiJaf jFdf. pMjfb ivwc qF TIk hY pr ivdysLI sVkF qy iesdI koeI quwk nhIN bxdI. ivwc pr DMn  jyrf goiraF df….  hor kONmF vI afpxy idn idhfVy qy iqwQ iqAuhfr mnfAuNdIaF hn . sVkF qy jFm lfAux df irvfj Bfrq  ivwc hI hY. ivksq dysLF ivwc nhIN. gory sLorbfj nhIN hn,kfgjI kfrvfeI krdy hn. astrylIaf rihMdy  myry iewk lyKk imwqr ny  dwisaf hY ik ‘nslI hmilaF’ (jo vfprIaF sfrIaF luwt Koh dIaF ihMsk GtxfvF df mihj pMj PI sdI hI sn.) df Bfrq srkfr sKq nots lY rhI sI . sfzf ivdysL mihkmF qy pRDFn mMqrI df dPqr astrylIaf srkfr nUM afpxI nrfjgI jfhr kr rhy sn . astrylIaf dy pRDFn mMqrI aPsos prgt kr rhy sI.iewk BfrqI zfktr qy hmlf krn vfly astrylIan nUM mYlbOrx dI adflq ny 18 sflF dI sjf dy idwqI hY. pr kuwJ pMjfbIaF ny mujfhry dOrFn iewk srkfrI iemfrq qy astrylIaf df JMzf lfh ky Aus dI QF Bfrq df JMzf lihrf idwqf.  astrylIaf dy pRDFn mMqrI dy puqly jlfey. jy iksy gory ny Bfrq ivwc ieMj kIqf huMdf qF Aus dy hsLr df aMdfjf qusIN Kud lgf lAu. pr DMn jyrf goiraF df….  PUk CkfAux vfly qy awg lf ky kMD `qy cVHx vfly zwbU hr QF hI huMdy ny.igxqI dy lokF dI glqI krky mOjF krdy lwKF pRvfsI pMjfbIaF df nuksFn hovygf. myry afpxy ipMz dy awDI drjn astrylIaf pVHdy muMizaF ny dwisaf hY ik sDfrx luwtF KohF nUM pMjfbI mIzIaf nslvfd kih irhf hY. gwl do sfl purfxI hY. amrIkf dI tYksfs styt ivwc iek vfr  aYNqvfr dy idn jdoN ardfs krky Bog AuprMq sMgq lMgr Ck ky GrF nUM clI geI qF  ds ku muMzy gurdvfry dy ipCvfVy lwgy nYWt qy vflIvfl Kyzx lwg gey. Aus idn AuwQy myry dosq mYnUM dwsx lwgy ik ieh rfsLtrpqI buwsL dI hoNm styt hY qy Auh aksr iewQy afAuNdy rihMdy hn. mYN ikhf Xfr jy busL nUM awj dI kIqI ardfs ivcly, sfzy “Lrfj krygf Kflsf… bcy sLrx jo hoey” vfly pRogrFm df pqf cwl jfey qF prI khfxIaF dI rfjkumfrI vFg pihlF qF Auh hwsygf iPr roeygf. hwsygf ies leI ik mYnUM iewk hor jotIdfr iml gey hn. roeygf ies leI ik mYN sfrI dunIaF qy rfj kr irhF. ieh Blymfxs myry Gr dy ipCvfVy bYTy sfnUM hI mFjx df pRogrFm AulIkI bYTy hn. ipCly hPqy izskvrI cYnl qy mnIlf dy jMglF ivwc sLyrF vwloN mnuwKF dy mfry jfx qy  zfkUmYNtrI iPlm idKfeI jf rhI sI. iewk iksFn Kyq ivwc pwTy vwZ irhf sI qy kol hI Ausdf kuwqf bYTf sI. sfhmxy Gfq lfeI bYTy sLyr dI  ryNj ivwc jdoN bfrF bor dI ryj ivwc iqwqr dy af jfx vFg,iksFn af igaf qF sLyr ny hmlf kr idwqf. sLyr df hmlf asmFnI ibjlI dI clkor vFg huMdf hY qy Ausdy isLkfr nUM pqf hI nhIN  cwldf ik kI Bfxf vrq igaf. pr sLyr df insLFnf cuwk igaf. iksFn df moZf qoVdf sLyr afpxy Bfr agFh jf izwgf . EdoN hI kuwqf jor dI BONikaf. sLyr horIN ies acfxk hoeI avfj nfl Gbrfky cwizaF ivwc pUC dyeI vfho dfh dOV pey. sLyr awgy awgy qy kuwqf ipwCy ipwCy . kuwqf jor jor nfl BoNkdf sLyr  nUM iewk PrlFg qwk jMgl ivwc dOVfky muV afieaf. myry nfl bYTI myrI bytI mINnUM ny ikhf, “pfpf jy kuwqy nUM pqf cwl jFdf ik jo cfr pYrF vflf jfnvr  Aus dy BONkx qoN zrky awgy awgy dOV irhf hY Auh kOx hY ? qF kuwqy df hrt PylH ho jfxf sI. jy sLyr ipCFh mUMh GuMmfky vyK lYdF ik AusnUM zrfAux vflf kOx hY ? qF Auhny sLrm nfl mr  jfxf sI”. gory sfzy vFg rOlf nhIN pfAuNdy, klm clfAuNdy hn. mYnUM pVHy ilKy qy afpo afpxy KyqrF ivwc kfmXfb pRvfsIaF ny dwisaf hY ik afstrIaf,astrylIaf smyq do ku hor XUrpIan dysLF ny pMjfbIaF jF BfrqIaF jo pwky hoxf cfhuMdy hn, dI ivsLysL jFc dy KuPIaf hukm jfrI kr idwqy hn. idwlI siQwq knyzf df rfjdUq qF mIzIey ivwc kih cuwkf hY ik pMjfbIaF dI QF dwKxI BfrqIaF nUM pRvfs leI pihl idwqI jfvy. ies ‘nslvfd’ nUM swdf asIN Kud dy rhy hF. swc ieh vI hY ik Bfrq vrgf nslvfd(CUaf CUq) hor ikDry vI nhIN hY. ivdysF ivwc AunHF dysLF dy kfiedy kfnUMnF anusfr hI cwlxf cfhIdf hY. ipMzF qoN iswDf ivdysLIN phuMcy (rsqy ivwc jlMDr cMzIgVH rihx dy qjrby vgYr) sfzy keI axpVH pyNzU  lok qF ivdysLF nUM vI pMjfb srkfr dy aDINn hI smJdy hn.  mYN XOrp, amrIkf, knyzf GuMmky vyiKaf hY ik bhu kOmIN,bhu DrmIN, bhu BsLfeI aqy anykF swiBafcfrF vfly mhOl ivwc ‘kwtVqf’ muwK Dfrf qoN inKyV idMdI hY.ivqkiraF nUM swdf idMdI hY. jyhf dys iqhf Bys vrgy  muhfvry ayvyN nhIN bxy. ‘pMjfbIaF’ nUM iewkIvIN sdI aqy aTfrvIN sdI ivwc Prk smJx dI loV hY.

                                                       B.S.Dhillon

                                               Lawyer/Freelancer Writer

                                              Mobile:   9988091463
                                                       e-mail:   dhillonak@yahoo.com     

                          Web: www.geocities.com/dhillonak/mypage.html    

                                    www.dhillonak.blog.com

                                   

   

 


AuWzdy bfjLF mgr dOVdyy pMjfbI .

                         bI LaYsL iZwloN, aYzvokyt

             iewk vfr bfjL iPr crcf ivwc hY. jUMn mhIny ieh do iqMn QfvF qy mflvy dy ielfky ivwc afieaf hY.lok ies nUM vyKx leI jf rhy hn. ieh aksr gurdvfry afAuNdf hY. gurdvfry ivwcoN anfAUNsmYNt kIqI jFdI hY ik guru df bfjL afieaf hY . axpVH grMQI qy kIrqnIeyN lokF nUM donI hwQIN luwt rhy hn. pihlF vI ieh “bfjL sfhb” afieaf sI. isafsq dIaF sfijLsLF kfrn jdoN awsIvyN dhfky ivwc pMjfb nUM hfdisaF dIaF jLrbF af geIaF sn qF hvf vI  jLihrIlI ho geI sI. pRDfn mMqrI dy srkfrI invfs sQfn bMglf nMbr iewk sPLdrjMg roz `qy afpxy sfQI mulfjmF nfl sb ieMspYktr blbIr isMG surwiKaf izAUtI `qy hfjLr sI. BfdoN dy mhIny huMms nfl sfh Guwtdf sI.   sb ieMspYktr blbIr isMG  dI vrdI psIny nfl iBwj geI qF Ausny hvf dy buwly dI AuzIk `c Auqfh vyiKaf. muwK svfgqI kmry dy sfhmxy asmfn nUM CUMhdy asLokf drKq `qy bYTf bfjL AuhdI ingfh ipaf. akfl qKq Zfihaf igaf sI. “awCf! socdy hoey blbIr isMG ny pRDfn mMqrI dy swB qoN njdIkI, surwiKaf gfrz sb ieMspYktr byaMq isMG nUM bulfieaf. dovF iswK QfxydfrF ny bfjL nUM “gurU goibMd isMG df snyhf afieaf smJ ky nmskfr kIqI. iPr dovF ny awKF mIc ky, hwQ bMnH ky sFJI ardfs kIqI. dovF ny vIhVI lfhux” dI skIm bxfeI. bfjL vflI Gtnf qoN do mhIny ipwCoN pRDFn mMqrI dy do surwiKaf gfrzF ny 31 akqUbr nUM pRDfn mMqrI df kql kr idwqf .

 bfjL ies DrqI dy iksy iewk iKwqy nfl sbMDq pMCI nhIN hY. iehdf sfrI dunIaF  ivwc afpxf sQfn hY. ijs qrHF jMgl ivwc sLyr df rfj hY, pfxI `c mgrmwC dI dihsLq hY iesy qrHF asmfn ivwc bfjL  dI srdfrI hY. bfjL dI sLkl nfl imldy juldy do drjn isLkfrI pMCI hn .ienHF isLkfrI pMCIaF dI ivsLysLqf ieh hY ik ijwQy afm pMCIaF dy nr mdIn qoN vwzy huMdy hn AuQy ienHF isLkfrI pMCIaF dIaF mdIn nrF qoN vwzIaF huMdIaF hn. iesy nsl df isLkrf Coty pMCIaF df isLkfr krdf hY qy idl KFdf hY. ijs nUM isLv kumfr ny “iewk isLkrf Xfr bxfieaf gIq ivwc ibafn kIqf sI. pr bfjL qoN afkfr ivwc vwzf Aukfb huMdf hY jo dUsry isLkfrI pMCIaF dy kIqy isLkfr Koh lYNdf hY ijvyN cIqy vloN kIqy isLkfr nUM lwkVbwgf qy sLyr Koh lYNdy hn. bfjL qy Aukfb jdoN afpxy isLkfr `qy Jptdy hn qF ienHF dy pMjy dI qfkq ieMnI huMdI hY ik mnuwK dy isr nUM hQOVy vFg Pyh skdy hn. iesy nsl df pMCI kurl mwCIaF df isLkfr krdf hY. Auh pMj iklo dI mwCI cuwk ky aflHxy `c lY jFdf hY ijvyN cIqf afpxy qoN vwD Bfry jYbry nUM gl qoN cuwk ky drwKq qy tMg idMdf hY. quriksqfn ivwc kurl nfl AuQoN dy kbIly isLkfr krdy hn. ieh ihrn dy isr `qy bYT ky Aus dIaF awKF kwZ lYNdf hY ijs nUM ipwCoN isLkfrI mfr lYNdy hn. mUsKor isrP cUhy hI mfr ky KFdf hY. pMjfb ivwc ieh zwzU, ikrly mfr ky KFdf hY. mflvy ivwc KyqF ivwc mfl cfrdy pflI iesnUM cUhmfr kihMdy hn.

  iehI vqIrf pMjfb `c rihMdy lgV df hY. lok aksr hI ienHF sfry isLkfrI pMCIaF nUM bfjL kihMdy hn. “bfjL hmfrI Qfn DnMqir..”. pfly qy isKfey hoey bfjL iqwqr, murgfbI aqy shy df isLkfr krdy hn.  ieh ds ku sfl isLkfr krdf hY iPr buwZf ho jFdf hY.

purfxy simaF qoN hI amIr lok bfjL qy Aukfb nUM afpxy hwQ `qy rwKdy aqy isLkfr Kyzdy sn. romn sfmrfj smyN bfjL POjF df icMnH huMdf sI. Auwzdf hoieaf Aukfb XUnfnIaF df insLfn sI. ihtlr dI Qrz rIc df insLfn Auwzdf hoieaf bfjL sI. amrIkf ivwc bfjL srkfrI sLkqI df pRqIk hY. pfiksqfn dy srhwdI sUby bloicsqfn ivwc kbfielI bfjL pfl ky awj qwk isLkfr krdy afey hn. sfbkf sovIaq XUnIan dy sUby kjLfikqsfn, AujLbyiksqfn, ikrigsqfn afid kyNdrI eysLIaf dy dysLF ivwc sdIaF qoN kbIilaF ivwc rihMdy lok GoiVaF `qy cVH ky hwQF qy bfjL ibTf ky isLkfr krn leI jFdy rhy hn. awj vI ieh kbIly bfjL nUM pfl ky Aus nUM hwQ `qy bYTxf isKfAuNdy hn. Aus dIaF awKF nUM cpVy dI topI nfl Zkdy hn qy isLkfr vyK ky hI Auh dIaF awKF qoN topI lfh ky Cwzdy hn. Aukfb qy bfjL brPIly dysLF dy pMCI hn. pMjfb ivwc awj kwlH ijwQy grmIN ivwc lok BwTI dy dfixaF vFg Buwj rhy hn, bfjL hPqf vI ijMdf nhIN rih skdf.  

 bfjL isLkfrI pMCI hox kfrn AuwcIaF QfvF `qy bYTx df afdI hY ijQoN ieh afpxy isLkfr nUM nIJ nfl vyK sky. iesdI  vyKx sLkqI KurdbINn vrgI hY. asmFn qoN ieh DrqI qy rfkt dI spIz nfl Jptdf hY qy vgYr afpxI DONx quVvfey iewk dm bryk lfky isLkfr cuwkky Auwz jFdf hY.ieho ijhIaF brykF kroV rupey dI kfr dIaF vI nhIN hn.ieh Kwz qoN do kdmF dI dUrI qy iPr rhy cUhy nUM Kwz qwk puwjx dy pl vI nhIN idMdf.

   KyqF ivwc kIVymfr dvfeIaF dI vrqoN qoN cUhy mfrn leI pfeIaF golIaF  nfl jdoN jfnvr mrdy hn qF bfjL jF Ausdy hmsLkl pMCI AunHF nUM Kf lYNdyN hn. Auh kuJ smF bONdilaf ijhf rihMdf hY. ieh iksy iksm dI koeI alokfrI Gtnf nhIN hY. ies nfl guru goibMd isMG jI df koeI sbMD nhIN huMdf. ieh sfry pMCI bfj vI nhIN huMdy. pMjb ivwc aFm qor qy iehdf hmsLkl lgV hI huMdf hY. AunI sO cOrfsI dy vrHy iehI hoieaf sI. AudoN AuwcI QF ijvyN insLfn sfihb `qy bYTf bfjL vyK ky lokIN hYrfn huMdy sn. lok Auhdy mr jfx `qy AuhnUM cuwk ky jlUs dI sLkl ivwc dPLnfAux qur pYNdy sn. hr ksby qy sLihrF ivwc lokI ieMJ mr cuwky bfjL nUM lgfqfr do mhIinaF qwk dPnfAuNdy rhy. keI QfeIN mr cuwky pMCI leI ardfsF vI kIqIaF geIaF. AuNj jy kdI guru goibMd isMG jI af jfx qF QfpI jrur dyxgy ik mF idAu puwqo ijwQy iqMn sO sfl pihlF Cwz ky igaf sI AuowQy hI Kloqy ho.

 bfjL bfry iewk dlIl ieh vI idwqI jFdI sI ik aksr lokI Auwpr nhIN sn vyKdy. pr jdoN Aus sfl acfnk iewk do bfjL ieMJ idKfeI idwqy qF lokF ny Aupr vyKxf sLurU kr idwqf sI qy iPr Bul Bulf gey. lok ies Gtnf nUM Drm nfl joV ky Aus smyN dI vfprI krfmfq vI kihMdy rhy hn. gurU goibMd isMG jI nfl bfjL df nfm juiVaf hox kfrn hI gurU sfihb nUM bfjLF vflf kih ky Xfd krdy hF. iswK Drm ivwc bfjL isLkfrI pMCI qoN vwD, sLkqI df pRqIk bx igaf hY. vkq nfl ieh sLkqI “sLrDf `c bdl geI. hux agFh aMD ivsLvfsL ivwc bdl geI hY. lok afpxIaF smwisafvF Kud hwl  krn dI QF guru dy bfjL qoN ‘imhr Biraf hwQ’ AuzIkdy hn.

   smfj ivigafnI aYirk hOPLr anusfr aMnHI sLrDf kfPI hwd qk Aus ivsLvfs dI pUrk huMdI hY jo asIN afpxy bfry gvf cuwky huMdy hF. qy sLMkfvF aqy duibDfvF qoN bcx leI ivcfrF dy iewk sImq Gyry ivwc ijAuxf ikqy vwD sOKf qy surwiKaq huMdf hY. iesy leI jfxy axjfxy isafsI qy Dfrmk lIzr aijhIaF GtxfvF nUM krfmfqF kihky afpxf qorI Pulkf clfAuNdy rihMdy hn. iewk vfr iewk iksFn qy mOlvI dI dosqI sI. afpxy   muMzy nUM Auh iksFn mOlvI kol lY igaf ik ies nUM iksy rsqy pfAu. mOlvI ny Aus muMzy nUM ‘BgqI krn’  dI slfh dy ky mOlvI bnfAux leI afpxy nfl hI lf ilaf ik ieh myry bwicaF vrgf ey, myrf vfrs bxygf. mOlvI AuhnUM koeI akl dI gwl  dwsx dI QF qy BFzy mFjx qy lfeI rwKdf. jvFn ho rhyy muMzy df BgqI ivwc kI jIa lwgxf sI. Auh corIAuN Bwj ky hfxI muMizaF nfl Kylx inwkl ijaf kry . isr qy bfpU df zr nhIN sI. pihlF inwkI motI corI krn iswiKaf iPr hOlI hOlI  sfrIaF “pfVqF” pVHdf pVHdf isry df lPMzr inwkl igaf. vIh virHaF ipwCoN Auh iksFn mOlvI nfl hvfeI awzy qy mOlvI dy muMzy nUM lYx igaf. vlYqoN zfktrI pVH ky sfihb bxky afey, afpxy muMzy dy hfxI Aus mOlvI dy muMzy nUM vyKky iksFn nUM asl gwl dI smJ af geI. mOlvI ny afpxy puwqr nUM zfktr bxfieaf qy Ausdy nUM ‘BgqI krky jnm sPlf krn`  dy nF qy kI bxfky rwK idwqf sI. sDfrx mnuwK df mfnsk pwDr bhuq hI nIvF huMdf hY. akl isrP pVHky,guVHky qy GuMmky hI afAuNdI hY.  jn sDfrx qrkvfdI hox dI QF aMDivsLvfsI huMdf hY. axpVH lok jfgrUk nhIN hoieaf krdy isrP mgr lfey jFdy hn. sDfrx jnqf nUM sOiKaF hI mgr lfieaf jf skdf Kfs qor qy rwb jF iksy iksm dI ‘vwKrI pCfx’ dy nFm qy. loV isrP iksy nf iksy rUp `c jLjLbfqF nUM BVkfAux jF gMumrfh krn dI huMdI hY. pwTy kuqrx vfly hor qy duwD pIx vfly hor huMdy hn.

       lyK dy sLurU ivwc dysL dI pRDfn mMqrI dy kql ivwc bfjL dI BUimkf df ijLkr hoieaf sI. iesy bfjL dI gvfhI nfl blbIr isMG nUM vI bfkI dosLIaF nfl sYsLn jwj ny PFsI dI sjLf suxf idwqI. sRImqI ieMdrf gFDI nUM kql krn dI sfijLsL dy dosL ivwc hfeI kort ny vI sjLf dI  pusLtI kr idwqI.  Gtnf dy cfr sflF ipwCoN kql kys dI apIl qy PYslf idMidaF Bfrq dI suprIm kort ny blbIr isMG nUM brI kr idwqf sI. suprIm kort dy iqMn jwjF dI bYNc vloN jsits jI LaYlL EJf qy jsits kyL jIL sLYtI ny PYsly ivwc iliKaf ik ieh TIk hY ik iswKF vloN  bfjL nUM dsvyN gurU df pRqIinD smiJaf jFdf hY. ies leI byaMq isMG qy blbIr isMG vloN bfjL nUM vyK ky ardfs krnI koeI anoKI gwl nhIN sI. ijs qrHF ihMdUaF leI gAU siqkfr dI pfqr hY ieMJ hI bfjL nUM iswK Drm ivwc gurU df pMCI ikhf jFdf hY. blbIr isMG aqy byaMq isMG vloN bfjL nUM vyK ky mOky `qy hI kIqI geI ardfs iksy sfijLsL leI kIqI nhIN mMnI jf skdI. ies bfjL df iksy sfijLsL nfl koeI sbMD nhIN. ies qrHF blbIr isMG PFsI dy qKqy qoN bFh ku dI ivwQ qoN muV igaf. iswKF leI bfjL isLkfrI pMCI jF sLkqI df pRqIk hI nhIN blik aMnIHN sLrDf vI hY. pr rFm jyT mlfnIN adflq ivwc  ieh svfl  AuTfAuNdf irhf ik byaMq isMG nUM PVHx ipwCoN awDy GMty ipwCoN golI ikAuN mfrI geI? jdoN ik Auhny rvflvr suwtky, hwQ KVHy krky kih idwqf sI ik “mYN jo krnf sI kr idwqf. hux qusIN jo krnf hY kr lvo”o.  dysL dy hfkm nUM mfrn jF hmlf krn vfly nUM ijMdf PVHx dIaF ilKqI hdfieqF sn. pr byaMq isMG dy mrn nfl qF sfrI sfijLsL qy hI imwtI pY geI.

ies bfj rfhIN hoey kql qy ipwCoN  dhfkf Br iswKF dy KUMn nfl KyZI geI holI dI qfr ikqy bfhr qF nhIN sI juVdI? vkIl ajYb isMG bwgf  sfihq dy rsIey sn, AunHF ny 1985 ivwc ajnflf hlky qoN cox vI lVI sI. Auh igafnI jYl isMG dy purfxy sfQIaF ivwcoN sn. Aus dy afpxy puwqr aqy BqIjy kfmryz bldyv mFn nUM bwgy qy sLIny ipMzF idaf smglrF qoN KfVkU bxy awqvfdIaF ny mfr idwqf sI. kuwJ arsf pihlF jdoN 75 sfl dI Aumr pfr krky  AunHF dy donON gurdy PylLH ho gey sn qF AunHF mYnUM Kq iliKaf sI ik  “mYnUM ies dunIaF qo jfx df rwqI Br vI gm nhINN. pr qyry ijhy imwqrF qoN ivdf huMidaF aPsos ho irhf hY.” ipCly sfl luiDafxy myrI irsLqydfrI ivwc iewk ivafh smfgm dOrFn gurdfs mFn dy gfxy suxidaF  mYN ajnflf dy aYWMm aYWl ey bonI amrpfl nUM bwgf sfihb bfry puwiCaf qF Aus  dwisaf ik Auh hux ies dunIaF ivwc nhIN hn. jdoN pMjfb ivwc awqvfd isKr qy sI EdoN iewk vfr AunHF mYnUM ikhf sI ik “ mYN ies dunIaF ivwc nhIN hoxf. pr hOlI hOlI aKbfrF qy ikqfbF rfhIN ieh gwl sfhmxy afvygI ik ‘ies DrqI qy iksy QF koeI mIitMg hoeI sI. ijs ivwc ieh ivcfiraf igaf ik krVIaF sLrqF hyT JolI awz ik anfj mMgx vfly  dysL  Bfrq nUM ies cwpf ku  pMjfb ny hry ienklfb nfl afqm inrBr ikvyN bxf idwqf? PYslf hoieaf hovygf ik  ies pMjfb nUM QF isr kIqf jfvy. bfkI qF sLqrMj dI bfjLI ivwc ipafdy,  GoVyy, PIlHy huMdy hn. Bfrq pfiksqFn dI vMz gFDI ijnfh dy JgVy kfrn nhIN sI hoeI. PYslf qIh sfl pihlF hI lMdn ivwc ho igaf sI.sovIaq XUnIan 1990 ivwc tuwitaf sI pr ies hoxI qy dsqKq stfr vfr dI sLurUafq nfl qIh sfl pihlF Xurp ivwc ho gey sn.”  hux nisLaF df diraf pMjfb ivwc hI ikAuN hY? aKbfrF sMpfdkI ilK rhIaF hn ik pMjfbIaF nUM brbfd krn dI ieh  koeI zUMGI sfijsL hY. XU[aYWNn[E[dI nsLIly pdfrQF dI qskrI bfry jfrI 2009 dI irport anusfr aMqr rfsLtrI zrwg mfPIaf 70000 kroV zflr df slfnF kfrobfr krdf hY. ijs nUM isafsI srpRsqI hfsl huMdI hY. pMjfbI suBfa pwKoN JgVflU ruwcIaF dy DfrnIN hox kfrn sOKI kmfeI leI CyqI ies pfsy pY jFdy hn. kdI bhfdrI aqy kurbfnIN ivwc nFm kmfAux vfly pMjfbI  TwgI, DoKy,byeImFnI, kbUqrbfjLI aqy smgilMg ivwc JMzy gwz rhy hn. amn kfnUMn leI jfxy jFdy sohxy ivksq mulkF ivwc jf ky llkfry mfrdy hn.  

   aksr pMjfbI  gwlF/gfhlF/cuglIaF krky idn bqfAuNdy hn. amrIkn XOrpIan lok jF kMm krdy hn jF vIk aYNz qy anMd mfxdy hn. Auh gwlF Gwt krdy hn. AunHF nUM bfby nfnk dI dwsI mwq, ikrq krn qoN hI ivhl nhIN aqy asIN ivhly hI ivhly hF. kMm swiBafcfr goiraF apxf ilaf. asIN AuWzdy bfjLF mgr dOVdyy rhy. rojfnF  qIh lwK qoN vwD pMjfbI svyry icwty  kwpVy pf ky GroN swQF,bws awizaF,rylvy stysLnF,bjfrF,kcihrIaF ivwc qory Pyry leI hI inwkldy hn.ieh byrojgfr nhIN hn. asl ivwc ienHF nUM ‘pMjfbI iksm dI sosLl sikAuirtI’ imlI hoeI hY. ienHF leI hr idn hI vIk aYNz hY. hr ipMz ivwc sO zyZ sO aijhy ivakqI hn ijnHF sfrI Aumr `c koeI ikrq nhIN kIqI. mOlvI qy iksFn vflI khfxI qusIN Auwpr pVH hI leI hY. iehI votqMqr nUM sUq bYTdf hY. ieh ‘bfjL’ pihlF hI Gwtf Zoa rhy pMjfbIaF nUM hor vI aMD ivsLvfLsL dy rfh  qorygf. zf[mnmohn isMG vrgy arQ sLfsqrI aqy pMjfbI dy pRDFn mMqrI  huMidaF loV pMjfb ivwc vwD qoN vwD ivkfs krn dI hY. jy pMjfbI ajy vI sMBl  nhIN  sky iPr hor vI pwCV jfxgy. iswiKaf, muWZlf ZFcf, snawq,KyqI aqy jmhUrIaq nUM mjbUq krky hI pMjfb nUM pMjafb bxfieaf jf skdf hY. KusLhflI ivkfs nfl  afAuMdI hY. KusLhfl lokF nUM aMDivsLvfsLF dI loV nhIN huMdI.

                                              

 

                                                 B.S.Dhillon

                                                      Advocate High Court

                                                       Chandigarh-160047

                                           Mobile:      9988091463
                                                       e-mail:   dhillonak@yahoo.com       

                          Web: www.geocities.com/dhillonak/mypage.html    

 

 


( ivWclI gwl )

vy rwK ilaf mymF ny, ivhu  Kf ky mr jfvF.  

bI[aYWs[ iZwloN aYzvokyt

     pMjfb hirafxf hfeIkort do sUibaF dI sFJI hox kfrn myry nfl hirafxvI vkIl vI vkflq krdy hn. hirafxy dy jft qy pMjfb dy jwtF ivwc isrP dfVHI df Prk hI nhI,N mfniskqf df vI Prk hY. mYNnUM keI hirafxvI jft vkIl kihMdy rihMdy hn ik “hirafxy dy BvfnIN,nfrnOl,PrIdfbfd vrgy pwCiVaF ijilHaF dy grIb qy byrojgfr vsnIkF nUM jy koeI puwCy ik ivdysL jfxf hY? jvfb dI QF svfl krngy, ky  kryNgy? qy quhfzy pMjfb ivwc lok jhfj dy phIaF nfl ltk ky vI mrn leI iqafr hn. ky bfq hY srdfr jI? do vkq kI rotI qo pMjfb myN swBI KfvY hY.”

    prvfs kudrqI vrqfrf hY. jfnvr qy pMCI vI cMgyrIaF crfgfhF qy cog leI dUr durfzy cog cugx gey AuWQy hI rih jFdy hn. pr awj dy pMjfb dI smwisaf kuwJ vwKrI hY. iewQy qF koeI rihxf hI nhIN cfhuMdf. ieMglYNz,amrIkf aqy knyzf ivwc GuMmidaF mYN anykF imwqrF dy mn Prolky  pMjfbIaF dy pRvfs dy kfrn jfnx dI koisLsL kIqI hY. pMjfbIaF dy prvfs dy grIbI, byrojgfrI jF aKOqI zflrF dI cmk qoN ielfvf hor vI keI kfrn hn. jy isrP rojI- rotI hI smwisaf huMdI iPr pMjfb dy  KFdy pINdy lokF,ieMjnIarF,vkIlF,zfktrF,ipRMsIplF ny trFto qy inAUXfrk ivwc tYksIaF nhIN sn clfAuxIaF. smwisaf sfiekI dI vI hY. pMjfbIaF dy pRvfs dy anykF kfrn hn.

         ijvyN pMjfb df iBRsLt prbMDkI ZFcf, imhnq qy iemfndfrI df muwl nf pYxf, irsLvqKorI,kmcorI, sINnfjorI  qy imlfvtKorI kfrn pYr pYr qy jKLmIN huMdf svYmfn ; asurwiKaf dI BfvnF, dfj dI smwisaf,isafsI,Dfrimk ,smfijk qy vfqfvrn pRdUsLn ,ivdysLF df cMgf pRbMDkI ZFcf,dUr dy Zol suhfvxy lwgxy,irsLqydfrF qy sLrIkF ivwc vwzf aKvfAux dI hAumYN,pMjfb `c hwQIN ikrq krn nUM niKWD smiJaf jfxf, lVfkU kOmF vflf msLhUr hox df sMklp,pRvfsI pMjfbIaF vwloM pMjfb ivwc kIqI jFdI ivKfvybfjI  aqy mUrqF vrgIaF mymF . ieh  sfry kfrn vwKry vwKry lyKF ivwc hI af skdy hn. awj vfly lyK ivwc isrP pMjfbIaF dI myNm smwisaf dI hI gwl krFgy.

           ies agsq dI iewk sLFm , mYN  afpxy kuwJ dosqF, ijnHF ivwc cMzIgVH qoN  knyzf gey myry iewk zfktr dosqN aqy gurcrn twlyvflIey horF nfl srHI knyzf dy bIar krYk pfrk ivwc sYr kr irhf sF.  acfnk ieMzIaf qoN PoNn af igaf.  cMzIgVoHN myry dosq dI XUnIvrstI `c pVHfAuNdI pRoPYsr pqnI ny PoNn qy inhorf mfridaF ikhf ,  “kI gwl hPqf ho igaf PoNn nhIN kIqf, ikqy koeI myNm qF nhIN iml geI?” myrf afVI sPfeIaF dyx lwgf. Aus qoN mhIny bfad mYN amrIkf huMdf hoieaf vfps cMzIgVH af igaf. asIN ds ku vkIl  aqy sfzy iewk imwqr vkIl jo ipCly mhIny hI  hfeIkort dy jwj bxy sn, sfry iekwTy byTy bfr rUm ivwc kOPI pI rhy sI.Aus idn cMzIgVH ivwc iewk jrmn sYlFnI kuVI nUM pMj Cy muMizaF vwloN agvfh krn dI Kbr dy crcy jorF qy sn. iewk bjurg vkIl boilaf, “ vyKo jI mymF iewk do afdmIaF df qF guwsf nhIN krdIaF.ieh pMj Cy muMizaF krky rOlf pY igaf.” kOPI df kwp myj qy rwKidaF dUsry vkIl ny afpxy ivcfr dwsy, “ienHF dI gwl TIk hY, do iqMn afdmIaF qwk qF mymF burf nhIN mMnfAuNdIaF ,sgoN KusL huMdIaF . gwl ivwcoN koeI hor hovygI.”   myj dy konyN qy bYTy qIjy vkIl  ny kOPI Kqm kridaF muwCF pUMJidaF kfnUMnI nukqf dwisaf, “ aKbfrF ivwc CpI Kbr muqfbk myNm ny muMizaF dI jIp pfrikMg ivwcoN kwZ ky idwqI.AuhdI ieh ‘hrkq’  hI sfbq krdI hY ik myNm dI ‘pRogrFm krn’ dI afpxI vI mrjI sI . aYvyN koeI kuVI awDI rfqIN bygFnI jIp ikAuN clfvygI?” afpxy kOPI kwp ivwc Pyiraf jf irhf cmcf mYN mwQy ivwc mfr ilaf. mYN sfiraF nUM ikhf Brfvo jy cMzIgVH ivwc rihMdy aqy XUnIvristI qy hfeIkort dI pwDr dy lokF dy mymF bfry ieh ivcfr hn qF aFm afdmIN kI socdf hovygf?

             aFm pMjfbI ieMj socdf hY. awsIivaF dy sLurU ivwc mYN biTMzy kcihrI ivwc vkflq sLurU kIqI sI.iek idn myry hI ipMz kotPwqy df lflI  af ky kihx lwgf, “vIaqnFm ivwc sfry bMdy mfry gey.AuWQy iekwlIaF mymF hI rih geIaF.AunHF dy bwcy pYdf krn leI Auh bfhroN afdmIN bulf rhy hn. kihMdy pMjfbIaF nUM ies kMm ivwc pihl dy rhy hn. qusIN myry kfgj bxvf ky idAu.” AuhdI gwl suxky mYN cONikaf. kol hI bYTy iewk buwZy munsLI ny dwisaf ik ‘kcihrIaF ivwc keI idn qoN ieh aPvfh cwl rhI hY. qihsIl ivwc mOVF vfly arjI nvIs isMgly ny keI afdmIaF dy kfgj bxvfey vI hn.’ hux qwk mYN acfFnk hoey vfr qoN sMBl igaf sI. lflI nUM smJfAuNidaF mYN ikhf, “ msF msF vIaqnFm dI jMg Kqm hoeI hY.AuWQoN dI nvIN pIhVI DrqI ivwc bxfeIaF surMgF ivwc mINh vFg vrHdy bMbF dI buCfV hyT jvFn hoeI hY.sfrI dunIaF AunHF nfl hmdrdI jqf rhI hY. Bly loko qusIN afpxy vqn leI sLhId hoey AunHF sLhIdF dIaF ivDvfvF dy bwcy pYdf krn leI jfxf cfhuMdyy ho. nfly vIaqnFmnF mymF nhIN hn.Auh mMgol nsl dIaF inwkIaF inwkIaF aOrqF hn. mfVI motI sMg mMnoN. ”

            jgmohn kOr df iewk gfxf huMdf sI, ‘vy rwK ilaf mymF nyN ivhu Kf ky mr jfvF’. rxjIq kOr df vI iewk gfxf sI, ‘ myrf jyT jpfnoN afieaf nI,iewk nrd mfrky ilafieaf rMg dI lfl kuVy’.ieho ijhy anykF gIq pMjfbI pyNzU aOrqF dI gorIaF bfry mfniskqf drsfAuNdy hn. idlcsp gwl qF ieh hY ik XUnIvristI dIaF pRoPYsrnIaF vI mymF nUM luwcIaF qIvIaF smJdIaF hn ijhVIaF AynHF dy pqIaF nUM ‘mfVy kMmF’ leI AuksfAuNdIaF hn. ivdysLI aOrqF bfry iewk muhfvrf  hY ik pwCm ivwc iqMn zbilAU df koeI nhIN pqf, vrk,vYdr qy vUmYNn. hor kuwJ dwsy nf dwsy,ieh muhfvrf hr pMjfbI, pMjfb af ky lokF nUM jrUr suxfAuNdf hY. jdoN ik pMjfbI aOrqF leI muhfvrf bx skdf hY ik DrqI dy iksy vI ihwsy  ivwc AunHF leI kuwt,byvPfeI qy bdslUkI df koeI pqf nhIN pMjfbI mrdF vwloN iqMnoN kdoN iml jfx.

          pMjfbIaF dy mymF bfry aijhy njrIey dy keI kfrn hn ijnHF ivwcN muwK hY ivdysLoN muVky pMjfb afAuNdy bhuqy  pMjfbIaF dy gwp qy ivdysLI swiBafcfr nUM isrP aYsLpRsqI vflf  swiBafcfr smJx df sfzf Brm. ieMj hI cMzIgVH zI[ey[vI[ kflj dy sfzy imwqr, pRoPYsr sLrmF jI koeI ds ku sfl pihlF ieMglYNz jf ky afey sn. cMzIgV klwb ivwc qMboly vfly idn Auh aksr afpxI Aus ‘asPl PyrI’ df ijkr krdy dwisaf krdy hn ik, “mYN iewk mhInf sfry lMzn  GuMmdf irhf hF. mYNnUM iewk vI myNm ny nf qF afpxy nfl zFs krn nUM ikhf qy nF hI izwnr jF zyt qy jfx leI kdI ikhf sI. jdoN ik asIN qF bcpx qoN iehI suxdy af rhy sI ik mymF qF iksy nUM nFh hI nhIN krdIaF. ijhVI nUM mrjI ‘puwC lA’u. jy pihlF hI ‘buwk hox’ qF kih dyx gIaF ik ‘sOrI mYN ibjI hF’. guwsf iblkuwl nhIN krdIaF. mymF bfry sfrf JUT hI suxdy sI.”         

            ivdysLoN pMjfb afey kuwJ pVHy ilKy lok hI swc boldy rhy hn. aFm qOr qy ivdysLoN afey bhuqy pMjfbI,  aOrq dI aOV lwgy pMjfbIaF nUM mymF dy nksLy vfh ky dwsdy rhy hn ik “AunHF dy sunihrI vfl, GoVI vFg CflF mfrdIaF, ryvIey cfl cwldIaF dy  inwkIaF inwkIaF inwkrF Qwly idwsdyy goryy pwt. sVkF qy sLryaFm jwPIaF pfeI,ikws krdIaF nIlIaF awKF vflIaF mymF, jdoN koloN lMGidaF nUM ‘hfey zIar’ kihMdIaF hn qF Brfvo puCo kuwJ nF. Auh pMjfbIaF nUM swB qoN AuWqy mMndIaF.ieh qF rwb DoKf dy igaf ijhVf sfnUM iewQy pYdf kr igaf.”

         EodoN hryk pMjfbI ihwsy afAuNdI, jmINn vycky mymF vyKx dy supxy dyKx lwg jFdf hY.ipCly sO sfl qoN ijhVf vI ivdysL ho ky afieaf AunHF ivwcoN bhu igxqI nyy pMjfb ivwc af ky mymF bfry aijhIaF klpq JUTIaF khfxIaF suxfeIaF ik aFm pMjfbI iehI smJx lwg ipaf ik ‘mymF qF swjy hwQ isgrt qy Kwbf hwQ afpxI skwrt nUM pfeI AuzIk rhIaF hn. bws iewk vfrI aOKY sOKy ho ky AuWQy phuMcx dI loV hY, Pyr qF ‘sfzf vfKrU’ lihrF lf dyvygf.’ jdoN ik aijhf kuwJ vI nhIN. drasl virHaF bwDI  aOrq qoN dUr rihx kfrn sDfrx srIrk iqiRpqI dI loV vI mfnisk ibmfrI bx jFdI hY. iehI sfzy mymF bfry njrIey df duKFq hY.

          sfzy dfdy pVdfdy vI mymF bfry ieMj hI socdy sn. sBrfvF dI lVfeI vyly iswK POjF vwloN jFn hUlvIN lVI geI lVfeI qy awsL awsL krdf sLfh muhMmd ilKdf hY, “ sLfh muhMmdf isMGF ny goiraF dy,vFÕ inMbUaF lhU ncoV suwty.” pr nfl hI iswK POjF dy mymF bfry gupq eyjMzy df ijkr krdf ilKdf hY ik lVfeI leI qurn qoN pihlF isMG kihMdy sn,“[[Pyr vVFgy AunHF dy sqr-KFny,bMnH ilafvFgy sfrIaF gorIaF nI.” ieh qF kdurqI pfsf puwTf pY igaf .ijvyN inpolIan df vftrlU aqy ihtlr df nOrmMzI ivwc ipaf sI . vrnF pMjfb dy hr ipMz ivwc guwq vflIaF jYnIPr kOrF jfgo kwZdIaF njrIN pYxIaF sn.

          mymF  dy vI idAur jyT qy cfcy qfey huMdy hn. jy kdI Auh iksy pMjfbI dy nyVy afAuNdIaF vI hn qF swcy idloN ipafr krn krky, jdoN ik sfzy pMjfbI dI nIaq sLurU qoN hI KOtI huMdI hY.Auh ‘ipafr df ZONg’ vI pwky hox dI nIaq nfl jF AUsdI jfiedfq sFBx leI hI krdy hn. XfnI gwlIN bfqIN ‘srbwq df Blf’ mMgx  vfilaF df sfzf ivafh vI TwgI df huMdf. asIN mymF nUM luwcIaF qy Kud nUM pUrbI swiBafvfr vfly  lok kihMdy hF. ipCly sfl meI dy mhIny mYN amrIkf dI tYksfs styt ivwc sI. AuWQy iewk pMjfbI vwloN iewk kflI aOrq nfl ivafh krvf ky pwkf hox ipwCoN Cwz dyx kfrn Aus kuVI dy BrfvF ny pMjfbI muMzy nUM golI mfrky mfr idwqf sI.

          sfzf afpxf vrqfrf doglf hY. XfnI socxf kuwJ hor,kihxf hor, krnf hor qy dwsxf hor. sfzy mrdF dI  vPfdfrI  aksr sLwkI huMdI hY. iesy krky pMjfbI aOrqF mymF qoN zrdIaF hn. sfnUM sMsfr nfl kdm mlfky cwlxf iswKx dI loV hY. jy DrqI Puwtbfl ijwzI hY, qF pMjfb  mtr df dfxF,dunIaF 700 kroV hY qF pMjfb `c rihMdy pMjfbI ZfeI kroV ny .ivdysL vwsx leI dohry mfpdMz Cwzxy pYxgy. afpxy dvfly vlI lksLmx ryKf(sfzy vrgf koeI nhIN) dy Gyry ivwcoN inwklxf peygf.smuMdrF `c izwgy dirafvF dy kMZy nhIN rihMdyy.

                       mymF afpxy pqI/dosq qoN iewk sO iewk PI sdI vPfdfrI cfhuMdIaF hn. hr qrF nfl brfbrI. mrd ny byvPfeI kIqI nhIN qy qlfk hoieaf nhI. sfzy mrd Kud qF Kyh KfxI cfhuMdy hn pr nfl hI pqnIaF bfry cfhuMdy hn ik Auh iksy nfl hws ky gwl vI nf krn. hr ipMz ivwc hI ieh  AuDfhrxF imldIaF hn ik pMjfbI mrd pihlI aOrq dy hMuLidaF dUjf ivafh vI krfAuNdy hn qy rKylF vI rwKdy hn. aOrqF qoN Bfxf mMnx dI AumId vI rwKdy hn. mrd dy nfmrd hox jF iksy nfl njfiej sbMDF bfry pqf lwgx qy vI aOrqF qoN KfmosL rihx dI afs krdy hF,qlfk qF dur dI gwl hY.ieh ‘mhFn pMjfbI swiBafcfr’ nhIN doglfpx hY.aijhy swiBafcfr ivwc ply mrdF nUM mymF ny kdy vI nhIN rwiKaF.  ivdysLF ivwc jMmIN plI pMjfbI pIhVI pMjfb  jfx df nFm vI nhIN lYNdI. ijwQy koeI jMmdf hY AuhI AusdI mfqBUmIN huMdI hY. iehI kudrq df kfnUMn hY. koeI vI kuVI pMjfb ivafh nhIN krnf cfhuMdI .  mymF dy sfQ ivwc rih ky aqy dunIaF ikwQy vwsdI hY bfry jfxky, Auh pMjfbIaF dI doglI mfniskqf nUM  smJ geIaF hn ik pMjfbI mrdF  leI mymF dy supny  qF jfiej hn pr afpxIaF aOrqF iksy Epry nfl hwQ vI nf imlfAux. ivdysLF ivwc mymF iksy pMjfbI nUM AzIk nhIN rhIaF. pMjfbIaF nfl DoKy vfly ivafh dI TwgI Kf ky drjnF ivdysLI aOrqF kMDF nfl twkrF mfrdIaF iPrdIaF hn. bfby nfnk df ikrq kro,vMz Cko vflf jIvn ZMg apxfky, pMjfb ivwc  rihky, QoVHI ijhI imhnq nfl pMjfbI cMgI  ijMdgI gujfr skdy hn.

 

 

                                           B. S. Dhillon 

                                                           Advocate High Court

                                          # 146 Sector 49-A

                                         Chandigarh-160047

                                         Mobile:   9988091463,

                                        E mail: dhillonak@yahoo.com

                 Website :  http://www.geocities.com/dhillonak/mypage.html  

 


(  ivclI gwl )

Gwty rul irhf hY dMgfkfrIaF leI bnx vflf kfnUMn .

 

birMdrL iZwloN aYzvokyt

       ksLmIr qoN kMinaf kumfrI qy gujrfq qoN nfgflYz qwk sfrf Bfrq iPrkU ihMsf `c jl irhf hY. iewk inwkI ijhI Gtxf qy dMg,y Psfd, sfV, PUk sLurU ho jFdI hY. alIgVH ivwc pqMg cVHfAux qoN do iPrikaF `c hoeI lVfeI qoN drjnF lokI mfry gey sn.idwlI qy gujrfq dy isvy ajy TMZy nhIN hoey AuVIsf qy krnftk ivwc iesfeI ijMdf jlfey jf rhy hn. sdIaF pihlF boDI iBKsLU vI ieMj hI jlfey gey sn. Bfrq `c cfroN Gwt igxqIaF XfnI iswK,muslmFn,boDI qy iesfeI iPrkU ihMsf df isLkfr ho cuwky hn. swc qF ieh hY ik grIbI ryKf qoN hyTF rihMdf hr BfrqI hmysLf hI iPrkU ihMsf qy blfqkfr df sOKf isLkfr rihMdf hY.1947 qoN lY ky ipCly swTF sflF `c iPrkU ihMsf `c lwKF lok mfry gey,hjfrF aOrqF nfl blfqkfr hoey qy kroVF dI sMpqI qbfh hoeI pr kdI koeI dMgfkfrI PfsI lwgdf nhIN vyiKaf.

       sMsd dy dovF sdnF nMU sMboDn  kridaF sfbkf rfsLtrpqI zf[ klFm sfihb ny ikhf sI ik iPrkU ihMsf nfl inptx leI nvF kfnUMn bxfieaf jfvygf. pRDFn mMqrI vI aijhf kfnUMn bxfAux bfry kihMdy af rhy hn. igRih mMqrI vI sMsd ivwc aijhf kfnUMn bnfAux bfry ibaFn dy cuwky hn. pr bxygf kdoN? PrIdkot qoN iewk kfnUMn dy ividafrQI ny mYnUM PoNn qy ikhf sI ik aijhf kfnUMn kdI nhIN bxygf, ikAuNNik iPrkU Psfd krfAuNdy hI lIzr hn qy Auh afpxy gl PfhI ikAuN pvfAuxgy. ies mhIny hoeI kOmIN eykqf kONsl dI mIitMg `c sfrIaF pfrtIaF ny dysL ivwc vD rhI iPrkU ihMsf nUM dysL leI Kqrnfk ikhf hY.

      sDfrx  POjdfrI kfnUMnF nfl dMigaF dy aprfDIaF nUM sjLf nhIN huMdI. dosLI adflqF ivcoN ‘sLwk dI ibnHF’ ‘qy ‘bfiewjLq brI’ ho jFdy hn.  pIVq lok iensfP leI qrsdy rhy, pr iksy ny ieh nhIN soicaf ik sfzy kol qF dMgfkfrIaF nUM sjf dvfAux vflf kfnUMn hI nhIN. dMgy sDrx kqlF nfloN vwKry huMdy hn.ienHF leI sbUq jtfAuxy asFn nhIN huMdy. dMgy sDfrx kqlF nfloN vwKry huMdy hn.ijnHF leI ‘rwqI Br vI sLwk dI guMjfiesL nf hovy’ vflf PfrmUlf nhIN lfgU hoxf cfhIdf. sfzy POjdfrI qy gvfhI dy kfnUMnF anusfr mudweI iDr vwloN dwsI geI khfxI ivwc rwqI mfsf vI sLwk dI gujfiesL nhIN hoxI cfhIdI.

          koeI ZuwkvF kfnUMn nf hox kfrn dMigaF ivwc mfry gey lokF nUM iensfP dfvAux dy nF qy, sflF bwDI not qy vot btorn df islslf cwldf rihMdf hY. inAUXfrk ivwc myry pfTkF qoN imwqr bxy iqMn cfr dosq hn jo aksr mYnUM PoNn krdy rihMdy hn. pMjfb qoN zI[eI[E[irtfier hoky inAUXfrk rihMdy  myry imwqr df ies sfl grmIaF ivwc PoNn afieaf ik Aus aYNqvfr nUM inAUXfrk dy gurdvfry ivwc idwlI dy iksy vkIl nUM PIs dyx leI mfieaf iekwTI kIqI jf rhI sI. jo idwlI dMigaF dy dosLIaF nMUN sjf dvfeygf ikAuNik Aus nUM 24 sflF bfad mOky dy sbUq lwB gey hn. PoNn suxky mYnUM dMigaF `c mrn vfilaf qy qrs afieaf . kfnUMn dI mfVI motI smJ rwKx vflf vI jfxdf hY ik jdoN Kud puils  ny sbUq Kurd burd kIqy hox,EdoN ikhVI adflq sjf krygI ? jy kmjor ijhy sbUqF dy aDfr qy kdI koeI adflq sjf kr vI dyvy, qF sfl Cy mhIny ivwc hI dosLI sLwk dI ibnF qy AuWprlI adflq ivwcoN apIl ivwc brI ho jfieaf krdy hn. swTF sflF qoN ieMj hI huMdf af irhf hY. iewk vfr brI hoey dosLI qy dobfrf kys nhIN cwl skdf.

sfzf POjdfrI kfnUMn mMg krdf hY ik muljLmF dy nF aYPL afeIL afrL ivc hoxy cfhIdy hn. ieh sMBv nhIN hY. irport ilKxf pulIs df kMm hY qy pulIs srkfrI hukmF anusfr cwldI hY.idwlI , gujrfq qy hux AuVIsf ivwc puils ny iehI kuwJ kIqf sI. dosLI  ipwCoN JUTy Psfey kih ky brI ho jFdy hn. sfzf gvfhI kfnUMn kihMdf hY gvfh ieh dwsy ik iks iks dosLI ny iks qrF df vfr kIqf sI.?hr dosLI vwloM kIqf igaf jurm csLmdId gvfh vwloN ibaFn kIqf jfvy. agFh gwl qurdI hY ik kI post mfrtm hoieaf sI ? jy nhIN hoieaf qF imRqk dI mOq sLwkI hY.  kI zfktrI irport qy gvfh dI gvfhI imldI hY? jy zfktrI mOq Curf vwijaf dwsdI hY qy gvfh lfTIaF nfl kuwt ky mfiraf kihMdy hn qF iPr ‘khfxI iPr sLwkI hY’. jy puils,zfktr , gvfh ,vkIl qy jwj  ‘byeImfnI’ krky kys df BwTf ibTf dyvy qF dosLI iPr brI. ijs qrF sfzI sMsd ivwc 23% mYNbr jrfiem pysLf lok hn Ausy qrF BfrqI inaF pfilkf `c vI 25% jwj iBRsLt hn. ijnHF bfry Bfrq dy sfry cIP jsits aksr hI ijkr krdy rihMdy hn .

 dMgfkfrIaF dy ieMJ hI brI huMdy rihx qoN jn sDfrx df kfnUMn aqy inaf pfilkf ivwcoN ivsLvfs AuwT jfvygf aqy aijhI siQqI kfnUMn nUM afpxy hwQ ivwc lYx leI mjLbUr krdI hY aqy bdly dI Bfvnf nUM jnm idMdI hY.

mnuWK Kqrnfk jfnvr hY.iesdy isrP zr awgy hI BUqnyN nwcdy hn. qusIN aksr pVHdy/suxdy rihMdy ho ik dMigaF ipwCoN POj swd leI qy PsfdIaF nUM  vyKidaF hI golI mfrn df hukm ho igaf. qurMq sLFqI psr jFdI hY. jy sKq kfnUMn df pihlF hI zr hovy qF dMgfkfrI zrdy rihxgy. pr sfzy dysL `c qF iPrkU jjbfq BVkfAux vfilaF nUM puils surwiKaf idwqI jFdI hY. amrIkf ivwc nON igafrF dy tfvrF qy hmly vyly dysL ivwc koeI Psfd nhIN hoey. jy koeI iewkf duwkf GtxfvF `c kql hoey vI sn qF sbMDq dosI nUM sfl dy ivwc ivwc hI PFsI dy idwqI geI sI, qy mrn vfilaF dy sfry ipRvfrF nUM amrIkf bulf ilaf igaf sI. rUs ivwc iewk nslI ihMsf dy dosLI nUM qurMq PfsI dy idwqI geI sI.jwj ny afpxy PYsly ivwc iliKaf sI ik ies dysL ivwc aijhy jurmF nUM isr cuwkx nhIN idwqf jf skdf.amrIkf knyzf,astrylIaf vI sfzI qrF bhu kOmIN/nslI dysL hn. Prk isrP ieMnf hY ik AuWQy kfnUMn df zr hY qy sfzy ijsdI lfTI AusdI mwJ hY.

           dMgf kfrIaF leI nvF kfnUMn bnfAux dI loV hY qF jo pIVq ivakqIaF nUM iensfP iml sky. hux loV hY ik dosLI qy hI ieh ijMmyvfrI pfeI jfvy ik Auh sfbq kry ik Auh byksUr hY. mudweI iDr dI QF muljm ny sbUq iekwTy krky dwsxf hovy ik Auh dMgfkfrI nhIN hY.adflq sbMDq dosLI bfry ieh mMn ky cwly ik ieh muljm hY. mOky qy kfnUMnI kfrvfeI nf krn vfly jF puils nUM rokx vfly isafsI qy Dfrimk lIzr vI dMigaF dy dosLI hI mMny jfx. adflq vfrdfq vflI QF qy lfky do iqMn mhIinaF ivwc hI PYslf kIqf jfvy. afs krdy hF ik srd ruwq dy cwl rhy ies sYsLn ivwc ieh  ieiqhfsk kfnUMn srb sMmqI nfl pfs kr idwqf jfvygf.

 

                                             

  B. S. Dhillon 

                                                           Advocate High Court

                                         Chandigarh-160047 ( INDIA)

                                         Mobile:   9988091463,

                                        E mail: dhillonak@yahoo.com

                 Website :  http://www.geocities.com/dhillonak/mypage.html   

 


(ivclI gwl)

vfagf bfrzr bnFm pIs afrk pfrk 

 

birMdr  iZwloN

 

             “pihlF JMg isaflF df sYr kIqf,jLrf KyiVaF nUM Jok lf afeIey” bfby vfrs dy vfk anusfr  koeI ds ku sfl pihlF asIN kuldIp neIar dy kfPly `c vfagf bfrzr qy mombwqIaF jlfAux gey sI. mombwqIaF bflx vfilaF ivwc sfzy nfl jlMDr,idwlI smyq cMzIgVH dy keI vkIl,zfktr,lyKk qy pwqrkfr sn.EdoN ajy dovF dysLF ivckfr sLFqI pRikiraf sLurU nhIN sI hoeI.pfiksqFn vfly pfsy Guwp hnyrf sI.koTy ijwzI AuwcI kMizaflI qfr qy jgdIaF qyj lfietF  dy hyTF, srhwd qy nPrq df diraf vgdf sI.kdI iewko ipMz dI jmINn huMdI sI,AuWQy hux hvfvf vI sfijLsLF krdIaf sn.Aus sfl mombwqIaF bflx qoN pihlF styj qy lIzrF ny BfsLn kIqy qy nflo nfl gox pfxI vI cwldf irhf. jdoN AuqfvlI hoeI BIV srhwd qy lwgy gytF njdIk phuMcx lwgI qF bI[aYWs[aYWP[ ny lfTIcfrj krky lokF nUM ipCFh moV idwqf.sUrj CupidaF hI dovF dysLF dy  JMzy Auqfrn dI rsm vI vyKI.ies mOky  pfiksqFn qy Bfrq dovF dysLF dy sMqrI isr brfbr pYr Aupr cuwk ky jor nfl DrqI qy mfrdy hn qy iewk dUjy nUM GUr ky vyKdy hn.ies bfrzr qy keI vfrI KUMn dy diraf vg cuwky hn. pr ijs qrHF lokIN bfrzr vwl tuwt ky pY rhy sn,EdoN hI smJ af igaf sI ik pfiksqFnI srkfr nUM hnyry svyry apxy lokF nUM vI dosqI dIaF mombwqIaF bflx dI mnjUrI dyxI hI pvygI.lok kdI vI  lVxf nhIN cfhuMdy .bMdUKF dI Psl hukmrfnF nUM hI rfs afAuMdI hY. KYr prHF dUr  busL qy ibn lfidn ny iewk dujy nUM KMGUry mfry qF kOmFqrI isafsq XU trn lY geI, qy sfzI srhwd dy donoN pfroN brPFnI KfmosLI qoVky,dosqI dy hwQ vDx lwgy.awDI sdI bfad hux nPrq dosqI `c bdlx lwgI hY.srhwdF PulF dI lkIr nfl sohxIaF lwgdIaF hn kMizaflIaF qfrF nfl nhIN.jrmn dI msfl ajy kwlH dI gwl hY.

              ipCly vIk aYNz qy  AuWqrI amrIkf kyNdrI lyKk sBf dy myryy imwqrF,iprqpfl igwl,jsbIr igwl qy sMqoK mMzyr horF dy srHI ivcly Gr, gUhVI AunfbI hoeI sLFm ajy surmeI hox hI lwgI sI ik sfzf amrIkf knyzf srhwd qy bixaf sFJf pfrk dyKx df progrFm bx igaf. amrIkf dy vfisLMgtn sUby aqy knyzf dy bI[sI[ sUby dI srhwd qy pIs afrk pfrk  nF df KUbsUrq pfrk bixaf hoieaf hY .  awDf pfrk knyzf aqy awDf amrIkf ivwc hY. amrIkn knyzIan srhwd dy donoN pfsIN dovF dysLF dy sLihr iblyNn qy srIH idwsdy hn.amrIkf knyzf dy 8891 iklomItr lMby bfrzr dy pwCmIN kMZy qy bxy ies pfrk ivwc cMzIgVH dy rojgfrzn qoN vwD KUbsUrq Puwl hn.  hrf kcUr Gfh ieMnI KUbsUrqI nfl kwitaf hoieaf hY ik iewk iqVH vI PflqU nhIN idKfeI idMdI.ies pfrk dvfly koeI idvfr jF kMizaflI qfr nhIN hY. koeI vI ivakqI iksy vI pfsy af jf skdf hY. dovF pfisaF qy koeI pihrf vI nhIN hY. myry leI ieh hYrfnIN vflI gwl sI.

            pfrk ivwc dovF dysLF dy ipwkinwkF qy afAux vfly lokF leI rsoeIaF, gYs cuwlHy,BFizaF df pRbMD hY. Kfx leI KUbsUrq hfl kmry bxy hoey hn. iewQy lokIN sFJIaF  pfrtIaF krdy rihMdy hn.aYNqvfr vfly idn koeI nF koeI PMksLn vI huMdf rihMdf hY.sLFm nUM lok afpo afpxy vqnF nUM muV jfdy hn. Aus idn vIaqnFm dy klfkrF dI  sMgIq qy nfc dI pfrtI sI. pfrk ivckfr jLIro lfien qy bxy pIs afrk gyt qy iliKaf hY “iewko mF dy bwcy”. ies gyt dy donoN iKVk jo hr smyN KuwlyH rihMdy hn qy “ sLflf ieh drvfjy kdI bMd nF hox” iliKaf hoieaf hY. qy swcmuwc hI ieh srhwd kdI bMd nhIN hoeI .ies gyt qy dovF dysLF dy JMzy Jul rhy hn. mYN ies gyt ivckfr KVHky Poto iKcvfeI. srhwd dI insLFndyhI leI isrP pMj Puwt AuWcI burjI lwgI hoeI hY.ijs Auwqy kOmFqrI srhwd iliKaf hoieaf hY. ies dy iewk pfsy amrIkf qy dUjy pfsy knyzf iliKaf hoieaf hY. hor koeI qfr jF jMglf nhIN hY. mYnUM ies burjI qy hwQ rwKky Poto iKcvfANidaf vfagf bfrzr qy hoieaf lfTIcfrj Xfd af igaf.ijs ivwc sfzy nfl gey cMzIgVH Kflsf kflj dy iewk pRoPYsr dy pwt qy nIl pY igaf sI. ikAuNik Auh nyiVAuN srhwd vyKxI cfhuMdf sI. pfrk ivwc tihlidaF mYN jdoN pfrk dy amrIkf kony kol igaf qF myrI amrIkf vfly pfsy iewk kdm srhwd lMGx dI KfihsL hoeI pr iPr ieh soc ik ruk igaf ik ieh qF asmFn ivwcoN lokF dy Grf awgy KVHIaF kfrF dy mfzl vyK lYNdy hn.sfnUM vI koeI vyK irhf hovygf. bysLwk koeI vfV nhIN pr kOmFqrI srhwd AulMGx qy sfhmixAuN golI nfl svfgq krn df axiliKaf kfnUMn hY. “hIry iesLk nf mUl svfd idMdf, nfl corIaF qy AuDfilaF dy.”afpxy nfl gey myry imwqr hrnyk isMG nUM mYN ikhf, “vfagf bfrzr qy vI iksy idn aijhf pfrk bx skygf?” Auhny amrIkf vwl vyKidaf Auwqr idwqf, “ijs idn “rwb” dI mrjI hoeI bx jfvygf. “ieh sflf rwb vI mqlbI hY”,kihky mYN hws ipaf.

 

     bI[aYWs[iZwloN


(ivclI gwl )

vfrssLfh  asIN jwt sdf Koty iewk jwtVf PMd vI lf leIey.

bI[aYWs[iZwloN

 julfeI dy afKrI aYNqvfr mYN  zYltf `c afpxy irsLqydfrF  dy Gr dupihr dI rotI Kf ik hitaf sI ik srHI qoN BfeI bKqOr vfly hrnyk vVYc df hukmIaF PoNn afieaf, “iqafr ho ik  Gr dy bfhr KVH jfvo mYN pMjF imntF `c lYx afieaF.” mYN Gr qoN bfhr AusdI AuzIk krn lwgf. sfrI Aumr tuwty ijhy jfvf motr sfiekl qy bYNk mYnyjrI krdf krdf , knyzf phuMicaf hrnyk hux nvIN mrzjI lY ik srI `c GuMuMmdf hY. Auh sfzy kotPwqy dy skUl `c piVHaf sI. EdoN myry ipMz dvfly dy ds ipMzF ivwc dsvIN dy skUl nhIN sn. QoVHI dyr ivwc hI Auh myry bUhy awgy phuMc igaf. hvf nUM gMZF idMdI kfr  pihlF imQy pRogrFm anusfr, vHfeIt rOk bIc qy phuMc geI. KflI QF lwBky asIN kfr pfrk kIqI qy smuMdr kMZy bxI ZfeI iklomItr lMmI pwkI pwtVI qy tihldy lwkVI dy bxy pul vwl cwl pey.

      iqMn idn dI bwdlvfeI ipwCoN iqwKI Duwp inwklI sI. AuWqoN vIk aYNz df idn. ieho ijhf mOkf myl qF goiraF nUM rwb dyvy. dUr dur qwk hry kcUr Gfh qy nwby PI sdI srIroN   nMgIaF mymF mgrmwC dI qrFH lytIaF peIaF sn. AunHF vwloN nMgyj Zkx leI vriqaf kwpVf, myry rumfl qoN vwD nhIN sI. gory Duwp sykx leI srIr qy krIm ml lYNdy hn. ieMj gulfnfrI Bfa mfrdy QMdy srIrF vwl vyKx qy awKF `c clkor vwjdI sI.sItIaF mfrdy mn nUM kfbU `c rwKidaF, iewk  QF lwkV dy buwq kol Klo ik mYN qogy nUM Poto iKwcx leI ikhf. swTF nUM Zuwky sfbkf mYnyjr ny jdoN iewk awK mIc ik  kYmry ivwcoN vyiKaf qF Auhdy hwQ kMb gey. kYmrf pfsy kridaF Aus mYnUM iewk pfsy hoky KVx nUM ikhf. mYN pCFh vyiKaf qF  aOsr JotIaF vrgIaF, hwtIaF kwtIaF do mymF mUDIaF lytIaF peIaF sn. “jy koeI vyKdf Esdy husn qfeIN jKLm lwgdf Es qlvfr ivwcoN”.mYN hrnyk (qogy )dI do icwqI smJidaF iesLfry nfl puwiCaf ik Auh ruk ikAuM igaf. hrnyk  mYnUM dwsx lwgf ik mymF luwcI Poto iKcx qoN ikqy guwsf nf kr jfx. rsqy `c goiraF dI KuwlHidlI dIaF isPqF krn vflf hrnyk,awK plkfry ivwc  afpxy inwky ijhy ipMz phuMc igaf sI. mYN AusnUM Xfd  krfieaf ik ieh knyzf hY mfiesrKFny df mylf  nhI, ijwQy   inwky huMdy ijMdf zFs dyKdy huMdy sI. AhnuM mOjUdf siQwqI Xfd af geI qy iswDf biTMzy qoN knyzf phuMcidaF, kilwk krky myrI smyq mymF dy Poto iKwc leI.

lwkV dy lMmyN pul qy cwlky asIN smuMdr ivwc phuMc gey.awDf iklomItr lMmF ieh pul sYlfnIaF nUM smuMdr ivwc agFh qwk iljfx leI bixaf sI. dUr dUr qwk gMDlf pfxI njr af irhf sI. do iqMn inwjI iksLqIaF qy gory joVy smuMdr ivwc GuMm rhy sn. sfhmxy phfV njr af rhy sn. Kwby hwQ do ku mIl dUr amrIkn phfV idws rhy sn. ies QF hyTF vwl lwkV dIaF pOVIaF bxIaF hoeIaF sn. pMdrF vIh skUlI kuVIaF smuMdr ivwc nhf rhIaF sn.Auh pul AuWprly iqMn Puwt AuWcy jMgly qy cVHky smUMdr ivwc Cfl mfrdIaF qy pfxI qy bwqKF vFgUM qYrx lwgdIaF.afly dvfly qoN byKbr, iewk dUjI nfl pfxI nfl KyzdIaF Auh iPr pOVIaF cVHky AuWpr af jFdIaF qy muV ClFg lgfAudIaF.

icwtIaF pwgF,dfhVIaF qy gfqry vfly do drjn pMjfbI buwZy, KUMzIaF  PVHI jMgly qy Jukky, hyTF smuMdr ivwc qYrdIaF kuVIaF nUM awKF twzI vyK rhy sn. mYN hrnyk  nUM ikhf ik ienHF buWiZaF dI iewk Poto iKwcxI hY.apxIaF poqIaF dohqIaF vrgIaF bwcIaF vwl  ieMj BuwKIaF awKF nfl vyKdy ieh axpVH buwZy, goiraF dI njr ivwc pMjfbIaF df aks Krfb kr rhy hn.nfl hI mYN qogy nUM kMn `c ikhf ik Poto EdoN iKwcIN jdoN koeI kuVI ClFg lfAux lwgy. hrnyk kYmrf lY ik sfvDFn ho igaf.mYN bfibaF nUM ikhf ik quhfzy nfl iewk Poto iKwcxI hY,mYN aKbfrF ivwc CpvfvFgf .Auh sfry jMgly nfl ZUhI lfky muwCF qy hwQ Pyr sfvDFn ho gey.mY AunHF ivckfr KVH igaf. ijAuN hI pCFh jMgly qy KVHIaF do nMgIaF kuVIaF ny Cfl mfrn leI hvf ivwc bfhF AulfrIaF, issLq bMnIH KVHy hrnyk  ny kilwk kr idwqf. iek do bfibaF ny bYk grfAUNz ivwc KVHIaF kuVIaF vyK leIaF sn, Auh Poto dI iewk kfpI Gry Byjx dI qfkId krdy mYnUM  afpxf Gr df pqf ilKfAux lwgy. mYN  AunHF nUM   dwisaf ik ieh izijLtl kYmrf hY. ies ivwcoN iswDI hI kMipAUtr rfhIN Poto ByjI jFdI hY. jy iksy kol afpxf eI myl aYzrYWs hY qF dy idAu mYN Poto eI myl kr idaFgf. iewk  bfbf afpxy poqy df eI myl pqf ilKfAuNdf mYnU dwsx lwgf ik Auh kuwsy ipMz qoN hY.mYN Aus nUM ikhf ik quhfzy ipMz df ieMglYNz rihMdf lyKk  jwgI kuwsf , myrf bylI hY. qF Auh mYnUNM kihx lwgf ik “jdoN kdI ikqy jwgI imilaf qF AuhnUM khIN ik muKiqafr bMsrI vflf knyzf imilaf sI.” mYN bfibaF nUM puwiCaf, “quhfzf jIa lwg igaf?” qF iewk bfbf dwsx lugf, “jIa  bfhlf nI lwgf. Gr `c bMd rihMdy hF. tIvI dyK leIdf. gwlF dI qF koeI smJ nI  afAuNdI. AUN gory cuMmF cwtI  krdy idsI jFdy af qy icwq lwigaf rihMdf. bws bfhr gyVI mfrky ieh inwkrF jIaF  pfeI, BwjIaF iPrdIaF mymF nUM dyK dUK ky idhfVI pUrI kr leIdI hY.swQF vflI gwl qF nI bxdI.” mYnUM ipCwoN ivMnIpYWg `c myry bylI rfj mFn dy Gry nINm gulfbI hoeI rfq dI mihiPl `c gf rhy  gurdfr mfn dI avfj sux rhI sI, “muV muV Xfd sqfvy ipMz dIaF glIaF dIy.”  qy bldF df hl Cwzky pRfprtI zIlr bixaf, rfj mFn mYnMU dws irhf sI ik ienHF XfdF dy mfry isaflF `c ipMzF nUM cly jfeIdf.

 

asIN dyr qwk pul dy aKIr qy bxy gol cbUqry qy  KVHy ivsLfl smuMdr nUM vyKdy rhy. bfby jf cuwky sn. kuVIaf ajy vI nhf rhIaf sn.ies vyly smuMdr ipCFh ht cuwkf sI qy muV qoN AuWCflf Kfx leI cMn df iesLfrf AuzIk irhf sI.ryqly kMZy qy gory ryq qy kdI iltdy qy kdI nMgy pyrIN cwldy sYr kr rhy sn. lUxIN hvf nfl sfzIaF dfVHIaF qy muwCF qy lUx cmkx lwgf. smuMdr kMZy peI vHfeIt rOk qy do bwcy cVHy KVHyy sn.vfpsI qy mYN ghu nfl vyiKaf ik 486 tn BfrI ctFx qy cVHx leI pYr aVkfAux leI vI koeI QF nhIN sI.

 ieh gory qF sfzy ihmfilaf phfV qy cVH jFdy hn ieMnI ku phfVI ienHF leI kuwJ vI nhIN sI. sfzy bwicaF nUM mfvF koTy qy pOVIaF cVHidaF nUM zrf idMdIaF ny ik izwg pvyNgf qy Auh sfrI Aumr cMzol qy cVHx qoN zrdy rihMdy hn.  hmysLf bwcy df hOslf vDfAu,iPr Auh ijMdgI ivwc hfr KfxI Buwl jfvygf.pr ijMnHF nUM bcpx `c CwpV `c vVx qoN zrfieaf igaf hovy Auh smuMdrF dy qYrfk nhIN bx skdy. ieh ieiqhfsk duKFq hY ik jdoN asIN rwb nUM lwBx leI DVf DV mMdr bxf rhy sI EdoN goiraF nyN smuMdr gfh ik sfnUM lwB ilaf qy muV keI sdIaF isr nhIN cuwkx idwqf. qy sfnUM awj qwk rwb nhIN lwBf.

sUrj smuMdr ivwc zuwbx hI lwgf sI jdoN asIN vfps muV pey. sfzy awgoN dI lwkVI dI  BrI knyzf qoN amrIkf jf rhI mfl gwzI lMG geI. asIM lfien lMG ky kfr `c jf bYTy.

                                 bI[aYs[iZwloN,

                                             aYzvokyt hfeI kort                                                                                             #146,sYktr 49-ey[cMzIgVH-160047

                            mubfiel : 9988091463                    

                                 e-mail: dhillonak@yahoo.com  

                                            www.geocities.com/dhillonak/mypage.html

 

 


 ( ivclI gwl )

amrIkn arb myly `c imilaf hbsLI

bI[aYWs[iZwloN

 bfeIbl dI zI[vI[zI[muPq vycx vflf muMzf qIjI vfr myry sfhmxy af igaf.mYN Aus nUM afpxI jfkt dI jyb ivwcoN zI[vI[zI[kwZky ivKfAuNidaF ikhf ik ieh myry kol pihlF hI hY qy mYN AuhI lyKk afdmIN hF jo pihlF AuhnUM iml cuwkf hF. idlcsp gwl ieh ik ieh zI[vI[zI[aMgryjI, arbI dy nfl pMjfbI smyq solF BfsLfvF ivwc sI.amrIkf dy hotlF dy kmiraF qy ieMglYNz ivwc igrijaF dIaF kursIaF dIaF ipClIaF jybF ivwc hr iksy dy pVHx leI peIaF pivwqr bfeIblF mYN pihlF vI vyK cuwkf sI,pr ies qrHF myly ivwc muPq sI[zI[vMzdy vyKky mYnUM XkINn ho igaf ik iesfeI Drm dunIaF df swB qoN vwzf Drm ikAuN hY.

  mYN amrIkIn arb dosq jQybMdI vwloN isaftl sYNtr ivwc lfey pMjvyN amrIkn arb myly ivwc GuMm irhf sI. myly ivwc swq, arbI dysLF dy stfl lwgy hoey sn.ijMnHF ivwc arb dysLF df swiBafcfr ivKfieaf jf irhf sI.sMgIq nfc KfxF,kOPI, bwicaF dIaF KyzF,PYsLn sLoa aqy  amrIkn arbI jIvn nUM pysL krdIaF vsqF dI numfiesL lwgI hoeI sI.

    mYN svyr  qoN hI ierfk,imsr,sIrIaf,ilbIaf,sfAUdI arb,PlsqInn qy mrfko  dy stflF qy GuMmdf arbI lokf dI jIvn sLYlI nUM smJx dI koisLsL kr irhf sI.mYN vwKo vwK stflF qy jfdf jdoN afpxI lyKk hox dI pihcfx dwsdf qF Auh  mYnUM afpxy dysL qy afpxIaF bxIaF cIjF bfry dwsx lwg jFdy.idlcsp gwl ieh sI ik Edo amrIkf ierfk ivwc GmsFn XuwD lV irhf sI. pr myly ivwc swB qoN pihlI qy vwzI stfl ierfk dI sI. jo lVdy vI ny qy vrqdy vI ny.mYnUM amrIknF qy afpxy pMjfbI lokF  dy socx ZMg ivcly Prk qoN Xfd afieaf.

  1971 dI lVfeI vyly mYN afpxy ipMz kotPwqy dy skUl ivwc pVHdf sI.sfzy ipMz iewk muslmFn muMzf rOly gOly vyly afpxI mF nfl iewDr hI rih igaf sI.AusdI mF ny iewk jwt nfl ivafh krvf ik iqMn cfr hor bwicaF nUM jnm idwqf jo sfry iswK sn.pr iswK bx cuwky vwzy muMzy nUM lokIN ajy vI Kfn hI kihMdy. jMg dOrFn pUrI blYk afAUt sI qy ipMz dy lokIN TIkrI pihrf lf ik glIaF ivwc gyVy kwZdy dyKdy sn ik ikqy iksy ny cfnx qF nhIN kIqf? muMzIhr leI ieh sLugl hI sI.iksy sLrfrqI ansr, jF Aus ivcfry muslmfn bfp qoN pydf hoey jvfn muMzy, dy doKI ny gwl GuMmf idwqI ik ieh rfq nUM bYtrI jgf ik rwsI nfl bYtrI KUh ivwc lmkf idMdf hY;ijsdI pfxI qy pYNdI clkor asmfn ivwc Auwzdy pfiksqfnIN jhfjF nUM idwsdI hY jo afpxy ipMz qy jrur bMb suwtxgy.biTMzf BfvyN bc jfvy,kotPwqf suwkf nhIN inwklxf.ajy do ku idn pihlF hI pfiksqfnI bMbfr biTMzy stysLn qy bMb suwtky gey sn.lokIN iekwTy ho ik Tfxy phuMc gey ik ieh "muslmFn" pfiksqFn df jsUs hY.sfzy kotPwqy Qfxy df Qfxydfr lokF qoN vI vwzf mUrK sI.Aus mF dy puwq ny vgyr pVqfl kIiqaF Aus grIb (Kfn khF jF iswK) nUM lVfeI Kqm hox qwk Qfxy ibTfeI rwiKaf.

arbI lokF nUM mYN kfly lok hI smJdf irhf sI. pr Auh sfry hI gory icwty sn.ilbnFn dy stfl  qy isr qy kflf skfrP leI KVIH Br jvFn kuVI nUM vyKky mYnM pUrnmfsLI dy cMd df BulyKf ipaf.rwb JUT nf bulfvy aYzI sohxI aOrq mYN sfry amrIkf, knyzf ivwc nhIN vyKI.duwD icwtf rMg,qlvfr dI Dfr vrgf nwk,imrg vrgIaF awKF,pUCF vflf surmF,srU vrgf kwd,grdn kUMj dI,AuNglIaF rvFPlIaF,surK hoNT qy moqIaF vrgy dMdF dI iewk Jlk nfl Auh 'hjfr sfl' qpwisaf kr cuwky ivsLvfimwqr nUM  mUDy mUMh suwt skdI sI. nf qF mYN kImF sI qy nF hI Auh mlkI. pr jy Auh koeI mym huMdI jF pMjfb dy iksy ipafAu qy KVHI pfxI vrqf rhI 'syvk' kuVI huMdI qF mYN AusqoN  pfxI df buwk jrUr pIxf sI."sLfh muhMmdf sdf nf rUp dunIaF,sdf rihx nF kflVy kys mIaF."

 mOsm TMZf sI pr myry buwlH suwk gey.sfhmxy stfl lwgI vyKky mYN kuWJ pIx leI AuWDr igaf pr stfl qy KVHIaF kuVIaF ZfeI zflr nUM TMZy dI boql dy rhIaF sn.mYnUM Xfd afieaf ieh TMZy sLrbq dIaF muPq sLbIlF lfAux vflf pMjfb nhIN sI.ieh kok qy pYpsIaF vflf amrIkf sI.ijwQy mnuwKF dI QF zflr boldf hY,zflr qurdf hY qy zflr hwsdf hY.mYN dunIaF dI purfxI swiBawqf vfly, nIl diraf dy kMZy vwsy, imsr dy stfl qy bYTf AunHF dIaF bxfeIaF pyNitMgF vyK irhf  sI. ivKf rhy BfeI ny mYnUM ikhf ik ieMzIaf ivwc vI pihlI vfr iewk aOrq rfsLtrpqI bx rhI hY.AunHIN idnIN Bfrq ivwc rfsLtrpqI dI cox ho rhI sI qy mfnXog pRiqBf pfitl dy cuxy jfx dy crcy sn. mYN Aus nUM ikhf ik sfzy dysL ivwc pihlF vI aOrq pRDFn mMqrI rih cuwkI hY.Auh kihx lwgf,"pr rfsLtrpqI qF pihlI aOrq hI hY nf."mYN smJ igaf ik arb dysLF ivwc rfjf jF rfsLtrpqI hI srkfr df muwKI huMdf hY,pRDFn mMqrI nUM srkfrI kMm clfAux leI aksr nFmjd hI kIqf igaf huMdf.ies leI AunHF leI rfsLtrpqI hI aslI hfkm sI.

    idlcsp gwl ieh sI ik Auh sfry hI arbI bolx vfly lok pMjfbI mfrkf aMgryjI bol vI lYNdy sn qy smJdy vI sn.ilbIaf dy stfl qy lwgy JMzy bfry mYnUM AunHF dwisaf ik ieh sfrI dunIaF ivwc iewko iewk JMzf hY ijs ivwc isrP iewko hry  rMg df kwpVf hY qy koeI insLFn jF izjLfien nhIN hY.AuWQy KloqI kuVI  nUM ies gwl df mFx sI ik AunHF df dysL 'smfjvfdI gxqMqr' hY.mYnUM lwigaf ijvyN Auh mYnUM nhIN amrIkf dy ivhVy `c KVHky, mhF sLkqI amrIkf nMU dws rhI hovy ik "gwl socky krIN qUM jYldfrf vy asF nI knOV JwlxI."

     sLFm ho geI sI mYN GuMmdf GuMmdf Qwk igaf.kflI kOPI df kwp lY ik mYN sVk kMZy bxy vwzy pfrk ivwc bYT igaf.kuwJ dyr bfad iewk jvFn hbsLI ny myry awgy afpxy mMUh ivwc PVHI isgrt kridaF lfeItr mMigaf.mYN muskrfAuNidaF nFh kridaF ikhf ik myry kol lfietr nhIN hY.Auh byXkInI ijhI ivwc myry kol hI bYT ik afpxI kOPI pIx lwgf.pfrk suMnf sI.dUr konyN ivwc bwcy Kyz rhy sn.amrIkf ivwc ieMj quhfzy srfhxy iksy kfly df afky KVH jfxf sLuB sLgn nhIN huMdf,Kfs qOr qy jdoN suMnIN QF hovy qy hnyrf pl pl vD irhf hovy. amrIkf `c asflt 40 zflr qy irvflvr 100 zflr df dukfnF qoN iml jfdf hY.gwl qorn leI mYN AusnUM dwisaf ik mYN ieMzIaf qoN afieaf pMjfbI  hF. asIN isgrt nhIN pINdy ies leI myry kol lfeItr nhIN hY.

 kohry jMmIN svyr vrgI cuwp nUM qoVidaF mYN sPfeI dyx lwgf,"sfzy ieMzIaf df pRDFn mMqrI vI iswK hY mYN Ausy dy Drm df hF.Auh vI isgrt nhIN pINdy." Auh prDFn mMqrI zf[ mnmohn isMG nUM nhIN sI jfxdf.ijvyN mYN vI somflIaf dy pRDFn mMqrI nUM nhIN jfxdf.AusnUM kuwJ smJ nhIN afieaf . bws kOPI dIaF GuwtF Brdf isr ihlfAuNdf irhf.kdy kdy sLrmfAuNdf ijhf hws pYNdf sI.iPr Aus puiCaf ik mYN ikwQy rihMdf hF?mYN ikhf ik mYN ieMzIaf 'c cMzIgVH rihMdf hF.pr Auh ieMzIaf df isrP idwlI sLihr jfxdf sI. jdoNy Auh cMzIgVH nUM hI idwlI kih ik puCx lwgf qF mYN kih idwqf ik, "hF  mYN Ausy idwlI rihMdf hF." hux Auh hws ipaf qy kihx lwgf ik Auh ieMzIaf dIaF iPlmF dyKdf hY qy 'aimqfb Twcx' nUM jfxdf hY.mYN hws ik ikhf 'aimqfb Twcx' nhIN 'aimqfb bwcx'.hux golI vwjx df Kqrf myry mn qoN lih igaf sI.myrI kOPI Kqm ho geI sI qy mYN kUhxIaF Bfr ipCFh nUM Gfh qy awD lyitaf ho igaf.kuwJ icr socky iPr As iewk hor aYktr df nFm ilaf, 'imTn TwkrI'.mYN iPr AusnUM dwisaf ik imTn TwkrI nhIN 'imTuwn cwkrvrqI'."qusIN Aus nUM imly ho?"Auh KusL ho igaf.mYN ikhf ,"hF asIN Aus qoN pfxI vwZdy rhy hF."Auh vgyr kuwJ smiJaF isr ihlfky hwisaf.

myry puCx qy Aus dwisaf ik Auh pRIvfr smyq aPrIkf dy somflIaf dysL qoN afieaf iriPAUjI hY. kflj pVHdf hY.ieMzIan iPlmF vyKdf hY.mYnUM iKafl afieaf ik ijvyN sfnUM skUl ivwc "ieMglYNz dI rfjDFnI lMzn qy jpfn dI rfjDFnI tokIE hY", df rwtf lvfieaf jFdf sI. Ausy qrF iesny vI skUl `c ieMzIaf dI rfjDFnI idwlI piVHaf hovygf.sO kroV dI afbfdI vfly aYzy vwzy dysL bfry ieh kuwJ nhIN sI jfxdf.pMjfb ikwQy rih igaf?

 jdoN 63 lwK iklomItr rkbf qy iewk kroV abfdI vfly somflIaf nUM pMjfb 'c koeI nhIN jfxdf qF ieh isrP 50 hjfr iklomItr rkby vfly cwpy ku pMjfb qyy zyZ kroV abfdI vfly iswKF nUM ikvyN jfx skdy hn. glob vwl vyKIey qF, jy DrqI Puwtbfl ijwzI hY, qF pMjfb mwkI df dfxF,dunIaF 700 kroV hY qF pMjfbI ZfeI kroV.sfnUM qF pMjfb ivwc iehI rwtf lvfieaf jfdf irhf hY ik pMjfbIaF df "sfrI dunIaF" lohf mMndI hY.pMjfbIaF dI sfrI DrqI qy "bwly bwly" hY. drasl pMjfb kol Zol dI vwzI afvfj hY ijs qy ivdysLIaF dy pYr iQrkx lwg jFdy hn qy ieh gfxy kuwJ ku igxy cuxy ivdysLI sLihrF `c vI suxdy hn.ijs nUM asIN "sfrI dunIaF" kihMdy hF.

    XOrp qy amrIkf GuMmky aWKF KuwlIHaF ik hr ivakqI df sMsfr Ausdy afpxy ijwzf hI huMdf hY. dunIaF dy hjfrF sLihrF  `coN isrP swT swqr sLihrF `c rihx vfly pMjfbI, "sfrI dunIaF" lPj vrqdy hn.jdoN ik aPrIkf,dwKxI amrIkf,rUs,kyNdrI eysLIaf ,mMgolIaf,cIn afid sO qoN vwD mulkF `c lokF nUM pqf hI nhIN ik pMjfb ikwQy hY qy iswK kOx hn?

sfzy axpVH lIzr,grMQI,ZfzI,qy gfiek pMjfbIaf nUM iehI dwsdy rhy hn ik sfrI dunIaF qy "afpxf rfj afieaf ik afieaf". jdoN ik aijhf kuwJ nhIN hox vflf.ieh supnF sfzy qoN bhuq pihlF sIjr,sLkMdr,cMgyjL KFn,inpolIan,ihtlr qy stfln lY cuwky hn. qy AunHF dy hsLr df ieiqhfs gvfh hY.nfnk bfxI qF sfnUM isKfAuNdI hY ik "asMK amr kir jfih jor]" asIN KUh dy zwzU vflI soc ivwcoN kdoN inwklFgy?"aMiDafry dIpku chIaY]" Auh hbsLI AuWTdf hoieaf boilaf,"mYN nyVy hI kMm krdf hF, bfey".Ausdy Audfs bolF qoN mYNnMU lwgf ijvyN   Auh soc irhf hovy ik Ausdy kfl qy BuwK nfl mr rhy somflIaf dI qrHF ieMzIaf vI ikMnf grIb hY, ijsdy pRDFn mMqrI qy ies lyKk kol afpxy lfeItr vI nhIN hn.

 

 

                                        bI[aYs[iZwloN,

                                                aYzvokyt hfeIkort                                                                                                                    # 146 / 49-ey[cMzIgVH-160047

                                        mubfiel : 9988091463

                                        e-mail: dhillonak@yahoo.com           

                        Web : www.geocities.com/dhillonak/mypage.html

 

 


 ( ivclI gwl) 

spys nIzl tfvr qy imly afpxy pMjfbI

bI[aYws[iZwloM

 

    agsq dy pihly hPqy mY amrIkf 'c suwqf ipaf sI jdoM svyry svyry gurcrn ny mYnUM AuTfAuMidaF ikhf, "BlvFn dIaF aKfVy dIaF PotoaF afeIaF, mYM brykPfst bnfAuMxf Auny qusIM ieh eI mylF Byj idAu iPr afpF spys nIzl vyKx cwlFgy".mYYM aKfVy dIaF qsvIrF smyq Kbr bxfky ik "krqfr isMG pihlvFn  qurkI ivwc hoeIaN kusLqIaF ivwc bfrvIN vfr ivsLv cYNpIan bxky  pMjfbIaF dy pihlvfnI dy JMzy gwz irhf hY",amrIkf knyzf qoN Cpdy aKbfrF nUM Byj idwqI. drasl krqfr isMG dy Coty BfeI gurcrn nUM eI myl pVHxI qF afAuNdI sI pr ByjxI nhIN sI afAuNdI.

     ds ku vjy qwk asIN amrIkn dlIey df nfsLqf krky spys nIzl phuMc gey.gurcrn mYnUM Cwzky afp tYksI df gyVf lfAux clf igaf. krqfr horIN ipwCoN sur isMG vflf (aMmrqsr)dy iZwloN jwt hn.sfzy vwzy vzyry vI keI sdIaF pihlF ,sur isMG vflf,kYroN,pMjvV afid qoN af ik biTMzy ijlHy dy ipMzF  kot Pwqf ( myrf ipMz ), bfdl ky ipMz bfdl, bfkI dy iZwloN Guwdy afid ipMzF ivwc vs gey sn. aijhy dosqF qy irsLqydfrF dy isr qy hI mYN pUrbI qoN pwCmIN kMZy qwk sfrf amrIkf knyzf gfh mfiraf sI.

1962 ivwc bixaf ieh 138 Puwt Gyry df tfvr 605 Puwt Aucf hY.ies dIaF do ilPtF iewko vfr 'c 25-25 ivakqIaF nUM iljf skdIaF hn. 320 iklomItr GMty dI spIz nfl cwldI hnyrI qy 9[5 skyl dy Bucfl awgy ieh tfvr JUmdf qF hY, pr igrdf nhIN.ieh amrIkn qknIk df kmfl hY.sfzf Bwuj sLihr 8 skyl dy Bucfl nfl sfrf Zih igaf sI. tfvr dy isKr qy cfroN pfsIN jflI lgfeI geI hY ikAuN ik awDI drjn lok ies qoN kuwd ky KudkusLI kr cuwky hn.

    mYN 14 zflr dI itkt lY ky tfvr dvfilAuN cwkr kwtidaF pOVIaF cVHdf ilPt vwl vDx lwgf.BIV bhuq sI lokIN hOlI hOlI srk rhy sn.keI vfr ilPt qwk phuMcx leI do do GMty lwg jFdy hn.myry awgy iewk pMjfbI pirvfr sI.aOrq nfl ingfh imlidaF hI mYN AuhnUM hYlo kihMidaF puwiCaf ,"pMjfbI ho?"Auhny vgYr muskrfieaF hF khI qy rox vflf mUMh krky dUjy pfsy vyKx lwgI.QoVHI dyr bfad afdmIM nfl ingfh imlidaF hI mYN iPr ZITqfeI nfl muskrFidaF hYlo khI.Aus Bly lok ny vgYr buwlHF nUM ksLt idwiqaF isrP QoVHf ijhf isr hI ihlfieaf.mYnUM nPrq dI iewk JunJnIN afeI.ijvyN smuMdr qy qYrdI murgfbI ny KMB JfVy hox .idl kIqf ik biTMzy vfly aMdfj 'c kih idaF, "imstr mYN qYNnUM bygfnI DrqI qy goiraF dI ies BIV ivwc 'afpxf' smJ ik hYlo khI sI qy qUM 'sf srI 'kfl hI mMn igaf.'sf srI 'kfl  qF mYN iewQoN dy myar nUM nhIN bulfAuNdf".Aus ipwCoN mYN AunHF qoN pfsf vwt ik dUsrI ilPt cVH igaf. bwdlvfeI hox kfrn mOsm TMZf sI.

amrIkf, knyzf qy XOrp GuMmidaF mYnMU anykF vfrI ieh anuBv hoieaf jdoN aijhy pMjfbI lok aksr hI imldy hn ijhVy quhfnUMM vyKky pfsf vwt jFdy sn.iesdy iqMn kfrn sn.pihlf bhuqy lok ies krky nhIN imlxf cfhuMdy ikqy qusIN AunHF nUM koeI svfl nF pf idAuN.ivdysL phuMcx qwk Auh ijMdgI dI krUVqf vyK cuwky hox kfrx goiraF dI qrHF ivakqIvfdI ho cuwky huMdy hn qy pMjfb vflf moh muhwbq mr cuwkf huMdf hY."voh hfQ BI nF imlfeygf jo gly imlogy qpfk sy;iXh ajIb mjLfjL kf sLihr hY jrf Pfsly sy imlf kro."

dUjf  kfrn sI ikqy mYN AunHF df koeI dUr df isafxUM hI nF inwkl afvF qy pMjfb jfky AunHF dy 'amrIkI kfrobfr' df BFzf nf BMn idaF.amrIkf ivwc cOkIdfrI krn vflf vI pMjfb 'c af ky afpxy do gYs stysLn dwsdf hY.iehI kfrn hY ik sfrf pMjfb hI ivdysL phuMcxf cfhuMdf hY. gwp mfrnf qy JUT bolxf sfzy KUMn 'c rilaf hoieaf hY.qusIN iksy vI iksFn nUM kxk jF JonyN dy JfV bfry puwC lvo iewk vI pMjfbI swc nhIN bolygf. Auh gvFZIaF nfloN do cfr kuieMtl vwD JfV hI dwsxgy.

qIsrf kfrn hY ik byrojgfrI, iBRsLt injLFm dy JMby qy sLrIkF vwloN dfj 'c leI  nvIN gwzI dy sfVy qy rIs dy mfry, bhuqy pMjfbI bfhr jfx leI 'kuwJ vI' kr skdy hn. ipwCoM bysLrmIN dy mfry Auh iewDrilaF nUM imlxoN kMnI kqrfAuNdy hn.ikqy koeI svfl hI nF kr dyvy ik "ieh hY qyrI pqnIN jf pqI?kI QuiVaf ipaf sI ieho ijhy ivdysL afAux vgYr. do rotIaF,cuwlHf qy koTf qF qyry kol pMjfb 'c vI hoxgy."

Aukq joVf vI aijhf hI sI. pMjfhF qoN twpI gol ichry vflI, gF dy iGAu rMgI aOrq, ajy vI iksy ksby dy suMdrqf mukfbly 'c ihwsf lY skdI sI.gfilb dy sLbdF ivwc, "KMzrfq hI bqfqy hYN ik mhwl awCf Qf". amrIkf dy nF qy Auhdy nfl TwgI mfrn vflf Zly hoey moiZaF vflf, byZwbf afdmIN cwpy ijwzy ijwzy kMnF AuWqy srkVy vFg AuWgy vflF aqy aMgUiTaF vrgy buwlHF kfrn hfQI df bwcf lwgdf sI.

hvfeI pwtI qy dOVdy hvfeI jhfj vFg grjdI ilPt  plF ivwc hI sfnUM tfvr dy isKr lY geI..mYN iesdy DrqI dI qrHF GHuMm rhy rYstoryNt ivwc bYTf sfrf isaftl vyKdf irhf.Kfxy ivwc smudrI Bojn,gF df kImF,sUr df mIt qy kOPI vrqfeI jf rhI sI.iKVkIaF ivwcoN dUr qwk idws rhy smuMdr dI ihwk qy qYrdy smuMdrI jhfjF df afpxf hI njfrf sI.tfvr dy isKr qoN cuPyry lwgIaF vwzIaF dUrbInF 'coN smuMdrI jhfjF dIaF bfrIaF qwk sfP idwsdIaF sn.dUjy pfsy bwdlF nUNM CUMhdy kfly phfV vI sfmrfjIey bxy idws rhy sn.sfhmxy smuMdr ivwc iewk Cotf hvfeI jhfj smuMdr AuWqy motr bot dI qrHF dOVky AuWzFx Brdf qy do cwkr isaftl dy kwtky muV smuMdr qy hI Auwqr jFdf. ieh jhfj sYlFnIaF nUM sLihr dI sYr krvf irhf sI.mYN pihlF kdI hvfeI jhfj pfxI qy AuWqrdf nhIN sI vyiKaf .amrIkf dy pwCmIN kMZy df mfx vjoN jfxy jFdy ies tfvr qy keI iPlmF qy tI[vI[sIrIalF dI sLUitMg  ho cuwkI hY.

tfvr dy isKr qy lwgIaF lfeItF dI 8 kroV vft dI rOsLnI dI bINm nfl rfq nUM sfrf sLihr idvflI vFg jgmgf AuWTdf hY.amrIkn lfeIt pRdUsLx bfry vI ieMny hI sMvydnsLIl hn ijMny vfqfvrn qy sLor bfry.ies leI ieh rosLnI isrP ivsLysL idnF qy hI kIqI jFdI hY.sfzy pMjfb ivwc vwjdy lfAUz spIkrF dy sLorL pRdUsLLx nfl qF sLfied Auh boly hI ho jfx.iqMn GMty tfvr qy ibqfky  mYN ilPt rfhIN hyTF AuWqr afieaf.hyTF afAux smyN iesdI spIz asmFn qoN izwgdI mINh dI kxI ijMnI hox kfrn mYN awKF mIt leIaF sn.ies qrF kfljf bfhr nUM afAuNdf sI ik lYnn dy mUMhON vI 'vfKrU' inwkl jFdf.ilPt qoN bfhr inwklidaF hI mYnUM iPr Auh hfQI df bwcf qy AusdI gol ichry vflI pqnIN njr pey. pr ies vfrI mYN AunHF nUM vgYr gOilaF koloN lMG igaf. hux Auh myry leI 'afpxy pMjfbI' nhIN sn.

 

bI[aYs[iZwloN,aYzvokyt[                                                      146,aYzvokyts sosfietI,

                   sYktr 49-ey[cMzIgVH-160047

                   mubfiel : 9988091463

                  e-mail: dhillonak@yahoo.com           

 

 


 

 

eyar port qy pwg kfrn amrIknF mYnUM arbI smJ ilaf                 

bI[aYWs[iZwloN

 

                  mYN tYksfs XunIvristI dI qIsrI ivsLv sLFqI kfnPrMs ivwc sLFml hox ipwCoN lfs vygs leI XunfeIitz eyarlfienj dI PlfeIt buwk krvf rwKI sI.ies kFnPrMs ivwc 43 dysLF qy amrIkf dIaF 34 stytF ivwcoN iewk hjfr zYlIgyt ihwsf lY rhy sn. mYN ‘ijhf dys iqhf Bys’ dy muhfvry anusfr amrIkf dI tYksfs styt ijs nUM ‘kfAu buafey styt’ vI ikhf jfdf ,ivwc pwg nhIN sI bMnHdf.isr qy kYp lY ky mYN GMumdf rihMdf.amrIkf AuWqy al kfiedf dy hmly ipwCoN  amrIkf ivwc keI iswKF nUM nslI ihMsf df isLkfr hoxF ipaf. iewk do mfry vI gey sn. mYksIko dI srhwd nfl lwgdy amrIkf dy aYrIjonf,inAU mYksIko,tYksfs afid sUibaF smyq,iqMn drjn dwKxI sUibaF  ivwc iswK vsoN bhuq Gwt hY .pwg vflf qF koeI njr hI nhIN afAMdf. isrP  aYqvfr nUM gurdvfry jfx vyly ds ku PI sdI lok pwg bMnH lYNdy hn . plYno rihMdy myry dosq dy Brf nfl mYN gfrlYNz dy gurdvfry igaf sI.gurdvfry qoN bfhr inwklidaF hI Ausny pwg lfh ky kfr dI ipClI sIt qy rwK leI.mYN ies qrF pwg kwC ‘c dyx qoN hws ipaf qF Aus ikhf, ‘Brf jI  rwb nyVy ik GsuMn’. pwgF vfly srdfrF nUM AuQy arb dy muslmFn hI smJdy hn. qy muslmFnF nUM aFm amrIkn ibn lfdn dy bMdy smJdy hn.ikANik isafsq dI ies lVfeI nUM iesfeIaF qy muslmfnF dI lVfeI bxf idwqf igaf hY.ibn lfdn afpxIaF typF ‘c iesfeIaF nUM muslmFn bnx dI slfh dy irhf hY.

          31 meI nUM svyry 5 vjy mYN zls aYWP zvilAU dy kOmFqrI hvfeI awzy phuMc igaf. plYnoN qoN myry dosq df lVkf mYnUM afpxI kfr qy Cwz igaf sI. pfsport qy myrI pwg vflI Poto hox kfrn Aus idn mYM pwg bMnH leI sI. knyzf ‘c mYN pwg hI bMnHdf sI. iemIgrysLn qoN ivhlf ho ik mYN sikAuirtI cYWk leI hfl vwl viDaf. bUt,bYlt,btUaf,kot,pYWn,iswky,bYg smyq  sfrf smFn aYksry msLIn ivwcoN lMG igaf. mYN vI dUjy pfsy lwgy mYtl iztyktr ivwcoN lMG ky agFh jfx lwgf qF sikAurtI vfly ny mYnUM awgy ho ky rok ilaf.myry rukidaF hI Auhny mYnUM kMD Auwqy lwgy kYmry hyT Klox leI ikhf.mYM sUlI cVHy eIsf dI qsvIr vFg bfhF PYlfa ky kMD nfl Zoa lf ky KVo igaf.ienHF ny qF sfzy rwiKaf mMqrI jfrj PrnFzyjL dy bUt luhf ley sn mYN ikhVy bfg dI mUlI sF. bVf ajIb lwg irhf sI.pr AunHF dI afpxI mjbUrI sI.ijhVy pfxI dI boql jhfj ivwc nhIN sn iljfx idMdy Auh  vgYr skrIinMg dy ikvyN jfx dy idMdy. zyZ sO musfPrF dI jFn df svfl sI. mYN jhfj dy gyt vwl cwl ipaf, mnF ieh ikhVf qYnUM jhfj cVHx leI GroN bulf ky ilafey sI.

         tYksfs dy sLihr zYls df hvfeI awzf KyqrPl dy ihsfb nfl dunIaF dy vwzy hvfeI awizaF ivwcoN hY.iewQy hvfeI pwtI qy jhfj rukdf rukdf hI pMdrF imnt lf idMdf hY. hvfeI awzy qy hjfrF lokF dI BIV ivwc mY iekwlf hI pwg vflf sI.AunHF nUM vI myrI pwg ibn lfdn vrgI hI lwgI hovygI.pr mYnMU ipwCoN dwisaf igaf ik  mYtl iztYktr ivwc, pwg ivwc Cupy ivsLysL DmfkfKyj qrl pdfrQ dI shI skrINinMg nhIN sI huMdI. pMjfb ivwc  hoey kuwJ kys myry iDaFn ivwc  hn ijnHF ivwc pwgF ivwcoN aPIm brFmd hoeI sI . ipCly sflIN hI iewk sLRomxI kmywtI mYNbr dI pwg luhf ik sMgrur dI puils ny aPINm brFmd kIqI sI. amrIkn pwg nUM ivsLysL kYmry nfl vyKdy sn. mYnUM AunHF pwg lfhux leI nhIN ikhf. sikAurtI vfly ny isr qoN pYrF  qwk hwQ PVHy mYtl iztYktr nfl mYnUM toihaf. 

         Coq ijhI luhf ik mYN juwqy pfAux leI agFh hoieaf. agFh iewk kflf myry bYg dI qlfsLI lY irhf sI. kol hI Kqrnfk iksm dy hiQafrF nfl lYs iewk hbsLI puls aPsr KVHf sI . Auhny sfbx Gol dI sLIsLI,pyst qy pRiPAUm bYg ‘coN kwZky rwK ley .mYM bYlt ksdf ksdf moZy byg pf ky agFh cwl ipaf.iewQy pwg df mslf PrFs qoN vwKrf sI. PrFs ivwc skUlI bwicaF qy pwg bMnHx dI mnfhI hY pr mYnUM amrIknF pwg bMnHxo nhIN roikaf qy nF hI myrI pwg luhfeI sI.pMjfb ivwc lok amrIkn hvfeI awizaF qy pwg lfhuxI hI smJ rhy hn.

         jy mYN AunF nfl bihs krdf qF Auh mYnUM jhfj cVHfAux dI QF jylLH Byj idMdy. jF iPr ipwCoN aKbfrF ivwc pwg dI qOhINn df ibaFn dy ky ijMdf sLhId bnx dI koisLsL krdf.isr qoN pwg luhfeI dI gwl bxf idMdf. pr mYnUM pqf sI ik ies kMm leI bVy lok mYdFn ‘c kuwdxgy. pVqfl krn leI vPd bxf ky  sYrF hoxgIaF,pwgVI sMGrsL jfrI rwKx leI PMz iekwTy hoxgy, ‘pgVI sMBfl iswKf’ vrgy lyK Cpxgy.pwg mslf ijwqx dIaF KbrF CpxgIaF. koeI ‘grm jQydfr’ amrIkf nUM isMGF nfl pMgy lYx qoN bfj afAux dI DmkI dyvygf, dUr pMjfb ivwc koeI mujfhrf vI krygf (ikANik hr ipMz ivwc ikrq krn dI QF isafsqdfnF dI imhrbfnIN sdkf sO zyZ sO bMdf ivhlf,iesy kMm qy hY,BfvyN ikDry qor lAu),qy iewk aWDf amrIkf ‘c pgVI stor vI Kohlygf. aKIr qy koeI pgVI Xfwqrf kwZx dI koisLsL vI krygf. pr iswKI bfry  shI pRcfr iksy nhIN krnF.

          ANj vI sfrI dunIaF dy hr dysL qy hr sUby ivwc hryk kONm nUM jfnxf sMBv vI nhIN hY.isrP Auny ku lok hI jfx skdy hn ijnHF nfl iksy qrF vfh pYNdf hY. ijvyN ibwl kilMtn qy AusdI ihlyrI kilMntn amrIkn Dnfz Cqvfl dy muMzy dy ivafh qy idwlI af ky gey hn qy Auh jfxdy hn ik Cqvfl iswK hY jo pwg bMnHdf hY. ieMj hI rfsLtrpqI buwsL sfzy pRDFn mMqrI zf[ mnmohn isMG nfl  izwnr krdy jfxdy hn ik mnmohn isMG iswK hY. pr kilMtn qy buwsL dy ipMzF dy vfsI nhIN jfxdy ik iswK kOx hn, pwg ikAuN bMnHdy hn qy pMjfb ikwQy hY.ijs qrF pMjfb dy aWqvfd vyly bfkI Bfrq ivwc hr iswK nUM hI awqvfdI smiJaf jFdf sI. ijvyN asIN hr pRvfs   nUM   XU[pI[ df BeIaf kihMdy hF ijnHF ivwc mdrfsI,AuVIsf qy mwD pRdysL afid  ds sUibaF dy lok vI huMdy hn. ijvyN pMjfb dy ipMzF ‘c lok sfry XOrp  dy  pMdrF dysLF dy nfgirkF nUM aMgryj kih iddy hn. Ausy qrF bhuigxqI amrIknf nUM sfry pwgF vfly iewko ijhy hI lwgdy hn.mYnUM amrIknF ny swcIN hI ibn lfdn dy dysL df vfsI arbI smJ ilaf.

         sfry amrIkn jf sfrI dunIaF qF kdI vI nhIN swB nUM jfx skxgy.  aTfrvIN sdI dy ilbfs ‘c isrF qoN hvf ivwc qlvfrF Gmfky nMgy pYrIN isKr dupihry sVkF qy puwTIaF CflF mfrn nfl pwg dI pihcfx nhIN bnxI.nf hI koeI gurdvfrf pgVIsr bxfky ivsLv ‘c iswKI PYlxI hY.

         hux jdoN mYN amrIkf ivwc iswKF dIaF pwgF luhfky qlfsLI lYx dIaF KbrF pVHdf hF qF myrf ivcfr hY ik ies qwQ dI qsdIk hoxI cfhIdI hY.myry nfl hoeI meI mhIny dI GtxF qoN ipwCoN pMjfb dy keI, vjIr, sMsd mYNbr, aYwm[aYWl[ey[qy AuWc aiDkfrI, jQydfr qy pMj Cy bfby amrIkf jf ky afey hn . 6 agsq nMU mYnMU amrIkf ivwc KzUr sfihb dy kfr syvf vfly/pRbMDk bfbf syvf isMG jI imly.AunHF mYnUM awT guru sihbFn dI crn Coh pRfpq gurdvfrf KzUr sfihb bfry afpxI, “bYiT KzUry joiq jgfeI” vflI sI[zI[ idwqI qy brPI df pRsLfd vrqfANidaF, mYnUM sI[zI[ ivwc Cy sdIaF purfxf bohV qy AunHF vwloN lgfey jf rhy drwKq idKfAuNidaF, gurdvfrf sfihb dy drsLn krn dI slfh idwqI sI.ieMj hI pMjfb qoN iewk cIP pfrlImYNtrI sYktrI vI mYnUM knyzf imly sn. pr iksy dI vI pwg luhfky qlfsLI lYx  df mFmlf myry sfhmxy nhIN afieaf. 

      pfTkF nUM Xfd hovygf pMjfb dy awqvfd dy idnIN sRI guru grMQ sfihb dIaF bIVF nUM awgF lwgx dIaF anykF GtnfvF ivwcoN bhuq sfrIaF aYsIaF sn ijwQy pVqfl krn qy pqf lwgf sI ik sbMDq grMQI ny DUP qy joq dy nfl pwKf lf idwqf sI qy hvf nfl awg bIV nUM pY geI pr zrdy grMQI ny mFmlf byruhmqI df bxf Diraf sI. ieMj hI ipCly smyN ‘c kys kql krn dIaF do GtnfvF ivwc kuwJ gYr ijMmyvfr jQydfr jdoN ‘sLrfrqI ansrF’ nUM sbk isKfAux dIaF imjfielF dfg rhy sn qF puils ny qurMq kfrvfeI krky pqf kr ilaf sI ik sbMDq muMizaF ny Kud kys kwtky mfipaf qoN zridaF ieh zrFmF kIqf sI.

         amrIkf nUM isMGF nfl pMgy lYx qoN bfj afAux dI DmkI dyx qoN pihlF qy pMjfb ivwc koeI mujfhrf  krn qoN pihlF pwg luhfAux qy cYWk krn ivcly Prk nUM smJxf bVf jrUrI hY. jo koeI iswK qPsIl dwsky pwg lfhux dI GtxF ibaFn krdf hY qF iPr swc hY.

  B. S. Dhillon 

                                                           Advocate

                                         Chandigarh-160047 ( INDIA)

                                         Mobile:   9988091463,

                                        E mail: dhillonak@yahoo.com

                 Website :  http://www.geocities.com/dhillonak/mypage.html

 

Bfrq mhfn 'c dMgfkfrIaF nUM sjf dyx vflf kfnUMn hI nhIN hY

bIL aYsL iZwloN aYzvokyt

 

      pihlI nvMbr hY hr sfl dI qrF idwlI dMigaF dy dosLIaF leI sjfvF dI mMg ho rhI hY.

       sMsd dy dovF sdnF nMU sMboDn  kridaF sfbkf rfsLtrpqI zf[ klFm sfihb ny ikhf sI ik iPrkU ihMsf nfl inptx leI nvF kfnUMn bxfieaf jfvygf. pRDFn mMqrI vI aijhf kfnUMn bxfAux bfry kihMdy af rhy hn. pr bxygf kdoN? ieh rwb hI jfxdf hY.sDfrx  POjdfrI kfnUMnF nfl dMigaF dy aprfDIaF nUM sjLf nhIN huMdI. dosLI adflqF ivcoN ‘sLwk dI ibnHF’ ‘qy ‘bfiewjLq brI’ ho jFdy hn.          dlcsp gwl ieh hY ik ipCly swT  sflF ivwc dMigaF ivwc hjfrF lok mfry gey hn,sYkVy aOrqF dy blfqkfr hoey qy kroVF rupY dI jfiedfq qbfh hoeI qy kdI koeI dMgfkfrI PfsI lwgdf nhIN vyiKaf. pIVq lok iensfP leI qrsdy rhy pr iksy ny ieh nhIN soicaf ik sfzy kol qF dMgfkfrIaF nUM sjf dvfAux vflf kfnUMn hI nhIN. dMgy sDrx kqlF nfloN vwKry huMdy hn.ienHF leI sbUq jtfAuxy asFn nhIN huMdy.KfsqOr qy jdoN sbMDq sLihrF 'c srkfrF hI dMgy krvfAux vfilaF dIaF hox. hux loV hY ik dosLI qy hI ieh ijMmyvfrI pfeI jfvy ik Auh sfbq kry ik Auh byksUr hY.

          hux qwk dy sfry dosLI idwlI dMigaF ivcoN brI ho cuwky hn. isrP 13 ivakqIaF nUM mfmUlI ijhIaF sjfvF hoeIaF.gujrfq ivwc  bYst bykrI kys dy 21 dMgfkfrI brI hox qy dysL Br ivwc kurlfht mwc igaf sI.pihlF 1947 ivc vI lwKF lokI mfry gey pr iksy df kuJ nhIN ivgiVaf . kfrn kI hY? sfzy mOjUdf POjdfrI kfnUMnF hyT dMgfkfrIaF nUM sjLf hoxI asMBv hI hY. ikAN ik dMgy sDrx kqlF nfloN vwKry huMdy hn.ijnHF leI ‘rwqI Br vI sLwk dI guMjfiesL nf hovy’ vflf PfrmUlf nhIN lfgU hoxf cfhIdf.

sfzf POjdfrI kfnUMn mMg krdf hY ik muljLmF dy nF aYPL afeIL afrL ivc hoxy cfhIdy hn. kI ieh sMBv hY ik dMgfkfrIaF dI BIV dI koeI gvfh pihcfx krky AunHF dy nF prcy ivc drj krvfey. pr jy koeI pihcfx kr vI lvy qF, awgy irport ilKxf pulIs df kMm hY qy pulIs srkfrI hukmF anusfr cwldI hY. idwlI qy gujrfq ivwc puils srkfrI sLih qy jF qF Kud BIVF nfl rl geI jF pIVq ivakqIaF dI koeI mwdq nhIN kIqI.aijhI puls TIk irport ikvyN ilKygI?s so muljLmF dy nF aYPL afeIL afrL ivc nf hox kfrn awDf kys qF ieQy hI Auwz igaf. dosLI  ipwCoN JUTy Psfey kih ky brI ho jFdy hn.awj kwlH  qF aijhf ansr mUMh Zk ky kfrf krdf hY.

dUjf nukqf sfzf gvfeI kfnUMn (1872) kihMdf hY gvfh ieh dwsy ik iks ny llkfrf mfiraf, iks ny tfier gl ivc pfieaf, iks ny qyl pfieaf qy iks ny qIlI lfeI, iks ny aWg lfeI, iks ny Curf mfiraf?hr dosLI vwloM kIqf igaf jurm csLmdId gvfh vwloN ibaFn kIqf jfvy.iek vI glq ibafnI nfl dosLI ‘sLwk dI ibnHf’ ‘qy brI ho jFdy hn. iPr agFh gwl qurdI hY ik kI post mfrtm hoieaf sI (dMigaF dy post mfrtm kOx krfAuNdf hY) jy nhIN hoieaf qF imRqk dI mOq sLwkI hY. dosLI iPr brI.

agFh khfxI qurdI hY ik kI zfktrI irport qy gvfh dI gvfhI imldI hY? jy zfktrI mOq Curf vwijaf dwsdI hY qy gvfh lfTIaF nfl kuwt ky mfiraf kihMdy hn qF iPr ‘khfxI iPr sLwkI hY’. jy vkIl qy muljm kys nUM lmkfAux ‘qy hI qur pYx qF kys purfxf hox kfrn adflq kihMdI hY ik hux “ieMny sflF bfad dosLI nUM jylH Byjxf” byiensfPI hY, rihm krn dI loV hY. jy muljLm gYrhfjLr ho jfvy qF iPr kys  ltk jFdf hY, ikAuNik muljLm dI hfjLrI jLrUrI hY. adflq nUM muljLm nUM BgOVf krfr idMidaF sflF lMG jFdy hn qy jdoN acfnk muljLm pRgt ho jfvy qF iPr sfrI khfxI muwZoN sLurU hovygI. AudoN qwk pysLIaF Bugq cuwky gvfh qy mudweI Kud hI Qwk ky Gry bYT jFdy hn.

 jy zfktr pYsy lY ky, gvfh pYsy lY ky jF mudweIaF dIaF DmkIaF qoN zr ky aqy koeI vkIl ‘byeImfnI’ krky kys df BwTf ibTf dyvy qF dosLI iPr brI. jy gvfhF ny dosLIaF dI sLnfKq TIk smyN nhIN kIqI(bhuqy dMgfkfrIaF dI huMdI hI nhIN) qF vI dosLI brI. jy solF sfl dI Aumr df ivgiVaf dMgfkfrI vIh afdmIaF nUM mfr dyvy qF vI sjLf koeI nhIN. Aus nUM suDfr Gr Byj ky cMgf mnuwK bxn df mOkf dyx df kfnUMn hY.jy cfr dosLIaF ny dMgf pIVq kuwt ky mfr idwqf pr zfktrI irport kihMdI hY ik mOq isrP isr dI swt nfl hoeI qy isr vflI swt bfry gvfhF ny iksy dosLI dy kIqy vfr bfry nhIN iliKaf, ies kfrn ‘sLwk dI ibnHf’ ‘qy sfry hI brI.

sfzf kfnUMn ieh nhIN kihMdf ik mfiraf qF sfiraF ny hI sI. vIh sfl ltky kys ivc jy sfry gvfhF ny ieMn ibMn ieko ijhI khfxI nhIN dwsI qF gvfh sLwkI hn. dosLI Pyr brI. AuproN jy dMgfkfrI dosLIaF nUM vwKo vwKry jurmF leI do, cfr, Cy, ds (kuwl bfeI) sfl dI sjLf ho jfvy qF ieh sfrIaF sjLfvF iekwTIaF cwlx df kfnUMn hY. XfnI vwzI sjLf ds sfl. Aus ivcoN vI awDI kwtxI huMdI hY. AuproN nvIN srkfr bxn dI KusLI ivc, iksy sQfpnf idvs dI KusLI ivc, afjLfdI dI vrHy gMZ jF jublI dI KusLI ivc sfl do sflF dIaF muafPIaF imldIaF hI rihMdIaF hn. mqlb inkldf hY isPr.

iksy Bly vyly gvfhF dI JUTI gvfhI qy jfalI iqafr kIqy sbUqF kfrn koeI bygunfh PFsI cVH igaf sI. AudoN qoN hI sfzy kfnUMn aqy adflqF dI aMqr afqmf kMb AuwTI. inaF sLfsqr dI ieh iPlfsPI bxf leI geI ik iksy bygunfh nUM Cwzx leI sO gunfhgfrF nUM brI kr dyvo. iehI iensfP hY. ikAuN ik bygunfh nUM sjf dyxI Gor pfp hY. pr hux aprfD krn dy nvyN nvyN ZMg qrIky inwkl afey hn. Kfs qOr ‘qy dMgfkfrIaF nUM AuksfAux vfly isafsqdFn bhuq clfk aqy byeImfn lok huMdy hn. hux Dfrnf ieh hoxI cfhIdI hY ik iek byksUr nUM jy Cwzxf pvy qF bysLwk Cwz idAu, pr sO gunfhgfrF nUM vI nfl hI Cwzxf mudweI iDr nfl srfsr byiensfPI hovygI.sDfrx kqlF nfloN dMgy PsfdF ivwc mfry gey lokF leI sfdf POjdfrI kfnUMn inrfrQk hY.

kys dI khfxI jo rwpt smyN ilKI jFdI hY aksr mnGVq huMdI hY, ikAuN ik kfnUMn df iZwz Brn leI sbUq GVxy pYNdy hn.  dMgfkfrIaF nfl nijwTx leI nvF kfnUMn bxfAux dI loV hY,vrnf dMgfkfrIaF dy ieMJ hI brI huMdy rihx qoN jn sDfrx df kfnUMn aqy inaf pfilkf ivwcoN ivsLvfs AuwT jfvygf aqy aijhI siQqI kfnUMn nUM afpxy hwQ ivwc lYx leI mjLbUr krdI hY aqy bdly dI Bfvnf nUM jnm idMdI hY. idwlI qy gujrfq dMigaF ipwCoN anykF nOjvFn bdly dI BvnF nfl hI aWqvfdI bxy sn.

dMgf kfrIaF leI vwKrf kfnUMn bnfAux dI loV hY qF jo pIVq ivakqIaF nUM iensfP iml sky. mOjUdf PojdfrI kfnUMnF nfl dosLIaF nUM sjf dvfAuxI lwgBwg asMBv hI hY.    

                                             

  B. S. Dhillon 

                                                           Advocate

                                         Chandigarh-160047 ( INDIA)

                                         Mobile:   9988091463,

                                        E mail: dhillonak@yahoo.com

                 Website :  http://www.geocities.com/dhillonak/mypage.html

 


 

  iewkIvIN sdI df hfxI nhIN hY  adflqF dI mfxhfnI df kfnUMn

bI LaYsL iZwloN

               imz zy aÉbfr ny suprIm kort dy sfbkf cIÌ jsits vfeIky sBrvfl bfry iek Kbr CfpI sI, ijs `c ieh doÈ lfieaf igaf sI ik cIP jsits vfeIky sBrvfl dI agvfeI vfly bYNc duafrf idwlI `c sIilMg sbMDI idwqf igaf PYslf ''inwjI ihwq qoN pRBfivq`` sI, ikAuNik jsits sBrvfl dy lVky dy vpfrk ihq kuJ aijhIaF ÈfipMg mfl bxfAux vflIaF kMpnIaF nfl juVy sn, ijnHF ƒ sIilMg qoN bfad Pfiedf hoieaf sI. idwlI hfeI kort duafrf imz zy dI ies storI ƒ adflq dy apmfn dy rUp `c smiJaf igaf aqy ies dy doÈ hyT aÉbfr dy pwqrkfrF qy kfrtUinst ƒ cfr mhIny dI kYd dI sËf idwqI geI.

             adflq dI hwqk dy ies dosL  ivc idwlI hfeI kort vwloN aÉbfr imz zy dy iqMn pwqrkfrF aqy iek kfrtUinst ƒ sËf idwqy jfx dy PYsly ivruwD kwlH cMzIgVH ivKy nfmvr pwqrkfrF, AuGy vkIlF, XUnIvristI aiDafpkF aqy ividafrQIaF vwloN muËfhrf kIqf igaf.  muËfhrfkfrI mMg kr rhy sn ik adflqF vwlo,N adflq dI hwqk df aiDkfr hux afm nfgirkF dy hwkF nUM dbfAux vflf hiQafr bx igaf hY, ijs nfl keI bydosLy ies dI mfr hyT af jFdy hn. ies leI aijhy sfry kysF dI njLrsfnI kIqI jfxI cfhIdI hY.lok sBf dy spIkr sRI som nfQ cYtrjI ny adflq dy Pysly dI inMdf kIqI hY qy ikhf hY ik suprIm kort dy sfbkf cIÌ jsits vfeIky sBrvfl ivruWD lwgy dosLF dI pVqfl hoxI cfhIdI hY.

               dyÈ dI lokqMqrI ivvsQf ivc nfgirkF ƒ afËfd ivcfr rwKx dI afËfdI idwqI geI hY, pr adflq ƒ 'adflq dI hwqk` dI ivvsQf aDIn idwqIaF geIaF bhuq ÈkqIaF lokF dy ies jmhUrI hwk df Gfx kr rhIaF hn. 'imz zy` aÉbfr dy pwqrkfrF  ny afpxy vwloN aÉbfr ivc CfpI geI irport dy hwk ivc sbUq pyÈ kIqy sn. pr adflq ny AunHF vwloN pyÈ kIqy gey sbUqF ƒ asvIkfr kr idwqf hY.
         adflq ƒ adflq dI hwqk dI ivvsQf aDIn ÈkqIaF idwqIaF geIaF hn. pr hux smF af igaf hY ik lokrfjI prMprf ivc lokF df ivÈvfs bhfl rwKx leI 'adflq dI hwqk` aDIn ley gey adflqI PYsilaF dI suprIm kort vwloN puxCfx kIqI jfxI cfhIdI hY.
 Bfrq srkfr ny adflqF df anfdr soD ibwl 2003 sMsd ivwc pysL kIqf sI.. adflqF dI mfxhfnI dy kfnUMn 1971 dI dPf 13 ivwc soD krky swc lPjL joVn dI qjvIj hY..bfby nfnk ny Purmfieaf sI, “DMn ilKfrI nfnkf ijs nFm ilKfieaf swc]” swc ilKxf mFnhfnI nhIN huMdI. ieh hux srkfr vI smJdI hY.adflqF dI mfxhfnI df kfnUMn iensfP dy pRbMD nUM pivwqr rwKx leI bxfieaf igaf sI.. adflqF df svY-mfn hr kImq Auwqy bxfieaf jfxf cfhIdf. pr nfl hI adflq dI mfxhfnI df aiDkfr bhuq hI Gwt vrqnf cfhIdf hY.. hux qF jfxkfrI lYx df aiDkfr df kfnUMn vI bx cuwkf hY.

       

            adflqF dI mfxhfnI do iksm dI huMdI hY . pihlI isvl mfxhfnI aqy dUjI POjdfrI mfxhfnI.. isvl mfxhfnI Auh huMdI hY ijwQy adflq dy iksy PYsly, hukm, hdfieq, irwt aqy adflq awgy kIqf igaf vfadf qoVn dI sUrq ivwc adflq sjLf dyNdI hY.. isvl mfxhfnI ivwc sjLf hor vI sKq krn dI loV hY qF jo iBRsLtfcfr aqy kMm corI dI isLkfr sfzI ivvsQf nUM lIh qy ilaFdf jf sky.. POjdfrI mfxhfnI Aus hflq ivwc smJI jFdI hY jdoN koeI vI inaF pfilkf dy ivrwuD aijhf kuwJ ilKy jF boly ijs nfl iksy vI adflq nUM bdnfm kry aqy inaF pfilkf dy kMm-kfj ivwc dKl dyvy jF hor iksy vI ZMg nfl iensfP dy pRbMD ivwc aiVwkf bxy.

         adflq dy mfxhfnI dy kfnUMn ivwc ieh avsQf vI kIqI geI hY. ik axjfx puxy ivwc iliKaf qy Cfipaf igaf adflq dI mfxhfnI nhIN hY.. ieMj hI adflq dI kfrvfeI bfry inrpwK aqy shI irport Cfpxf vI adflq dI mfxhfnI nhIN huMdI.. adflq dy iksy vI PYsly dI AusfrU aflocnf vI mfxhfnI nhIN huMdI.. ies qoN ielfvf jy adflq ieh smJy ik adflq dI mfxhfnI iensfP dy rsqy ivwc dKl aMdfjLI nhIN hY . qF vI adflq dI mfxhfnI nhIN huMdI.. afm qOr qy adflq mfxhfnI krn vfly qoN ibnf srq mfPI mMgx qy koeI kfrvfeI nhIN krdI aqy afpxI mrjI nfl vI dosLI nUM Cwz skdI hY..

             ipCly kuwJ sflF ivwc vfprIaF GtnfvF,. jdoN suprIm kort ny bukr ienfm jyqU kOmFqrI pwDr dI lyiKkf aqy smfj syvkf nUM iewk idn dI skyqk sjLf idwqI. aqy lyiKkf vI afpxI ijd qy aV geI aqy iewk idn iqhfV jylH ivwc kwt ky afeI.. arMuDqI rfey kihMdI sI ik mYnUM ieh smJ nhIN pYNdI ik adflq dI iksy iewkly ivakqI vwloN kIqI aflocnf nfl aYzI vwzI sMsQf dy ivkfr nUM Zfh ikvyN lwg skdI hY.suprIm kort df pYNqrf sI ik asIN isrP mfVI nIaq nfl kIqI nukqfcInI nUM hI mfxhfnI smJdy hF . smfijk ivkfs leI ivroD lfjLmI hY.,” ieh hI aruMDqI rfey ny  afpxf mksd dwisaf sI..

             ieMj hI  rvI iswDU dy BrqI skYNzl ivwc pMjfb aqy hirafxf hfeI kort dy jwjF df nfm boilaf qF itRibAUn smUh dy cIP azItr hrI jY isMG ny hfeI kort dy iewk hukm ijs ivwc KbrF Cfpx dI mnfhI kIqI geI sI, nUM gwlq kihMidaF aYzItorIal iliKaf sI ik jwj sfihb ieMj nf kro (no mfeI lOrz). cIP aYzItr ny iliKaf sI ik inaF pfilkf pfrdrsLqf aqy jvfbdyhI qoN Blf ikAuN zrdI hY?so zrYY ij pfp kmfvdf DrmI ivgsyq] ies ipwCoN hfeI kort dI bfr vwloN ieh mslf suprIm kort aqy kyNdrI kfnUMn ivBfg qwk AuTfieaf.. ies ipwCoN hfeI kort dI zvIjLn bYNc ny, nf isrP afpxf pihlf hukm hI bdilaf. blik iqMn jwjF iKlfP suprIm kort ny pVqfl krky kfrvfeI kIqI. ieMj hI adflqF dI mfxhfnI df kfnUMn jnqk bihs df muwdf bx igaf..

             hr jmfny ivwc akIdy qy adfry mnuwK dI amlI ijMdgI qy Aus dIaF loVF qoN pYdf huMdy hn.. hux ieh afm qOr qy ikhf jfx lwg ipaf ik adflq dy mfxhfnI dy kfnUMn dI durvrqoN ho rhI hY.. inafiek hlikaF ivwc kfnUMnI mfhr aqy smfijk qbdIlI dy mudweI smJy jFdy suprIm kort dy sfbkf jsits ikRsLnf afier aqy suprIm kort dy sfbkf jwj jsits ierfdI nUM vI kyrlf hfeI kort ny adflq dI mfxhfnI df noits idwqf sI..

           jdoN jwjF Auwqy iBRsLtfcfr aqy mubMeI dy aMzr-vrlz nfl sbMD hox dy dosL lwgx qF ieh XkInI bxfey jfx dI loV hY ik Aus hflq ivwc ikqy adflq dy mfxhfnI dy kfnUMn nUM Zfl bxf ky nf vriqaf jfvy.. bfeIbl df kQn hY ik "qusIN ijs pYmfny nfl imxdy ho qusIN vI iesy nfl imxy jfEgy..” anykF  jwj iBRsLtfcfr dy dosLF ivwc igRPqfr ho cuwky hn.. Auh nOkrI qoN vI brKfsq kIqy gey..iBRsLtfcfr dy mFmly ivwc AuNj vI Bfrq dunIaF dy mohrI dysLF ivwcoN hY. iewQy jd koeI Kud nUM iemFndfr kihMdf hY qF sLwk huMdf hY.

            jy jnqf df ivsLvfs inaF pfilkf ivwcoN vI iqVk igaf qF ieh smUcy dysL leI awq dI inrfsLf vflI hflq bx jfvygI.. ieh iKafl vI rwKx dI loV hY ik ies aiDkfr dI vrqoN qy ivcfrF df pRgtfa krn dy aiDkfr nfl twkr nf hovy.. ipCly vrHy krnftk hfeI kort ny pMjfh dy krIb pwqrkfrF qy aKbfrF nUM adflq dI mfxhfnI df noits dy idwqf sI.. Aus smyN hr svydnsLIl sLihrI ieh mihsUs krdf sI ik hfeI kort dy ieMnf noitsF dI asl Bfvnf kI sI? ikAuNik AunHF aKbfrF ny krnftk hfeI kort dy kuJ jwjF dI iewk sYksL skYNzl ivwc sLmulIaq dIaF KbrF CfpIaF sn. pr afeInf qo idKfeygf cyhry kf dfg-dfg, byhqr XhI hY afp iesy qoV zfiley,” vflI Bfvnf adflqI mfxhfnI dy kfnUMn leI nhIN vrqI jf skdI..

           srkfr vwloN  adflq dy mfxhfnI dy kfnUMn ivwc ieh soD kIqI jf rhI hY ik swcI gwl kihxI jF ilKxI (Dnu lyKfrI nfnkf ijin nfmu ilKfieaf scu]) adflq dI mfxhfnI dy Gyry ivwc nhIN afAuNdI. dysL dy pRDfn mMqrI, kfnUMn mMqrI aqy Bfrq dy cIP jsits inaF pfilkf ivwc bYTy cOQf ihwsf iBRsLt jwjF df vfr-vfr ijkr krdy inaF pfilkf ivwc PYly iBRsLtfcfr qy icMqf pRgt krdy hn  qF sMsd leI ieh ivcfrn df smF hY ik ikqy nf ikqy sfzy kfnUMnF ivwc vwzIaf KfmIaF hn. ijMnF nUM iewkIvIN sdI dy smyN dy hfxI bxfAux dI loV hY..   

        adflqF ivwc mfnhfnI dIaF anykF GtnfvF isrP msLhUrI leI qy lokF df iDaFn iKwcx leI vI huMdIaF rihMdIaF ijnHF nMU adflqF andyiKaF kr jFdIaF. ikAuNik adflq df kMm iensfP krnf hY,QfxydfrI nhIN. lMzn dI adflq  ivwc  lfrz bwkinwl aqy lfrz zYinMg  dy zfvIjn bYNc vwloN kysF dI sunvfeI dOrfn, vkIl lUa vgn dIaF gwlF kr rhy sn, ik ikvyN ajy kwlH hI PrFs ivwc lUa lwgx nfl do afdmIN mr gey sn. iewk buwZf afdmI acfnk AuWiTaf qy Ausny afpxI KUMzI mfrky iKVkI df vwzf sLIsLf qoV idwqf, qF jo QoVHI qfjf hvf aMdr af jfvy. isWDy rUp ivwc ieh adflq dI mnhfnI sI. pr jwjF ny soicaf ik ieh afdmI ny lokF df iDafn afpxy vwl iKwcx dy ierfdy nfl aijhI hrkq kIqI hY qy adflq dI qOhINn krky msLhUr hoxf cfhuMdf hY.so AunHF Kud adflq dI mnhfnI dI kfrvfeI krn dI QF AusnUM Qfxy Byj idwqf.

        iewk vfr hirafxy dy iewk ksby df pwqrkfr, jo Cotf ijhf hPqfvfrI prcf kwZdf sI, nUM iKJ cVH geI ik lok AusnUM sMpfdkI pMinaF qy Cpx vfly vwzy kflmnvIsF/lyKkF/pwqrkfrf vFg ikAuN nhIN pVHdy qy jfxdy? Auhny gF ny kwty nUM jnm idwqf, Plfny dI kuVI inwkl geI , dyh vpfr jorF qy jF pMjfbIaF dIaF DuMmF vrgIaF bQyrIaF KbrF CpfeIaF sn.pr gwl nhIN bxI. sUbf pwDr qy crcq hox dI nIaq nfl Auhny iswDf pMjfb hfeIkort nfl pMgf lY ilaf.

        afpxI ptIsLn ivwc Ausny  jwjf dI rwj ky nukqfcInI kIqI qy gfhlF kwZIaF,AunHF nUM pwKpfqI qy iBRsLt ikhf. jwjF nUM dfl ‘c kflf njr afieaf.pwqrkfr horF dI mnsLf aKbfrF ivwc crcq hox dI sI. pihlf vI Auh corI qy TwgI dy dosLF ivwc keI vfr ‘suDfrGr’ jf afieaf sI qy jyLlH Auhdy leI cfr idn QF bdlI krn vrgI hI gwwl sI.so adflq dI mfnhfnI krn dy bfvjUd adflq ny AuhnNMU jylH Byjx dI QF AuhdI ptIsLn Kfrj kridaF sOrI vI ikhf. ‘bwcU ieMj asIN vI qYnUM msLhUrI nhIN luwtx idMdy’.

          idwlI hfeI kort duafrf imz zy dI suprIm kort dy sfbkf cIÌ jsits vfeIky sBrvfl bfry Kbr ƒ adflq dy apmfn dy rUp `c smiJaf igaf aqy ies dy doÈ hyT aÉbfr imz zy dy iqMn pwqrkfrF aqy iek kfrtUinst ƒ sËf idwqI geI. adflq dI hwqk dy dosL dI QF spIkr sRI somnfQ cYtrjI dy ivcfr anusfr sbUqF dy aDfr qy lfey dosLF dI jFc krn  dI loV sI.ieh storI iksy inwjI ihwq qy mMd BfvnF jF inwjI ihwq nfl nhIN sI CfpI geI blik Tos sbUqF qy aDfrq sI. iehI kfrn sI ik jdoN adflq ny muljmF dy vkIl nUM sjf qy rihm dI bihs krn leI ikhf qF vkIl df kihxf sI ik ‘Kbr swcI hY qy scfeI leI adflq dI mFnhFnI nhIN bxdI,hor mYN kuwJ nhIN kihxf’.

      ijMnI dyr qwk kfnUMn bdilaf nhIN jFdf AunIN dyr suprINm kort vwloN adflqF df mFx qy pRYws dI ajfdI ‘c sMqulx bxfeI rwkx leI ies sbMDI Tos XqnF dI loV hY.     

                              

                              bI[aYs[iZwloN,aYzvokyt[
                               # 146,aYzvokyts sosfietI

                              sYktr 49-ey[cMzIgVH-160047  

                              mobile: 9988091463

                                e-mail: dhillonak@yahoo.com                  

WebSite : http://www.geocities.com/dhillonak/mypage.html

 


 

  knyzf ivwc pMjfbI amlI

                                                      

bI[aYWs[iZwloN

 

         nON vwj gey sn pr sUrj jfx df nFm nhIN lY irhf sI. myrf imwqr mYnUM stor dy ipCly bUhy dy bfhr kursI qy ibTf ik Auhdy muVdy qwk rfKI krn leI kih igaf sI.mYN vkq gujfrn leI hwQ PVHy knyzf qoN Cpdy pMjfbI spqfihk aKbfr nUM qIjI vfrI pVHx lwg ipaf. EdoN hI iqMn pMjfbI buWZy stor ivwcoN lMGdy pCvfVy vwl afey qy afps ivwc Kusr Pusr krdy zuibaF,boiraF nUM hwQ lf lf vyKx lwgy. mYN AunHF vwloN byiDafnF aKbfr pVHdf irhf. Auh jo lwB rhy sn sLfied AunHF nUM iml nhIN sI irhf. aKIr iewk buwZf myry kol af ky puWCx lwgf ik sYxI sfihb ikwQy gey hn. Auh gwzI ivwc  gYs pvfAux gey hn QoVHI dyr qwk af jfxgy. pr AunHF kol AuzIkx df vkq nhIN sI.

          iewk juVy hoey moiZaF vflf amlI iksm df buWZf myry kol goizaF qy hwQ rwKky Jukdf hoieaf sfjsLI ijhy ZMg nfl boilaf, “kfkf zozy ikwQy pey ny.” mYN qRbkky kursI qoN AuWiTaf qy AusnUM moVvF svfl kIqf , “ hYN ikhVy zozy?” mYnUM lwgf ijvyN zwbvflI qoN  kfr ‘c BuwkI leI afANdy nMU bYrIar nfky qy iksy rok ky puwiCaf hovy. pr ieh Xfd krky ik mYN knyzf ivwc bYTf hF mn nUM qswlI ho geI. “pMjfbI ho ky zozy nhIN jfxdf?” hux Aus buwZy dIaF sfjsLI awKF ivwc cmk sI. “aWCf! pr mYnUM qF jI pqf nhIN. mYN qf sYxI sfhb df dosq hF iewQy  vYsy hI bYTf hF”.

       AunFH dy jfx ipwCoN mYN kfAUNtr qy bYTI kuVI kol jf ik prdy nfl puiCaf, “qusIN ies stor qy posq  vI vycdy ho?” myrI puwC df mqlb smJky  Auh hws peI, “aMkl jI! afpF zozy vycdy hF.Auh pCFh Aupr vfly vwzy zwby ivwc pey hn. zflr df iewk hY”.

srIH dI muwK mfrkIt skft roz qy ieMj sLryaFm zozy ivkxy myry leI hYrfnI vflI gwl sI.

        knyzf ivwc bhuqy zozy amrIkf dI aYrIjonf styt qoN afANdy hn. myry iewk imwqr dy byty ny dwisaf ik afpxI kYlyPornIaF dI trwk PyrI dOrFn iewk vfr vfpsI qy Auh zoizaF dy pMj sO bksy df loVH lY ik afieaf sI. ijsdI bkfiedf zilvrI dI rsId Aus kol sI. mY iewk idn knyzf ryzIAu qoN KbrF sux irhf sI qF pqf lwgf ik knyzf puils ny iewk pMjfbI igRPqfr kIqf sI.ijsny afpxy  Gr dy pCvfVy posq bIijaf hoieaf sI.knyzf ivwc posq ivkdf vI hY qy PiVHaf vI jFdf. ajIb mfjrf sI. mYnUM ipWCoN pqf cwilaf ik amrIkf knyzf ivwc PuwlF leI posq bijxf glq nhIN pr AuWGy buty nUM twk lf ky aPINm bnfAuxI gYr kfnUMnI hY.

      kfmnvYlQ dysLF ivwc pihlI qy dujI ivsLv jMg dy sLhIdF dI Xfd ivwc hr sfl 11 nvMbr df idn mnfieaf jFdf hY.knyzf ivwc kyNdr dI ies idn dI srkfrI CuwtI huMdI hY.ieMglYNz astrylIaf aqy knyzf ivwc ies nUM Xfdgfr idvs qy sfAUQ aPrIkf qy mfltf ivwc posq idvs kihky mnfANdy hn.pihlI sMsfr jMg 11 nvMbr 1918 nUM Kqm hoeI sI.ies idn sLhIdF dI Xfdgfr qy posq dy PuwlF dIaF mflF cVHfeIaF jfdIaF hn. XfdgfrI idn qy posq dy PuwlF nUM gory pOpI Plfvr kihky afpxy kotF qy lfAuNdy hn. Lposq dy lfl suhy Puwl gulfb nUM mfq pfAuNdy hn. imsr dIaF iqMn hjfr sfl purfxIaF kbrF  ‘coN vI posq dy Puwl imly hn.

    knyzf df lYPtInYNt krnl jOhn alYgjYNzr mYkly pihlI sMsfr jMg ivwc POjI zfktr sI. ispfhI hox dy nfl nfl Auh iewk srjn,lyKk qy kvI vI sI. Auh jMg  dOrFn mr igaf sI.knyzf srkfr ny AuhdI Xfd ivwc zfk itkt vI jfrI kIqI sI. muhfj qy hI Aus iewk kivqf ilKI sI ijs ivwc Auh posq dy PuwlF df ijkr krdf hY  ik ijwQy gih gwc lVfeI dOrFn lhU dy diraf vgy ipwCoN Aus QF qy “PlYNzrj dy KyqF ivwc posq dy sUhy Puwl AuWGdy hn.” ipwCoN ieh kivqf do sMsfr jMgF dy sLhIdF dI Xfd nUM smrwpq kr idwqI geI.

     gory PuwlF leI vI qy brYWz,brgr afid qy KsKs dy dfxy lfAux leI posq dI KyqI krdyy hn. posq dI KyqI gYr kfnUMnI nhIN. pr qusIN posq dy bUty nUM twk nhIN lgf skdy. ikAuNik twk lfAx nfl bUty df duwD isMmdf hY jo jMm ky aPIMm bx jFdI hY.mYnUM dwisaf igaf ik ienHF zoizaF ivwc nsLf nhIN huMdf jF bhuq mfmuulI ijhf huMdf.pr ieh gwl mMnx vflI nhIN sI.iewk idn myry iewk dosq ny do zozy Aubfl ky cfh bxfeI. cfh ivwc aPIm vrgf nsLf sI. drasl gory sfP,sLuwD qy vDIaf  iksm ivwc XkIn rwKdy hn.Auh zoizaF ivwcoN KsKs hI vrqdy hn., ijs ivwc mfmUlI ijhf nsLf huMdf.sfzy dysI lok pUry zozy nUM smyq zMzI hwQ nfl mslky BuwkI bxf lYNdy hn ikAuNik Auh jfxdy hn ik iesdy Pus,zMzI qy iClky ivwc vI kuwJ nf kuwJ nsLf qF hovygf hI .

    lyK dy sLuru ivwc ijnHF bfibaF df ijkr hoieaf sI. Auh sfry knyzf ivafhy DIaF puwqF dy dfj ‘c gey axpVH pyNzU hn . ijhVy pMjfb vflIaF sfrIaF bihvqF nfl hI lY gey qy AunHF goiraF dy ies pivwqr Puwl ivwcoN vI BuwkI lwB leI hY.ijs idn goiraF nUM pqf lwg igaf bMd kr dyxgy.ieMj hI iewk idn mYnMU iewk vwzy stor qy do pMjfbI muMzy imly ijhVy iwk AuWcf stYNz vflf gYs cuwlHf lwB rhy sn. cuwlHf KrIdx ipwCoN AunHF ds BylIaF dysI guV KrIdaf. sLwk ijhf pYx qy mYN AunHF nUM afpxy lyKk hox bfry dwsky puwC hI ilaf ik knyzf ‘c dysI guV df kI krogy? AunHF mYnUM nfl cwlx dI sulfh mfridaF ikhf, “ bfeI jI dws qF idMdy hF pr aKbfrF ‘c sfzf nFm nf iliKAu .knyzIan ivskI mihMgI bVI ho geI hY qy skOc nUM qF hwQ vI nhIN lwgdf.asIN guV dI Gry kwZfgy.” knyzf ivwc sLrfb Kfx pIx vflI cIj hox krky Gry kwZI qF jf skdI hY pr vycI nhIN jf skdI. AuNj goiraF nUM ieh pqf vI nhIN ik pMjfbI qF Gry Aubfly jihr nUM vI ‘kmfl dI dfrUU’ kih ik pI lYNdy hn .idl qF krdf sI kih idaF ‘BilAu,iehI kuwJ qF pMjfb ‘c vI krdy afey hoN.swq smuMdroN pfr af ky goiraF dI koeI cMgI gwl vI iswK lYNdy. hr vyly ijhVf iswKI nUM Kqrf qy kOm ivruwD zUMGI sfjsL df ijhVf rfg svyry sLFm alfpdy rihMdy ho. Auh Kqrf jF sfjsL koeI hor nhIN krdf qusIN Kud hI mrnf cfhuMdy ho.’ pr cuwp hI irhf.

  

 

                                                   B. S. Dhillon

                                                           Advocate

                                Chandigarh-160047 ( INDIA)

                                       Mobile:   9988091463,

                             e-mail: dhillonak@yahoo.com                 

        WebSite : http://www.geocities.com/dhillonak/mypage.html

 

 


amrIkn gory aiDkfrI dI pMjfbI  

bI[aYWs[ iZwloN

 

              mYN srI dy jIro aYvyinAU siQwq knyzIan bfrzr irvr stor qy KVF amrIkf jfx vflI bws AuzIk irhf sI. vynkUvr qoN cwlI bws lyt ho rhI sI. QoVHI bycYnI ivwc bws df rut qy bfrzr df nksLf hwQ ivwc PVHI mYN tihl kdmIN krdf sfhmxy vfeIt rOk bIc qy smuMdr ivwc zuwb rhy surj nUM vyK irhf sI. QoVHI dyr pihlF ipaf mINh df pfxI phfVI Zlfx qoN vih cuwkf sI. ies sfl amrIkf knyzf ivwc meI qoN hI mINh pY rhy sn . bwdlF nfl gwlF krdy  drwKqF dy pRCfvyN Zl gey sn. ipCly do mhIinaF dy smyN ivwc mYN qIjI vfrI amrIkf knyzf df bfrzr twp irhf sI. ies vfrI mn ‘c QoVHf qOKlf sI.

         ipCly vfrI mryyy koloN  glqI ho geI sI. amrIkx apxy dysL ‘c afAux vfly lokF df hI ihsfb rwKdy hn, pr jfx vfilaF ny Kud dwsxf huMdf ik Auh amrIkf Cwz ik jf rhy hn.ies leI amrIkn pfsport Auwqy Tihrn dy smyN dI mohr nhIN lfAuNdy blik iewk ipRMtz kfrz pfsport Auwpr stYplr nfl joV idMdy hn.amrIkn bfrzr lMGx smyN ieh kfrz sbMDq aiDkfrIaF nUM moVxf huMdf qF jo amrIkn aiDkfrIaF nUM ieh pqf cwl jfvy ik mihmfx bxky afieaf ivakqI kbUqr nhIN bixaf aqy TIk smyN vfps muV igaf hY..amrIkn swq vfrI socky vIjf idMdy hn. ikAuN ik amrIkn iemIgrysLn awqy nYsLnltI kfnUMn dI Dfrf 214 (b) anusfr amrIkf jfx vflf hr ivakqI kbUqr bxky AuzfrI mfrygf hI mfrygf.bsLrqy ik jfx vflf sfbq nf kr dyvy ik Auh kbUqr nhIN bxygf. amrIkf mhf sfgr hY;ijs ivwc ivakqI jFdf afpxI mrjI nfl hY. pr muVdf mjburI vws hI hY. amrIkf dI cmk dmk dyKky jvfnI vyly kFmryz rih cuwky lok vI kih AuWTdy hn: ‘vfh! eyk AuVqI hUeI KusLbU ik isvf qum ikaf Qy? eyk jlqy hUey ngmyN ky isvf mYN ikaf hUM.’ amrIkf ivwc iewk kroV qoN vwD kbUqr GuMm rhy hn.ijnHF df isafsI sLrn jF iksy mYksIkn nUM ivafh ky dfa lwg jFdf hY Auh pwky ho jFdy hn. mYnUM PrIdkot df iewk aijhf kbUqr twkiraf ijhVf sqfrF sflF bfad pwkf hoieaf sI. qy aYzy vwzy dysL ivwc ijMnI dyr Auh koeI kfnUMn qoVx dI glqI nf kry kbuqr nUM lwBxf bVf musLikl hY. myry koloN CotI ijhI glqI ho geI sI.

        ipClI vfrI inAUXfrk qoN torFto jfx smyN mYN ieh kfrz vfps krnf Buwl igaf sI.hux amrIkn kfnUMn anusfr mYNnUM Auh puwC skdy sn ik mYN ikqy vwD smF qF nhIN Tihiraf?qy jy mYN AunHF dI qswlI nf krvf sikaf qF Auh mYnUM ‘vfps jfAu’ kih skdy hn. ANj iesy sfl hI akfl qKq dy iewk sfbkf jQydfr nUM agilaF vYnkUvr dy hvfeI awzy qoN hI vfps jhfj cVHf idwqf sI. iksy vI dysL df iemIgrysLn aiDkfrI mOky df ‘pRDFn mMqrI’ huMdf.Auh iksy vI dysL dy minstr,vwzy qoN vwzy aPsr nUM byrMg vfps moV skdf hY, BfvyN Aus kol ikho ijhf vI vIjf hovy.vIjLf iewk rfhdfrI huMdI hY,pr srhwd qoN aMdr jfx dI mnjUrI iemIgrysLn aiDkfrI idMdf hY.myry kol ds sfl leI amrIkn vIjLf sI. iemIgrysLn aiDkfrI iksy nUM jvfb dyh nhIN. dysL dI surwiKaf df svfl hox krky AuWQy iksy dI vI isPfrsL nhIN cwldI. qy mY soc  irhf sI ik mYnUM Auh knyzf vfps moVygf jF Bfrq nUM jhfj cVHfvygf. Bfrq phuMcx qy jy vyly isr rfmUMvflIey nUM nF pqf cwilaf qF iqhfV dI BfdoN qF mfr suwtygI. aijhI hI doicwqI ivwc bws af geI.

        jdoN bws asmFn CUMhdy qoqy rMgy  drwKqF dy JuMz nUM cIrky amrIkf df bfrzr lMGI qF surj zuwb cuwkf sI. hry Bry ruwK, kl kl krdy Jrny, TfTF mfrdy diraf, mihkF iKlfrdIaF rmkdIaF sfP  pOxF,nIlIaF ndIaF qy sF sF krdy smuMdrF vflf hirafvlf  jMgl svrg qoN Gwt sohxf nhIN sI. aYvyN qF nhIN rfgI,kIrqnIeyN qy jQydfr vI ‘Dfrmk kMmF’ dy bhfnyN amrIkf knyzf leI kbUqrbfjI krdy. ds ku imMtF ivwc bws do juVvyN KMiBaF dI cugfT  (rzfr) ivwcoN lMGky kstm mihkmyN dy hfl awgy jf rukI. pwCmIN  dysLF ivwc  kMzktr qy klInr nhIN huMdy. iekwlf zrfievr hI zrfievr, kMzktr qy kulI huMdf hY. zrfievr hI swB df smFn bws ivwcoN kwZky bfhr rwKdf.sfzy vFg nhIN ik svfrI  ajy bws qoN trMk Auqfr hI rhI huMdI hY qy kMzkktr ‘cwl beI cwl’ kihMdf Purr krky sItI mfr idMdf. qy pOVIaF AuwqrdI svfrI icwqVF Bfr izwg pYNdI hY. jy amrIkf ivwc aijhf ho jfvy qF iekwlI bws hI nhIN sfrI kMpnI ivkx dI nObq af jFdI hY.

       zrfievr ny bws dy iZwz ivwcoN smfn kwZky iewk kqfr ivwc rwK idwqf. svfrIaF cuwp cfp afpo afpxy sutkys GsItdIaF  kfAUNtr vwl qurn lwgIaF. mYN KMBy nfl pYr lf ky bUt df tuwitaf PIqf kisaf qy lfien ivwc ho ilaf. ieh  goiraF dy kfnUMn df hI zr hY ik sfzy dysI bMdy vI awK pfey nhIN rVkdy qy lfien qoVx dI koisLsL nhIN krdy. pr bfGf  bfrzr qy iehI lok pfiksqfnIaF vwloN lfey lMgr qy tuwtky pYx leI dOV pYNdy  hn, ikANik pqf huMdf agFh vI sfzy vflf hI lwlU lfxf hY.

 

         kstm qoN ivhly ho mYN iemIgrysLn kfAUNtr qy lfien ivwc jf lwgf. gorf aPsr myry qoN agFh KVHy cInI joVy dI jnm pwqrI df vrkf vrkf Proldf bhuq smF puwC igwC ‘c lf irhf sI. pysLI qoN pihlF mYN rwb nUM Xfd krn dI QF bfrzr dy dovIN pfsIN mYnUM Cwzx afey qy lyx afAux vfly irsLqydfrF vynkUvr ivwc byaMq BlvFn qy gfrgI dI jInIN dy pykIN isaftl ‘c pdm sLRI krqfr pihlvFn dy Coty Brf gurcrn iZwloN nUM Xfd krn  lwgf. ikqy dovyN tYksIaF clfAuNdy iPrdy afpxy mobfiel nf bMd krI bYTy hox.

          vfrI afAux qy mYN kfAUNtr qy afpxf pfsport PVfieaf. kMipAUtr qy AuMglF mfridaF gory aPsr ny mYnUM CotI ijhI msLINn qy dovF hwQF dy iPMgr ipRMt dyx leI ikhf.Ausny kMipAUtr qy myry iPMgr ipRMt mlfAuNidaF kuwJ iliKaf .iPr kYmrf cuwkky kMipAUtr ivwc Aus myrIaF awKF dI BfsLf pVHI. aijhf prbMD amrIkf qy hoey 9/11 dy hmly ipwCoN kIqf igaf hY; qF jo koeI jfalI pfsport jF jfalI vIjy qy amrIkf nf jf sky. dihsLgrdI dI ivsLp ivafpI smwisaf ny  srkfrF hI nhIN aFm lokF leI vI anykf musLklF KVHIaf kr idwqIaF hn.awj dunIaF dy hflq ieh hn ik koeI vI surwiKaq nhIN hY.ieh lyK ilKx smyN mYnMU mobfiel qy aYWs[aYWm[ aYWs[sunyNhf afieaf ik “mYN kMipAUtr ieMjnIairMg dI qIsry sfl dI ividafrQx hF,hYdrfbfd bMb DmfikaF ivwc myry dovyN hwQ kwty gey. ielfj leI mYnMU ds lwK rupY dI loV hY.” jy ieh swc hY qF ieh dihsLqgrdI dI kohjI qsvIr hY .‘gwdI vfilaF nUNM nhIN bihx dyNdy,hor kOx iks dy pfxIhfr mIaF. sLfh muhMmdf hoeI hux mOq ssqI,KflI nhIN jfxf koeI vfr mIaF.’

         aslI afdmIN dI qswlI kr   lYx ipwCoN Aus kursI Gumf ik myrf pfsport vyKidaF svfl kIqf, “amrIkf ikAuN jf rhy ho?” mYN ikhf ik GuMmx iPrn qy dosqF nUM imlx. “ikhVy ikhVy sLihr vyKogy?” ieh svfl Auhny acfnk pMjfbI ivwc kIqf qF pl dI pl mYN ckrf igaf .pr CyqI hI sMBlidaF jvfb idwqf, “pihlF isaftl iPr sFnPrFissko jfvFgf.”  “qusIN vkIl ho qy knyzf ivwc ieMnf smF ikvyN rhy.” ieh gory leI nvIN gwl sI ik vgYr koeI kmfeI kIiqaF do mhIny knyzf ivwc koeI ikvyN rih skdf hY?

      goiraF df swiBafcfr sfzy nfloN asloN vwKrf hY.Auh irsLqydfrF nUM imlx gey vI hotl ivwc Tihrdy hn. XfnI nf iksy qy duafnI KrcxI nF KrcfAux dI afs rwKxI.jy pfrtI hY qF boql afpo afpxI lY ik afAu. Auh sfzy vFg muPq KoiraF nUM nhIN Jwldy. Auh ipRvfr ivwc vI afpo afpxf Krcdy hn. sfzy pMjfb vFg nhIN ik ipMzF ivwc iewk kmfAuNdf hY qy bfkI cfr jIa  KFdy hn. gory qF solHvF sfl twpI jvFn DI nUM kih idMdy hn ik “jF afpxy ihwsy df Krcf dyh jF kyeI Xfr lwBky Aus nfl rih qy ijMdgI dy buwly luwto,bwcIey ieh ijMdgI bfr bfr nhIN imlxI”. asIN afpxy mhFn swiBafcfr dIaF zINgF mfrn vfly kuVI dy jMmx qoN hI Aus leI dfj joVxF sLurU kr idMdy hF. kuVI nUM KuwlH ik hwsx qoN GUrdy Gr dy ipCvfVy ivwc hI Aus qoN ivafh qwk pfQIaF pwQvfAuNdy rihMdy hF. DI jMmxoN rokx leI pqnI,DI qy BYx df grBpfq krfAuNdy , “nhIAuN rIsF dysL pMjfb dIaF”  bysLrm ho ik gfAuNdy hF. drasl hux asIN ijMdgI jINdy nhIN rINgdy hf. ‘vfrssLfh ies ijMdgI kUV dI qoN ikAuN vycIey muPq iemFn mIaF’.

       “knyzf qy amrIkf ivwc myry  cfr pMj njdIkI irsLqydfr hn . ies qoN ielfvf mYN lyKk hF.dysL ivdysL dI hr pMjfbI aKbfr qy vybsfeIt qy myry  lyK Cpdy hn,ies leI mYN amrIkf knyzf dy hr sLihr ‘c vgYr koeI Krc kiraF do mhIny kI mYN do sfl rih skdf hF. qusIN myrI vywb sfeIt vyKo”, ieh kihMidaf mY afpxI vYwb sfeIt dI Poto kfpI Aus dy hwQ PVf idwqI. Auh myrI vYbsfeIt pVHky   boilaf, “Eh! swT aKbfrF ! vyrI guwz, E[ky”[ . sfzI gwlbfq  aMgryjI ivwc ho rhI sI. Auh boilaf, “qusIN iks ivsLy qy ilKdy ho?” “rfjnIqI,kfnUMn qy smfijk  jIvn”, mYN sMKyp ivwc  dwisaf.hux Auh Kus hoieaf kursI ivwc JUm irhf sI.qy myry nfl gwlF krn dy mUz ivwc sI.kqfr ivwc hor koeI sI vI nhIN. AuhLiPr boilaf, “mYnUM dwso ik pMjfbI ivwc mMQ nUM kI kihMdy hn”. mYN ikhf “mhInf” . Ausny myry ipwCy mhInf lPj duhrfieaf. mYN Aus qoN do bfr mhInF lPj bulvfieaf.hux mY hONsly ivwc ho ky Aus nfl hwsx lwgf.mYN ikhf, “ieh sfzf sOx df mhInf hY, sfAux df mhInf Xfro sfAux df mhInF hY”. Auh iPr kMipAUtr qy AuNglF mfrn lwgf. sLfied afpxf hukm ilK irhf sI. mYN AusnUM KusL krn leI  aMgryjI ivwc ikhf ik “mYnUM afpxI pMjfbI bolI qy mfx hY quhfnUM pMjfbI bolidaF vyKky KusLI hoeI. mYN aKbfrF ivwc ilKFgf ik qusIN bVI Prftydfr pMjfbI boldy ho.” Aus hwsky AuNgl mfrI qy awDI aMgryjI qy awDI pMjfbI ivwc boilaf ik “nft PlUeyNt ; bws QoVHI QoVHI”.  Aus Twpf lwgf pfsport myry vwl kridaF Xfd krfieaf amrIkf Cwzx smyN mYN eyar port qy ieh kfrz vfps kr dyvF . pfsport pVHidaF myrIaF awKF PYl geIaF. Ausny mYnUM ijMnI dyr cfhF amrIkf Tihrn dI KuwlH dy idwqI sI. mYN pfsport pVHidaF Aus nUM ‘ QYNk XU’  kih qurn lwgf. Aus pMjfbI ivwc ikhf, “cMgf Bfa jI”.

         mYN amrIkf knyzf ivwc jMmI plI nvIN pIhVI nUM aMgryjI lihjy ivwc pMjfbI boldy suixaf hY. keI qF ieMj PYsLn smJky hI boldy hn. ‘kfgAu hoie n AuWjlf lohy nfv n pfru ]’ pr Aus gory df lihjf TyT pMjfbI sI. jy Auh prdy ipwCoN bol irhf huMdf qF pqf hI nhIN sI lwgxf ik ieh gory dI pMjfbI hY. sLfied ieh AusdI tryinMg df ihwsf hovygf.

        mYN isaftl ivwc kyNt eyrIey dy iewk Gr dy ipCvfVy zUMGI rfq igaF bfr bIkU krdI imwqrF dI ZfxI ivwc ieh gwl suxfeI. qF sfiraF ny iesy qrHF dy afpo afpxy qjrby suxfey. btfly vflf bfjvf dwsx lwigaf ik do sfl pihlF Auh vYnkUvr gurdfs mFn df  sLoa vyKx igaf sI. bfhr stfl qy gYs vFg dgdI sMgqry rMgI gorI vyKky Auh myry ipMz vfly trwk zrfievr suKdIp nUM kih bYTf ik  “vyK Eey swuKI, gorI ikMnI sohxI hY”. ‘nYx nrgsI imrg mmolVy ny gwlHF tihkIaF Puwl gulfb df jI. BujF vFg kmfn lhOr idwsx koeI husn nf aMq ihsfb df jI’. awgoN gorI  itkfa ky TyT pMjfbI  ivwc bolI ik “Bfa jI iewQoN qwk qF TIk hY agFh hor nF kuwJ boilAu”.  qobf! qobf!      

 


sdfm dy sky  bnFm  buwsL dy grfeIN

 -bI[aYWs iZwloN ayzvokyt

 

    ijs idn aKbfrF ivwc sdFm husYNn nMU PfsI idwqy jfx dIaF qsvIrF CpIaF,Ausy idn cMzIgVH klf Bvn ivwc iewk sfihwqk smfgm sI. lfan ivwc mwK mihmfn iswDU dmdmIN dI AuzIk krdy do tolIaF ivwc KVHy lyKkF ivwc sdFm dy nMgy mUMh hwsky PfsI cVHx dI crcf ho rhI sI. aYn Ausy smyN mYN vI phuMc igaf. EdoN hI iewk imMnI khfxI lyKk myry vwl qrs BrIaF ingfhF nfl vyKdf ijvyN myrf bfp miraf huMdf, hmdrdI nfl myrf hwQ Guwtky kihx lwgf, “ jI bVf hI mfVf hoieaf jflmF ny Auhdf mMUh vI nhIN Zikaf.” mYN pihlF hI rsqy ‘c kfr df pMcr hoieaf phIaf bdlx kfrn rwb nUM kosdf af irhf sI qy qrs dI QF hmdrdI dI qlfsL ‘c sI.mYN AuhnUM jvfb idwqf, “ ieh koeI nvIN Gtxf nhIN, iewk sLyr ny biGafV mfiraf hY.iehI kudrq df kfnUMn hY. pihlF sfbx nfl myry hwQ Dvf.”

    drasl ipCly 24 GMitaF qoN iehI mrg dy mrsIey sux sux ik mYN awk igaf sI ik jdoN iksy ny pRYktIklI krnf krfAuxF kuwJ nhIN iPr iewk dujy kol KfhmKfh aPsos df nftk ikANu kIqf jf irhf. sfrf cMzIgVH ipCly do idn qoN sdfm dy swQr qy bYTf sI pr gwlF krn qoN vgYr iewkf duwkf lokf nUM Cwzky nF qf iksy ny inKyDI mqy pf ky Bfrq srkfr rfhIN amrIkI aMbysI nUM Byjy qy nF hI jnqk qor qy iksy iksm df koeI ros pRgt kIqf sI.isrP gwlf nfl hI kVfh bxfieaf jf irhf sI.mYnM lokF df ieMj kMm krn dI QF, tfiem pfs krn leI gwlf krnf cMgf nhIN sI lwg irhf.ajy ipCly smyN hI jdoN hirafxf dI klpnF cfvlf amrIkI rfkt hfdsy ‘c mrI sI; hr QF Ausdf ijkr huMdf vyKky mYN ikhf sI ik jy iehI klpnF Bfrq rihMdI qF iesnUM iksy ny hirafxf rozvyj ‘c zrfievr nhIN sI rwKxF,hux sfrf dysL mgrmuC dy hMJU vhf irhf. myrf mn  “ieh kuJ sfzy simaF ‘c hI hoxF sI, jF bhuq hI Kqrnfk huMdf hY supinaf df mr jfxf”vrgy iKaflF dy dor ‘coN gujr irhf sI. “vfirssLfh bulfE nf mUl mYnUM,sfnMU Blf nfhIN koeI lwgdf nIN”. Aus vkq mYnUM nhIN sI pqf ik myry mUMhoN suBfvk inwklI ieh itwpxI ik “iewk sLyr ny biGafV mfiraf hY.iehI kudrq df kfnUMn hY”, pRDFn buwsL dy grfeIaF dI soc hY. kuJ smyN bfad hI ieh vyKx df sbwb bx igaf.

     amrIkf dI rfjDfnIN vfisLMgtn zI[sI[ ivwc , ivsLv dI swqf dI iewko iewk prqIk iemfrq vfeIt hfAUs qy ‘qIjI dunIaF dy sLfhUkfr’ vrlz bYNk dI iemfrq koloN lMgidaF  mYnMU iewk vfr iPr sdFm Xfd af igaf ik jy awj sovIaq XUnIan kfiem hudF qF ivsLv dy hflq hor hoxy sn. BfvyN gMgf hwzIaF geIaF nF muVdIaF nI,vkq gey nUM iksy nF moiVaf eI.  myrf rUsIaF nfl koeI lYxf dyxf nhIN . pr mfiVaF nUM iksy zfZy vuloN kuwtxo bcfAux leI iewk qkVf  sLrIk df hoxf jrurI huMdf hY.iehI ivroD ivkfs df inXm hY. BfvyN lMzU ijhf bdmfsL hI hovy ijhVf  DfVvI nUM Twlx leI llkfrf mfrky khy, “muMizaf hoeIN qkVf mYN afieaf”. ieMny nfl hI ivsLv dI swqf df qvfjLn bdl jfxf sI. ijvyN 1971 ‘c swqvyN byVy nUM vDdf vyKky rusI smuMdrI jhfjI byVf ihMdmhFsfgr vwl  cwl ipaf sI, “hovo qkVy asIN afey”. pr mYN CyqI hI ies iKafl nUM Bulfky QmilaF vrgIaF amrIkn mymF vwl iDafn moV ilaf. qobf! qobf! ieh qF Dwkf mfrky aOsr JotI nUM suwt dyx. amrIkf dI hr cIj hI vwzI hY; kfrF,sVkf,PlfeIEvr,iemfrqF,jhfj,iKloxyN qy qIvIaF vI.‘rMn vyKxI aYb hY aMinHaF nUM,rwb awKIaF idwqIaF vyKxy nUM.’

    inAUXfrk dIaF asmFn CUMhdIaF iemfrqF nUM ipwCy CwzidaF kONntInYNntl eyarlfienjL dI GrylU AuWzfx dy jhfj ny do cwkr kwtky jdoN mYnUM  zYlfs aYWP zvilAU hvfeI awzy qy Auqfiraf qF pUrnmfsLI df cMd zlHkF mfr irhf sI .mYnMU lYx afey imwqr ny dwisaf ieh pRDFn buwsL dI hom styt hY. nyVy hI buwsL df Pfrm hfAUs hY. iewQy aksr hI Auh afpxy afVIaF pUqn qy blyar vrigaF nUM lY ik vIk aYNz mnfAux afieaf krdf. afpf nUM nyVy qF  iksy ny nhIN jfx dyxf. pr afpF koloN hI lMGFgy. Pyr qF afpF buwsL dy shury pyky donoN vyK ley.myrf mqlb vfeIt hfAus qy Auhdf inwjI Pfrm hfAus  qoN sI.

     tYksfs ivwc afpxI Tihr dOrFn mYN vyiKaf ik ijs qrF asIN pMjfbI mnmohn isMG jF gujrfl dy pRDFn mMwqrI bnx qy Kus huMdy hFL Ausy qrF tYksfs invfsI vI Kud nUNM amrIkf dy pRDFn smJdy hn. myrI idlcspI ierfk qy sdfm bfry buwsL dy grfeIaF dI rfey jfnx dI sI. qIjI dunIaF dy vfsI asIN afpxy ihwqF anusfr iswty kuZx dy afdI hF. pr tYksfs invfsI ieMj nhIN hn socdy. AunHF dy afpxy ihwq hn. sLYkspIar ny ikhf sI ik kuJ vI shI jF glq nhIN huMdf socx df qrIkf hI glq TIk df inrxf krdf hY. ‘vfrssLfh mIaF gMnf jwg sfrf,mjLy vwK nI porIaF porIaF dy.’ ienHF leI buwsL ienHF df dfrf isMG,DrimMdr,jrnl jy jy isMG qy mnmohn isMG hY.

 

      imwwqrF dI mihPl ivwc sfhmxy prdy qy buwsL nUM styj dIaF pOVIaF cVdy vyKky myry nfl bYTy amrIkI ny kUhxI mfrI, “dyKo ikwzf GYNt jwt hY,bfhF cOVIaF krky BlvfnF vFgUM qurdf hY.” pr sfzy dysL ivwc iesy nUM kihxf sI ikvyN hMkfr nfl qurdf hY. plynoN dy lokl aKbfr ivwc bwicaF dy kflm ivwc iewk  svfl puiCaf jf irhf sI ik prDFn buwsL myrf nfiek hY, hF jF nfh. ipwCy ijhy hoeIaF amrIkI kfgrs dIaF coxF ivwc busL dI pfrtI dy hfr jfx qoN Ault tYksfs invfsI bwicaF df Auh nfiek sI. asIN hr roj AuhnUM Klnfiek sfbq krky asl ivwc roNdI XfrF nUM nF lY lY ky BrfvF dy vflI apxI BfrqI rIq hI inBfAuNdy hf. bybwsI, hOikaF qy afhF dI QF jy mwQy dI GUrI ivwc vt jfvy qF bfby nfnk df supnF “ik swBy sFJIvfl sdfien koeI nf idwsy bfhrf jIE]” pUrf ho jfvy. pr DrqI dy donoN pfsIN lok iewko  ijhf nhIN sn soc rhy.sdFm AunHF df Klnfiek qy busL grfeIN sI.

 

       myrI idlcspI vyK myry imwqrF ny tYksfs jMmyN ply gory qy eysLIan amrIknF dI iewk CotI ijhI pfrtI rwK leI. ivsLf kOmFqrI isafsq sI. mYN kih irhf sI ik “ierfk hovy jF koeI hor dysL AuWQoN  dy hukmrFn cunx jF AusnUM brdfsLq krn qy bdlx df hwk isrP AuWQoN dI prjf nUM hoxf  cfhIdf. dujy ivsLv XuwD ipwCoN purbI Xrp ivwc AWQoN dI prjf ‘qy kimAuinst izktytr Qopx dI glqI stflx ny vI kIqI sI. amrIkf nUM ivsLv Qfxydfr bnx df hwk rwb ny nhIN idwqf”. pr pRDFn buwsL dy grfeIN myrI qrF nhIN sn socdy. AunHF bVy krfry jvfb idwqy ik mYN izskvrI qy nYsLnl ijAugrfPI cYWnlF qy kudrq dI judojihd vyKF qF smJ jfvFgf ik amrIkf nUM ieh hwk kudrq ny hI idwqy hn. ikvyN df jvfb iewk bftnI dy ividafrQI ny idwqf ik kroVF virHaF qoN kudrq df kfnUMn hY ik jMgl ivwc qkVf mfVy nMU Kf ik ijAuNdf hY. gfvF mwJF dy huMidaF sLyr Gfh ikAN Kfeygf? “qF kI amrIkf XfxI iesdf pRDFn sLyr hY”,myry ies svfl dy jvfb ivwc keI jxy boly “hor kI.auj df qfrIKI swc qF iehI hY. qy sLyr nUM sLyr vfly sfry kMm krny hI pYxgy vrnF AuhnUM iksy sLyr nhIN kihxf”. ‘pr jy mfVy iekwTy ho ik pY jfx qF sLyr vI dOV jFdf hY,ieh  vI qF kudrq df inXm hY,BYNisaF qy lwkV bwiGaF dy JuMz awgy sLyr nUM dOVidaF izskvrI cYnl qy swB ny vyiKaf’, myrf mn kih irhf sI, “vfrs sLfh ies KLvfb srfie AuWqy ,keI vfjVy gey vjfie mIaF.”

bihs lMmIN hMudI vyKky myry imwqr ny gwl nUM smytidaf ikhf, “Brf jI quhfnUM dwsf qusIN aYvyN vwzI bihs ivwc AulJ ik surmeI sLfm Krfb kr rhy ho,iswDI ijhI gwl hy ik jy ipMz dy cODrI dy Gr awgoN koeI nvF jvfn AuWiTaf grIb muMzf Piqh bulfAux dI QF muwCF nUM vwt dy ik lMGy qf ikMny ku idn bcygf. mF Xfvy afpxy mulk ‘c inwq idhfVI ieho kuwJ nhIN huMdf? afpF nf qF dFnvIr krn hF nF hI sfrI dunIaF ‘coN julm imtfAux afieaf koeI pYgMbr hF. lvo apxf glfs myry kol kro”. mYN ikhf, gwl ‘c quhfzI vjnN hY ik dunIaF dI buinafd qkVy mfVy dI jMg qy hY. pr mynUM pqf nhIN ikAN iksy lMzU ijhy bdmfsL dI loV mihsUUs ho rhI hY , ijhVf  zfZy nUM Twlx leI llkfrf mfrky khy, “muMizaf hoeIN qkVf mYN afieaf”. BfvyN rUs,Bfrq qy cIn vrgy  mulk hI rl ik Klo jfx. hHux qF zyZ sO mulkF dI ies DrqI qy glIaF ho jfx suMnIaF ivwc imrjf Xfr iPry vflI gwl hoeI peI af.ieMnHF dIaF qF 6-6 PuwtIaF lMmIaF,QmilaF vrgIaF mymf dI muskrfht ‘coN vI BulyKf pYNdf ijvyN itwcr kr rhIaf hox ,“ikvyN af bwcU?” iewk llkfryy nfl hI ivsLv dI swqf df qvfjLn bdl jfxf hY.                                                                                          

 

                                     B. S. Dhillon

                                             Advocate

                                Chandigarh-160047 ( INDIA)

                                       Mobile:  India  9988091463,

                                             Canada  604 594 6840

                               e-mail:    dhillonak@yahoo.com                

        WebSite : http://www.geocities.com/dhillonak/mypage.html

 


 aBI qo mYN jvfn hUM

   bI[aYs[ iZwloN

             

          isafixaF df kihxf hY ik mrd dI aFmdnI nhIN puwCIdI qy kdI vI aOrq dI Aumr nhIN puwiCaf krdy ikAuNik ik donoN hI JUT bolxgy. pr pfTk imwqr myrI Aumr puwCx lwg pey qy mYnUM swc bolxf ipaf. ds ku sfl purfxI gul hY.mYN cMzIgVH lyKk sBf dI cox leI pRDFngI leI lV irhf sI. solF sYktr, klf Bvn dy gyt qy KVHf mYN af rhy mYNbrF nUM vot leI kih irhf sI. lyKk imwqr myrf kfrz lY ky vot pfAux df vfadf krdy lMGdy gey. acfnk iewk bjurg lyKk ny myrf kfrz PVHidaF ikhf, “ Eh! XU afr imstr iZwloN? qMU qF Xfr jvfn afdmIN hYN. mYN qyry lyKF qoN qYnUM sfzy vrgf koeI buwZf afdmIN smJdf sI. mYN XUinsvristI dy izksLnrI ivBfg ‘c pRoPYsr hF qy qyry lyK pVHdf rihMdf hF. qyrI vot pwkI.” EdoL qwk myry lyKF nfl myrI Poto nhIN sI CpI.ieh myrI lyKxI dI pihlI vot sI.

       EdoN myry leI ieh sDfrx itwpxI sI. pr ipwCoN qF ieh afm Dfrnf hI bx geI. jo mYnMU nhIN jfxdy sn AunHF swB leI mYN swqrF qoN AuWpr koeI buwZf afdmI sI jo afpxIaF ilKqF ivwc  mulo mwlI dIaF mwqF idMdf  af irhf sI. klf Bvn ivwc iewk sfihqk mIitSg ivwc mYN ajy kursI qy bYTf hI sI ik ivdafrQIaF vrgy idwsdy alock zf[ srbjIq isMG ny myrf nFm lY ik ‘hYlo’ khI. AusdI nfl dI kursI qy bYTy srdfr jI mYnUM vyKky kuwJ cONky qy srbjIq isMG qoN puWCky myry vwl hwQ vDfAuNidaF boly, “mYN pRoPYsr kulvMq isMG gOrimMt kflj ‘coN irtfier hoieaf hF. bVI KusLI hoeI quhfnUM iml ky.mYN qy myrI pqnI quhfzf hr lyK pVHky afps ivwc ivcfrdy vI hF.asIN qF quhfnUM sMgrUr vflyy swqr ku sfl dy bjurg iZwloN smJdy sI. Xfr qUM qF swuK nfl jvfn afdmIN hYN.” mYN pRoPYsr sfihb df DMnvfd kridaF,AunHF dovF nUM puiCaf, “ bfkI dIaF gwlF Cwzo! mYNnUM ieh aWj jrUr dwso ik mYNnUM qusIN lok buwZf ikvyN smJx lwg pey?” AunHF dwisaf ik myry lyKF qoN aijhf pRBfv pYNdf hY.hr smyN ‘ieh kfnUMn glq hY’ qy ‘ieh ieMj hoxf cfhIdf’ hY, ‘smfj suDfr hoxy cfhIdy ny’ vrgy vfk qYnUM mwqF idMdf koeI bjurg sfbq krdy ny.ilKq df gMBIr jF hlkI PulkI hoxf,lyKk dy smfjk mhOl qy inrBr krdf. jy ilKq ivwc sdfcfr qy nYiqkqf df sbk imly qF bjurgI df BulyKf sMBv hY ikAuNik jvfnI jjLby qy vyg dI hI bfq pfAuLdI hY. Aus ipwCoN mYN luwcIaF gwlF dy isrlyK hyT pMjfbI itRibAUn ivwc jLfbqf POjdfrI dI dPf 109 bfry lyK iliKaf. jo ipwCoN keI pricaF ivwc Cipaf. ieMglYNz qoN Cpdy iswK tfeImj vfly myry imWqrF ny vI myrI Poto hyT myry bfry afpxI sMpfdkI itwpxI ilKky qy nfl juVvIN  ibpfsf vfsU qy jOhn iebrfhINm dI sYksI poj vflI qsvIr lfky Cfipaf. ipwCoN iswK tfeImj dI kfpI vyKky mYNnUM bwcy kihx lwgy ik, “pfpf jy ies qrHF dIaF qsvIrF quhfzy  lyKF ivckfr Cpx lwgIaF qF asIN klfs ‘c iksy nUM mUMh idKfAux jogy nhIN rihxy”. pr lyK df qurMq iswtf inwkilaf, “bfeI jI afdfb! mYN mflvf kflj rfmpurfPUl ‘c kfmrs df pRoPYsr hF. myrf ipMz qpy kol  hY .quhfzf purfxf pfTk hF. kwlH vflf lyK mYN Poto kfpIaF krfky sfry stfP ivwc vMizaf sI [[[[[.” blvMq gfrgI ikhf krdf sI ik mYN afpxf lyKk iemyj qoVdf rihMdf hF. mYN vI afpxf buiZaF vflf iemyj tuwtx qy KusL hoieaf. sLfh muhMmdf sdf nf rUp dunIaF,sdf rihx nf kflVy kys mIaF.awj kwlH muMzy kuVIaF aksr hI afpxy qoN vwzI Aumr dy ivakqIaF nUM aMkl aMtI kih idMdy hn. pr jdoN koeI KUbsUrq aOrq vI aMkl kih jfvy qF pqf nhIN ikAuN hlkf ijhf Jtkf lwgdf. aijhI iewk mfstrnI dy qlfk dy kys ivwc mYN vkIl sI.Auh mYnMU Pon krdI puwCdI ik aMkl ikhVI qfrIK peI hY. kfPI dyr qF mYN socdf irhf ik pVHI ilKI hY hOlI hOlI smJ jfvygI. pr jdoN Auh nf hI htI qF iewk idn idn afpxy dPqr bYTy nUM vI mYnUM aMkl kih geI qF mYQoN irhf nhIN igaf. mYN puwiCaf mYzm quhfzI Aumr ikMnI hY? Auhdy JUT bolx qoN pihlF hI mYN mOkf sMBflidaF ikhf ik KYr Cwwzo,pr mYnUM ieh dwso ik mYN quhfnUM aMkl lwgdf hF?ajy qf myry bfby nhIN mry.ANj vfrssLfh vsfh kI ijMdgI df sfzI Aumr hY nksL pqfisaF qy.

              pr ajy pMdrF idn hI hoey sn ik,mobfiel dI GMtI vwjI,“ sr slFm kbUl kro! quhfzf ajIj arj kr irhF ….” agFh qurn qoN pihlF iewk vfikaf Xfd af igaf. sUbydfr mwKx ishMu qy kYlf buVHf swQ ‘c bYTy gwlF kr rhy sn qF kol hI nHfmF amlI af ky bYT igaf. amlI nUM AuWcf suxdf sI. sUbydfr kYly buVHy nUM aKbfr dI koeI Kbr suxf irhf sI ik ‘iewk kflj pVHdI kuVI ny sfrf twbr mfrky GroN inwklky afpxy afsLk nfl mrjI df ivafh krvf ilaf sI.’ amlI nUM isrP kuVI,kflj, inwklxf qy ivafh sLbd hI suxy sn. agFh Auhny sUbydfr dy icMqq ichry qoN aMdfjf lfky sfrI gwl ‘smJ’ leI. iqMn cfr idnF ivwc sfry ipMz ivwc Gusr musr ho geI ik sUbydfr dI sLihr kflj pVHdI kuVI inwkl geI. sUbydfr nUM jo vI imldf Aus vwl qrs qy hmdrdI dy Bfv nfl qwkdf, Piqh bulf ik lMG jFdf.afKr POjI nUM vI iBxk pY geI. mwKx ishMu ny do cfr njdIkIaF nUM dwisaf vI pr Auh iekwly-iekwly iks iks nUUM spwsLtIkrn idMdf. bfhroN vyKx nUM siqwQI sLFq pr aMdroN qnfapUrn hoeI vyKky sUbydfr swQ ivwc jfky hwQ bMnHky kihMdf, “Brfvo Auh BfvyN iksy dI gwl sI. hux qF kuVI myrI hI inwkl geI. qusIN myrf KihVHf Cwzo.”  mYnUM aksr bjurg smJx qy mYN iks iks nUM afpxI jnm pwqrI ivKfAuNdf.

     keI vfrI asIN koeI rcnF pVHidaF Ausdy lyKk bfry jfnx leI Auqsk ho jFdy hF qy iPr iewk pwkI DFrnF bx jFdI hY.lyKk pfTk dI gUhVI sFJ pY jFdI hY. cMzIgVH XUinvristI ivwc ivsLv pMjfbI kFnPrMs qy ipRMsIpl isLMdrpfl ny biTMzy qoN afey pRoPysr jsbIr isMG nfl myrI jfx pihcfx krfANidaF ikhf ik ipWCoN ieh vI biTMzy vfly bfeI jI ny.jsbIr isMG jI kihx lwgy ik asIN qF qyry pfTk hF.pihlF-pihlF kflj dy stfP rUMMm ivwc asIN quhfzy lyKF qoN aMdfjy lgfieaf krdy sI ik ieh afdmIN hY qF iesy ielfkyy df pr ieh kwuJ vwzI Aumr dy bjurg lwgdy ny, kOx hoey? ipwCoN qF asIN quhfzI pYV kwZ leI sI. mYN Buwb mfrn dI QF AunHF nUM jwPI pf leI. 

     awj vflf lyK ilKx dI mYN ajy GOl kr jfxI sI. jy myry purfxy dosq ny vI mYnUM Puwl nf mfiraf huMdf. huisLafrpur qoN myrf imwqr lyKk  aKbfr ivwc kfnUMn bfry  kflm ilKdf hY. aksr AuhnUM muMzy kuVIaF corI dy ivafh bMDnF ivwc bwJx leI slfhF puwCdy rihMdy hn. ipCly hPqy Pon qy aijhy hI msly qy myrI rfey lYNidaF Auhny svfl kIqf ik kI qYNnUM vI nOjvFn kuVIaF muMzy Kq ilKdy jF Pon krdy ny?mYN AuhnUM dwisaf ik nhIN, qy nf hI myry kol jvfb dyx df  smF huMdf. Auh mYnUM kfrn smJfAuNidaF kihMdf, “Xfr qyry lyK vwzy bMidaF dy pVHx vfly huMdy ny. muMzy kuVIaF socdy hoxgy ik ieh koeI zfktr iksm df KusLk ijhf buwZf hoxf. kfnUMnI slfh dyx dI QF ikqy sfnUM poqy poqIaF dI qrHF ieh nf smJfAux lwg jfvy ik, bIbf corI dy puwq gwBrU nhIN hoieaf krdy, cVHdI Aumr df ipafr kFm dI sUKm iksm qoN vwD kuwJ nhIN huMdf, mF ipAu quhfzy sLuBicMqk huMdy hn vgYrf-vgYrf[[[.”

     jy mYN iesy ivsLy qy afeIaF sfrIaF icwTIaF,eI-mylF,PonF qy mobfielF df ijkr krF qF iehnUM svY pRsMsf vI smiJaf jf skdf.isrP do GtnfvF df ijkr krFgf. pMjfbI dIaF keI vYWbsfeItF qoN myrf pqf pVHky ivdysLF qoN pfTkF qoN bxy imwqr Pon krdy rihMdy hn. aijhy hI s: gurdyv isMG astrylIaf qoN myry nfl GMtf GMtf Br mOsm,romFs qy cutkly vgYrf bfry gwlF krdy rihMdy hn.ipWClI vfrI AunHF dwisaf sI ik AunHF dI dsvIN ‘cN pVHdI bytI klfs ‘coN sYikMz afeI hY. Auh ipwCoN hirafxy  dy qy AunHF dI pqnI  gurdfspur qoN hY.donoN pqI pqnI  iewk Pfst PUz dukFn vlfAuNdy hn.AunHF dy dwsx anusfr Auh Aumr ivwc mYQoN do sfl vwzy hn.ipCly idnIN AunHF myry hor lyK pVHx dI iewCf dwsI qF mYN AusnUM keI pricaF dy pqy dy idwqy ijwQy myry lyK Cpy sn.jy mYnUM pqf huMdf ik ieMj mYN iewk jvfn dosq gvf lvFgf qF mYN kdI nhIN sI dwsxf.isafsI qy kfnUMn ijhy KusLk ivsLy pVHidaF hI myry bfry Ausdf njrIaf bdl igaf. jy Auh mYnUM qUM dI QF qusIN kihx hI lwigaf huMdf qF vI koeI gwl nhIN sI. pr vwzy bfeI ny qF gwl isry hI lf idwqI. mYN svyr dI cfh pI irhf sI. Pon dI GStI vwjI, “ sr! mYN gurdyv isMG astrylIaf qoN bol irhF. quhfzI ‘nUMh’ huxy huxy jOb qy geI af mYN quhfzy nfl iewk jrUrI msly[[[[.” plF ivwc hI idAur qoN shurf bnx dy hfdsy ipwCoN Auhny hor jo ikhf mYnUM Xfd nhIN . cfh dI Guwt myrIaF nfsF ivwcoN inwkl geI.

 

 


  bI[aYs[iZwloN,aYzvokyt[                                               146,aYzvokyts sosfietI,

                     sYktr 49-ey[cMzIgVH-160047

                     Mobile:  9988091463,

                    Phone : 0172-4642146

                                                    e-mail: dhillonak@yahoo.com            

        WebSite : http://www.geocities.com/dhillonak/mypage.html


 

                                                    iewQy zfky pYx dupihr nUM [[[[[[[[[[

                                                                        bI[aYws[ iZwloN aYzvokyt

 

     nvyN nvyN mdrwsy gey duwly ny kfjLI nUM puwiCaf mOlvI jI, “Blf dwisAu KF msLhUr ikvyN hoeIdf?” kfjLI kihMdf, “BfeI keI cMgy kMm krky msLhUr huMdy ny qy keI mfVy krky.” “pr CyqI kOx huMdf?”, duwly kol AuzIkx df vkq nhIN sI. ho rhI mr DfV nUM Xfd kridaF kfjI ny dwisaf, “mfVy kMmF vfly CyqI cmkdy af”. duwly ny pYNdI swty kfjIL nUM cuwk ky PrsL qy icwqVF Bfr suwitaf , pr agly idn qwk sfrI ipMzI ivwc duwlf duwlf ho geI sI. ikqfb ilKx vfly lyKk nMU keI sfl sO sO pfpV vylx ipwCoN cfr afdmIN jfnx lwgdy ny pr koeI vwzf Gplf krn vflf rfqo rfq dysL Br ‘c crcq ho jFdf. keI mhFpursL qF cUMZI vwZky hI dhfky Br leI aKbfrF dI pihlI surKI bxy rihMdy hn.

    ipCly idnIN iksy kMm dy islsly ‘c ipMzoN afey PoNn qy purfxy skUlIey ny ikhf ik Auh aKbfrF ivwc Cpdy myry lyK pVHky ies krky KusL huMdf hY ik Auhdy ipSz df nFm msLhUr huMdf hY. mYnMU ieh pwK qF Xfd hI nhIN sI. afpxf ipMz df nFm hr iksy leI mfx vflI gwl hY. aWDI  sdI ipCoN vI srhwd lMGky dovF pMjfbF dy lokIN afpxyu GrF dI iewt jF imwtI lY ik afAuNdy hn. pMdrF Gr bdl cuwky qy pRvfsI hogey nwby sfl dy buwZy dy  vI supixaF ivwc nksLF bcpx dy Gr df hI bxdf hY. DriMMmdr ipCly sfl hI afpxf ipMz dyKx afieaf sI. rfsLtrpqI qy pRDFn mMqrI vI afpxf afKrI sskfr afpxy jwdI ipMz ‘c krn dI KfihsL kiraf krdy hn.

   ipCly mhIny myrf ipMz vI sfry pMjfb ivwc crcf ivwc hoieaf sI.  isKr dupihry myry ipMz kotPwqy dy bYNk ‘c zfkf ipaf hY. svyr df aKbfr cuwkky cMzIgVH jMmI plI qy pVHdI  myrI bytI KusL huMdI bolI, “ dyKo afpxy ipMz kot Pwqy dI pihly sPy qy ikwzI vwzI Kbr,afh qF kmflF hI ho geIaF.” Auh qsvIr qy ANgl rwKky Aus vwloN hU b hU pihcfixaf bYNk df borz pVH ik suxf rhI sI. bwcy nUM hwsidaF vyK mF dy vI hwsx qoN Ault mY roxhfkf ho igaf.Kbr pVH ik mY bytI nUM dwisaf ik ieh mfVI GtxF krky hoeI crcf hY . ies leI msLhUrI CyqI ho geI jo nhIN sI hoxI cfhIdI. pr mYnUM do gwlF dI qswlI hY ik myry ipMz dI bdnfmIN nhIN hoeI. bYNk dy gfrz ny lutyiraF nUM mMgx qy bMdUk nhIN idwqI blik nf dyx dI koisLsL vI kIqI. irvflvr isr qy rwKx ipwCoN hI Ausny bMdUk idwqI. hiQafrF dI afpxI iewk mirafdf huuMdI hY.ieh mrn ipwCoN jF afqm smrwpx ipwCoN hI dusLmx dy hwQ lwgdy hn. morcy ivwc jo POjI dusLmx nUM hiQafr dyky vfps muV afvy qF Aus nUM golI mfr idwqI jFdI hY. pr awqvfd dy dOr ivwc lokI DmkI pwqr imlx qy hI lfiesMsI aslf “ Byt” krn lwg pey sn. dUjI qswlI vflI gwl ieh hoeI ik lutyry myry ipMz dy nhIN sn. vrnF “msLhUrI” nfloN bdnFmI vwD hoxI sI. hor vI cMgf hovygf jy ieh gvFZI ipMzF dy vI nF hox. ajy pMjfbIaF nUM luwtF KohF vflf aWqvfd df dOr hI nhIN Buwilaf.

      awj dy pMjfb dIaF anykF smwisafvF duhrfAux dI iewQy loV nhIN. hr roj hI pfxI irVikaf jf irhf hY. jo kuWJ kIqf jf irhf hY jF soicaf jf irhf Aus nfl mslf hwl nhIN ho skdf. ieh zfky vfly ‘BfeIaF’ dI Aumr cflI pMqflI sfl sI. ienHF lutyiraF nfl nijwTxf kfnUMn df kMm hY. pr ies leI ies GtxF nUM mihj byrojgfrI,ivdysLI sfijsL jF coxI gVbV dy kfrnF nfl joVky nhIN dyiKaf jf skdf. aKOqI hry ienklfb qoN bfad vgYr koeI imhnq kIiqaF amIr hox qy msLhUr hox dI pMjfbIaF dI ruwcI vDI hY. ieuk vwKrI jIvn jfc qy hjfrF sflF dy DfVvIaF qoN LleI vwZx tuwkx vflI mfniskqf hY. iehI krn sI ik jdoN vI mOkf bxy aijhf ansr isr cuwk lYNdf hY. ieh hrf ienklfb nroey pMjfbI ivrsy df hI Gfx kr igaf. kdI inmfxI idwsx leI afpxy ivafh vyly purfxy kwpVy pihnx vflI ivaFdV kuVI hux anMdF ipwCoN jIjy  qy idAur dIaF bfhF ivwc bFh pf ky nwcdI hY.iqMn muwK smwisafvF byrojgfrI,nsLy qy ivhlVpuxF dy kfrn qy ielfj XQfrQk phuMc dI mMg krdy hn. jo ik ijMmyvfr iDrF ilKx qoN zrdIaF hn ikAuNik ieh AunHF dy inwjI ihwqF dy ivruWD jFdIaF hn.

   byrojgfr kOx hY? jo svY rojgfr ivwc lwgxf nhIN cfhuMdf. ikANik awsI PI sdI srkfrI nOkrIaF df mqlb hY pYNnsLn. piVHaf iliKaf qbkf isrP srkfrI nOkrI hI nhIN cfhuMdf blik pwkI nOkrI XfnI Aumr Br dI grMtI cfhuMdf hY ijQy koeI puwCx vflf nF hovy. ies hflq nUM vot bYNk dI rfjnIqI ny ivgfiVaf hY. dUjf kfrn hY srkfrI nOkrIaF qy svY rojgfr( kuwJ ku pysLyvr lokF nUM Cwz ky) dI aFmdn qy shUlqF ivwc jmINn asmFn df pfVf hoxf. ies pfVy nMU imtfAux dI loV hY, byrojgfrI dI awDoN bhuqI smwisaf hwl ho jfvygI. svY rojgfr ivwc lwgy lokF nUM srkfrI shUlqF dy brfbr krn dI loV hY. ijnHF kol Auwkf hI koeI kMm nhIN AunHF nUM cMgI rotI kwpVf jogrf gujfrf Bwqf dyx dI loV hY. ivksq mulkF ny aijhI ivvwsQf kr rwKI hY. iesy kfrn AunHF nUM iksy smfjvfd dI loV nhIN.ieh gwl vwKrI hY ik AuWQy sO dI idhfVI lYx vflf vI cflI rupYY tYks idMdf hY jo byrojgfr sfQIaF df Bwqf bxdf hY. ies tYks dy bdly srkfrF lokF nUM muPq ishq shUlqF qy smfijk surwiKaf idMdIaF hn.pr sfzy lwK rupY sLihrI jfiedfq df ikrfieaf lYx vflf qy qIh hjfr qnKfh lYx vflf jF lwK  rupY mhIny dI TwgI TorI krn vflf isafsqdFn, pysLyvr qy Tykydfr vI cuafnIN tYks dyx leI iqafr nhIN.vot bYNk dI rfjnIqI ny lokF nMU muPqKory bxf idwqf hY. nf hI srkfr dI ishq shUlqF qy smfijk surwiKaf ivwc idlcspI hY.

      nsLy CuzfAux leI kIqy jf rhy Xqn vI afrjI hn. pMjfb dy ipMzF ivwc vI hIroen qy smYk dy nCyVI hn. ieh donoN nsLy iksy gvFZI sUby ivwc nhIN AuwGdy. ieh do iqMn bfrzr twp ik afANdy hn. bfrzr qoN qF afpxI mrjI nfl icVI Auwzky nhIN lMG skdI. dUjf nsLf BuwkI qF afAuNdIaF coxF ‘c borIaF ‘c ivwkdI dyKogy. rhI gwl sLrfb dI. ieh qF pMjfb srkfr dI aFmdn df muWK sfDn hY. iksy iksm df tYks koeI dyx nUM iqafr nhIN,hr shUlq lok muPq cfhuMdy hn.srkfrF ny lokF nUM