|
|
|
pMjfbI khfxI df iewk tfvr jrnYl isMG khfxIkfr
jrnYl isMG iewk smrwQ aqy cricq khfxIkfr hY. afpxI isrjxfqmk pRiqBf rfhIN Aus ny ajoky dOr ivwc ivkisq ho rhI pMjfbI khfxI dy nYx nksL sMvfrn df BrpUr Auprflf kIqf hY. afpxIaF khfxIaF ivwc Auh invyklLy ivisLaF nUM lY ky klfqmk jugqF nflL ibrqFq isrjdf hY. ienHF pYNizaF AuWqy Aus ny lMmIaF mMijLlF mfrIaF hn. ies hsfs khfxIkfr df jnm ipMz myGovflL gMijaF, ijLlHf huisLafr ivKy mfqf Bfg kOr qy ipqf srdfr mihMdr isMG dy Gr 15 jUn 1944 nUM hoieaf. huisLafr ividafrQI hox qy vI Aus nUM kflj dI pVHfeI nsIb nf hoeI. dsvIN pfs kr ky Auh BfrqI hvfeI sYnf ivwc clf igaf. EQy krVIaF POjI izAUtIaF aqy izspiln inBfAux dy nflL‐nflL Auh prfeIvytlI pVHdf vI irhf. qy 15 sfl bfad jdoN Auh syvf mukq hoieaf qF Auh aMgryjLI aqy pMjfbI dI aYWm[ ey dIaF izgrIaF prfpq kr cuwkf sI. 11 sfl Aus ny sYStrl bYSk ivwc akfAUNtYSt dI jOb kIqI. 1988 ivwc Auh kYnyzf af igaf. awj kwlH Auh afpxy prIvfr nflL brYSptn ivwc rih irhf hY. jrnYl isMG dy dfdf jI srdfr hrnfm isMG sUPI kfiv dy rsIaf sn. Aus dy ipqf jI srdfr mihMdr isMG Dfrimk kivqfvF ilKdy aqy boldy huMdy sn. so sfihqk rucIaF jrnYl isMG nUM guVHqI ivwc imlLIaF. afrMB ivwc Aus ny vI kivqfvF hI ilKIaF. BfrqI hvfeI sYnf ivwc sB qoN pihlF Aus ny iewk nfvl ‘sMjog ivjog’ iliKaf pr kuwJ ijafdf hI rumFtk hox kfrn Aus ny nf Cpfieaf. pMjfbI dI mfstr kridaF jdoN Aus ny khfxI dy rUp aqy qknIk bfry piVHaf qF Aus nUM khfxI dI hunrmMdI afpxI ilKx rucI dy vDyry anukUl lwgI qy Auh khfxI Kyqr nUM smripq ho igaf. hux qwk Aus dy ‘mYnUM kI’, ‘mnuwK qy mnuwK’, ‘smyN dy hfxI’, ‘do tfpU’ aqy ‘tfvrjL’, pMj khfxI sMgrih Cp cuwky hn. ‘do tfpU’ dI ivlwKxqf sdkf ieh pusqk sLfhmuKI awKrF ivwc pfiksqfn ivwc CfpI geI. qy ies df ihMdI anuvfd vI prkfsLq hoieaf. ieh bhu cricq pusqk awj kwlH gurU nfnk dyv XUnIvristI aMimRqsr (ismYstr isstm) aqy kurUkusLyqr XUnIvristI ivKy pMjfbI aYWm[ ey[ dy slybsF ivwc pVHfeI jf rhI hY. ‘tfvrjL’ sMgrih dI tfeItl khfxI nUM BfrqI sfihq akfizmI ny aMgryjLI ivwc anuvfd kr ky ieMzIan iltrycr ivwc Cfipaf hY. pihly iqMn sMgrih iksfnI aqy POjI jIvn nflL sbMDq hn. ‘do tfpU’ qy ‘tfvrjL’ sMgrYhF dIaF khfxIaF ivwc pUrbI aqy pwCmI sMsikrqIaF nUM ivigafinkqf dI qwkVI ivwc qolidaF, Aus ny kYnyzf vsdy pMjfbIaF dy bhu prqI qy bhu DrfqlI srokfrF qy sMktF nUM klfqimkqf sihq pysL kIqf hY. Aus ny pMjfbI prvfsIaF dy knyzIan smfj swiBafcfr ivwc rlx dI prikiraf dy kOVy imwTy anuBvF aqy cMgy mMdy pfsfrF nUM bhuq hI isLwdq qy klfqimkqf nflL pysL kIqf hY. afrQk ihqF aqy Bfvnfqmk lgfE dy dvMd ivwcoN gujLrdy prvfsI pMjfbIaF dy irsLiqaF dIaF AulJIaF qMdF nUM jrnYl isMG ny sMGxI buxqI vflLIaF bhu prqI khfxIaF ivwc bfrIkbInI nflL icqiraf hY. ienHF khfxIaF ivwc ijwQy Aus ny globl ho rhy pMjfbI BfeIcfry dI bhu rMgI qsvIr isrjI hY AuWQy 9/11, ierfk jMg qy prdUsLx vrgy aMqr‐rfsLtrI msilaF nUM vI sPlqf nflL inBfieaf hY. ‘tfvrjL’ aqy ‘brP qy diraf’ nF dIaF khfxIaF ivwc Aus ny vrlz tryz sYStr dI qbfhI aqy ierfk AuWqy amrIkI hmly dIaF GtnfvF aqy prdUsLx dy msly nUM mnuwKI duKFq aqy mnuwKI icMqf vjoN ijs kusLlqf nflL pysL kIqf hY Aus qoN Auh ivsLv cyqnf vflLf lyKk vI bx AuWBrdf hY. jrnYl isMG afpxIaF khfxIaF ivwc BfsLf aqy sLYlI pwKoN vI nvyN, ivlwKx aqy idscsp pihlU AuBfrdf hY. Aus dI sLbd cox, sLbd jVHq aqy sLbd joVF dI drusq aqy cyqMn vrqoN pfTk nUM moh lYx vflLI huMdI hY. Aus nUM BfsLf dy aMdrUnI, prgIqk aqy BfvnfmeI surqfl dI zUMGI Qfh hY. pfqrF dI hryk inwKVvIN mnosiQqI leI Aus pfs jfndfr BfsLfeI muhfvrf hY. Auh afpxy icMqn aqy anuBv nUM iewk ZukvIN anupfq ivwc guwnH ky mfnv vfdI dirsLtIkox qoN pysL krdf hY. jrnYl isMG iewk cotI dy khfxI kfr hox dy nflL‐nflL iewk sMsQf df rUp Dfrn vwl nUM vD irhf hY. 1993 ivwc Aus ny afpxy sQfnk sfQI lyKkF nflL imlL ky AuNtYrIE dI sfihqk sMsQf ‘klmF df kfPlf’ df muwZ bMinHaF aqy Aus nUM ies dy moZI prDfn hox df mfx prfpq hY. torFto ivwc rcfey jFdy qrY mfisk khfxI bYTk nUM 1995 qoN arMB krn ivwc blbIr kOr sMGyVf aqy myjr mFgt nflL Aus df vI BrvF Xogdfn irhf hY. shI gwl qF ieh hY ik jrnYl isMG kyvl kYnyzf jF AuWqrI amrIkf df hI prmuwK khfxIkfr nhIN, sgoN Auh smuwcI pMjfbI khfxI df vrnx Xog hsqfKr hY. -ikrpfl isMG pMnUM |
|
|