www.khabarnama.com  {Punjabi Newspaper Khabarnama Toronto} email: editor@khabarnama.com 

***** afpxI mF bolI 'pMjfbI' ilKx, pVHn aqy bolx ivwc iJjk mihsUs nf kro sgoN mfx aqy PKr nfl afpxy bwicaF nUM vI isKfE!!****


 

 

eIsfeIaF `qy hmly inMdxXog, Bfrq nMU ivsLv BfeIcfry `c sLrmsfr hox qoN bcfieaf jfvy!

          bIqy zyZ ku mhIny qoN Bfrq dy AuVIsf aqy krnftkf sUby ivwc eIsfeI BfeIcfry `qy drjnF hmly hoey hn ijhnF ivwc sYNkVy Gr sfVy gey hn aqy drjnF mOqF hoeIaF hn. igrijaF `qy hmly hoey aqy igrjy vI sfVy gey hn. iehnF hmilaF vfsqy ihMdU kwtVpMQIaF vwl AuNgl AuTdI hY jo ‘Drm qbdIlI’ nMU Kqrf smJdy hn aqy eIsfeI imsLnrIaF nMU grIb BfrqIaF nMU lflc vgYrf dy ky Drm qbdIlI leI rfjLI krn leI dosLI dwsdy hn.

          eIsfeI imsLnrI Drm qbdIlI vfsqy awzI cotI df jLor lgfAuNdy hn ies ivwc koeI sLwk vflI gwl nhIN hY pr AuhnF dIaF koisLsLF df vwzf ihwsf smfj syvf hY jo Auh grIbF nMU zfktrI shUlqF, rotI aqy ividaf dy ky krdy hn. Bfrq nMU ividaf dyx ivwc eIsfeI imsLnrIaF df vwzf hwQ hY aqy amIr qy mwD vrg dy BfrqI afpxy bwicaF nMU eIsfeI adfiraF ivwc ividaf dyx nMU qrjIh idMdy hn ikAuNik iehnF adfiraF ivwc ividawk pwDr aflfH drjy df hY.

          Bfrq dy kbfielI KyqrF aqy pUrbI rfjF ivwc eIsfeI imsLnrIaF vloN Drm pRIvrqn vfsqy ajyhy hwQ kMzy vrqx dy ieljLfm lgfey gey hn jo  grIbF nMU KrIdx vfly dwsy jf rhy hn. iehnF ieljLfmF ivwc pUrf swc hoxf vI mMn ilaf jfvy qF eIsfeI BfeIcfry `qy ihMsk hmly aqy sfV PUk nMU iksy qrF vI jfiejL nhIN Tihrfieaf jf skdf. jy iekf duwkf hmly hoey huMdy qF ies nMU kuJ lokF ivwc suxy suxfey dosLF kfrn qwtPwt pYdf hoieaf guwsf ikhf jf skdf sI pr jo kuJ keI hPLIqaF qoN ho irhf hY ieh swB kuJ XojnfbwD ZMg nfl ho irhf jfpdf hY aqy ies kfrn hor vI inMdxXog hY.

          ivdysL dOry `qy afey zfktr mnmohx isMG ny iehnF hmilaF nMU ‘aYkts afPL nYsLnl sLym’ (kOmI qOr `qy Bfrq nMU sLrmsfr krn vfly)  dwisaf hY pr ies df dMgfkgfrIaF `qy koeI asr nhIN hoieaf aqy ihMsf jfrI hY. AuVIsf aqy krnftkf dIaF srkfrF ny vI ies iksm dI inMdf krn vfly ibafn idwqy hn pr ies qoN vwD hor koeI Tos kdm nhIN cuwikaf. kyNdr srkfr ny vI ies eIsfeI ivroDI ihMsf nMU rokx vfsqy koeI kfrgr kdm nhIN AuTfieaf ijs kfrn ihMsk toilaF dy hOsly bulMd hoey hn. dysL nMU bIqy ivwc hoeI iPrkU ihMsf qoN sbk iswKxf cfhIdf hY aqy BivK ivwc iPrkU nPLrq nMU rokx vfsqy Tos kdm AuTfAuxy cfhIdy hn. 1984 ivwc iswKF `qy hmly, gujrfq ivwc muslmfnF `qy hmly, ksLmIr ivwc ihMdUaF `qy hmly, pMjfb ivwc bMdUkDfrIaF vloN BeIaF, ihMdUaF aqy ivroDI ivcfrDfrf dy isKF dy kql dysL vfsqy sbk sfbq hoxy cfhIdy sn pr ajyhf hoieaf nhIN jfpdf.

          Bfrq ivwc kOmI coxF jldI hI hox vflIaF hn rfjsI pfrtIaF dIaF njLrF votF AuWqy lwgIaF hoeIaF hn. Bfjpf aqy kFgrs dovF pfrtIaF nMU vot isafsq qoN prhyjL krnf cfhIdf hY ikAuNik ies nfl dysL dI amn sLFqI aqy hoNd nMU Kqrf hY. sMG pirvfr nMU kfbU rwKxf Bfjpf dI ijLmyvfrI bxdI hY pr jy dysL dy kfiedy kfnUMnF df iKlvfV huMdf hY qF sbMDq sUbf srkfrF aqy kyNdr nMU hrkq ivwc afAuxf cfhIdf hY. kwtVpMQI ihMdU sMgTn eIsfeI imsLnrIaF vFg smfj syvf df kMm kr ky grIb lokF dy mn jLUrr ijwq skdy hn. eIsfeIaF `qy ihMsk hmly Drm pRIvrqn rokx df koeI hwl nhIN hn. ieh vI Xfd rwKxf cfhIdf hY ik afpxI mrjLI nfl Drm pRIvrqn krnf hr sLihrI df hwk hY.

-blrfj idEl

 


dihsLqvfd df tfkrf krn qoN ibnF hor koeI cfrf hI nhIN hY

          Bfrq dy pRDfn mMqrI zfktr mnmohn isMG aqy pfiksqfn dy huxy bxy rfsLtrpqI afisPL alI jLrdfrI ivckfr inAUXfrk ivwc pihlI mulfkfq bhuq KusLgvfr mhOl ivwc hoeI hY. jnfb jLrdfrI ny zfktr isMG dI BrpUr qfrIPL kridaF AuhnF nMU afDuink Bfrq dy inrmfqf dwisaf hY aqy nfl jd zfktr isMG AuhnF nfl hwQ imlfAux awgy vDy qF AuhnF zfktr isMG nMU jwPLI pf ky AuhnF df svfgq kIqf. dovF afgUaaF ny bhuq sfrI gwlbfq pMjfbI ivwc bhuq Kuwl ky kIqI dwsI jFdI hY. inrsMdyh ieh iek bhuq cMgI sLurUafq hY aqy ies qoN bhuq hOsly aqy bcbwDqf nfl awgy vDx dI loV hY.

          dovF afgUaF ny ksLmIr df muwdf vI ivcfiraf aqy kfrigl, sfeIicMn, srkrIk smyq hor srwhdI muwdy vI ivcfry gey dwsy gey hn. iehnF sfry muwidaF qoN jo do mhwqvpUrn muwdy ivcr aDIn afey Auh duvwly vpfr aqy dihsLqvfd dy tfkry dy muwdy. ieh muwdy ies leI mhwqvpUrtn hn ikAuNik iehnF df qfluk dovF dysLF dy lokF dy BivK aqy amncYn nfl hY. srhwdI mfmly qF dunIaF dy bhuq sfry dysLF ivckfr ltky hn pr ies iksm dI ksLIdgI hor dysLF dy ivckfr nhIN hY ijs iksm dI Bfrq aqy pfiksqfn ivwckfr 1948 qoN bxI hoeI hY. arb -iejLrfeIlI ksLIdgI vI qkrIbn eynI purfxI hI hY pr Es dy kfrn kuJ vwKry hn. arb iejLrfeIl msly df hwl vI gwlbfq hI hY aqy ies phuMc nfl kuJ agFh viDaf vI igaf hY pr ijs Kqry kfrn ieh mfmlf ajy hwl nhIN ho sikaf Auh hY kwtVvfd aqy dihsLqvfd. Bfrq -  pfik dosqfnf sbMDqF ivckfr vI dihsLqvfd aqy kwtVvfd hI dIvfr bixaF hoieaf hY.

          pfiksqfn ies smyN dihsLqvfd aqy Dfrimk kwtVvfd df suafd vyK irhf hY aqy ieh bhuq mihMgf sfbq ho irhf hY. mYrIat hotl `qy hoieaf afqmGfqI hmlf pfiksqfn nMU lwgf dUjf vwzf Jtkf hY. dihsLqgrd hmly BFvyN afey idn huMdy rihMdy hn pr pfiksqfn nMU pihlf vwzf Jtkf bynjLIr Buwto `qy hoey afqmGfqI hmly qoN lwgf sI ijs dy iswty vjoN pihlF pIpljL pfrtI dI srkfr sQfipq hoeI aqy iPr POjI jrnYl nMU ibnF iksy AuQlpuQl dy cldf krky afisPL alI jLrdfrI dI sdfrq df rsqf sfPL hoieaf.

          ies qoN  awgy kI hovygf ieh pfiksqfnI afgUaF dI suihrdqf `qy inrBr krygf. jnfb jLrdfrI ny pfik sMsd ivwc afpxy pihly sdfrqI sMboDn ivwc dihdLqvfd iKlfPL lVn aqy sMivDfnk sMsdI pRnflI pRBUswqf kfiem krn dI gwl afKI sI. AuhnF nfl hI ieh vI afiKaf sI ik ies df mqlb rfsLtrpqI dIaF qfkqF GtfAuxf hY aqy Auh rfsLtrpqI vjoN afpxIaF qfkqF sImq krn dy hwk ivwc hn qFik sMsdI pRnflI dI suprImqf kfiem kIqI jf sky jo ik iksy vI sMsdI pRnflI vfly dysL ivwc jLrUrI hY. jnrl musLrwPL hyT pfiksqfn sMsdI dysL huMdf  hoieaf vI pRDfngI pRbMD hyT idn kwtI kr irhf sI aqy Auh vI KfkI vrdI vfly pRDfngI pRbMD hyT ijs ny KfkI vrdI bhuq musLkl nfl pfsy rwKI sI.

          pfiksqfn vfsqy sMsdI jmhUrI pRbMD hyT awgy vDxf afsfn nhIN hovygf pr ipCFh muVnf ies qoN vI vwD Kqrnfk hovygf. amrIkf hmysLf pfiksqfn nMU zflrF dIaF pMzF nhIN dyvygf aqy jy idMdf vI rhy qF vI ies nfl siQrqf nhIN  afvygI. siQrqf vfsqy pfiksqfn nMU afpxy pYrF `qy KVnf pvygf aqy afpxy pYrF `qy KVn vfsqy sMivDfnk pRBUswqf pwkI krnI pvygI ijs vfsqy POjI rfj plitaF df rsqf bMd bMd krnf pvygf aqy kwtVvfd qy dihsLqvfd nMU hrfAuxf pvygf.

          kdy rwJ ky kurwpt rhy aqy imstr 10% vjoN jfxy jFdy rhy afisPL alI jLrdfrI vfsqy afpxy dysL aqy lokF leI kuJ kr gujLrn df mOkf hY aqy dihsLqvfd qy kwtVvfd df tfkrf krn qoN ibnF hor koeI cfrf nhIN hY. pfiksqfn dy avfm nMU siQrqf, surwiKaf, sLFqI aqy ivsLv ivwc siqkfr dI loV hY. Bfrq nfl dosqI ies musLkl Bry kMm ivwc shfeI ho skdI hY.

-blrfj idEl

 


cMgI kfrgujLfrI `qy aDfirq hY stIvn hfrpr dI lokpRIXqf

          kYnyzf dIaF mwDkflI coxF df dMgl BiKaf hoieaf hY aqy qkrIbn hr rojL hI vwK vwK iksm dy srvyKx bfhr af rhy hn. bhuqy srvyKx swqfDfrI kMsrvtv pfrtI nMU 8% qoN 10% dy Prk nfl  muwK ivroDI ilbrlF nfloN agy dwsdy hn. BfvyN 14 akqUbr dy votF vfly idn qwk ajy 25 idn bfkI hn jo ik pfsf pltx vfsqy kfPLI hn pr iPr vI isafsI pMzq ies gwl `qy sihmq hn ik kMsrvtv pfrtI swB qoN vwzI pfrtI vjoN AuBrygI aqy srkfr Gwt igxqI bxfey jF bhumwq dI bxfey, aglI srkfr kMsrvtv pfrtI dI hI bxygI. koeI bhuq vwzI axikafsI Gtnf hI hflfq bdl skdI hY.

          ilbrl pfrtI kYnyzf dI kudrqI rfj krn vflI pfrtI vjoN jfxI jFdI hY aqy aksr kMsrvtv pfrtI nfloN duwgxf smF qfkq ivwc rihMdI rhI hY. nyV ipCokV `qy Jfq mfrIey qF 1984 dIaF coxF ivwc qfkq ivwc afeI kMsrvtv srkfr ny 8 ku sfl rfj kIqf sI jd ik 1993 dIaF coxF ivwc qfkq ivwc afeI ilbrl pfrtI df rfj 2006 qwk cwilaf sI. ies dOrfn ilbrl pfrtI ny iqMn bhumwq aqy cOQI alp-mwq srkfr bxfeI sI jo zyZ ku sfl cwlI sI.

          kYnyzf ivwc ilbrl pfrtI df bolbfl, nvyN iemIgrMt afAux nfl hor vI vD igaf hY aqy ies kfrn hI kYnyzf dy vwzy sLihrF dIaF qkrIbn sfrIaF dIaF sfrIaF sItF 2006 dIaF coxF ivwc ilbrl pfrtI dy hwQ lwgIaF sn ikAuNik bhuqy nvyN iemIgrMt kYnyzf dy vwzy sLihrF ivwc vwsy hoey hn. ilbrl pfrtI ny iemIgrMt BfeIcfiraF ivwc afpxf aYsf jflL ivCfieaf hoieaf hY ik ies nMU qoVnf bhuq musLkl hY. iehI kfrn hY ik aYn zI pI vI ajy qwk ilbrlF dIaF bwJvIaF iemIgrMt votF nMU sMnH nhIN lgf skI, kMsrvtv pfrtI vfsqy ieh dUr dI gwl jfpdI hY.

          nvyN iemIgrMt aksr isafsI qfkq dy bhuq nyVy rihxf cfhuMdy hn aqy iemIgrysLn vfsqy AuhnF nMU isPLrsLF dIaF icwTIaF dI vI bhuq loV pYNdI hY ijs vfsqy isafsI afgU kMm afAuNdy hn. iemIgrMtF dI ieh lflsf ijwQy ilbrlF nfl nyVqf df kfrn bxI hY AuQy iehI lflsf hux ipCly ZfeI ku sflF ivwc kMsrvtv pfrtI vwl iKwc df kfrn vI bxI hY. jo iemIgrMt mIzIafkfr kMsrvtv pfrtI vwl vyKx vfsqy iqafr nhIN sn Auh awj iemIgrysLn mMqrI, pRDfn mMqrI hfrpr aqy hor kMsrvtv afgUaF nfl qsvIrF iKcvfAux ivwc mfx mihsUs krdy hn. ieh vwKrI gwl hY ik aMdroN Auh hfmI ajy vI ilbrlF dI hI Brdy hn pr “qfkq” dI iKwc kfrn nyVqf kMsrvtvF nfl vI rwK rhy hn.

          ilbrlF nfl nyVqf dy bhuq kfrn hoxgy pr iek kfrn mrhUm ilbrl pRDfn mMqrI pIar trUzo dI iemIgrMtF pRqI AudfrvfdI nIqI dwisaf jFdf hY. ies ivwc koeI sLwk nhIN hY ik 70ivaF dy sLurU ivwc trUzo dy rfjkfl smyN sYr krn dy bhfny nfl kYnyzf afey lokF nMU pwky rihx df mOkf idwqf igaf sI ijs nMU amnYstI dy nfm nfl Xfd kIqf jFdf hY. pr ghu nfl vyKIey qF trUzo qoN ipwCoN afeI brfien mlrUnI dI kMsrvtv srkfr ny ies qoN vI vwD igxqI ivwc iemIgrMt pRvfn kIqy sn pr kMsrvtv pfrtI aqy mlrUnI srkfr nMU ilbrlF vrgf krYizt nhIN iml sikaf.

          ieh aMkVy srkfrI irkfrz ivwc vyKy jf skdy hn. svrgI pRDfn mMqrI trUzo dy rfjkfl dy afKrI sfl 1984 ivwc kul iemIgrMt 88,000 ley gey sn aqy kMsrvtv pRDfn mMqrI brfien mlrUnI ny sfl 1989 qwk slfnf pRvfn kIqy jfx vfly iemIgrMtF dI igxqI vDF ky 190,000 qwk lY aFdI sI jo ik ilbrlF dI igxqI nfloN do guxF qoN vI vwD bxdI hY. pr iemIgrMtF df JukfE ilbrlF vwl hI irhf aqy qwQ vI awj qwk Cupy hI rhy hn ijs df kfrn ilbrlF df Gwt igxqI BfeIcfiraF dy mIzIey aqy sMsQfvF `qy bixaF pwkf glbf hY.

          rIPfrm (alfieMs) aqy kMsrvtv pfrtIaF dy rlyvyN ipwCoN Gwt igxqIaF qwk phuMc sLurU kIqI geI sI. aqy bIqy ZfeI sflF ivwc hfrpr srkfr ny iemIgrMt BfeIcfiraF qwk phuMc hor pwkI kIqI hY aqy ies kMm vfsqy bhuqI ijLmyvfrI jysn kYnI ny inBfeI hY ijs dy iswty hux sfhmxy af rhy hn. aYn zI pI dy afgU jYk lyatn ny vI ies pfsy kfPLI iDafn idwqf hY. pihlI vfr Gwt igxqI BfeIcfry ilbrlF, kMsrvtvF aqy aYn zI pI ivwc vMzy hoey ivKfeI dy rhy hn.

          iek knyzIan cox ivsLlysLx dy muqfibk sfl 2000 dIaF coxF ivwc kYnyzf dy Gwt igxqI BfeIcfiraF, ijhnF nMU rMgdfr jF ivjLIvl mnfrtI afiKaf jFdf hY, dy qkrIbn do iqhfeI ihwsy ny ilbrlF nMU votF pfeIaF sn. ivsLysLx muqfibk ilbrlF nMU 71% GwtigxqI votrF ny votF pfeIaF sn. pr 2006 dIaF coxF ivwc ieh igxqI Gt ky   58% rih geI sI ijs dy hux hor Gt jfx dy anumfn hn. kuJ srvyKxF muqfibk 14 akqUbr nMU hox vflIaF coxF ivwc Gwt igxqI BfeIcfiraF dI votF ivwc 13% hor ktOqI ho jfvygI ijs df Bfv hY ik ilbrl pfrtI hux Gwt igxqIaF dI awDI qoN Gwt vot hfsl kr skygI aqy bcdI hor pfrtIaF ivwc vMzI jfvygI. kMsrvtv pfrtI nMU ies ivwcoN kfPLI votF imlx dI afs hY.

          jo srvyKx bfhr af rhy hn AuhnF muqfibk kMsrvtv pfrtI dI swB qoN vwzI iKwc pRDfn mMqrI hfrpr dI lokpRIXqf hY. knyzIan votrF df bhuq vwzf ihwsf sRI hfrpr dI kfblIaq qoN kfiel hY aqy Auh ilbrl afgU qoN duwgxy qoN vI vwD votrF dy chyqy afgU hn. srvyKx bhuq afey hn aqy ieh srvyKx ivwc puwCy gey svfl `qy inrBr krdf hY ik votr kI juvfb idMdf hY. kuJ srvyKxF ivwc ilbrl afgU styPLn izEn dI lokpRIXqf cOQy drjy qwk hyT izwgI dwsI geI hY Bfv Auh aYn zI pI aqy grIn pfrtI dI afgU qoN vI ipwCy hn.

          sRI hfrpr dI lok pRIXqf vwl vyKIey qF ies dy vwD hox dy do pRmuwK kfrn hn. pihlf kfrn hY ilbrl afgU df Gwt pRvfxq hoxf ijs kfrn votr df JukfE hfrpr vwl vDdf hY aqy dUjf kfrn hY jnfb hfrpr dI sKsLIaq ivwc iKwc. sKLsLI iKwc df kfrn AuhnF dI Aumr aqy kfblIaq vI hY qy ijvyN Auh pysL afAuNdy hn Auh iKwc aqy svy ivsLvfs Biraf hY. ies df kfrn AuhnF df ZfeI sfl df irkfrz vI hY. afpxy ZfeI sfl dy rfj kfl ivwc AuhnF Gwt igxqI ivwc huMidaF hoieaF vI Eh kuJ kr ivKfieaf hY jo bhumwq srkfrF vI musLkl nfl kr pfAuNdIaF hn. ilbrlF dIaF kmjLorIaF nMU AuhnF bhuq kfblIaq qy isafsI huisLafrI nfl vriqaf hY. kul 308 dy hfAUs ivwc 127 mYNbrF nfl AuhnF bjtF qoN ielfvf hor keI aihm ibwl pfs krvfey hn ijhnF ivwc iemIgrysLn ibwl, aPLgfn imsLn aqy krfeIm `qy sKLqI sLfml hY.

          ipClIaF coxF smyN iemIgrMtF vfsqy AuhnF ny ilbrlF vloN lgfieaf igaf hYWz tYks (lYNizMg PIs) awDI krn df vfadf kIqf sI aqy pUrf kr idwqf hY. jI aYs tI ivwc 2% dI ktOqI kr ky ivKf idwqI hY. bwicaF vfsqy slfnf 1200 zflr df hor Bwqf lokF nMU iml irhf hY aqy afmdn tYksF ivwc vI ktOqI kIqI hY. ieh vwKrI gwl hY ik dunIaF ivwc qyl dIaF vDIaF kImqF kfrn aqy amrIkf ivwc afriQk mMdvfVy kfrn dunIaF dI afriQkf zol geI hY ijs df asr kYnyzf `qy pYxf lfjLmI hY. jy srkfr ilbrlF dI huMdI qd vI ieh asr roikaf nhIN sI jf skdf. kul imlf ky stIvn hfrpr dI kfrgujLfrI bhuq vDIaf rhI hY aqy ies kfrn hI AuhnF dI lokpRIXqf vDI hY. ies df kMsrvtv pfrtI nMU kI lfB huMdf hY ies df pqf 14 akqUbr dI sLfm nMU lwg jfvygf.

-blrfj idEl

 


pRmfxU sMDI, Bfrq-amrIkf sFJ dI aihm pRfpqI

          Bfrq aqy amrIkf ivckfr pMj ku dhfky bhuq dUrI bxI rhI hY. ies bfry dovF dysLF dy buwDIjIvI afpxy afpxy ivcfr muqfibk bhuq kuJ ilK aqy afK cuwky hn. kfrn amrIkf dI Bfrq pRqI ivroD aqy pfiksqfn pRqI dosqfnf nIqI sI jF Bfrq df sovIaq rUs vwl Aulfr ies df kfrn sI aqy jF ieh sfry rLly imly kfrn sn ies bfry aishmqI ho skdI hY pr dUrI sI ies `qy sfry sihmq hn. ies gwl `qy vI sihmqI hY ik bIqy 10-12 sflF qoN iehnF sbMDF ivwc suDfr sLurU hoieaf sI aqy ieh smF Auh sI jd sovIaq rUs toty toty ho igaf sI aqy ies dy nfl hI sosLilt blfk KLqm ho igaf sI.

          iehnF sbMDF ivwc cuMbkI nyVqf df kMm 9/11 dy afqmGfqI hmilaF ny pYdf kIqI sI. iehnF hmilaF ny amrIkf dI dihsLqgrdI, lokqMqr aqy mnuwKI aiDkfrF dy asl mqlb amJx ivwc mdd kIqI sI. 9/11 ipwCo amrIkf ny kdy ipwCy muV ky nhIN vyiKaf aqy Bfrq nMU afpxf kudrqI sihXogI mMn ilaf.  ihwqF df tkrfE hmysLF iksy nf iksy hwd qwk rihMdf hY aqy ieh vDdf aqy Gtdf vI rihMdf hY pr jd muZly asUl sFJy hox qF ajyhy tkrfE nMU cOKty ivwc rwK ky vyiKaf aqy ivcfiraf jf skdf hY aqy amrIkf qy Bfrq dy sbMDF ivwc ieh qbdIlI hI nyVqf df kfrbn bxI hY.

          amrIkf nMU Bfrq nMU drpysL bxOqIaF dI smJ af geI hY aqy ieh cxOqIaF sFJIaF vI jfpx lwg peIaF hn. “ieslfimk” pRmfxU  bMb awj Bfrq dI iekwly dI isr drdI nhIN irhf ieh amrIkf smyq dunIaF dI sFJI isrdrdI bx igaf hY. afpxI ieslfimk vwsoN ivwc vD rhy kwtVvfd kfrn cIn vI aMdro aMdr ies df BYa Kfx lwg ipaf hY. iehI asl kfrn hn ik cIn amrIkf aqy Bfrq ivc vD rhI nyVqf qoN EnF KPLf nhIN hY ijMnf iehnF cxOqIaF dI gYr hfjLrI ivwc ho skdf sI. rUs ies dosqI qoN bhuqf KusL nf huMdf hoieaf vI ies nMU pRvfn kr irhf hY ikAuNik dihsLqvfd df BYa rUs nMU vI ivKfeI dy irhf hY.

          Bfrq aqy amrIkf ivckfr hoieaf 123 isvlIan pRmfxU smJOqf cxOqIaF df sfhmxf krdf hoieaf amrIkf dI sMsd dI dihlIjL `qy puwj cuwkf hY. ies ny Bfrq ivwc KwibaF aqy Bfjpf dy byasUly ivroD nMU smF pf ky mfq pf idwqf hY aqy keI Bfrq ivroDIaF dIaF ikafsarfeIaF nMU glLq sfbq krdy hoey aMqrrfsLtrI pRmfxU AUrjf eyjMsI (afeI ey tI ey) dI pRvfngI qoN bfad inAUklIar splfierjL grUp (aYn aYs jI) dI pRvfngI vI pRfpq kr leI hY. aqy ieh pRfpqI Bfrq vloN afpxI Es nIqI nMU Cwzy bgYr hoeI hY ijs qihq Bfrq ny inAUklIar nfn pilPrysLn (aYn pI tI) aqy kMprIhYNisv tYst bYn tirtI (sI tI bI tI) `qy ieh kihMidaF dsqKLq krn qoN ienkfr kr idwqf sI ik ieh pwKpfqI hn.

          Bfrq vrgy vwzy dysL vfsqy ieh jLrUrI vI sI ik pRmfxU Kyqr ivwc afpxy hwQ vwz ky iksy hor dy bsqy ivwc nf pf dyvy. Bfrq ny ieMJ kridaF afpxI kOmFqrI ijLmyvfrI dI pUrI pflxf kIqI aqy pRmfxU qknIk dy prsfr nMU PYlfAux qoN dUr irhf ijs dI afKr amrIkf aqy hor pRmfxU qknIk vfly dysLF ny kdr pfeI hY.

          BfvyN amrIkf dy kuJ gupq dsqfvyjLF dy lIk hox df bhfnf lgf ky ies sMDI nMU qfrpIzo krn dy Xqn bIqy hPLqy dOrfn vI hoey sn pr ieh kfmXfb nhIN ho sky ijs df kfrn dovF dysLF dy afgUaF `c ies mfmly ivwc mukMml ieksurqf sI. kdy ikhf igaf ik Bfrq ny tYst nf krn df vfadf kr ilaf hY aqy kdy ikhf igaf ik amrIkf awvl drjy dI qknIk nhIN dyvygf aqy tYst krn dI sUrq ivwc sMDI qoV dyvygf. koeI vI dysL afpxI awvl drjy dI qknIk kdy iksy hor nMU afpxy svfrQ qoN ibnF nhIN idMdf aqy BfrqI afgU ies qoN pihlF vI vfkPL sn. Bfrq nMU aYtmI qjrby krn dI vI ajy koeI loV nhIN hY aqy rwb kry ajyhI loV df dunIaF ivwc Bog hI pY jfvy. jy kdy hflfq bdly qF ieh AudoN vyiKaf jfvygf awj “pfxI qoN pihlF mOjy” lfh lYx df kI lfB hY?

          Bfrq nMU awj loV hY ibjlI dI aqy hor mYzIkl vrgy isvlIan KyqrF ivwc pRmfxU sihXog dI ijs df rsqf hux sfPL ho igaf hY. hux Auh idn dUr nhIN hY jd amrIkf dI sMsd ies sMDI `qy afpxI mohr lgf dyvgI.  ieh sMDI zfktr mnmohn isMG aqy jfrj buwsL dy pRspr ivsLvfs df iswtf hY. Bfrq ivwc afriQk suDfrF dy jnmdfqy vjoN zfktr mnmohn isMG pihlF hI pRvfn ho cuky hn ieh sMDI AuhnF vloN dysL nMU dUjI vwzI dyx hY ijs vfsqy zfktr mnmohn isMG nMU hmysLf iek kfmXfb pRDfn mMqrI vjoN Xfd kIqf jFdf rhygf.

-blrfj idEl

 


iPr hfvI huMdI jf rhI jfpdI hY afeI[ aYs[ afeI[!

 

          aPLgfn sLFqI imsLn `qy qYnfq knyzIan POj dy iqMn hor POjI kwl qfilbfn dihsLqgrdF dy hmly df isLkfr ho ky sLhId ho gey hn.  ies nfl aPLgfn imsLn leI sLhfdq dyx vfly knyzIan POjIaF dI igxqI 96 ho geI hY jo ik kYnyzf vrgy Coty sfeIjL dI POj vfly dysL vfsqy bhuq vwzI igxqI mMnI jf rhI hY. amrIkf `qy 9/11 hmly ipwCoN  amrIkf ny aPLgfinsqfn ivwc qfilbfn aqy alkfiedf df sPLfieaf krn dI muihMm sLurU kIqI sI aqy dunIaF Br ny ies vfsqy amrIkf df smrQn kIqf sI ikAuNik ieh spsLt ho igaf sI ik aPLgfinsqfn dihsLqgrdI dy awzy vjoN vriqaf jfx lwg ipaf hY.

          smyN dI ilbrl pfrtI dI srkfr ny pihlF aPLgfn imsLn vfsqy kYnyzf dI eIlIt jytIaYPL 2 tfsk Pors qfienfq kIqI sI aqy ies ny amrIkf nfl jfieMt aprysLn kIqy sn aqy jd amrIkf ny gwTjoV POjF dI mdd nfl kfbul Piqh kr ilaf sI qF kYnyzf dI XF ikRqIaF srkfr ny aPLgfn sLFqI imsLn vfsqy kfbl ivwc knyzIan sYinkF dI vwzI kumuk qYnfq kIqI sI. hmly ies ies POjI imsLn `qy vI hoey sn pr awj dy mukfbly bhuq Gwt sn.

          agly knyzIan pRDfn mMqrI sRI pfl mfritn ny kfbul imsLn nMU amrIkf nfl gwlbfq krky kMDfr imsLn ivwc bdl idwqf sI aqy 2000 dy krIb POjI Byjx df vfadf kIqf sI. mfritn dI ilbrl srkfr vylLy hI knyzIan POj kMDfr ivwc qYnfq kr idwqI geI sI aqy ies ny amrIkf qoN ies iKqy dI kmFz sMBfl leI sI.  BfvyN kuJ ilbrl smrQk iek sfijsL hyT ies vfsqy hfrpr srkfr nMU dosL dy rhy hn pr swc ieh hY ik kfbul imsLn nMU kMDfr imsLn ivwc bdlx vfly ilbrl hfkm hI sn.

          ajyhy POjI imsLn co-cfr jF 10-20 idnF vfsqy nhIN huMdy ies qoN smyN dy ilbrl hfkm vI vfkPL sn aqy knyzIan POj dy AuWc aPLsr vI vfkPL sn. aMqrrfsLtrI ijLmyvfrI kbUlidaF ajyhf krnf jfiejL vI sI. iehI kfrn sI ik jd hfrpr srkfr ny sfbkf ilbrl Ep pRDfn mMqrI sRI jfnH mYnly nMU ies imsLn bfry rport dyx vfsqy ikhf qF ies kimsLn ny aPLgfn sLFqI imsLn vDfey jfx dI isPLfrsL kr idwqI. ilbrl pfrtI ies aDfr `qy sMsd ivwc aPLgfn imsLn  vDfey jfx dy hwk ivwc BugqI, ieh vwKrI gwl hY ik hux kuJ ilbrl votF `qy awK rwK ky ies `qy ikMqU pRrMqU krn lwg pey hn.

          knyzIan POj aqy ivdysL ivBfg ieh gwl keI vfr afK cuwkf hY ik aPLgfn dihsLqgrd pfiksqfn ivcoN imldI mdd dy shfry hI hmly kr rhy hn aqy ies ipwCy pfik eyjMsIaF df hwQ hox dy keI sMkyq imldy hn. amrIkn POj dy keI afhlf aPLsr vI eysy iKafl dy hn aqy amrIkn KuPIaf eyjMsI vI ieh gwl bhuq vfr afK cuwkI hY.

          aPLgfn srkfr aqy rfsLtrpqI sRI krjLeI qF pfiksqfn nfl bhuq vfr mhxo myhxI vI ho cuwky hn aqy bfrzr pfr POjI kfrvfeI dI DmkI vI dy cwuky hn. Bfrq srkfr vI ajyhy KdsLy pRgt kr cuwkI hY ik pfiksqfn dI KuPIaf eyjMsI afeI aYs afeI sfry iKwqy ivwc dihsLqghrd kfrvfeIaF dI mF df rol adf kr rhI hY.

          sfbkf POjI jrnYl aqy pfiksqfn dy rfsLtrpqI pRvyjL musLrwPL vloN mjbUrI vws afpxf ahudf Cwz idwqy jfx qoN ipCoN afeI aYs afeI hor qfkqvr ho ky AuBr afeI pRqIq huMdI hY. ajy ies hPqy hI pfiksqfn dy pRDfn mMqrI sRI iglfnI dy kfPLly `qy hiQafrbMd hmlf hoieaf hY. AuNJ ajyhf hmlf qF pRvyjL musLrwPL `qy vI hoieaf sI pr jo hor sbUq iml rhy hn AuhnF muqfibk afeI aYs afeI pihlF nfloN srgrm ho ky awgy af rhI jfpdI hY.

          kuJ ku hPLiqaF ivwc pfiksqfn `c keI bMb Dmfky hoey hn aqy iehI kuJ Bfrq ivwc vI vfpiraf hY. kfbul ivwc BfrqI imsLn `qy vwzf hmlf hoieaf hY aqy ksLmIr ivwc pfiksqfnI POj vloN sIs-Pfier df AulMGx krky, bIqy do hPLiqaF dOrfn do drjun qoN vwD vfr BfrI hiQafrF nfl golfbfrI kIqI geI hY. iek vfr qF ajyhI kfrvfeI BfrqI ielfky ivwc awqvfdI Dwkx vfsqy kvr Pfier vjoN kIqI geI sI aqy bhuq sfry awqvfdI Bfrq ivwc dfKLl hox ivwc kfmXfb vI ho sn. jMmU ivwc iehnF ny iek pirvfr nMU bMdI vI bxf ilaf sI aqy 16 GMty POj nfl mukfblf vI hoieaf sI.

          ieh swB GtnfvF ieko iesLfrf krdIaF hn ik pfiksqfn ivwc afeI aYs afeI isvlIan srkfr `qy BfrU ho rhI hY aqy rfjsI asiQrqf df lfB AuTfAux df Xqn kr rhI hY. jLrdfrI aqy nvfjL sLrIPL afpxI sOVI isafsq Kyzx lwg pey hn ijs nfl pfiksqfn ivwc jLmhUrI lihr df rMg iPwLkf pY irhf hY. jLrdfrI rfsLtrpqI bnx vfsqy kfhly hn aqy Auh ies ivwc kfmXfb huMdy vI jfpdy hn pr rfsLtrpqI bnx nfloN jF rfsLtrpqI bx ipwCoN dysL ivwc amn kfnUMn df rfj bhfl krnf asl insLfnf hoxf cfhIdf hY, nhIN qF pfiksqfn dI aMdrUnI asiQrqf df lfB afeI aYs afeI vI AuTfvygI aqy ies dy pfik aqy aPLgfn imwqr, qfilbfn dihsLqgrd vI AuTfAuxgy. ajyhI hflq ivwc aPLgfinsqfn ivwc sLFqI dIaF sMBfvnfvF KLqm ho jfxgIaF aqy pfiksqfn dy aMdr KfnfjMgI vfly hflfq pYdf ho jfxgy. ieh dunIaF, pfiksqfn aqy Bfrq leI vI KLqrnfk hovygf. loV pfiksqfn ivwc jmhUrI qfkqF dy hfvI hox dI hY qF ik afeI aYs afeI vrgy sMgTnF nMU QF isr rwiKaf jf sky.

-blrfj idEl

 


$400 imlIan df Krcf pwkf pr isafsI siQrqf dI afs mwDm!

 

kYnyzf ivwc mwDkflI coxF dI crcf ies smyN isKrF `qy hY. rportF muqfibk pRDfn mMqrI sRI stIvn hfrpr dI bynqI `qy dysL dI gvrnr jnrl bIbI mKfiel XF ny afpxI cIn Xfqrf rwd idwqI hY qF ik isafsI hlfq nfl nijwTx vfsqy Auh dysL ivwc hI hox. pRDfn mMqrI sRI hrfpr agly hPLqy dOrfn iksy smyN vI dysL dI 39vIN sMsd BMg krn vfsqy gvrnr jnrl nMU afK skdy hn aqy AuhnF dI ieh isPLrsL hr hflq mMn leI jfx dI pUrI sMBfvnf hY ikAuNik hor koeI vI pfrtI siQr srkfr bxfAux dy Xog nhIN jfpdI. ilbrlF ny kdy srkfr bxfAux dI iewCf jLfhr nhIN kIqI aqy nf hI blfk jF aYn zI pI vloN ilbrlF df smrQn krn df kdy koeI sMkyq idwqf igaf hY.

ajy kuJ idn pihlF hI ilbrl afgU sRI styPLn izEn agly sYsLn dOrfn hfrpr srkfr suwtx dy ibafn dfg rhy sn aqy ieh vI afK rhy sn ik AuhnF dI pfrtI coxF lVn vfsqy iqafr hY pr ijAuN hI pRDfn mMqrI sRI hfrpr ny iqMno ivroDI pfrtIaF dy nyqfvF nMU imlx vfsqy smF mMigaF qF ieh sRI styPLn izEn hI sn ijhnF ieh afK ky qrIk awgy pf idwqI ik Auh 9 sqMbr qwk hfrpr nMU imlx vfsqy ivhly nhIN hn. blfk dy afgU sRI jLUl zusYWp sLurkvfr nMU pRDfn mMqrI nMu iml rhy hn aYn zI pI afgU vI agly kuJ idnF ivwc pRDfn mMqrI nMU imlx vfsqy sihmq ho gey hn.

pRDfn mMqrI ny sMsd df smfgm sLurU hox qoN pihlF ivroDI pfrtIaF dy afgUaF nMU imlx df kfrn sMsd dy sYsLn ivwc kI krnf hY, ies `qy kuJ sihmqI jF sFJI phuMc Kojxf dwisaf hY. AuhnF muqfibk sMsd kMm krn Xog nhIN rhI ikAuNik ivroDI pfrtIaF hr muwdy `qy srkfr df ivroD kr rhIaF hn aqy Gwt igxqI srkfr vfsqy ivroDI iDr dI sihmqI qoN ibnF kuJ kr skxf sMBv nhIN huMdf ies leI rsqf coxF qoN ibnF hor nhIN bcdf. BfvyN hfrpr srkfr pwkIaF qrIkF `qy coxF krvfAux df ibwl afp pfs krvf cuwkI hY pr AuhnF ikhf hY ik ajyhf bhumwq srkfrF nMU mnmrjLI krn qoN rokx vfsqy kIqf igaf sI aqy ieh pwkIaF qrIkF vflf inXm Gwt igxqI srkfrF `qy lfgU nhIN huMdf. AuhnF siQr qrIkF `qy coxF vfly kfnMUn df mMqv coxF df smF qYa krn dI qrIk df PYslf pRDfn mMqrI dy hwQoN kwZxf dwisaf nf ik pRDfn mMqrI dy hwQoN kwZ ky ivroDI pfrtIaF dy hwQ dyxf. afpxI prYs kfnPrMs ivwc AuhnF ieh vI afiKaf ik jy ivroDI pfrtIaF srkfr dy Gwto Gwt eyjMzy `qy sihmq ho jFdIaF hn qF coxF kfnUMn muqfibk imQI qrIk `qy akqUbr 2009 ivwc hI hoxgIaF.

pRDfn mMqrI ivroDI pfrtIaF dy afgUaF nMU jld ies vfsqy imlxf cfhuMdy hn ikAuNik 8 sqMbr nMU kuJ ijLmnI coxF hox vflIaF hn aqy agr sMsd BMg krnI hI hY qF Auh ies nMU iehnF ijLmnI coxF qoN pihlF hI BMg kr dyxf cfhuMdy hn nf ik ijLmnI coxF qoN ipwCoN, jo ik qrksMgq jfpdf hY.

pRDfn mMqrI sRI hfrpr ZfeI sfl Gwt igxqI srkfr clfAux ivwc kfmXfb hoey hn jo ik afpxy afp ivwc iek pRfpqI hY. ajy qwk koeI vI kMsrvtv Gwt igxqI srkfr ZfeI sfl rfj nhIN kr skI aqy ieh kYnyzf ivwc GwtigxqI srkfrF dy aOsqn smF jo ik 18 mhIny hY, Aus qoN vI iek sfl  vwD bxdf hY. ieh jnfb ilstr pIarsn aqy pIar trUzo dIaF Gwt igxqI srkfrF qoN vI vwD smF hY.

hfrpr srkfr afpxy ZfeI sfl dy rfjkfl ivwc afpxy bhuq sfry tIcy pUry krn ivwc kfmXfb hoeI hY aqy Gwt igxqI hox dy bfvjUd do bjt pfs krvfAux ivwc sPLl rhI hY. ilbrl afgU styPLn izEn nMU vI ilbrl lIzr bnx qoN bfad qkrIbn 20 mhIny df smF coxF dI iqafrI krn vfsqy iml igaf hY pr ieh vwKrI gwl hY ik ilbrl pfrtI df cox KLjLnf ajy KflI hY. lok rfj, ssqf sOdf nhIN hY aqy dysL ivafpI coxF `qy qkrIbn 400 imlIan zflr Krc huMdf hY.  aglIaF coxF ivwc eynf Krcf iPr hoxf insLcq hY pr iksy vI pfrtI dI bhumwq srkfr bnx dy afsfr nf hox kfrn isafsI siQrqf dI afs ajy mDm hY.

-blrfj idEl

 


ishq syvfvF dy mfmly `c isafsI afgU swc dwsx df hIaf krn!

          kYnyzf ivwc pbilk ishq syvfvF ivwc af cuwkf inGfr lokF vfsqy gihrI icMqf df ivsLf bixaF hoieaf hY. vwK vwK cox srvyKx ajy vI ishq syvfvF nMU AuhnF aihm muwidaF ivwcoN iek dws rhy hn ijhnF dy Edfly aglI cox muihMm aqy pfrtIaF dy cox pRogrfm GuMmxgy. ieh iek ajyhf muwdf hY ijs bfry sfzy isafsqdfn bhuq kuJ jfxdy hoey vI qwQ ibafnx qoN bhuq iJjkdy hn aqy lokF nMU AuWlU bxf kI votF btornIaF cfhuMdy hn. koeI vI isafsI afgU jF pfrtI swc ibafn ky “blI df bwkrf” nhIN bnxf cfhuMdI. hr koeI ies jflL ivwc iksy hor nMU Pisaf vyKxf cfhuMdf hY.

          ies qrfsdI df iswtf ieh hY ik bhuq hI kImqI smF gMvfieaf jf irhf aqy lokF nMU JUTI Drvfs aqy afsF dy sbjL bfg ivKfey jf rhy hn. ipClIaF subfeI jF PYzrl coxF vwl inghf mfro qF ivKfeI dyvygf ik hr cox muihMm mOky hI ishq syvfvF  muwK muwdf rhIaF hn aqy hr vfr hI isafsI afgUaF Kfs kr rfj kr rhIaF pfrtIaF ny ishq vfsqy keI keI iblIan zflr hor dyx dy aYlfn kIqy hn aqy ajyhIaF rkmF idwqIaF vI hn. ijwQy rfj kr rhIaF pfrtIaF ny rkmF dy aYlfn kIqy hn AuWqy ivroDI pfrtIaF ny afpxy mnorQ pwqrF ivwc vwzIaF rkmF dyx dI ivvsQf kr ky ieh hr vfr ieh ivKfAux dI koisLsL kIqI hY ik Auh ishq syvfvF ivwc suDfr vfsqy bhuq sMjIdf hn.

          jy subfeI aqy PYzrl pwDr `qy rfj kr rhIaF iDrF ishq syvfvF ivwc suDfr krn leI sMjIdf hn aqy ivroDI iDrF vI ies nMU afpxy eyjMzy `dI isKr `qy dwsdIaF hn qF iPr ishq syvfvF ivwc KVoq ikAuN hY? ieh iewk ivcfr krn vflf muwdf hY aqy ies `qy ivcfr qohmq bfjLI qoN AuWqy AuT ky aqy aslIaq nMU sfhmxy rwK ky kIqf jfxf cfhIdf hY.

          EntyrIE ivwc do vfr coxF ijwq cuwkI, rfj kr rhI ilbrl pfrtI ishq syvfvF ivwc koeI suDfr nhIN kr skI hF vfady bhuq vyKy, suxy aqy pVHy hn. pihlI vfr tYksF ivwc vfDf nf krn df ilKqI vfadf kr ky qfkq ivwc afeI mgYNtI srkfr ny kursI sMBfldy sfr hI ishq tYks (Eihp PIs) lfgU kr idwqI sI aqy kfrn bjt Gftf dwisaf igaf sI. jd bjt bYlMs hox ipwCoN srplws vI ho igaf qF vI mgYNtI srkfr ny ishq tYks (Eihp PIs) vfps lYx df nfm nhIN ilaf.  qy isqm dI gwl ieh ik ishq syvfvF ivwc gwlINbfqIN qF jLrUr bhuq kuJ kIqf hY pr lokF nMU ajy qwk syvfvF ivwc koeI Prk anuBv krn nMU nhIN imilaf.

          hflq PYzrl srkfr dI vI iehI hY aqy iehI sI. pfl mfritn dI srkfr ny ishq syvfvF dy mfmly ivwc bhuq dmgjLy mfry sn aqy lokF nMu cyqfvnI idwqI sI ik torI qfkq ivwc afey qF sfrf BwTf ibTf dyxgy. pfl mfritn dI srkfr ny ishq vfsqy zflrF dIaF pMzF vI sutIaF aqy Gwt igxqI srkfr vI clfeI pr ishq syvfvF vfly mfmly `c “KoqI bohV” hyT hI rhI. ZfeI ku sfl pihlF hfrpr dI Gwt igxqI srkfr hoNd ivwc afeI aqy vfadf ieh kr ky afeI ik ishq syvfvF nMU “pbilk” rwiKaf jfvygf aqy hor zflr roVHy jfxgy.  hfrpr srkfr ny ishq syvfvF “pbilk” hI rwKIaF qy zflr vI hor suwty pr ishq syvfvF ivwc koeI bhuqf suDfr nf hoieaf.

          hor suibaf dIaF coxF ivwc vI ieh mslf AuWiTaf aqy vfady vI eysy iksm dy hoey pr syvfvF AuWQy dIaF AuWQy hI rhIaF. aMdro aMdr kuJ qbdIlIaF hoeIaF aqy Auh qbdIlIaF sn do iksm dI pRfeIvytysLn (inwjIkrn) dIaF iek iksm hY pI-3 ijs aDIn pbilk pRfeIvyt pRftnrisLp nfl brYNptn isivk aqy kuJ hor hspqfl hoNd ivwc afey hn. ieh PfrmUlf kI hY aqy pRfeIvyt iDr nfl kI ilKqI smJOqf srkfr ny kIqf hY ies bfry ajy srkfr ny lokF nMU Kuwl ky nhIN dwisaf swB kuJ ‘sIkrt’ hI hY aqy sikrt hI rhygf.

          dUjy iksm dI qbdIlI sI kuJ pRfeIvyt kilnkF df Kuwl jfxf hY, ieh bIsI, EntyrIE qy ikbYWk smyq keI sUibaF ivwc KuwlIaF hn. ieh kilnkF ibwlkul pRfeIvyt hn aqy iehnF `qy sfrf DMn vI inwjI Kyqr ny lgfieaf hY aqy ies qoN pRfiPt jF nuksfn vI inwjI nMU hI hoxf hY.  ieh kilnkF bhuq awCf kMm kr rhIaF dwsIaF jFdIaF hn aqy iehnF dIaF syvfvF isafsI afgU vI lY rhy dwsy gey hn aqy srkfrI ivBfg vI lY rhy dwsy gey hn ijhnF ivwc dysL df rwiKaf ivBfg vI sLfml hY. sUibaF dIaF ‘Eihp’ vrgIaF ishq skImF vI iehnF kilnkF nMU vrqdIaF hn aqy jd afm sLihrI iehnF ivwc srkfrI qOr `qy Byjy jFdy hn qF Krcf sbMDq ishq ivBfg hI idMdy hn. jdik inwjI qOr `qy jfx vfly sLihrI afpxf Krcf afp idMdy hn.

          ies hPLqy knyzIan myzIkl asosIeysLn jo ik knyzIan zfktrF dI sMsQf df hY df nvF pRDfn kursI `qy bYTf hY aqy Aus ny ishq syvfvF ivwc suDfr vfsqy pRfeIvyt Kyqr dy hor vDyry rol dI vkflq kIqI hY. purfxy pRDfn dy vI ajyhy hI ivcfr sn. aYn zI pI dy afgU ny Aus dy ivcfrF dy pRgt huMdy sfr hI Aus nMU Kq ilK ky ishq syvfvF ivwc pRfeIvyt Kyqr nMU vfHVn df sKLq ivroD kIqf hY.

          kYnyzf dy swB qoN vwD abfdI aqy ieMzstrI vfly sUby EntyrIE vwl iDafn mfrIey qF sUby df kuwl bjt 96 iblIan dy krIb hY ijs ivcoN 44 iblIan isrPL ishq syvfvF `qy hI Krc ho irhf hY. ieh kul srkfrI bjt df 46-47 % bxdf hY. ieh Krcf kuwl bjt df jldI hI 50% ho jfvygf aqy agly 15 ku sflF ivwc 50% qoN twp jfvygf. kI sUbf ishq syvfvF `qy hor Krcf krn dy smrwQ hY? jy sUbf hor Krcf krn dy smrwQ hY qF ieh hor tYks lgf ik ho skdf hY jF PYzrl srkfr qoN hor mfiek mdd nfl ho skdf hY. hor mdd PYzrl srkfr dyvy jF sUby dI srkfr dyvy, mfieaf qF lokF `qy tYks lgf ky hI iekwTI hoxI hY ijs df Bfv hY ik jybF qF lokF dIaF hI KflI krnIaF pYxIaf hn.

          awj asl svfl ieh hY ik kI lok hor tYks dyx dy Xog hn? hr sLihrI nMU socxf pvygf ik kI Auh hor tYks adf krn dy Xog hY? jo lok ishq syvfvF dy awj dy ZFcy nMU kfiem rwKxf cfhuMdy hn Auh hor tYksF dy hwk ivwc hn pr Kuwl ky ieMJ afKx qoN kMnI kqrfAuNdy hn. drasl Auh lokF kol JUT hI bol rhy hn.

          pI-3 iek guMJldfr isstm hY aqy ies ivwc pRfeIvyt iDr lokF dI AuNn aMdro aMdr lfh skdI hY pr mjUdf isstm bhuqf dyr cwl nhIN  skdf ijs df hfl “dfhVI nfloN muwCF vwzIaF” hox vflf ho igaf hY. ishq syvfvF ivwc suDfr vfsqy ajyhy isstm dI loV hY ijs ivwc kusLlqf hovy aqy lokF nMU ishq syvvF Eihp (ishq iensLorYNs) df kfrz ivKf ky awj vFg hI dyvy pr dyvy pUrI PUrqI nfl. ajyhf isstm sMBv vI hY pr ies df nfm lYx qoN isafsI afgU zrdy hn. kuJ isrPL votF kfrn zrdy hn aqy kuJ votF aqy moty XUnIanvfd, dovF qoN hI zrdy hn. smF af igaf hY ik isafsI afgU ishq syvfvF dy mfmly ivwc lokF nMU swc dwsx dI jLurrq krn.

-blrfj idEl

 


Bfjpf df hor swjy vwl iKskxf dysL qy Bfjpf leI Gfqk hovygf

          Bfrq dy AuWqrI sUby jMmU aqy ksLmIr ivwc hflq bd qoN bdqr huMdy jf rhy hn aqy pihlI vfr sUby dy do pRmuwK BfeIcfiraF dy afspI sbMD ksLIdgI vfly huMdy jf rhy jfpdy hn. sUby dy hflq qF BfvyN bIqy 20 ku sflF qoN bhuqy sfjLgfr nhIN sn bIqy kuJ sflF qoN amn dy hwk ivwc vwzI qbdIlI ivKfeI dy rhI sI aqy sUby ivwc cuxI hoeI srkfr vI AudoN qwk bhuq arfm nfl cwl rhI sI jdoN qwk amrfQ guPLf nMU 100 ku eykV jLmIn idwqy jfx df aYlfn nhIN sI hoieaf sI.

          subfeI srkfr vloN amrnfQ guPLf nMU 100 ku eykV jLmIn dy idwqy jfx df mfmlf koeI bhuq vwzf mfmlf nhIN sI pr vwKvfdIaF ny bhuq kfmXfbI ies nMU ‘rfeI df phfV’ bxf ky pysL kIqf aqy jMmU qy ksLmIr dIaF sfrIaF pfrtIaF dy BfrqpRsq afgU ies glq jfxkfrI df smyN isr mukfblf krn qoN pUrI qrF asmrQ rhy. vwKvfdIaF ny ies df BrpUr lfB AuTfieaf aqy ieh afK ky lokF nMU BVkfieaf ik 100 eykV jLmIn amrnfQ guPf nMU dyx df mqlb hY ik AuWQy ihMdUaF nMU vsfieaf jfvygf. jdik swc ieh hY ik Bfrq ny jMm aqy ksLmIr ivwc abfdI dy qvfjLn nMU ivgfVn dI awj qwk koeI vI koisLsL nhIN kIqI aqy sUby ivwc ajyhy kfnUMn bhuq pkV nfl pihrf dy rhy hn ijhnF aDIn gYr-ksLmIrI sUby ivwc sQfeI qOr `qy rih nhIN skdy.

          musilm kwtpMQI sUby dy muslmfnF nMU ieh afK ky BVkfAux ivwc kfmXfb ho gey jfpdy hn ik sUby ivwc abfdI df qvfjLun ihMdUaF dy hwk ivwc ivgfVn dI sfijsL rcI jf rhI hY. swc qF ieh hY ik bIqy 20 sflF ivwc hoieaf ies dy Elt hY aqy lwKF ksLmIrI pMzq dihsLqgrdF dy zr kfrn ksLmIr Cwz ky Bwjx leI mjbUr hoey hn.  awj vI lwKF ksLmIrI pMzq aqy AuhnF dy pirvfr ksLmIr qoN bfhr keI rPUjI kYNpF ivwc bYTy hn aqy nyV BivK ivwc AuhnF df afpxy Gr prqxf sMBv nhIN jfpdf.

          ieh TIk hY ik kuJ srkfrF abfdI prvrqn jF abfdI qvfjLn ivgfVn dI Kyz KyzdIaF hn pr ksLmIr dy mfmly ivwc Bfrq ny ajyhI koeI kfrvfeI nhIN kIqI ijs kfrn Bfrq `qy ajyhf ieljLfm lgfieaf jf skdf hovy. ksLmIr dy pUrb ivwc ihmfilaf dy Aus pfr cIn ny iqwbq `qy kbjLf pwkf krn vfsqy ajyhf Kuwl ky kIqf hY aqy cInI nsl dy lokF nMU vwzI pwDr `qy iqwbq ivwc vsfieaf hY. iewQy hI bws nhIN cIn ny qF iqwbq dI DrqI df qIjf ku ihwsf afpxy nfl lgdy sUibaF ivwc vI rlLf ilaf hY.  BfrqI afgUaF ny ies iksm dI nIqI apxfAux qoN guryjL hI kIqf hY aqy ieh shI nIqI khI jf skdI hY.

          awj jMmU & ksLmIr sUbf iqMn BfgF ivwc vwMz ky rih igaf hY aqy iksLqvfr aqy kuJ hor QfvF `qy ivwc ihMdUaF aqy muslmfnF ivckfr JVpF vI hoeIaF hn. amrnfQ guPLf nMU sO eykV jLmIn dyx dy mfmly ivwc sUby dy sfbkf gvrnr vloN sfrIaF pfrtIaF dy nyqfvF nMU Brosy ivwc ilaf jfxf cfhIdf sI aqy jy ajyhf kIqf huMdf qF sbMDq afgUaF nMU afpxI sihmqI dy hwk ivwc KVnf pYxf sI. hoieaf ies dy Elt aqy ivroD vDdy sfr hI kolIsLn srkfr dI BfeIvfl pfrtI pI zI aYPL dy afgU muPLqI muhMmd seIXd ny kFgrs df sfQ Cwz idwqf ijs nfl kFgrs srkfr tuwt geI. mOky df lfB AuTfAux vfsqy PfrUk abduwlf aqy Aus df bytf Emr abduwlf vI pltf mfr gey aqy guPLf nMU idwqI jLmIn dy mfmly ivwc vwKvfdIaF vflI bolI bolx lwg pey.

          jMmU aqy ksLmIr ivwc srkfr tuwtx ipwCoN sUby dy nvyN gvrnr vloN jLmIn vfps ley jfx dy aYlfn nfl ksLmIr vfdI ivwc hflfq sLFq ho gey pr Bfjpf aqy ies dIaF smrQk sMsQfvF ivsLv ihMdU pRIsLq aqy isLv sYnf afid ny jMmU iKwqy ivwc amrnfQ guPLf nMU jLmIn vfps dyx dI mMg rwK ky awg lgf idwqI. jLmIn vfps dyx dI mMg rwK ky do cfr idn ros mfrc krny jF mMg pwqr dyxy TIk kfrvfeI sI pr gwl iewQy hI sLFq nf hox idwqI geI aqy jMmU Kyqr ivwc lfgfqfr  Dwky nfl bMd lfgU kr idwqf igaf. trYiPk bMd kr idwqI geI ijs nfl ksLmIr vfdI dysL nfloN alwg Qlwg pY geI. ksLIdgI hor vDI qF srkfr ny kriPAU lgf idwqf pr sbMDq iDrF ny mujLfhrfkfrIaF nMU kriPAU dIaF DwjIaF AuzfAux qwk jfx dI sLih dy idwqI aqy iswty vjoN hflfq hor ivgV gey aqy lok arD-sYink dlF qy POjIaF dy afhmo sfhmxy KVy ho ky nfhrybfjLI aqy kriPAU dI iKlfPLvrjIL krdy vI afm vyKy gey.

          ieh kuJ huMdf vyK ky idwlI bYTy Bfjpf dy afgU votF dI lflsf ivwc muwCF nMU qfa dyx lwg pey pr Auh ieh nhIN sn jfxdy ik ies dy nqIjy votF bttorn nfloN Gfqk vI ho skdy hn aqy jy Auh jfxdy sn jF hn qF Auh ies dI pRvfh krn nMU iqafr nhIN hn.

          ksLmIr vfdI dy bMd dI jKV ivwc af jfx ipwCoN ieslfimk kwtVpMQIaF vloN ksLmIrI lokF nMU vI kriPAU dIaF DwjIaF AuzfAux leI Auksfieaf igaf. ieh gwl afm lokF dy smJ vI afAuNdI hY ik jy ieh kuJ jMmU ivwc ho skdf hY qF ksLmIr vfdI ivwc ikAuN nhIN ho skdf? ksLmIrIaF ny afpxf mfl, sfmfn aqy KyqI Aupj jMmU rsqy Bfrq vl jfxo roky jfx kfrn ies nMU pfiksqfn dy kbjLy hyTly ksLmIr dI rfjDfnI mujwPLrfbfd vwl Byjx df aYlfn kr idwqf. jd lwKF lokF dy kfPlLy ny AuDr nMU mfrc kIqf qF ies nMU rokx vfsqy sKLqI vrqxI peI ikAuNik kMtrol ryKf nMU pfr krn dI Kuwl nhIN sI idwqI jf skdI aqy nf hI idwqI jfxI cfhIdI hY.

          ies gwl not krn vflI hY ik Bfrq ieh gwl vfr vfr kih cuwkf hY ik Bfrq srkfr srhwd pfr vpfrk adfn pRdfn Kohlx vfsqy iqafr hY. pMjfb ivwc ieh aml sLurU vI ho cuwkf hY aqy ies df dovF dysLF nMU hI lfB hY. ksLmIr ivwc vI aYsf sMBv hY pr ieh iksy ivDIbwD ZMg nfl hI ho skdf hY. ksLmIr vfdI ivwc srhwd twpx leI lokF nMU AuksfAuxf vwKvfdIaF vfsqy sMBv hI nhIN sI jy kr jMmU ivwc hflfq Krfb nf hox idwqy jFdy ijs dI bhuqI ijLMmyvfrI Bfjpf aqy ies dy sihgXogI guwtF dy isr izwgdI hY ijhnF ny lokF nMU kriPAU qoVn qwk leI Auksfieaf ijs df bdilaf rUp ksLmIr vfdI ivwc vyKx nMU imilaf hY.

          amrnfQ guPLf nMU jLmIn dyx dy nfl nfl Bfjpf ny ksLmIr dy mfmly ivwc Dfrf 370 nMU rwd krn dI mMg iPr mUhry kr idwqI hY.  ieh ajyhI mMg hY jo Bfjpf afpxy 6 ku sfl dy idlI qKLq `qy rfj smyN Buwl geI sI jF pUrI krn dy asmrQ sI. jo kMm Bfjpf Kud nhIN sI kr skI Aus dI afs Auh kFgrs dI Gwt igxqI srkfr qoN ikvyN kr jF ies dy pUrI hox dI afs rwK skdI hY?

          jLfihr hY ik Bfjpf dI awK votF `qy lwgI hoeI hY aqy Dfrf 370 nMU rwd krn dI mMg aqy amrnfQ guPLf nMU jLmIn qurqPurq dyx dI mMg votF nfl juVI hoeI hY. Bfjpf nMU ieh gwl BulxI nhIN cfhIdI ik Bfjpf dysL ivwc iekwlI coxF ijwqx dI hflq ivwc nhIN hY aqy Bfjpf df hor swjy vwl iKskxf ies nMU sihXogIaF nfloN qoV dyvygf. Bfjpf vfsqy coxF qoN pihlF aqy ipwCoN pfeydfr sihXogIaF dI Gft, Aus nMU swqf qoN dUr kr dyvygI.

          ies nfl iekwly isafsI gwTjoV KVf krn ivwc hI kTnfeI nhIN afvygI sgoN ies nfl qF Auh votr vI Bfjpf qoN dUr ho jfxgy ijhnF nMU ‘sfPLt’ sportr afiKaf jf skdf hY aqy jo isafsI siQrqf nMU muwK rwK ky vot df iesqymfl krdy hn. “ieMzIaf sLfeIinMg” dy bfvjUd ipClIaF coxF ivwc do ku PIsdI votF df iKskxf Bfjpf nMU rfj isMGfsn qoN pMjf sflF vfsqy lFBy kr igaf sI.

          jy Bfjpf ny akl qoN kMm nf ilaf qF ieiqhfs afpxy afp nMU iPr dohrf skdf hY. pRmfxU muwdy `qy mnmohx srkfr df ivroD krn ipwCoN ksLmIr mfmly `qy Bfjpf ny dUjI vwzI glLqI iek mhIny dy ivwc ivwc kr mfrI hY. Bfjpf df hor swjy vwl iKskxf dysL aqy Bfjpf dovF leI hI Gfqk hovygf.

-blrfj idEl

 


nvyN dOr ivwc dfKLl ho rhy ny Bfrq-kYnzf mYqrI sbMD

          drpysL gMBIr cxOqIaF aqy KfmIaF dy bfvjUd, jmhUrI kdrF kImqF `qy aDfirq smfj dI isrjnf vwl awgy vD irhf Bfrq, dunIaF df siqkfr hfsl krn ivwc kfmXfb ho irhf hY. Bfrq nMU drpysL cxOqIaF dI gMBIrqf df aihsfs pwCmI dysLF nMU 9/11 qoN ipwCoN hI hoieaf hY jd AuhnF nMU afpxy dysLF dI surwiKaf vfsqy puKqf pRbMD krn dy nfl nfl sLihrIaF dI ajLfdI `qy Gwto Gwt bMDn lgfAux dI cxOqI df sfhmxf krnf ipaf hY. Auh smF vI sI jd pwCmI dysL horF nMU “mnuwKI aiDkfrF” df sbk idn rfq pVHfieaf krdy sn aqy ieh Buwl jFdy sn ik mnuwKI aiDkfrF nMU asl KLqrf AuhnF qfkqF qoN vI ho skdf hY jo bMdUk dI nok `qy qbdIlI krvfAuxf locdIaF hn aqy Auh vI ajyhI qbdIlI jo ajoky mnuwKI smfj nMU puwgdI hI nhIN hY.

          amrIkf vfsqy aPLgfinsfqn, ierfk, gtfnmobya kYNp dy kYdI aqy aMdrUnI surwiKaf kfiem rwKx df iPkr, akl iTkfxy ilafAux df kfrn bixaF hY aqy ies dy nfl hI dunIaF dy smIkrn bdl gey hn. Bfrq vfsqy bfhrI KLqry df sfhmxf krn, afpxIaF surwiKaf loVF aqy ielfkfeIaF ijLMmyvfrIaF pUrIaF krn vfsqy iek ajyhI phuMc apxfey jfx dI loV sI ijs nfl dysL surwiKaf df ZFcf iksy sMBfvI cxOqI df sfhmxf krn jogf hovy.

          cIn df pRmfxU qfkq bxnf, gYr jLmhUrI qy bMd rfj pRbMD aqy hmlfvr ruK vflf hox kfrn Bfrq nMU vI pRmfxU qfkq bnx vwl vDxf ipaf sI aqy ies mfmly ivwc Bfrq-pfik ivvfd Enf vjLn nhIN rwKdf ijMnf kuJ lok socdy hn. ieh vwKrI gwl hY ik pfiksqfn vloN pRmfxU bMb bxfAux df muwK kfrn Bfrq nfl ivroD hI hY.

          Bfrq aqy kYnyzf dy sbMD bhuq suKfvyN rhy hn pr 1974 ivwc Bfrq vloN mfmUlI ijhf pRmfxU ivsPot krn nfl ieh sbMD Eny sfjLgfr nhIN sn rhy ijhy ik rwKy jfxy cfhIdy sn. surwiKaf loVF kfrn Bfrq afpxI jgfH TIk sI. kuJ lok 1974 dI Bfrq dI aMdrUnI hflq nMu pRmfx pRIKx df asl kfrn mMndy hn aqy ies ivwc kuJ scfeI vI hY pr asl swc ieh hY ik jy Bfrq dI smyN dI pRDfn mMqrI  aMdrUnI cxOqIaF df sfhmxf krn vfsqy jF lokF df iDafn lFBy krn vfsqy 1974 ivwc pRmfxU Dmfkf nf vI krdI qF ajyhf dyr svyr kuJ Tihr ky krnf hI pYxf sI. kYnyzf vI afpxI jgfH TIk sI ikAuNik kYnyzf  pRmfxU qknIk dy psfr dy iKlfPL sI aqy kYnyzf nMU ieqrfjL sI ik Bfrq ny kYnfzf qoN pRfpq kIqf rIsrc rIaYktr pRmfxU qfkq bnx vfsqy vriqaf hY.

          awj dunIaF ieh gwl mMn geI hY ik Bfrq pRmfxU qfkq jLrUr bixaF hY aqy do aMqrfsLtrI pRmfxU sMDIaF `qy dsqKq krn qoN vI ienkfrI hY pr Bfrq hY iek ijLmyvfr pRmfxU qfkq ijs nMU afpxI aqy dunIaF dI slfmqI df brfbr iPkr hY. nf qF Bfrq ny aYn[ pI[ tI[ (pRmfxU apsfr sMDI jF inAUklIar nfn-pilPrysLn tirtI) `qy dsqKq kIqy hn aqy nf hI sI[tI[bI[tI (kMprIhYNisv tYst bYn tirtI) `qy hI dsqKKq kIqy hn pr Bfrq ny pRmfxU qknIk iksy nMU zflrF vfsqy vycI nhIN hY. dUjy pfsy dunIaF kol pfiksqfn dI Audfhrx hY ijs ny amrIkf dy dusLmx dwKxI korIaF nMU pRmfxU bMb dy zIjLfeIn aqy sYNtrIiPLAUg qknIk vycI hY ijs nfl XUrynIam nMU bMb gryz (aYnirc) df kIqf jFdf hY aqy bdly ivwc imjLfeIl qknIk hfsl kIqI hY. pfiksqfn ny eIrfn nMU vI pRmfxI qknIk vycI hY aqy ajyhf kuJ ierfk nfl vI huMdf huMdf hI bicaf hY.

          iehI kfrn hY ik dihsLqvfd aqy ieslfimk kwtVvfd dy nfl nfl gYr ijLmyvfr pRmfxU nIqI pwCmI dysLF Kfskr amrIkf nfl pfiksqfn df moh BMg krn df sbwb bxI hY. ajy bIqy hPLqy hI jd pfiksqfn dy pRDfn mMqrI amrIkf dOry `qy qurn vfly sn qF AuhnF pfiksqfn dI bylgfm ho cuwkI KuPIaf eyjMsI afeI[ aYs[ afeI[ nMU isvlIan srkfr hyT ilafAux vfsqy Purmfn jfrI kIqf sI aqy jd ies df pfiksqfnI POjF dy kmFzr jnrl ikafnI nMU pqf lwgf qF AuhnF awDI rfq nMU pfik pRDfn mMqrI nMU suwqy nMU jgf ky ieh Purmfn vfps lYx dI cyqfnvI dy idwqI sI aqy aKbfrI rportF muqfibk ies nMU qVksfr 3 ku vjy vfps lY vI ilaf igaf sI. iksy vI jmhUrI dysL ivwc  dysL dIaF POjF df muKI kOmI surwiKaf dy mfmly nMU Cwz ky, iksy hor kfrn cuxy hoey pRDfn mMqrI nMU jgfAux dI jLurrq nhIN kr skdf.

          pfiksqfn ijs asiQrqf dy dOr ivcoN dI gujLr irhf hY dunIaF nMU ies df pUrf aihsfs aqy iPkr hY. swqfDfrI gwTbMDn vloN pfik pRDfn musLrwPL `qy mhFdosL dI iqfarI nvIN cxOqI bx ky AuBr rhI hY aqy pfiksqfn vfsqy iek tYst dI GVI hY ik ies ny jmhUrI lINhF `qy awgy vDxf hY jF ipCFh vwl nMU iKskxf hY?

          Bfrq-amrIkf pRmfxU sMDI nMU Bfrq vloN pRvfn kr ley jfx qoN ipwCoN aMqrrfsLtrI pRmfxU Aurjf eyjMsI (afeI ey eI ey) vloN vI ies nMU pRvfgnI dy idwqI geI hY aqy ies nMU pRvfn krvfAux vfsqy hornF qoN ielfvf kYnyzf ny bhuq mhwqvpUrn Xogdfn pfieaf hY. kYnzf inAUklIar splfierjL gruwp df vI iek aihm mYNbr hY ijs ny ies sMDI nMU pRvfngI dy ky Bfrq vsqy isvlIan pRmfxU qknIk dy drvfjLy Kohlxy hn aqy kYnzf ny ieh gwl afK idwqI hY ik Auh Bfrq amrIkf sMDI nMU pUrI qrF pRrvfn krdf hY.

          ies nfl Bfrq dy 14 dy krIb pRmfxU ibjlI Gr afpxI smrwQf dy muqfibk ibjlI pYdf krn dy Xog ho jfxgy jo ik pRmfxU bflx dI kmI kfrn hux smrwQf df 50% kMm hI kr rhy hn.  sMDI dy sMpn hox nfl Bfrq 30 pRmfxU ibjlI GrF dI AusfrI df kMm sLurU krnf cfhuMdf hY ijs nfl dysL dIaF loVF pUrIaF kIqIaF jf skx.

          Bfrq iek ijLMmyvfr dysL vjoN awgy vD irhf hY aqy dunIaF ivwc siQrqf kfiem krn vfsqy bxdf ihwsf vI pf irhf hY. ajy huxy klMbo ivwc sMpn hoeI sfrk isKr vfrqf ivwc Bfrq ny aPLgfn-pfik kuVwqx GtfAux vfsqy pihl kdmI kIqI hY jo ik bylgfm pfik KuPIafqMqr dI aLPgfinsqfn ivwc dKLlaMdfjLI kfrn pYdf hoeI hY. iewQy hI bws nhIN Bfrq ny aPLgfinsqn nMU idwqI jfx vflI mflI mdd ivwc vI coKf vfDf kIqf hY. aPLgfn pRDfn krjLeI dI Bfrq PyrI mOky Bfrq ny phux qwk ihlF aYlfnI geI 750 imlIan amrIkn zflr dI mflI mdd ivwc 450 imlIan zflr df vfDf kr ky kul rkm 1[1 iblIan kr idwqI hY. aPLgfinsqn ivwc kYnzf aqy hor nyto dysLF dI  sLFqI POj qYnfq hY, ijs dI Bfrq hor keI ZMgF nfl mdd kr irhf dwisaf jFdf hY ikAuNik Bfrq dy aPLgfn srkfr dy nfl nfl aPgfn lokF nfl vI bhuq purfxy sbMD hn.

          glob aYNz myl aKLbfr dI iek aihm rport muqfibk Bfrq dy pRDfn mMqrI dy kOmI surwiKaf slfhkfr sRI aYm ky nrfiexn bIqy hPLqy kYnzf dI PyrI `qy afey sn aqy AuhnF pRDfn mMqrI sRI hfrpr smyq bhuq sfry kYbint mMqrIaF nfl mulfkfqF kIqIaF hn. kYnzf PyrI `qy afAux vfly sRI nrfiexn bhuq sInIar aiDkfrI hn jo iswDy zfktr mnmohx isMG nMU juvfbdyh hn. AuhnF dI ieh PyrI bhuq lfhymMd rhI dwsI jf rhI hY.

          kYnzf dy ivdysL mMqrI sRI zyivz aYmrsn ny vI Gxy ho rhy Bfrq-kYnzf sbMDF `qy qswlI pRgt kIqI hY aqy Bfrq-amrIkf pRmfxU sMDI dI vI ieh kihMidaF sport kIqI hY ik asIN iksy nMU hmysLf pnltI bfks ivwc nhIN rwK skdy. AuhnF df iesLfrf Bfrq nfl 1974 qoN pRmfxU mwdy `qy pfeI “kwcI” vwl sI jo hux “pwkI” ivwc bdlx vflI hY. kYnzf dy do pRDfn mMqrI bIqy 8-9 sflF ivwc Bfrq df gyVf mfr afey hn aqy pqf lwgf hY ik Bfrq sRI hfrpr nMU vI awjyhf swdf dyx vflf hY jF dy cuwkf hY. rfjsI hflq ny sfQ idwqf qF sRI hfrpr vI Bfrq PyrI `qy jf skdy hn pr ies vfr, vfrI Bfrq dy pRDfn mMqrI dI hY aqy afs kIqI jfxI cfhIdI hY Bfrq srkfr ies vwl iDafn dyvygI.                                           -blrfj idEl

 


pfik `c ieko smyN cwl rhIaF iqMn “srkfrF” kwd qwk?

          1947 ivwc dysL dI vMz kfrn hoNd ivwc afieaf pfiksqfn ies smyN gMBIr asiQrqf dy dOr ivcoN dI lMG irhf hY. swc qF ieh hY ik bIqy 61 sfl pfiksqfn ivwc aYsI siQrqf kdy vI nhIN afeI ijs nMU siQrqf df nfm idwqf jf skdf hovy. 61 sflF ivwc jd kdy vI isvlIan srkfr hoNd ivwc afeI hY, Aus nMU afpxI trm pUrI krn df kdy vI mOkf nhIN idwqf igaf. isvlIan srkfrF hmysLf imltrI dy bUtF dI dfhV qoN zrdIaF idn pUry krdIaF rhIaF aqy jd imltrI ny cfihaf iehnF srkfrF nMU cldf kr idwqf igaf.

          jnrl ijLaf dy jLmfny qwk pfik ivwc jd kdy vI iksy iek srkfr ny dysL clfieaf Auh imltrI dI srkfr hI sI aqy jd kdy isvlIan srkfr bxI Auh awDI srkfr df rol hI adf kr skI aqy prdy dy ipwCy imltrI ies dy kMn mroVdI rhI. jnrl ijLaf dy qfkq sMBflx dy kuJ smyN dy aMdr hI sovIaq rUs ny aPLgfinsqfn `qy kbjLf kr ilaf sI ijs dy tfkry vfsqy amrIkf aqy arb dysLF ny pfiksqfn nMU mUhry lgf ky “mujfhdIn” ivdrohIaF dI BrpUr mdd krnI sLurU kr idwqI sI. aPLgfn ivdroh dy dOr ivwc pfiksqfn ivwc iek qIjI qfkq AuBrI jo dunIaF aqy pfiksqfn nMU vKq pfAux df kfrn bxI aqy ies qfkq df nfm hY afeI[aYs[ afeI[.

          pfiksqfn dI bdnfm ho cuwkI KuPIaf eyjMsI ‘ieMtr srivss ieMtYlIjMs (afeI[aYs[ afeI[) aPLgfn XuwD dOrfn eynI qfkqvr ho geI ik ies nfl pfiksqfn ivwc swqf df afnMd mfnx vflI iek qIjI iDr pYdf ho geI ijs nfl kdy kdfeIN hoNd ivwc afAux vflIaF isvlIan srkrF nMbr do qoN qIjy `qy af izwgIaF. swqf df afnMd mfnx vfsqy pihlf aqy dUjf drjf imltrI aqy afeI[aYs[ afeI[ dy ihwsy af igaf. iehnF dovF ivcoN pihlf drjf iks kol kd sI jF kd hovygf ieh afKxf musLkl hY pr ieh dovyN muwK ‘srkfrI’ iDrF bx ky rih geIaF. iewQy ieh ijLkr krnf ZukvF hovygf ik afeI[aYs[ afeI[ df ZFcf (strkcr) aqy muZlI tryinMg df kMm amrIkf dI KuPIaf eyjMsI sI[ afeI[ ey[ duafrf inBfieaf igaf dwisaf jFdf hY aqy ies ny muZlf kMm vI amrIkf dy iesLfiraF `qy hI kIqf hY.

          iehI kfrn hY ik jd pfik POj aqy afeI[aYs[ afeI[ ny rlL ky BfrqI ksLmIr ivwc kfrigl XuwD dI ivAuNq bxfeI aqy ies nMU aml ivwc ilaFdf qF smyN df isvlIan pRDfn mMqrI aqy Aus dI srkfr ies bfry kuJ vI nhIN sn jfxdy aqy ieh swB kuJ iehnF dovF “srkfrF” (imltrI aqy afeI[aYs[ afeI[) ny dysL dI asl cuxI hoeI srkfr qoN corIN kIqf ijs nfl pfiksqfn nMU BfrI inmosLI df sfhmxf krnf ipaf.   nvfjL sLrIPL aqy bynjLr Buwto dIaF isvlIan srkfrF kurwpt vI sn qy  kmjLor vI sn ikAuNik asl swqf qF iksy hor dy hwQ ivwc sI iehI kfrn hY ik jd POj ny iehnF srkfrF dI sMGI GuwtI qF lokF ny ies df ivroD qF kI krnf sI sgoN iksy hwd qwk svfgq hI kIqf. ies df iek kfrn ieh vI sI ik pfik lokF nMU ajy jmhUrIaq df svfd nhIN sI ipaf qy POj hmysLf vFg AuhnF dIaF ijLMdgIaF `qy hfvI-pRBfvI sI aqy hY.

          jnrl musLrwP dy swqf hiQafAux sfr hI isvlIan srkfr cldI bxI ijs nfl dysL ivwc cldIaF srkfrF ‘do’ rih geIaF afeI[ aYs[ afeI[ aqy POj qy iehnF dovF dI kmFz jnrl musLrwPL dy hwQ hox kfrn dysL ivwc siQrqf prqI. pr ies afrjLI aMdrUnI siQrqf df aFz-gvFz  aqy dunIaF `qy asr burf hI hoieaf. aPLgfinsqfn ivwc afeI[ aYs[ afeI[ aqy pfik POj dy blU-pirMt hyT kfbjL hoey qfilbfn aqy qfilbfn dy sihXogI, al-kfiedf vfly hor qfkqvfr hoey. BfrqI ksLmIr ivwc hor gVbV qy dKLlaMdfjLI vDI aqy mfmlf vrlz tryz sYNtr `qy afqmGfqI hmilaF qwk puwj igaf.

          9/11 dy hmilaF ny dunIaF ivwc smIkrn hI bdl idwqy ijs nfl pfiksqfn dy POjI hukmrfnf awgy koeI spsLt idsLf nf rhI. amrIkf nMU pUrI qrF Cwzxf vI sMBv nhIN sI aqy amrIkf nMU pUrI qrF PVnf (sfQ dyxf) vI AuhnF vfsqy afsfn nhIN sI. jnrl musLrwPL ny jLfhrf qOr `qy awqvfd ivruD jMg ivwc amrIkf df sfQ dyx df rsqf jLrUr cuixaF pr ies vfsqy afpxI POj nMU pUrI qrF rfjLI nf kr sikaf aqy nf afeI[aYs[ afeI[ nMU hI nwQ pf sikaf. amrIkf vfsqy jnrl musLrwPL dI “hF” hI kfPLI sI ijs df muwl moVn vfsqy amrIkf ny pfiksqfn dI grk rhI ariQkqf nMU QMmx vfsqy 2001 qoN ipwCoN keI keI iblIan zflr hr sfl idwqy aqy hor idwqy jf rhy hn. mfhr ies nMU amrIkf dI “kYirt aYNz sikt” nIqI afKdy hn jo kdy kfmXfb huMdI ivKfeI idMdI hY aqy kdy zgmfgf rhI ivKfeI idMdI hY.

          amrIkf dy dbfE hyT jnrl musLrwPL nMU pfiksqfn ivwc afm coxF krvfAuxIaF peIaF aqy dysL-bdr kIqI geI bynjLIr Buwto aqy nvfjL srIPL nMU dysL prqx dI afigaf vI dyxI peI. jnrl musLrwPL dI srkfr bynjLIr nMU surwiKaf dyx ivwc asPLl rhI, Aus df kql hoieaf, pCV ky coxF hoeIaF pr ies nfl jo hoNd ivwc afieaf Auh hY “ieko smyN iqMn srkfrF” df cwlxF. gwdI musLrwPL ny vI nhIN CwzI aqy nf CwzI hY qfkq, awj vI POj nfl imlI sItI kfrn musLrwPL arD-srkfr vflf rol adf kr rhy hn jd ik sMsdI pRnflI ivwc pRDfn mMqrI asl srkfr df asl muKI huMdf hY qy rfsLtrpqI sMivDfnk muKI hI huMdf hY.  afeI[ aYs[ afeI[ afpxf kMm ajLfdfnf qOr `qy kr rhI hY aqy isvlIan srkfr afpxy hwQ pYr mfr rhI hY.

          ies dOrfn aPLgfinsqfn ivwc qYnfq nyto muhfj dIaF POjF `qy hmilaF ivwc qyjLI afeI hY, pfik-aPLgfn bfrzr `qy bhu-pwKI JVpF ivwc vfDf hoieaf hY ijwQy al-kfiedf, aPLgfn qfilbfn, pfik qfilbfn, aPLgfn POj, pfik POj, pfik kbfielI aqy amrIkf qy nYto muhfjIaF dIaF POjF ivcfkr afey idn JVpF aqy hvfeI hmly ho rhy hn. knyzIan sFqI sYnf `qy hmly, kfbul ivwc BfrqI hfeIkimsLn `qy afqmGfqI hmlf, Bfrq ivwc lVIvfr bMb Dmfky aqy pfiksqfn ivwc keI bMb Dmfky, pfiksqfn ivwc Gr kr cuwkI aMdrUnI asiQrqf df hI nqIjf hn. aqy ies asiQrf df jLfhrf kfrn pfik ivwc ieko smyN cwl rhIaF iqMn srkfrF hn.

          drasl aPLgfn asiQrqf aqy XuwD vI pfik dI aMdrUnI hflq nfl hI bwiJaf hoieaf hY jd qwk pfik siQr nhIN ho jFdf, aPLgfinsqfn pUrI qrf siQr nhIN ho skdf, Bfrq qy BfrqI ksLmIr ivwc vI dihsLqvfd isr cuwkdf rhygf. mfhrF df iKafl hY ik afeI[ aYs[ afeI[ dy aMdr vI do guwt hn ijhnF ivcoN iek pfik srkfr aqy jnrl musLrwPL qoN bfgI hY aqy aPgfn jhfdIaF dI zwt ky mdd  kr irhf hY. aPLfgn, amrIkf, knyzf aqy Bfrq dIaF srkfrF ies vwl bhuq vfr iesLfrf kr cuwkIaF hn. kfbul ivwc BfrqI hfeIkimsLn `qy hmly ipwCoN rfsLtrpqI krjLI ny ieh gwl gwj ky afKI sI. Bfrq ivwc bMglOr aqy aihmdfbfd dy lVIvfr bMb DmfikaF dI muZlI qPqIsL vI eysy iksm df iesLfrf krdI hY. amrIkf ny bIqy hPLqy sI[ afeI[ ey[ df iek cotI df aPLsr gupq qOr `qy pfiksqfn Byijaf hY ijs ny pfik POj aqy afeI[ aYs[ afeI[ ivcly “bfgI” aMsr nMU nwQx df sunyhF idwqf dwisaf jFdf hY pr sunyhF idwqf iks nMU, ieh afKxf musLkl hY ikAuNik srkfrF qF ieko smyN iqMn cwl rhIaF hn!            

 -blrfj idEl

 


gurU dI golk dI rfKI leI Tos inXm bxfey jfx!

          sRI gurU nfnk iswK sYNtr, brYNptn gurdvfry df pRbMDkI ivvfd, kiQq golk skYNzl aqy 20 julfeI nMU gurdvfry aMdr vfprIaF GtnfvF sQfnk iswK BfeIcfry ivwc gihrI icMqf aqy crcf df ivsLf bxy hoey hn. pIal puils vloN mfmly dI qPLqIsL jfrI hY aqy sQfnk aMgryjLI aKLbfr ny vI ies bfry iliKaf hY. ieh mfmlf hux rYvinAU ivBfg smyq keI srkfrI adfiraF dIaF njLrF hyT af igaf jfpdf hY aqy adflqI cwkr ivwc pYx dy vI iknfry awpV igaf hY. ies ivvfd df adfqlI cwkr ivwc pY jfx df arQ hY ik PYslf ho jfx qwk awD ku imlIan zflr vkIlF dIaF jybF ivwc pY jfvygf ijs ivcoN awD ku golk ivcoN lwgygf aqy awDf ku gYr-pRbMDI DVy dIaF jybF ivwcoN jfvygf. aqy jy ikqy adflqI PYslf gYr-pRbMDkI DVy nMU sfl-do sfl qwk gurdvfry df cfrj sMBfl idMdf hY qF afpxf Krcf pUrf krn vfsqy Auh ‘golk’ nMU hwQ nhIN mfrngy ies dI koeI grMtI nhIN hY.

          pRbMDkI aqy gYr-pRbMDkI iDr ikhVI bxdI hY ies bfry ajy dfavy nfl kuJ nhIN afiKaf jf skdf qy ies PYsly vfsqy iksy nvIN twkr qoN vI ienkfr nhIN kIqf jf skdf. ijvyN ik asIN bIqy hPLqy dy sMpfdkI ivwc ijLkr kIqf sI ik brYNptn gurdvfry df ivvfd anoKf nhIN hY sgoN ieh gurdvfiraF ivwc afey idn cwldy ivvfdF dI kVI df hI ihwsf hY ijhnF dy hwl vfsqy iswK BfeIcfrf ajy qwk koeI AusfrU phuMc apnfAux ivwc burI qrf asPLl irhf hY. rYkszyl, izksI aqy hor keI gurdvfiraF dy pRbMDkI ivvfdF ivwc gurU dIaF golkF lgfqfr incoVIaF jf rhIaF hn aqy ivvfdq iDrF afpxIaF jybF vI KflI kr rhIaF hn.

          bIqy hPLqy gurdvfry dI cfridvfrI dy aMdr jo kuJ vfpiraf hY Auh awq inMdxXog hY aqy hYrfnI dI gwl ieh hY ik ies mOky “pMQ” dy Auh swB rfKy hfjLr sn jo mfVI motI ‘byadbI’ df bhfnf lgf ky sfDfrn iswKF nMU qlb krn qwk jFdy imMt nhIN lgfAuNdy. mirXfdf dy nfm `qy hflF ivwc hox vfly keI pRfeIvyt Dfrimk smfgmF mOky gurU gRMQ sfihb dI bIV cwk ilafAux vfly vI ies mOky hfjLr sn pr Drm nfloN DVf AuhnF nMU vI ipafrf hI jfpdf sI. bYNkuiet hfl ivwc bIV lY jfx vfly rfgIaF nMU qnKfh lgfAux aqy hfl dy bfhr mirXfdf dy nfm `qy mujLfhrf kr ky iksy pirvfr dy ivafh dI KusLI ivwc Kll pfAux vfly vI KfmosL rhy hn. smJ nhIN afAuNdI ik pfrtI hfl ivwc siqkfr nfl bIV lY jfx nfl mirXfdf vwD BMg huMdI hY jF iksy gurdvfry ivwc DiVaF dy tkrfa dy zroN “sMgq” dy Bwj jfx aqy puils nMU amn-kfnMUn brkfr rwKx vfsqy bKLq pY jfx nfl mirXfdf vwD BMg huMdI hY?

          kuJ lok puils dy af jfx nMU mMdBfgf dws rhy hn pr Xfd rwKx vflI gwl ieh hY ik jy puils pUrI Pors nfl nf afAuNdI qF kI Bfxf vfprn vflf sI aqy Auh ikMnf ku mMdBfgf hoxf sI. jy mMdBfgI Gtnf hY qF puils df af jfxf nhIN hY, puils dy af jfx dy hflfq pYdf krnf asl mMdBfgI Gtnf hY ijs vfsqy sfrIaF sbMDq iDrF ijLMmyvfr hn jo iswKI siqkfr aqy mirXfdf dIaF aflMbrdfr aKvfAuNdIaF hn.

          gurdvfiraF ivwc JgVy dy do muwK kfrn golk aqy cODr smJy jFdy hn ijhnF nfl isafsI lfB aqy iemIgrysLn afid hor keI kfrn awgy juVy hoey hn. golk dI durvrqoN dy mfmly ivwc keI byinXmIaF cfrcf ivwc afAuNdIaF rhIaF hn ijhnF ivwc golk dI igxqI mOky mfieaf df iKsk jfxf, bYNk Kfqy qwk puwjI mfieaf dI vwK vwK ZMgF nfl durvrqoN, afpixaF nMU vpfrk lfB dyxf, golk dI mfieaf dIaF rsIdF ‘afpixaF’ dy nfm dy ik AuhnF nMU tYks Cot dIaF rsIdF dyxf aqy ‘kflfL’ DMn kYsL hudfr dy ky Bwl vI KwtxI aqy ies nMU vfps cYkF ivwc vfps lY ky kflyL DMn nMU icwtf krnf vI sLfml hY. Auprokq bykYdgIaF iksy iek gurdvfry qwk sImq nhIN hn aqy nf hI asIN ieQy iksy iek gurdvfry dI gwl kr rhy hF.

          gurdvfiraF `qy kbjLf jmfeI rwKx vfsqy kfbjL DVy aksr ajyhy bfeI-lfa aqy sMivDfn GVdy hn ijhnF nfl hmysLf kbjL rihxf XkInI bxf skx. pr dUjy pfsy gurU dI golk dI rfKI vfsqy inXm bxfAux vfsqy kdy koeI Tos Audm krdy ivKfeI nhIN idwqy. kI golk dI igxqI vfsqy pwky inXm inrDfrq nhIN kIqy jf skdy? jo lok gurdvfiraF dy pRbMD dy nyVy rhy hn Auh jfxdy hn ik golk dI igxqI drbfr hfl ivwc aYqvfr dy dIvfn dI smfpqI dy aYn bfad kIqI jFdI huMdI sI aqy ies igxqI mOky sMgq ivcoN kuJ cfhvfn swjxF nMU nfl ibTfieaf jFdf sI jo mfieaf dI igxqI AuprMq bkfiedf rsId kwtdy huMdy sn ijs `qy hfjLr swjxF dy dsqKq huMdy sn qd jf ky mfieaf KLjLfncI dy hvfly kIqI jFdI sI. ies nfl nf qF mfieaf igxqI mOky iKskfey jfx df zr sI aqy nf hI ies dI rsId iksy hor dy nfm kwt ky iksy afpxy nMU tYks Cot rsId idwqy jfx dI koeI sMBfvnf sI. golk dI igxqI vfsqy ieh ivDI hr Drm asQfn nMU pwkI inrDfrq kr dyxI cfhIdI aqy golk dI igxqI df skYjual noits borz `qy lgf dyxf cfhIdf hY qF ik sfrf kMm pfrdrsLI hovy.

          “ijQy DUMaf huMdf hY AuwQy awg jLrUr huMdI hY” dy aMgryjLI afKfx muqfibk Drm asQfnF nMU kYsL ivafjL muPLq hudfr dy ky vfips cYWkF ivwc lYx dI crcf ivwc vI koeI vjLn jLrUr hY. dfnIaF dI vI koeI kmI nhIN hY jo musLikl ivwc Psy Drm asQfnF dI idloN mdd krdy hn pr cfqurF dy rUp ivwc kokVU vI jLrUr hoxgy jo kflLy nMU icwtf krn vfsqy ‘afpxy pRbMDkF’ dI imlIBugq nfl cusqI vrq jFdy hoxgy. ies nMU ‘mnI lFzirMg’ vI afiKaf jFdf hY jo ik dysL dy kfiedy kfnMUn muqfibk bhuq sMgIn jLurm hY. ies leI Drm asQfnF nMU ieh inXm bxf lYxf cfhIdf hY ik kYsL hudfr lYx smyN aqy vfps dyx smyN dysL dy kfiedy kfnMUn df pUrf siqkfr kIqf jfvy aqy jy iksy iksm df BulyKf hovy qF vkIl jF akfAuNtYNt dI mdd leI jfvy.

          ies gwl vI afm crcf ivwc hY ik keI vfr pRbMDk afpxy chyqy mIzIey nMU KusL rwKx vfsqy ‘iesLiqhfrF’ df mINh pfAuNdy hn ijs nfl sbMDq mIzIaf AuhnF dy prdy kwjI rwKx vfsqy XqnsLIl rihMdf hY ies leI pRbMDkF df PrjL bxdf hY ik Auh hr mhIny iesLiqhfrI Krcy dy vyrvy noits borz `qy lgfAux. Drm asQfnF ivwc krvfey jfx vfly kMm, KrId, vyc afid nMU pfrdrsLI bxfAux vfsqy vI inXmF dI loV hY. afm crcf hY ik kuJ gurdvfry ivafh vgYrf mOky lMgr vfsqy pRqI hYWz 8 zflr lMgr vfsqy cfrj krdy hn aqy ieh rkm kYsL mMgdy hn. nfl hI lokF `qy ieh vI pfbMdI huMdI hY ik Auh afp, afpxy lMgr vfsqy iswDI KrId nhIN kr skdy. pRbMDkF kol ieko smyN bhuqy pRogrfm aqy syvfdfrF dI Gft kfrn pyz vrkr hfier krnf, kfrn jLrUr hn pr ies ivwc cor morI dI koeI guMjfiesL nhIN hoxI cfhIdI.

          jy ajhy nf kIqf igaf qF gurdvfiraF dy afspfs siQq bYNkuiet hfl ivafh mOky svyr dI cfh aqy duiphr dy vYjItyrIan lLMc df pRbMD eyny ku Krcy ivwc krn lwg pYxgy aqy gurdvfry lfvF qwk hI sImq ho ky rih jfxgy ijhf ky pMjfb ivwc ho igaf hY.

          gurdvfrf bfeI-lfa jF sMivDfn ivwc ieh ivvsQf kIqI jfxI cfhIdI hY ik jykr gurdvfry df pRbMDkI ivvfd adflq ivwc jFdf hY qF pRbMDkI iDr Gwto Gwt 50% Krcf afpxI jyb ivcoN krygI. aqy jy kr pRbMDkI iDr sbMDq kys adflq ivc hfr jFdI hY aqy adflq nuks pRbMDkF ivwc kwZdI hY qF bkfieaf Krcf vI pRbMDkI iDr dy isr hI pYxf cfhIdf hY, gurU dI golk nMU tIkf nhIN lwgxf cfhIdf. hF jykr ivvfd gYr-pRbMDkI jF vpfrk hY qF sfrf Krcf golk ivcoN adf kIqf jf skdf hY. ies nfl kfnMUnI ivvfd bhuq Gt jfxgy aqy afpsI imlvrqx nfl mfmlf hwl krn vfsqy pRbMDkF `qy dbfE vD jfvygf.

          bIqy hPLqy dy ivvfd nMU ghu nfl vyiKaF iek gwl hor sfPL ho jFdI hY ik ies ivvfd ivwc Auh lok mUhry sn jo iswKI bfxy dy DfrnI hn. dovF iDrF ivwc aMimRqDfrIaF dI coKI igxqI sI aqy afpxy afp nMU vDIaf iswK dwsx vfly KfilsqfnI vI dovF DiVaF ivwc hI sn jo aksr gYr KfilsqfnIaF nMU qrF qrF dy ivsLysLxF nfl sMboDn krdy hn. ieh ivvfd gurU dy BYa ivwc rihx vfly sfry iswKF vfsqy awKF Kohlx df kfrn bnxf cfhIdf hY aqy gurU dI golk dI rfKI vfsqy Tos inXm bxfAux dy Auprfly pRbMDkI ivvfdF nMU pfsy rwK ky kIqy jfxy cfhIdy hn.

-blrfj idEl

 

 

sMgq vloN idwqy dfn dI kdr krnI iswKx pRbMDk!

          Dfrimk adfiraF ivwc GplLy koeI nvIN gwl nhIN hn aqy qkrIb hr Drm dy Dfrimk adfry iksy nf iksy smyN iksy nf iksy iksm dy GplLy ivwc Psdy rihMdy hn. afriQk iksm dy GplLy BfvyN afm vfprdy hn pr kdy kdfeIN “kfmuk” Gply vI Drimk adfiraF nMU klMkq krdy hn. kYQoilk crc nMU ajyhy kfmuk GpilaF vfsqy muafPLI vI mMgxI peI sI.

          jd gwl Dfrimk adfiraF ivwc afriQk GpilaF, kbjLy vfsqy lVfeIaF aqy adflqI kysF dI huMdI hY qF ieMJ jfpdf hY ik Gwto Gwt kYnyzf ivwc iswK Dfrimk adfiraF ivwc ajyhy ivvfd anupfqn vwD vfprdy hn. ieh gwl BfvyN dfavy nfl nhIN afKI jf skdI ikAuNik ies vfswqy Tos qwQF dI loV hovygI pr srsrI njLr mfrIey qF ies smyN torfTo dy afspfs dy bhuqy vwzy gurdvfry iksy nf iksy iksm dy adfqlI kys, pRbMDkI iKwcoqfx jF ivvfd ivwc Psy hoey ivKfeI idMdy hn jo ik bhuq mMdBfgI gwl hY.

          sLfied kuJ ku Cwz ky sQfnk iswK BfeIcfry dy qkrIbn sfry Dfrimk adfiraF ivwc iksy nf iksy smyN jy iswDI lVfeI nhIN hoeI qF adflqI kys jF qlK-klfmI jLrUr kdy nf kdy hoeI hY. “syvf” dy kMm ivwc lVfeI soBf qF nhIN idMdI pr jd iswDI jF aisDI lVfeI huMdI hY qF lok ieh smihsUs krn lwg pYNdy hn ik ikqy “syvf” dy nfl “myvf” nf juiVaf hoieaf hovy jo lVfeI jF ivvfd df kfrn bxdf hY.

          pRbMDkI ZFcy, syvf ivwc ivsLvfs jF pRbMDkF dI nIaq ivwc ikqy nf ikqy KOt jLrUr hY jo ajyhy ivvfdF df kfrn bxdI hY. torFto dy pihly pRmuwK gurdvfry “sLRomxI iswK sosfietI pyp” dy ieiqhfs vwl vyiKaf jfvy qF KUMnI lVfeIaF df muwZ bhuq pihlF hI bwJ igaf sI. ikRpfnF qy kVCy Es smyN cwly sn jd torFto ivwc iswKF dI igxqI bhuq Gwt sI aqy gurdvfry ivwc “mfieaf” vI nfmfqr hI sI. Es smyN lVfeI df kfrn cODr smiJaf igaf sI.

          torFto ivwc iswKF df dUjf Drm asQfn “vYstn gfurdvfrf” hY jo ik kuJ sfl vwK vwK skUlF ivwc lwigaf krdf sI aqy iPr afpxI KrIdI iemfrq ivwc Elz vYstn roz `qy sQfipq hox kfrn vYstn gurdvfrf afiKaf jfx gwl ipaf. ivvfdF, JgiVaF aqy adfqlI kysF ny ies nMU vI keI vfr Gyiraf. torFto dI hwd aMdr qIjf gurdvfrf skfrbro gurdvfrf hY jo keI QfvF qoN huMdf hoieaf awj skfrbro ivc mkfvn roz `qy afpxI aflIsLfn iemfrq ivwc siQq hY pr ieh Dfrimk adfrf vI bIqy ivwc adflqI kysF ivwc AuliJaf irhf hY.

          mYtro torFto qoN bfhr sQfpq kIqy gey do pihly pRmuwK adfry sRI gurU isMG sBf mfltn aqy EntyrIE Kflsf drbfr izksI roz hn jo ik dovyN pihlF asQfeI aqy ikrfey `qy leIaF QfvF qoN Dfrimk syvfvF  idMdy hoey awj vwzIaF iemfrqF ivwc sQfipq hn pr dovyN hI keI vfr ivvfdF, kysF aqy KihbfjLIaF df isLkfr rhy hn.

          izksI gurdvfrf qF ies smyN bhuq mihMgy adflqI kys df sfhmxf kr irhf hY ijs `qy pqf nhIN ikMnI ku mfieaf Krc ho cuwkI hY. jfxkfr sUqr adflqI kys df Krcf pMj lwK zflr qoN imlIan dy nyVy qyVy qwk df dwsdy hn ijs ivwc dovF iDrF df Krcf sLfml hY. ivroDI iDr Krcf afpxI jyb ivcoN krc rhI dwsI jFdI hY ikAuNiuk AuhnF kol hor cfrf vI kI ho skdf hY jd ik pRbMDkI iDr kys df Krcf golk ivwcoN adf kr rhI hY. ikAuNik pRbMDKI iDr nmy kdy ies Krcy bfry koeI aMkVf jfrI nhIN kIqf ies leI ies Krcy bfry dfavy nfl kuJ nhIN ikhf jf skdf. ieh gwl vI icMqf vflI hY ik izksI gurdvfry df KrfieqI drjf (cYrItybl nMbr) vI srkfrI ivBfg, rYvinAU kYnyzf vloN rwd kIqf jf cuwkf hY ijs df kfrn smyN isr gurdvfry dy Kfqy (akFAUNt) df ihsfb nf PfeIl krnf dwisaf igaf sI. adflqI kys smyq ieh mfmlf muwK Dfrf dy aMgryjLI mIzIey ivwc vI crcf df ivsLf bixaF hY.

          rYkzszyl ivwc byavuwz `qy bxfieaf igaf gurdvfrf jd 9 kYrIar zrfeIv `qy KrIdI vwzI iemfrq ivwc sQfipq kr ilaf igaf sI qF byavuwz vflI iemfrq ivwc iPAUnrl hom bxfAux dI kfrvfeI afrMB idwqI geI sI ijs vfsqy lwKF zflr iekwqr kIqy gey sn. ies iemfrq nMU iPAUnrl hom ivwc qbdIl krn `qy vI lwKF zflr Krc idwqy gey sn aqy “akfl iPAUnrl hom” df Pwtf vI lgf idwqf igaf sI. jd pRbMDkI ivvfd df lfvf Puwitaf qF ies bx rhy iPAnrl hom nMU qihs nihs kr igaf aqy iek aMdfjLy muqfibk nfl hI sQfnk iswK BfeIcfry df do ku imlIan zflr df dfn suafh kr igaf.

          adfqlI kys cwilaf, hyTlI qy AuprlI adflq dy PYsilaF nfl pRbMDkI ZFcy ny klfbfjLIaF KfdIaF aqy jd kysF dI QUV bYTI qF iswK BfeIcfry nMU aihsfs hoieaf ik kwl qwk jo ‘rYkszyl gurdvfrf’ sI Auh drasl iek nhIN do vwK vwK sMsQfvF hn aqy Auh vyKidaF hI vyKidaF do ho geIaF. iek vyavuwz vflI iemfrq ivwc aqy dUjI kYrIar zrfeIv vflI iemfrq ivwc awj swB dy sfhmxy gurdvfry dIaF syvfvF dy rhIaF hn aqy hux ieh afKxf musLkl hY ik “rYkszyl gurdvfrf” ikhVf hY? purfxf jF nvF afK ky buwqf lgfieaf jf skdf hY.

          hYrfnI dI gwl ieh hY ik jd ieh sMsQfvF jLfhrf rUp ivwc iek qoN do ho geIaF qF ivvfd iPr vI ruk nf sikaf. sMsQfvF vwK krn dI adflqI srjrI dy kuJ mhIinaF dy aMdr aMdr hI “iswK siprcUal sYNtr” dy nfm hyT nvIN iemfrq ivwc cwldI sMsQf dy pRbMDkF ivcfkfr KVk peI aqy iek hor kys (nvF) iPr adflq ivwc phuMc igaf ijs dI kfrvfeI Br jobn `qy cwl rhI hY aqy dovyN iDrF adflqF dy cwkr lgf rhIaF hn aqy “syvf” AuhnF dy Kfqy ivwc izwgx dIaF ardfsF vI kr rhIaF hn.

          izksI gurdvfry, rYkszyl gurdvfry vfly pihly aqy dUjy gurdvfry dy kys golk dI “byadbI” leI sLfied kfPLI nhIN sn ik hux brYNptn gurdvfry dy nfm nfl jfixaF jFdf sRI gurU nfnk iswK sYNtr pRbMDkI ivvfd dI lpyt ivwc af igaf hY. pRbMDk do DiVaF ivwc vMzy gey hn, dosLF aqy juvfbI dosLF dI Brmfr hY. mfmlf hwl krn vfsqy jnrl bfzI mIitMg swdy jfx dy noits pRkfsL hoey hn aqy iek dUjy DVy dy zrYktr Kfrj krn dIaF kMsoaF sunx nMU imlIaF hn. golk dI igxqI aqy KricaF ivwc bykYdgIaF dIaF rportF, crcy aqy ivzIE bxfey jfx qwk dIaF gwlF sunx aqy pVHn nMU imlIaF hn. puils qy srkfrI adfiraF ny kMn cwk ley hn aqy “golk” dI surwiKaf vfsqy sikAUrtI gfrz qYnfq kIqy jfx dIaF kMsoaF cwl rhIaF hn.

          torFto qoN bfhr vfly iswK adfiraF vwl njLr mfrIey qF hr sLihr ivwc hI ajyhy ivvfd sunx-vyKx nMU imldy hn. hfimltn sLihr df pihlF gurdvfrf sKLq ksLmksL df kyNdr irhf hY. vYnkUvr, kYlIPornIaF aqy brqfnIaF qwk gurdvfiraF ivwc lVfeIaF hoeIaF hn aqy keI jgfH JgVy cwl rhy hn. kwtVvfdIaF dy pRbMD hyTly srI dy dsmysL drbfr gurdvfry df KrfieqI drjf vI rwd kIqf jf cwukf hY aqy AudfrvfdI iswK iDr dy pRbMD hyTlf sRI gurU nfnfk gurdvfrf vI adflqI kys df sfhmxf kr irhf hY. hor keI adfiraF ivwc “wZwkI irwJy qy koeI nf buwJy” vflI gwl hY pqf Aus smyN hI lgdf hY jd mfmlf kfbU qoN bfhr ho jFdf hY.

          ijvyN pihlF afiKaf jf cuwkf hY ik ajyhf kuJ hor Drmf dy adfiraF ivwc vI vfprdf hY pr iswKF ivwc ieh vrqfrf anuqfpn vwD jfpdf hY. pRbMDk, afpxy afpxy pRbMD hyTly Dfrimk adfry df vDIaf pRbMD dyx dI QF ‘nfhry’ mfrn nMU qrjIh idMdy jfpdy hn. bhuqy gurdvfiraF ivwc bMdUkDfrIaF dIaF vwzIaF vwzIaF qsvIrF aqy Kfilsqfn dy bYnr lwgy hoey hn aqy idn-sud `qy dy Kfilsqfn dy nfhry vI mfry jFdy hn. iswK sMgq df ikMnf ku ihwsf ajyhI sOVI isafsq dy hwk ivwc hY ieh gwl Auh vI jfxdy hn jo Drm asQfn `qy kbijLaF dy shfry Dwky nfl iswKF `qy Kfilsqfn Tosxf cfhuMdy hn pr afp iek sfDfrn Dfrimk adfry qwk df pRbMD clfAux dy vI Xog nhIN hn. dunIaF ijs Xuwg ivwc dfKLl ho cuwkI hY Auh zMzy-soty vflf Xuwg nhIN hY, ieh isr dyx aqy lYx df Xuwg vI nhIN hY ieh qF isr vrqx df Xuwg hY. sfzy adfiraF dy pRbMDk sMgq vloN idwqy dfn dI kdr krnI iswKx!

-blrfj idEl

 


srkfr qfiml jQybMdI `qy lgfeI pfbMdI AuWqy kfiem rhy

          kYnyzf dI DrqI qoN BfrqI Ep mhFdIp dy KUbsUrq tfpU dysL sRI lMkf ivwc cwl rhI dihsLqgrdI nMU ajLfdI dI lVfeI dws ky, KUMKfr qfiml dihsLqgrd sMgTn ‘ilwty’ dI lfgfqr mflI mdd krn vflI sMsQf ‘vrlz qfiml mUvmYNt’ nMU lMbf smF ingHf hyT rwKx ipwCoN, ies dIaF sLwkI gqIivDIaF bfry Tos imlx ipwCoN hfrpr srkfr ny ies sMsQf `qy pfbMdI lgf idwqI sI aqy ies df dPLqr aqy irkfrz sIl kr idwqf sI. knyzIan puils vloN jIa-jfn lgf ky iekwTI kIqI jfxkfrI muqfibk ‘vrlz qfiml mUvmYNt’ Kqrnfk dihsLqgrd sMgTn ‘ilwty’ dI hI brFc sI aqy ieh ‘ilwty’ dy afgU pRBfkrn dIaF  hdfieqF `qy hI kMm krdI sI. ies sMsQf ny kYnyzf vwsdy qfimlF dIaF ilstF bxfeIaF hoeIaF sn aqy AuhnF qoN iek XojnfbwD ZMg nfl mfieaf iekwTI kIqI jFdI sI jo iek mhInfvfr PIs jF tYks vrgI huMdI sI. hmdrdI, zr jF BYa kfrn BfvyN bhuqy qfiml ies bfry cuwp sn pr kuJ aYsy vI sn ijhnF ies ‘guMzfgrdI’ dy iKlfPL puils nfl sihXog kIqf aqy ies bfry loVINdI jfxkfrI idwqI. iswtf ies jQybMdI `qy pfbMdI dy rUp ivwc inkilaf aqy cot ‘ilwty’ dy KUMKfr aprysLnF `qy hoeI.

          knyzIan isafsqdfn aksr votF dy moh ivwc iensfnI ihwqF nMU kubfrn krdy rhy hn aqy kYnyzf ivwc jVH lgf cwuky dunIaF dy keI dihsLqgrd sMgTnF jF AuhnF dy hmdrdF awgy Jukdy rhy hn. ‘mnuwKI aiDkfr’ iek ajyhf bhfnf hY ijs hyT aksr dihsLqgrd sMgTn afpxy afp aqy afpxy kflLy kfiraF nMU CupfAux ivwc kfmXfb ho jFdy rhy hn. 1993 qoN lgfqfr 13 ku sfl kYnyzf dI rfjswqf `qy kfbjL rhI ilbrl pfrtI dy keI afgUaF df irkfrz ies mfmly ivwc Ksqf irhf hY aqy Auh aksr ajyhy sLwkI sMgTnF nMU KusL krn dI nIqI `qy cldy rhy hn. iehnF afgUaF ivwc pfl mfritn vrgy mUhrlI kqfr dy ilbrl afgU, sfbkf kYbint mMqrI aqy pRDfn mMqrI `qy vI AuNglI AuTdI rhI hY.

          hfrpr srkfr vloN ley gey sKLq aqy sfhsI PYsly `qy pRqIikRaf hoxI lfjLmI sI aqy ieh pihlF apIlF, dlIlF aqy kfnMUnI cfrfjoeI krn dy dfaivaF dy rUp ivwc hoeI pr srkfr `qy koeI asr nf huMdf vyK ky bIqy hPLqfaMq `qy pfbMdIsLudf ‘vrlz qfiml mUvmYNt’ aqy ies dy sihXogI sMgTnF ny torFto ivwc iek BrvIN ros rYlI kIqI aqy kYnyzf srkfr nMU ‘vrlz qfiml mUvmYNt’ `qy lgfeI pfbMdI KLqm krn vfsqy jLor pf ky afiKaf. drasl ies rYlI ivwc gwl qF srkfr qoN pfbMdI KLqm krn dI mMg qoN vI kuJ agy vwD geI jfpdI hY. mIzIaf rportF muqfibk keI rYlIkfrIaF ny kYnyzf ivwc qkrIbn do sfl qoN pfbMdIsLudf KUMKfr jQybMdI ‘ilwty’ dy JMzy cuwky hoey sn aqy Auh ‘ilwty’ nMU qfimlF dI ipafrI jQybMdI dws rhy sn jo ik kiQq qOr `qy AuhnF dI ajLfdI vfsqy lV rhI hY.

          1984 qoN ‘ilwty’ (ilbrysLn tfeIgrjL afPL qfiml eIlm) koeI 400 afqmGfqI hmly kr cuwkI hY ijhnF ivwc hjLfrF bygunfh lok mfry jf cuwky hn. afqmGfqI hmilaF vfsqy ‘ilwty’ ny iek “blYk tfeIgrjL” nfm df brgyz bxfieaf hoieaf hY. bIqy sfl ies brgyz dI iek aOrq afpxy afp nMU grBvqI dws ky iek sRI lMkn AuWc dPLqr ivwc ibnF qlfsLI dy vVHn ivwc kfmXfb ho geI sI aqy jd Aus dy nklI-grB ivclf bMb Pitaf qF 11 ivakqI Zyr ho gey sn aqy drjnF jLKLmI hor ho gey sn. rportF muqfibk afqmGfqI hmilaF qoNN ibnF KfnfjMgI ivwc mrn vfilaF, jLKmI hox vfilaF aqy AujV jfx vfilaF dI igxqI ies tfpU dysL dI kuwl abfdI df 6vF ku ihwsf bxdI hY. ‘ilwty’ AuWqy sRI lMkf ivwc jLbrIN ‘bfl-POjI’ BrqI krn df dosL vI lgdf af irhf hY aqy hjLfrF mfpy afpxy CotI Aumr dy mfsUm bwcy ies sMsQf dy aOrMgjLybI hukmF dI ByNt cfHV cwuky hn.

          mjUdf kYnyzf srkfr nMU ieh krYizt jFdf hY ies ny votF `qy pYx vfly asr dI pRvfh nf krdy hoey pfbMdI df ‘awk cwibaf’ hY qy hux ies sfhsI kdm `qy pihrf dyx aqy hor awgy vDx dI loV hY.

-blrfj idEl

 


pRmfxU smJOqy dy mfmly `c dysL nfl Droh kmf rhy ny KwbU

          bIqy sfl svf sfl ivwc ‘qyl mfPIey’ ny dunIaF dy nwk ivwc dm kr idwqf hY. 35-40 zflr bYrl dI kImq `qy ivkx smyN mihMgf igixaF jFdf `qyl awj 145 zflr bYrl nMU ho igaf hY aqy qyl pYdf krn vfly dysLF dI sMsQf ‘Epyk’ dI aMdrKfqy sihmqI nfl ‘qyl mfPIaf’ kwcy `qyl dI kImq 200 zflr bYrl ho jfx dIaF zrfAuxIaF pysLngoeIaF kr irhf hY ijs df Bfv hY ik ptrol bhuq jldI 2 zflr df iltr ho jfvygf. qyl dI vD rhI KLpq nMu pUrf krn vfsqy ‘bfieE’ qyl pYdf krn df qjLrbf vI Kwtf sfbq hoieaf hY ikAuNik ies nfl anfjL dI iklwq pYdf ho geI hY. anfjL nfl jF qF grIbF df iZwz Biraf jf skdf hY aqy jF ‘bfieE qyl’ dy rUp ivwc motr-kfrF df Biraf jf skdf hY. mnuwK aqy motr-kfrF, dovF df iZwz Brn jogf anfjL dunIaF kol awj nhIN hY aqy kwl nMU ho jfx dI AumId koeI nhIN hY ikAuNik mnuwKF aqy motr-kfrF dovF dI igxqI lgfqfr vDdI jf rhI hY. Bfrq vrgy qyl Gwt pYdf krn aqy bhuuqf bfhroN KrIdx vfly dysLLF vfsqy smF hor vI cxOqIaF BrpUr bx igaf hY. mihMgf qyl KrId ky lokF nMU ssqf nhIN idwqf jf skdf aqy ‘vrlz-pRfeIs’ vsUlx nfl Bfrq ivwc mihMgfeI dI dr 11% qoN twp geI hY ijs nfl grIb bhuqf npIiVaf jf irhf hY.

          dunIaF ivwc qyl df bdl Bflx dI sKLq jLrUrq mihsUs kIqI jf rhI hY aqy “qyl mfPIaf” ajyhI Koj nMU iek pfsy rokI rwKxf cfhuMdf hY aqy dujy pfsy lokF dI luwt vI lMbf smF jfrI rwKxf cfhuMdf hY. qyl aqy ibjlI iek dUjy df mukMml bdl qF nhIN hn pr bhuq sfry Kyqr ajyhy hn ijhnF ivwc ibjlI, qyl df bdl bx skdI hY. dunIaF dy bhuq sfry ajyhy dysL hn ijhnF ivwc ibjlI dy Auqpfdn vfsqy qyl, kudrqI gYs aqy koiely dI vrqoN kIqI jFdI hY. jy ajyhy plFt bMd kr idwqy jfx aqy ies df bdl pRmfxU ibjlI Auqpfdn bxf ilaf jfvy qF `qyl dI KLpq Gt skdI hY ijs nfl kImqF `qy ipaf dbfE vI Gt skdf hY.

          Bfrq vfsqy pRmfxU aqy sUrjI Aurjf qoN ibnF hor koeI cfrf nhIN hY. sUrjI Aurjf nMU kYd krnf ajy bhuq mihMgf hY BfvyN ies Kyqr ivwc Koj bhuq qyjLI nfl jfrI hY. bcdf Kucdf bdl ies mOky isrPL pRmfxU Aurjf hI hY ijs qoN ibnF Bfrq afpxIaF Aurjf dIaF loVF pUrIaF nhIN kr skdf. ieh hfl hor vI bhuq sfry dysLF df hY. kuJ dysL pRmfxU AUrjf plFt lgfAux aqy clfAux dy smrwQ nhIN hn ikAuNik ajyhy plFt lgfAux aqy iehnF nMU clfAux vfsqy mihMgI ivdysLI qknIk, pRmfxU bflx aqy mfhr cfhIdy hn.

          ies Kyqr ivwc Bfrq dunIaF dy ivksq dysLF nMU Cwz ky horF qoN bhuq awgy hY ikAuNik Bfrq kol pRmfxU qknIk, mfhr aqy “kuJ” pRmfxU bflx vI hY. pRmfxU qknIk nMU hor ivksq krn, pRmfxU bflx dunIaF dI mMzI `coN asfnI nfl KrIdx aqy pRmfxU qknIk nMU lgfqfr Gwt Krcy `qy ivksq krdy rihx vfsqy Bfrq leI dunIaF dI pRmfxU mMzI dy drvfjLy “KrIdo-ProKq” vfsqy Kuwly hoxy cfhIdy hn jo ik hux bMd hn. ies df kfrn Bfrq vloN afpxI surwiKaf vfsqy pRmfxU qfkq ivksq krn aqy ‘pRmfxU apsfr sMDI’ (aYn pI tI) `qy dsqKLq krn qoN ienkfr krn kfrn dunIaF dy pRmfxU qknIk vfly ivksq dysLF vloN  ‘bfeIkft’ krI rwKxf hY.

          dunIaF dIaF pRmfxU qfkqF Bfrq nMU pRqwK rUp ivwc pRmfxU qfkq df drjf dyx vfsqy iqafr nhIN hn ikAuNik ies nfl hor dysL vI ies drjy dI mMg kr skdy hn. Bfrq surwiKaf kfrnF krky aYn pI tI `qy dsqKLq krn vfsqy nf awj iqafr hY aqy nf hI nyV BivK ivwc ajyhf krn dI sUrq ivwc hY. pr Bfrq nMU ZukvIN Aurjf aqy ibjlI dI loV awj hY. Bfrq dI vD rhI qfkq qy mhwwqqf aqy dunIaF ivwc bdl rhy smIkrnF kfrn ieh hux amrIkf dy ihwq ivwc hY ik Bfrq afriQk qrwkI kry aqy amrIkf qy hor pwCmI lokqMqrI dysLF df njLdIkI BfeIvfl bxy aqy ieh Bfrq dy vI ihwqF ivwc hY.

          123 muhfiedy dy nfm nfl jfxI jFdI Bfrq-amrIkf pRmfxU sMDI iehnF sfjLgfr pRsiQqIaF dI pdfiesL hY ijs `qy Bfrq ny ajy afKrI pRvfngI vfsqy dsqKLq nhIN kIqy. do ku sflF qoN isafsI mDfxI nfl irVkI jf rhI ies sMDI `qy dsqKLq nf hox df muwK kfrn Bfrq dy KwbU hn ijhnF dI hmfieq qoN ibnF mnmohx isMG srkfr cldI bxygI aqy Kwby dl lgfqfr mnmohx srkfr nMU blYkmyl krdy af rhy hn. amrIkf ivwc pRDfngI coxF hox vflIaF hn aqy buwsL pRsLfsLn df kfrjkfl “kfrjkfrI srkfr” vflI hflq ivwc dfKl hox vflf hY. jy Bfrq ies `qy jld dsqKq nhIN krdf qF kIqI-krfeI `qy pfxI iPr skdf hY aqy amrIkf ivwc nvIN srkfr qfkq ivwc afAux smyN ies `qy nvyN isirAuN kMm krnf pvygf qy smF vI coKf lwg jfvygf.

          KwbUaF nMU duwK hY ik Bfrq, amrIkf dy nyVy ho irhf ijs nMU Auh hjLm nhIN kr skdy aqy ajy vI supinaF ivwc rUs-cIn dy sohly gfeI jf rhy hn. ies sMDI aDIn amrIkf, Bfrq nMU aYn[ pI[ tI[ `qy dsKLq krn qoN ibnF hI Bfrq dy sYink aqy isvl pRmfxU Kyqr nMU vwK vwK krky jo dyx dy jogf jF dunIaF qoN dvfAux jogf hY Auh nf rUs kr skdf hY aqy nf cIn kr skdf hY.

          Bfrq dy sfbkf rfsLtrpqI abdul klfm jo ik Bfrq dy pRmfxU aqy imjLfeIl qnkIk ivksq krn dI rIV dI hwzI rhy hn, spwsLt qOr `qy Bfrq amrIkf sMDI dy hwk ivwc inwqr afey hn aqy AuhnF smfjvfdI pfrtI dy afgUaF nfl mulfkfq vI kIqI hY ijs dy iswty vjoN smfjvfdI pfrtI afpxy kuJ sihXogIaF smyq sMsd ivwc ies sMDI dy hwk ivwc inqrn vwl vD rhI hY. ies dy nfl hI Bfrq dy KwbU, pRDfn mMqrI dI 6 julfeI nMU sLurU hox jf rhI ivdysL Xfqrf dy afspfs afpxf smrQn vfps lYx bfry soc rhy hn.

          votF dI isafsq Kyz rhI XU pI dI mwK mMqrI mfieafvqI ny sfrI isafsI sLrm lfh leI hY aqy ies sMDI nMU “musilm ivroDI” afKxf sLurU kr idwqf hY. Bfjpf ies mfmly ivwc KfmosL drsLk bxI bYTI hY aqy vD rhI mihMgfeI kfrn sMBfvI coxF ivwc rfj isMGsn `qy kfbjL hox dy supny lY rhI hY. Bfjpf nMU dysL dy ihwqF nfloN rfjswqf vwD ipafrI jfpdI hY hflFik jy amrIkf ajyhI sMDI Bfjpf dy rfjkfl smyN pysL krdf qF BfjpfeIaF ny ies `qy sony dI klm nfl dsqKLq kr dyxy sn qy vwz pRfpqI dI PV vI mfrnI sI. KwbUaF dI dysL BgqI `qy sLwk krnf qF BfvyN bhuqf jfiejL nhIN hovygf pr pRmfxU sMDI nMU rok ky KwbU dysL dy ihwqF nfl Droh hI kmf rhy hn.              

-blrfj idEl

hux qwk KLbrnfmf dI vYWb sfeIt nUM pfTk vyK cuwky hn

Click Here