www.khabarnama.com  {Punjabi Newspaper Khabarnama Toronto} email: editor@khabarnama.com 

***** afpxI mF bolI 'pMjfbI' ilKx, pVHn aqy bolx ivwc iJjk mihsUs nf kro sgoN mfx aqy PKr nfl afpxy bwicaF nUM vI isKfE!!****


 

 

pRmfxUM sMDI dI hkIkq

-krm brst

            anykF cwkFQwlf ivcoN dI lMGdy hoey, afKLr ivc Bfrq amrIkf pRmfxUM sMDI dy KrVy nUM amrIkI rfsLtrpqI jfrj busL ny pRvfngI dy idwqI hY. BfrqI sMsd, 35 mYNbrI kOmFqrI pRmfxUM AUrjf eyjMsI, 45 mYNbrI pRmfxUM splfier grwup aqy amrIkI kFgrs dy dovyN sdnF ivc hoeI iGc iGc mgroN ies nUM pihlF hI mnjLUrI iml cwukI hY. ivsLv bYNk aqy kOmFqrI mudrf kosL dy syvk rhy Bfrq dy pRDfn mMqrI zf[ mnmohn isMG nUM ies sMDI nUM pUr cVHfAux leI zMzfEq dIaF anykF mudrfvF ivcNo lMGxf ipaf hY. sLfied ieh ieiqhfs df aijhf mOkfmyl hY, jdoN amrIkf ny pRmfxUM sMDI ivc afey hryk moV `qy BfrqI hfkmF dI ‘‘afjLfdI’’ aqy ‘‘kulaKiqafrI’ dy hryk dfavy nUM byprd krn leI vI mOkf nhIN KMuJx idwqf.

            sMXukq rfsLtr sMG, kOmFqrI pRmfxUM AUrjf eyjMsI aqy pRmfxUM splfier gruwp ikvyN amrIkf dy iesLfiraF `qy nwcx lwgdy hn, ierfk AusdI iek bwjr imsfl hY. pRmfxMU apsfr sMDI `qy dsqKLq krn qoN bfad vI ierfn nUM afpxf gYr POjI pRogrfm jfrI rwKx qoN Dwky nfl vrijaf jf irhf hY. ivroDfBfs ieh hY ik kOmFqrI pRmfxMU AUrjf eyjMsI ivwc Bfrq ies mwudy `qy ierfn dy ivruwD do cfr vot pf cwuikaf hY. iesy qrHF jdoN ksUqf vkq afieaf qF Bfrq amrIkf sMDI iksy kfnUMnI dsqfvyjLF dI muQfj nhIN rhygI.

            123 smJOqy dy nfl hI hYnrI hfeIz aYkt, sMDI nUM pRvfngI dyx qoN pihlF iek kfnUMnsfjL hfvrz brmn vloN suJfeIaF KLqrnfk soDF nfl amrIkI hfkmF ny drsf idwqf sI, ik Auh Bfrq nUM aYYvyN hI pRmfxUM qknIk jF XUrynIam dyx vfly nhIN hn. sMDI nUM mnjLUrI dyx smyN amrIkI rfsLtrpqI vloN idwqy nIqIgq ibafn ivc duhrfieaf igaf hY ik 123 sMDI amrIkf dy pRmfxUM ibjlI kfnUMn 1954 aqy hYnrI hfeIz aYkt dIaF DfrfvF dy aDIn rhygI.’’ spsLt hY ik Bfrq nUM pRmfxUM Dmfkf krn, pRmfxUM bflx nUM soDx nfjLk vkqF leI iesdf BMzfr krn,  pRmfxUM rfKL nUM muV soDx, pRmfxUM qknIk nUM drfmd krn afid df koeI hwk nhIN hovygf. ieh sfrIaF sLrqF zf[ mnmohn isMG vloN BfrqI sMsd aqy anykF mMcF qoN idwqy gey ibafnF aqy BroisaF df inKyD krdIaF hn.

            pRmfxUM sMDI dy KrVy ivc ilKqI qOr `qy kuJ vI aijhf nhIN hY, ijs nfl sfzy dysL `qy huxy hI koeI bhuq vwzI ibpqf pYx vflI hovy. asl ivc qyjLI nfl bdl rhy sMsfr pRbMD ivc amrIkf df aKOqI iek DruvI sMsfr pRbMD burI qrHF iKMz irhf hY. rUs qy cIn dI agvfeI ivc sLMGfeI sihXog sMgTn’, ‘irk’ aqy ‘birk’ ijhy KyqrI rxnIqk guwt AuBr rhy hn. ierfn, sIrIaf, AuqrI korIaf aqy ikAUbf vrgIaF ‘bdI dIaF DurIaF’ nUM Jukfieaf nhIN jf sikaf. ierfk qy aPLgfinsqfn amrIkf dy gl dI hwzI bxy pey hn. iehnF hflfq ivc amrIkf nUM dwKxI eysLIaf ivc Bfrq vrgf ‘dosq’ cfhIdf hY. ieh iek nvIN qrHF dI afAUtsorisMg Bfv Tyky qy amrIkf leI POjI kfrvfeIaF krnf hovygf.

            amrIkI sfmrfj hyTly DVy dy ivkisq dysLF ny Bfrq nUM XUrynIam dI splfeI `qy sKLq pfbMdIaF lgf rwKIaF sn. Pyr vI Bfrq ny sfmrfjI gwut dy do dysLF PrFs aqy rUs dI mdd nfl ikvyN nf ikvyN afpxf pRfmxUM poRgrfm hI jfrI nhIN rwiKaf sgoN ieh QorIam dI vrqoN nfl pRmfxUM ibjlI dy ivkfs dy qIjy pVfa vwl vwD irhf hY. jykr ieh pVfa mukMml ho jFdf hY qF ieh KLud qF afpxI loV jogIaF pRmfxUM BwTIaF bxf lvygf, sgoN Gwt ivksq mulkF nUM brfmd krn dy smrwQ vI bx skdf hY ies leI POjI loVF dy nfl hI hux Bfrq nUM pRmfxUM BwTI dy qIjy rfh vwl vDx qoN rokx dI nIqI vI kMm kr rhI hY.

            ies vyly aflmI pRmfxUM snaq afKrI sfh lY rhI hY. amrIkf ivc 1978 qoN bfad iek vI nvF pRmfxUM plFt nhIN lwg sikaf. pRmfxUM BwTIaF bxfAux vflIaF do vwzIaF kMpnIaF jnrl ielYktirk (amrIkf) aqy afryvf (PrFs) nUM slfnf isrPL do BwTIaF dy afrzr iml rhy hn. jykr jfpfn dI qoisLbf nUM vI sLfml kr ilaf jfvy qF pRmfxUM snaq sfl ivc isrPL iqMn BwTIaF bxf rhI hY. amrIkf ivc afKrI plFt KVf krn ivc 23 sfl lwgy hn. XUrpI XUnIan ivc nvyN plFt lwgxy iblkuwl bMd ho gey hn. Aultf jrmnI aqy ietlI ny 2020 qwk sfry pRmfxUM plFt bMd krn df PYslf kr ilaf hY. bYljIam, hflYNz, spyn aqy svIzn hOlI hOlI afpxy plFt bMd rhy hn. afstRylIaf vrgy mulk ivc iek vI pRmfxUM plFt nhIN hY jdik Aus kol kul dunIaF ivc cldIaF 439 pRmfxUM BwTIaF ivcoN 104 iewkly amrIkf ivc hn pr ieh AuQoN dIaF ibjlI loVF df isrPL 20 PIsdI muhweIaf krvfAuNdIaF hY. ies snaq nUM 100 arb zflr dI slfnf sbiszI vI imldI hY. jy amrIkf df ieh hfl hY qF aMdfjLf lgfieaf jf skdf hY ik sfzy vrgy grIb mulkF df kI hfl hovygf?

            ikhf jf skdf hY, ik Bfrq dI DrqI hyTly bflx dy BMzfr (kolf, qyl aqy gYs) Kqm hox vfly hn. jykr pRmfxUM AUrjf sLurU nf kIqI geI qF iksy idn asIN aMDkfr ivc zuwb jfvFgy. ieh swc hY ik DrqI hyTly bflx dI iek sImf huMdI hY pr ieh vI scfeI hY ik sfzy BU-grB ivigafnI agly 30 sflF df aMdfjLf lgf ky hI cwldy hn. Bfrq dy DrqI hyTly sroqF df pUrf aMdfjLf qF ajy lgfieaf hI nhIN igaf. dUjI gwl, dunIaF ivc XUrynIam dI mfqrf qF koiely, qyl aqy gYs nfloN vI Gwt hY. jy mOjUdf pRmfxUM plFt hI cwldy rihx qF ieh agly 70 sflF ivc Kqm ho jfvygf. jykr pRmfxUM snaq dy Zhy cVH ky iehnF BwTIaF dI igxqI duwgxI kr idwqI jfvy qF ieh XUrynIam 35 sflF ivc muwk jfvygf. svfl ieh nhIN ik ikhVI cIjL pihlF Kqm huMdI hY. svfl ieh hY ik vsqF dy cMgy aqy mfVy pwKF dI qulnf krn vyyly AuhnF nUM ivsLysL sMdrB ivc hI dyKxf cfhIdf hY.

            pRmfxUM AUrjf ikvyN vI sfP suQrI aqy surwiKaq nhIN hY. hIrosLImf aqy nfgfsfkI dy pRmfxUM DmfikaF df asr 63 sflF bfad vI brkrfr hY. rUs aMdr 1986 ivc cyrnoibl aqy 1979 ivc amrIkf dy iqMn mIlI tfpU ivc hoeI pRmfxMU lIkyj dy asr isrP sbMDq ielfikaF qwk hI nhIN, sgoN nfl dy sUibaF, dysLF ivc vI qbfhI mcfAuNdy af rhy hn. Bfrq dy pRmfxUM plftF ivc lIkyjL dIaF drjnF imsflF sfhmxy af cuwkIaF hn pr pRmfxUM pRogrfm nUM pUrI qrHF gupq rwKx krky ieh afm lokF qwk nhIN phuMcdIaF. dysL dy hfkm 2020 qwk 20000 mYgfvt pRmfxUM ibjlI pYdf krn dI gwl kr rhy hn pr ieh nhIN dws rhy ik ies AuWpr afAux vflf 800 arb zflr (krIb 36,80,000 kroV rupey) ikQoN afAuxgy? ieh rkm Bfrq dI iek sfl dI kul GrylU pYdfvfr dy nyVy jf phuMcdI hY. Auh ieh vI nhIN dws rhy ik pRmfxUM ibjlI Qrml ibjlI nfloN iqMn guxf mihMgI vI pvygI aqy mnuwKI ishq pKoN qbfhkuMn vI hovygI.

            sfzy dysL ivc pRmfxUM ipCly 60 sflF qoN cwl irhf hY. ajy qwk asIN isrPL kuwl ibjlI 2[9 PIsdI hI pRmfxUM plFtF qoN lY rhy hF jdoN ik gYr rvfieqI AUrjf (pOx, sUrj aqy kUVy krkt) ivcoN 7 PIsdI ibjlI iml rhI hY. sfzy dysL ivc iewklI pOx ibjlI dI hI 20000 qoN 45000 mYgfvt dI sMBfvnf peI hY. iewkly qfimlnfzU ivc hI awj dI qrIk ivc 1350 mYgfvt dI smrwQf hY aqy cflU sfl ivc 450 mYgfvt pRmfxUM ibjlI dy awD ivc jf phuMcI hY. jykr pUry dysL dI pOx aqy sUrjI AUrjf dIaF sMBfvnfvF Prol leIaF jfx, qF sfzy dysL nUM bdysLF `qy inrBr krn dI loV vI nhIN pvygI. amrIkf aqy XUrpI dysL ies iksm dI ibjlI Aupr tyk rwKky cwl rhy hn aqy ies nUM BivwKI AUrjf vjoN ivksq kr rhy hn.

            gwl ieh nhIN ik Bfrq nUM gYr PLOjI pRmfxUM AUrjf leI jqn nhIN krny cfhIdy. sgoN mslf qF ieh hY ik sfzy dysL nUM bdysLI hfkmF df byqnKfhIaf syvk bxn dI QF afqm inrBr bxn dI koisLsL krnI cfhIdI hY. sfmrfjI aqy lutyrIaF bdysLI kMpnIaF dy shfry Bfrq dy gYr PLOjI AUrjf pRogrfm nUM kdy vI ivksq nhIN kIqf jf skdf. ipCly 60 sflF ivc Bfrq ieh sfry qOr qrIky afpxf cuwikaf hY. bdysLI kMpnIaF dy sbMD ivc aYnrfn dI imsfl hmysLf Xfd rwKxI cfhIdI hY. Bfrq dy afm lokF nUM ieh hkIkq smJxI hovygI aqy dysL nUM afqminrBr bnfAux leI KLurI smfjk qbdIlI leI jqn krny pYxgy.

 

 


Bfrq `c muslmfnF dI mfVI hflq aqy swcr kmytI dI irport


krm brst

Bfrq srkfr vloN mfrc 2005 ivc dyÈ dy muslmfnF dI smfjk aqy afriQk siQqI df jfieËf lYx leI, jsits rijMdr swcr dI agvfeI hyTF bxfeI geI kmytI ny bhuq smF pihlF afpxI irport pRDfn mMqrI zf[ mnmohn isMG ƒ sONp idwqI hoeI hY. kmytI dy gTn ƒ lY ky hI rfjnIqk pfrtIaF aMdr iqwKf vfd-ivvfd cwldf irhf hY. BfrqI jnqf pfrtI aqy ies dy sihXog qF muwZ qoN hI, sfzy smfjk jIvn ivÈyÈ krky srkfrI sMsQfvF ivc, muslmfnF bfry iksy vI qrHF srvyKx dy ivroDI rhy hn. BfrqI ÌOj bfry srvyKx krn df mslf kfPI gMBIr rUp vI Dfrn krdf irhf hY. Kud POjF dy muKI jnrl jy[jy[ isMG ny aijhI kfrvfeI df ivroD kIqf sI. jdoN srkfr vloN afpxy ÌYsly `qy idRVH rihx krky, jl aqy hvfeI sYnf ny loVINdI kfrvfeI muhweIaf krvf idwqI qd vI Ql sYnf ny nFh-nukr jfrI rwKI.

Bfrq ivc jdoN vI muslmfnF bfry bihs qurdI hY qF afrMB ivc hI quawsbF df iÈkfr ho ky rih jFdI hY. Èfhbfno kys qoN lY ky bfbrI msijd, sFJy isvl koz qoN lY ky kÈmIr ƒ Dfrf 371 qihq imlI aKOqI KudmuKqfrI qk aqy Pyr burky qoN lY ky tYins iKzfrx sfnIaf imrËf vloN AucI srkt pihnx vrgy quwC muwidaF qk vI, aijhI bihs iPrkfpRsq smIkrnF ivc AulJ ky rih jFdI hY. muwdf BfvyN koeI vI hovy, Aus df aMqm nqIjf muslmfnF dy kTmuwlfvdI, jfhl, gMvfr aqy anpVH hox dy Pqvy ivc inkldf hY. kÈmIr qoN lY ky sMsd qk hoeIaF dihÈqgrd kfrvfeIaF jF muMbeI aqy idwlI vrgy ÈihrF ivc bMb DmfikaF dI crcf hovy qF BfrqI muslmfnF bfry iehI pRcfr suxn ƒ imldf hY, ijvyN ieh sfry hI pfiksqfn dI KuPIaf eyjMsI afeI[aYs[afeI[ dI byqnKfhI nPrI hox.

 

BfrqI muslmfnF ivruD aYnf pRcfr ho cuwØikaf hY ik jdoN vI AunHF df iËkr huMdf hY qF iehI pRBfv idwqf jFdf hY ik AunHF ƒ piqafieaf jf irhf hY. sMG pirvfr, Bfjpf, iÈv sYnf, ivÈv ihMdU pRIÈd aqy bËrMg dl afid df iswkybMd pRvcn irhf hY ik kFgrs pfrtI muslmfnF ƒ pCVyvyN ivc rwK ky AunHF ƒ votF leI ‘Xrgmfl` vjoN vrqdI af rhI hY. Bfjvf vloN muslmfnF dy pCVyvyN aqy AunHF dI vot isafsq leI durvrqoN sbMDI lgfey jFdy dyÈF ivc kfPI swcfeI hY, lyikn ies df dUsrf pwK vI AunF hI mjbUq hY ik Bfjpf dI ajokI siQqI vI arQfq ies dI sMsdI isafsq aMdrlI qfkq vI muslmfnF ivroDI DUMaFDfr pRcfr krky ihMdU jnqf ƒ zrf ky, ies ƒ ‘Xrgmfl` vjoN vrqx krky hI bxI hY.


ieh swc hY ik ihMdUaF aqy muslmfnF ivckfr ivroD dy ieiqhfsk kfrn rhy hn. muslm bfdsfhF vloN swq-awT sdIaF qk Bfrq dI jnqf Kfs krky ihMdU lokf ƒ jbr-Ëulm df iÈkfr bxfieaf igaf sI. bsqIvfdI aMgryË hfkmF ny dovyN iPrikaF ƒ pfVH ky rwKx leI ies qwQ dI vrqoN kIqI. muslmfn bfdÈfhF vloN ihMdU jnqf Aupr Zfhy ËulmF qoN koeI vI munkr nhIN ho skdf. pRMqU ijvyN ies dlIl dI pyÈkfrI kIqI jFdI hY, Aus qoN ieAuN lwgdf hY ijvyN isrÌ qy isrÌ muslm bfdÈfh hI Ëflm sn, jdoN ik ihMdU bfdÈfhF dy rfj ivc ‘svrg` vrgI hflq sI. ieh iblkul hI BrmfAU dlIl hY jo ik jmfqI smfj ivc styt dy cirwqr ƒ ivgfV ky pyÈ krdI hY. ÈRyxI ihwqF ƒ prfeI styt df ieh buinafdI ikrdfr huMdf hY ik Auh luwt, jbr aqy ihMsf krn vyly DrmF, jfqF aqy ilMgF ivckfr Prk nhIN rwKdI huMdI. hF, ieMnf ËrUr ho skdf hY ik Aus vsoN dy iksy Kfs ihwsy dI hmfieq hfsl krn leI Aus ƒ kuJ ingUxIaF irafieqF dy ky vrj skdI hY aqy bfkIaF Aupr jbr dI dfb vwD dy skdI hY. ieh gwl mugl rfj ivc vI lfgU huMdI sI aqy ajoky ‘sYkUlr` BfrqI rfj Aupr vI. kI awj Dfrimk Gwwt igxqIaF aqy kOmIaqF ƒ luwt aqy jbr df iÈkfr nhIN bxfieaf jFdf? kI 22 sfl guËr jfx bfad vI idwlI dMigaF ivc kql kIqy gey 3700 dy krIb bygunfh iswKF dy kfqlF ƒ sËf imlI hY? kI 2002 dy gujrfq dMigaF ivc mfry gey bygunfh muslmfnF ƒ iensfÌ imilaf hY? dUjy pfsy, iek BfrqI rfjdUq dy JUTy kql bdly mkbUl bwt ƒ ÌFsI `qy ltkf idqf igaf. ieMdrf gFDI aqy jnrl vYidaf dy iswK kfqlF ƒ kuJ ku mhIinaF aqy sflf dI suxvfeI dOrfn hI mOq dI sËf dy idqI. iehI hfl pfrlImYNt AuWqy aiqvfdI hmly dy ÈwkI doÈI muhMmd aPËl gurU nfl hox jf irhf hY.


swcr kmytI dI irport, qwQF smyq ies dUÈx df jvfb ik muslmfnF ƒ piqafieaf jf irhf hY, ikvyN aqy ikMnf ku dy skygI, ieh afAux vfly smyN ivc hI pqf lwg jfvygf. lyikn ies qoN pihlF zf[ gopfl isMG kmytI, qwQF smyq ies qwQ df BFzf BMn cukI hy. jnqf pfrtI dI srkfr ny 1978 ivc Gwt igxqIaF, pwtIdrj jfqF aqy kbIilaF dI hflq df inrIKx krn leI Gwt igxqI kimÈn dI sQfpnf kIqI sI. pRMqU ies dI kfrguËfrI ajy prKI jfxI sI ik ieMdrf gFDI ny dubfrf swqf ivc afAuNidaF hI, ies kimÈn df Bog pf ky, nvyN AuWc-pwDrI pYnl df gTn kr idqf. zf[ gopfl isMG dI agvfeI vfly ies pYnl ny zUMGI jFc pVqfl qoN bfad jo irport pyÈ kIqI, Auh sRImqI gFDI dI clMq nIqI dy iPwt nhIN sI, ikAuNik AudoN qk Auh Kfilsqfn lihr ƒ kuclx dI afV hyTF, bhuigxqI BfeIcfry ƒ ‘piqafAux` dI nIqI aKiqafr kr cukI sI. ies krky, ieMdrf gFDI ny ies irport `qy krvfeI qF kI krnI sI, ies ƒ hvf vI nhIN lwgx idqI. vI[pI[ isMG dI srkfr ny jdoN ies dI grd JfV ky nÈr kIqf, qF dyÈ mMzl-kmMzl dI rfjnIqI ivc Ps cuikaf sI.


ijs vyly gopfl isMG kmytI ny jFc pVqfl kIqI sI qF AudoN muslmfnF dI abfdI ivc PIsdI 12 sI. kyNdr dIaF AuWcIaF ivcoN, muslmfn afeI[ey[aYs[ ivc 3[27 PIsdI, afeI[pI[aYs[ ivc 2[7 PIsdI aqy afeI[aYP[aYs[ ivc 3[37 PIsdI aPsr dI pRqIinDqf krdy sn. aDIn syvfvF ivc AunHF dI numfieMdgI ies qoN vI Gwt (1[56 PIsdI) sI. sfP Ëfhr hY ik gYr mukfbly vflIaF asfmIaF ivc muslmfnF nfl Gor iPrkU ivqkrf huMdf sI. sUbfeI syvfvF ivc AunHF dI igxqI 6[01 PIsdI aqy jnqk Kyqr dy adfiraF ivc 10[85 PIsdI sI. ieQoN qk ik muslmfn bhuigxqI vfly sUby jMmU kÈmIr aMdr vI, kyNdrI syvfvF aMdr AunHF dI sMiKaf 13[61 PIsdI hI dyKI geI. moty qOr `qy do vwzy KyqrF iswiKaf aqy ruËgfr ivc muslmfn ipwCy hI rhy. ies gwl qoN ienkfr nhIN kIqf jf skdf ik muslmfnF aMdr ivafpk pYmfny `qy anpVHqf df bolbflf hY. ies anpVHqf leI iPrkU mOlvI, mulfxy vI iksy hwd qk iËMmyvfr hn, ijhVy ies BfeIcfry ƒ mdrwisaF ijhIaF mDXuwgI sMsQfvF `coN bfhr nhIN inklx dy rhy. Pyr vI swcfeI df ieh isrÌ iek pihlU hY, sMpUrn swc nhIN hY.

 

aYn[sI[eI[afr[tI[ vloN krvfey srvyKx idKfAuNdy hn ik muslmfnF aMdr ividaf pRfpq krn dI rIJ iksy hor BfeIcfry nfloN Gwt nhIN hY. lyikn iek qF AunHF dI Gor gurbq aqy dUsrf mËhbI ivqkiraF sdkf 6-16 sfl dI Aumr gruwp dy 90 PIsdI muslmfn ividafrQI skUl Cwz jFdy hn aqy lVkIafF dI ieh dr hor vI vwD 95 PIsdI hY. Auprokq qwQ do dhfky purfxy hn. swcr kmytI vloN pyÈ kIqI irport ienHF qwQF dI puÈtI hI nhIN krdI, blik afriQk-smfijk ivkfs dy leI sUckF ivc AunHF dI igrfvt vwl ieÈfrf krdI hY kyNdrI sMsQfvF aMdr vIh sfl pihlF muslmfnF dI pRqIinDqf 5[45 PIsdI qoN Gt ky 4[2 PIsdI rih geI hY. hYrfnI qF ies gwl dI hY ik pwCmI bMgfl aMdr ‘KwibaF` dy qIh sfl rfj dOrfn,jnqk Kyqr dy adfiraF dIaF AuWc asfmIaF ivc muslmfnF dI igxqI ËIro PIsdI hY, jdoN ik iPrkU bKyiVaF df iÈkfr gujrfq ies qoN ikqy vDIaf qsvIr pyÈ krdf hY. afbfdI dy ilhfj nfl, adflqI sMsQfvF ivc, muslmfnF dI hflq hor vI mfVI hY. pwCmI bMgfl, asfm aqy jMmU kÈmIr aMdr muslmfnF dI mulfËmq kRmvfr 5[0, 9[4, 48[3 PIsdI hY, jdoN ik afbfdI 25[2, 30[9 aqy 66[97 PIsdI hY.


keI qwQ hor vI suMn kr dyx vfly hl. ipMzF ivc grIbI dI ryKf qoN hyTF rihMdy 94[9 PIsdI muslmfnF dy pIly kfrz hI nhIN bxy aqy AunHF ƒ ssqf rfÈn nhIN imldf. isrÌ 1[9 PIsdI afbfdI ƒ aMnqoidaf aMn Xojnf skIm qihq irafieqI aMn Xojnf skIm qihq irafieqI anfj imldf hY. ievyN hI kfrobfr krn leI 3[2 PIsdI lokF ƒ irafieqI krËf idqf jFdf hY. pyNzU mslmfn vsoN dy 60[2 PIsdI ihwsy kol ËmIn hI nhIN hY, jdoNik kOmI aOsq 43 PIsdI hY. isrP iek PIsdI muslmfn pirvfrF dy GrF ivc nlky dI shUlq hY. ijQoN qk ividaf df sbMD hY qF pyNzU Kyqr dy 60 PIsdI aqy ÈihrI Kyqr dy 60 PIsdI muslmfnF ny iËMdgI ivc kdy skUl hI nhIN dyiKaf. muslmfnF ivcoN 3[1 hI grYjUeyt aqy 1[2 post grYcUeyt hn. pUry dyÈ dy muslmfn kfÈqkfrF ivcoN vI isrÌ 2[1 PIsdI kol hI afpxy trYktr hn. POjF aMdr srvyKx krn ivruD cuky AuWDmUl dy bfvjUd ijhVI jfxkfrI bfhr afeI hY qF Aus anusfr BfrqI POj dy iqMn ivMgF aMdr 2[64 PIsdI hI muslmfn hn.


sMBv hY ik muslmfnF dy pCVyvyN ƒ lY ky isafsI rotIaF sykIaF jfxgIaF. AunHF aMdrlI grIb, pCVyvyN, aigafnqf aqy smfijk qy Dfrimk ivqkry dy muwdy rul ky rih jfxgy. bhuq sfry kfrnF Kfs krky kÈmIr kr ky muslmfnF aMdr pihlF hI bygfngI dI Bfvnf kfPI pRbl hY. aiqvfdI srgrmIaF ƒ rokx dI smJ hyTF, surwiKaf blF vloN muslmfn nOjvfnF dIaF Qok rUp ivc igRÌqfrIaF aqy Pyr ZukvIN kfƒnI cfrfjoeI df mOkf idwqy bgYr mOq vrgIaF sKq sËfvF nfl aijhI bygfngI hor vI qIbr ho jFdI hY. swcr kmytI ny zUMGy GoK qoN bfad Bfrq dy muslmfnF dI afriQk aqy smfijk hflq bfry jo qwQ sfhmxy ilaFdy hn, Auh isrÌ ivcfr hI nhIN, Tos drusqIkrn dI mMg krdy hn. ieh hor vI cMgf hovygf, jykr ihMdU smfj df agFhvDU aqy jmhUrI ihwsf Kud muslmfnF dI BlfeI vfsqy srkfr koloN Tos kfrvfeI dI mMg kry.


amrIkf aqy rUs ivckfr hiQafrF dI dOV-iek Gfqk vrqfrf

 

-krm brst

 

rUs dy rfÈtrpqI vlwoN afpxy dyÈ dIaF imËfielF dy mUMh XUrp vwl ƒ syD dyx dI DmkI nfl amrIkf ivÈyÈ krky pwCmI Kymy ivc KlblI mwc jfxf suBfivk sI. rUs dI ieh pRqIikiraf amrIkf vwloN polYNz aqy cYk gxrfj dI DrqI Aupr, nfto ÈkqIaF dy QVy aDIn bIVIaF Kqrnfk imËfielF dy sbMD ivc afeI hY. rUs ny iesy sfl hI pihlF bhumMqvI jMgI hiQafrF nfl lYs aMqr mhFdIpI bYilsitk imËfiel aqy Øiek nvIN krUË imËfiel dfg ky pwCmI Kymy ƒ BYaBIq kr idwqf sI. bfkI rihMdI ksr iek aijhf bMMb bxfky kr idwqI hY, ijsdf amrIkf kol vI qoV nhIN hY. amrIkf ny kuwJ vrHy pihlF iek aijhf bMb bxfieaf sI, ijsƒ hux qwk dy sfry ‘‘bMbF dI mF`` ikhf jFdf sI, lyikn rUs vwloN iqafr kIqy bMb ƒ sfry ‘‘bMbF df ipE`` dwisaf jf irhf hY. rUs vwloN nvIaF iqafr kIqIaF imËfielF agly cflI sflF qwk amrIkI hiQafrF df tfkrf krn dy smrwQ hn. rUs dI dlIl hY, ik Aus ny ieh kfrvfeI amrIkI ‘sfmrfj` dIaF afphudrIaF krqUqF ƒ Twlx leI kIqI geI hY.

 

sfl 1991 ivc sovIaq XUnIan dy iKMzfa nfl amrIkf ny hmlfvr phuMc apxf leI sI.  rUs dI dhfikaF dI cuxOqI rihq srdfrI ƒ TuwT idKfAuNidaF, pUrbI XUrp dy sfbkf smfjvfdI dyÈF ƒ afpxI surwiKaf CwqrI aDIn kr ilaf sI. kfÌI smyN qoN Ausny bulgfrIaf aqy rumfnIaf ivc POjI awzy sQfipq krny ÈurU kIqy hoey hn. rUs df ihwsf rhy blkfn rfjF ivc ‘‘sMqrI iNenklfb`` ilafky, AuhnF ƒ afpxy KMBF hyTF kIqf hoieaf hY. rUs dIaF pwCmI eyÈIaFf hyTlIaF sfbkf iekfeIaF ƒ vI iek qrF afpxy jMgI jfl ivc Psf ilaf sI. AuhnF ƒ qF iek iek krky rUs ny afpxy pRBfv KyqrF ivc vfps lY aFdf hY.

 

1990ivaF dy iehnF GtnfkRmF sdkf rUs df ‘‘mhFÈkqI`` hox df ruqbf qF Kuwisaf hI sI, blik bhuqy isafsI pMzq qF Ausƒ kmËor dyÈF dI ÈRyxI ivc rwKx lwg pey sn. sfzy afpxy dyÈ dIaF hfkm jmfqF ny AudoN qoN hI Bfrq dI bdyÈ nIqI ƒ amrIkf dIaF ÈrqF muqfbk Zflxf ÈurU kIqf hoieaf hY. Bfrq amrIkf ivckfr hoeI gYr POjI prmfxUM sMDI amrIkf pwKI Jukfa df Aucqm rUp ikhf jf skdf hY. ÉYr vwzIaF qfkqF ivckfr huMdI iKcoqfx nvIN gwl nhIN hY. asl ivc nvF Bfxf qF ieh vfpiraf hY, ik rUs rÌqf rÌqf afpxI guafcI hoeI Èfn ƒ muV hfsl krn leI isrqoV Xqn kr irhf hY aqy kfÌI hwd qwk sÌl vI ho irhf hY.

 

agsq 1990 ivc ierfk vwloN kUvYq ƒ hVwp lYx nfl dunIaF Br dI kUtnIqk aqy rxnIqk iÌËf hI bdl geI sI. kUvYq ƒ mukq krvfAux dI afV hyTF amrIkf dI agvfeI aDIn sfry hI ivksq aqy ivkfsÈIl dyÈF ny ierfk Aupr POjI hmlf ivwZ idwqf sI. siQqI df ivaMg ieh sI, ik rUs ƒ nf cfhuMdy hoey vI afpxy pwky ‘‘ÈrIk`` amrIkf dI bolI bolxI peI sI aqy Auh afpxy ‘‘imwqr`` ierfk dy Ault KVx leI mËbUr ho igaf sI. ieko iek mhFÈkqI hox df ÊrUr amrIkf dy qqkflI rfÈtrpqI dy isr `qy ies kdr ciVHaf, ik Ausny jyqU aMdfj ivc aYlfn kr mfiraf ik ‘‘asIN hux iek DruvI sMsfr ivc pRvyÈ kr gey hF.`` isafsI aqy POjI Kyqr ivc ies bVHk df mqlb sI, ik rUs vwzI qfkq vjoN kOmFqrI idRÈ qoN alop ho igaf hY aqy cfr dhfikaF qoN cwlI af rhI hiQafrF dI dOV hmyÈf hmyÈf leI Kqm ho geI hY.

 

ajfrydfr pUMjIvfd aqy jMg dovyN hI nflo nfl cwldy hn. ies leI iek DruvI sMsfr pRbMD df dfavf aMÈk rUp ivc swc huMdf hoieaf vI, buinafdI qOr `qy drusq nhIN sI. jdoN qwk sfmrfjvfd mOjUd hY, AudoN qwk ivÈv ÈFqI dI klpnf hI nhIN kIqI jf skdI. ieh swc hY, ik pUMjIvfdI ivkfs df asfvFpx iek QF `qy ivkfs aqy dUjI QF `qy ivnfÈ ƒ jnm idMdf rihMdf hY. keI vfrIN aijhf vrqfrf sdIvI rUp ivc vI vfpr jFdf hY, ijvyN ik brqfnIaf lgfqfr afpxy inGfr vwl ƒ igaf hY, jdik jrmnI aqy jpfn do do vfr qbfh hoky vI, muV AuBrdy rhy hn. ies leI rUs df dubfrf kOmFqrI isafsq ivc af jfxf alokfrI gwl nhIN hY.

 

hiQafrF dI dOV dy Kfqmy dI pyÈygonoeI qwQF Aupr aDfrq nhIN sI. rUs dy prdy dy ipwCy cly jfx dy dOr ivc vI, jrmnI aqy PrFs dI agvfeI hyTly XUrpI sMG ny, kOmFqrI Kyqr ivc afpxy qyvr  BfvyN kmËor hI shI, idKfAuxy ÈurU kr idwqy sn. ivÈv vpfr sMgTn dy mMc Aupr vfr vfr pYNdy rwty, amrIkf aqy XUrpI sMG dy afpsI ivroD hI hn. byÈk ieh ivroD TMZI jMg  dy Ëumry ivc nhIN afAuNdy, Pyr  vI iehnF  ny, kOmFqrI msilaF ivc, amrIkf ƒ Aus iksm dI ‘‘nYiqkqf`` hfsl nhIN  hox idwqI, ijho ijhI Ausny ierfk Aupr pihly hmly vyly pRfpq kIqI sI. amrIkf vloN ierfk aqy aPgfinsqfn ivc Ps jfx nfl, iehdy ‘jmhUrIaq dI bhflI `  dy imÈn dI imwtI plIq ho geI hY. iesdy ËrKrId buwDIjIvIaF vloN kIqIaF ‘‘ieiqhfs dy aMq`` dIaF BivwKbfxIaF puwTIaF pYx lwgIaF hn. Kud ies ‘isDFq` df pYrokfr PrFiss PUkoXfmf buÈ pRÈfÈn df alock bxn leI mËbUr ho igaf hY.

 

kOmFqrI pwDr `qy idno idn bdl rhy  ÈkqIaF dy smqol ivc, amrIkf afpdI pRmfxUM POjI ÈkqI dy shfry iek DruvI sMsfr pRbMD ƒ bcfAux  leI, ivksq dysF dy nfl hI, ivkfsÈIl dyÈF dIaF bfhF mroVx dI nIqI Aupr cwl irhf hY. amrIkf dy dbfa kfrn hI awj qwk  rUs ƒ ivÈv vpfr sMgTn df mYNbr nhIN  bxn  idwqf igaf. iesdf kfrn hY ik pUiqn inËfm ny boirs XYlqisn dy kfrjkfl dOrfn kfiem hoey amrIkf pwKI afriQk  grohF dy srgixaF ƒ jylF ivc sutvf idwqf sI. amrIkf iehnF hrkqF ƒ ‘‘ jmhUrIaq ivroDI`` aqy KuwlI mMzI leI rukfvt df nfm idMdf hY. iek hI muwdy Aupr ieh vwK vwK dyÈF nfl dUhrI nIqI Aupr cwl irhf hY. pRmfxUM msly Aupr hI Bfrq ƒ puckfrn aqy ierfk ƒ durkfrn vflI nIqI iedy vqIry dIaF Tos imsflF hn. ierfn df pRmfxUM mslf, aijhI nIqI  kfrn hI kOmFqrI tkrfa vflf ibMdU bixaf hoieaf hY.

 

vfrsf pYkt dy iKMzfa nfl ijhVf Klfa pYdf hoieaf sI, Ausƒ iek hwd qwk Brn leI rUs aqy cIn  dI agvfeI hyTlF ‘sMGfeI sihXog sMgTn` awgy vwD irhf hY. ieh kihxf qF smyN qoN pihlF dI gwl hovygI ik rUs cIn Durf jldI hI TMZI jF grm jMg ivc kuwd skdf hY, lyikn ‘hoxhfr ivrvfn` dy pYr iksy Kqrnfk idÈf vwl  vwDx df sMkyq jrUr dy rhy hn. ies sMgTn ivc kudrqI qyl aqy gYsF nfl mflfmfl kyNdrI eyÈIaf  dy cfr mulkF  kjfKsqfn, AuËbyiksqfn, ikrigjsqfn aqy qfiËksqfn dI srgrm mOjUdgI, iek ÈkqIÈflI Druv dI AusfrI kr skdI hY. ies sMgTn  ivc, Bfrq, pfiksqfn, mMgolIaf aqy ierfn ƒ abËrvr df drjf idwqf igaf hY. gwl kI, DrqI dy dwKxI pUrbI ihwsy aMdr rUs afpxy pRBfv  KyqrF  ƒ muV pwky pYrI kr irhf hY.

 

amrIkf ny rUs qy cIn dIaF Druv KVf krn dIaF iehnF koiÈÈF ƒ Èwk  aqy  gMBIrqf  nfl lYNdy hoey, vfr vfr icqfvnI idwqI hY, ik ‘‘ Auh rUs afpxy qyl aqy gYs dy sroqF ƒ jwPf mfr ky, iehnF ƒ  blYkmyl krn aqy DmkfAux leI iesqymfl nf kry. rUs Aupr  ielËfm lgfieaf jFdf hY ik Auh ‘‘afpxy dyÈ aqy dUjy mulkF ivc jmhUrI ivkfs ƒ rok irhf hY, ijs krky iesdy amrIkf, XUrp aqy afpxy guaFZIaF nfl sbMDF Aupr burf asr pY irhf hY.``

 

gwl bVI spÈt hY ik kOmFqrI mMcF Aupr rUs ny kfPI  hwd qwk aËfdfnf phuMc apxf leI hY, ijhnF ivc ierfn dI pRmfxUM nIqI  dI hmfieq krnf, amrIkf vloN pfbMdIaF lgfAux dy bfvjUd vI ierfn dy pRmfxUM  plftF dI AusfrI jfrI rwKxf  aqy Ausƒ 700 arb zflr dIaF aYNtI eyarkrfPt imËfielF pRdfn krn leI sOdf klmbMd krnf.  iesqoN vI vwD ky rUs ny PlsqIn dI nvIN bxI ‘hms` srkfr ƒ mfnqf dy ky, amrIkf dy ËKmF qy nmk  lfieaf sI. rUs qoN ibnF , amrIkf ny cIn ƒ vI inÈfnf bxfAuFidaF  ‘‘afpxI POjI jfxkfrI lukox aqy surwiKaf pRbMDF dy nvInIkrn bdly ‘‘iswty Bugqx``dI  DmkI idwqI hoeI hY. amrIkI pRÈfÈn dy afhlf mMqrIaF vloN rUs aqy cIn ƒ DmkIaF dyxf aqy sMGfeI sihXog sMgTn dy mukfbly `qy bflitk aqy blkfn mulkF dI ‘ jmhUrI pRbMD leI kfmnvYlQ`` dI sQfpnf leI Xqn krny sDfrn aml nhIN hn. amrIkf qF XUrpI sMG dy ivroD ivc pUrbI XUrp dy dyÈF df vwKrf mMc KVf krn dIaF koiÈÈF vI kr irhf hY.

 

iehnF GtnfkRmF qoN Ëfhr ho irhf hY, ik dunIaF  iek vfr Pyr 1946 dy Aus dOr vwl muV rhI hY, jdoN TMZI jMg df afgfË kIqf igaf sI, hux Prk isrP  aYnf  hY, ik jMgI morcy dy sQfn pUurbI XUrp qoN bdlky, sfbkf sovIaq sMG dy dysF vwl qbdIl ho rhy hn. kuwJ rfjnIiqk mfhrF df ivcfr hY, ik rUs POjI Kyqr ivc kdy vI amrIkf df mukfblf nhIN kr skdf, ikAuNik iehdy kol ieMny vwzy Krcy Jwlx leI afriQk sfDnF dI qot hY. ies dlIl ivc awj dI GVI dm nhIN irhf. ies vyly pUrf XUrp Kfs krky, jrmnI rUus vloN splfeI kIqy jFdy qyl aqy gYs Aupr inrBr hoky rih igaf hY. aKOqI smfjvfd dy Kfqmy qoN bfad, XUrp  leI  rUsI Kymy vwl prqx leI koeI ivcfrDfrk aiVwcx vI nhIN rhI hY. nvyN bx rhy kOmFqrI smIkrxF  dI roÈnI ivc, amrIkf aqy rUs ivckfr ÈurU hoeI ÈbdI jMg ƒ hux isrP ÈkqI sMquln  dI muV ZlfeI  dI bjfey, pRBfv KyqrF dy ivsQfr leI lVI jf rhI TMZI jMg vjoN dyKxf cfhIdf hY.

 

jMg TMZI hovy jF grm, hmyÈf hI afm jnqf df Gfx krdI rhI hY. mnuwK dy ivkfs leI vrqy jfx vfly sroq, ivnfÈkfrI hiQafrF dy inrmfx leI vrqy jFdy hn. sfmrfjI ÈkqIaF vwloN ‘‘jmhUrIaq`` aqy ‘‘brfbrI`` leI kIqy jf rhy ZONg hux bynkfb ho gey hn. lokF ƒ afpxf BivwK bcfAux leI sfmrfjvfdI qfkqF df ivroD krnf cfhIdf hY. kyvl lokfeI df srbivafpk pRqIroD hI sfmrfjI dyÈF ƒ Gfqk hiQafrF dI aMnHI glI aqy jMg vwl iljFdy kdm cuwkx qoN rok skdf hY.

#####

hux qwk KLbrnfmf dI vYWb sfeIt nUM pfTk vyK cuwky hn

Click Here