www.khabarnama.com  {Punjabi Newspaper Khabarnama Toronto} email: editor@khabarnama.com 

***** afpxI mF bolI 'pMjfbI' ilKx, pVHn aqy bolx ivwc iJjk mihsUs nf kro sgoN mfx aqy PKr nfl afpxy bwicaF nUM vI isKfE!!****


 

ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ  ਫਾਂਟ ਇੱਥੋਂ ਡਾਊਂਨਲੋਡ ਕਰ

 

 

Click here  to download Punjabi font to read Khabarnama

 

coxF ipwCoN dy gwTjoVF leI cwldI cox dOrfn vI srgrm huMdy hn ivcoly qy dlfl

- jiqMdr pnUM

          iewk svfl pMjfb dy pRsMg ivc vI puwiCaf jFdf hY ik jy eyQy iksy iDr dI bhu-sMmqI nf af skI qF iPr kOx iks dy nfl iml ky srkfr bxfvygf, pr eyQy ies svfl df bhuqf vjLn nhIN hY, ikAuNik bhu-sMmqI iewk iDr dI af hI jfxI hY. ieho svfl jdoN AuWqr pRdysL pRsMg ivc puwiCaf jfx lwg ipaf qF ieh iewk ivsLfl afDfr vflI bihs df muwdf bixaf ipaf hY.

          svfl ieh ies gwl qoN pYdf hoieaf ik kFgrs pfrtI bVI afsvMd hY ik Aus dI qfkq AuyWqr pRdysL ivc bVI vD jfxI hY. afm pRBfv ieh hY ik qfkq vD jfxI hY, ieh duwgxI vI ho skdI hY qy iqMn guxf qoN vD ky cfr guxf qwk vI BfvyN clI jfvy, pr Aus rfj dI kmfn sFB skx df suPnf ajy Aus pfrtI nUM EQy nhIN lYxf cfhIdf. ipCly idnF ivc mIzIaf cYnlF ny AuWqr pRdysL  dy srvyKx pysL kIqy hn qy ijvyN afm huMdf hY, lokF ny AunHF nUM bVy ghu nfl vyiKaf hY.

          asIN pMjfb vfly vI ghu nfl hI vyKdy sF, pr lokF nUM ies gwl qoN vwzI hYrfnI huMdI sI ik iewk cYnl kFgrs pfrtI nUM swqr dy krIb sItF dy ky akflI-Bfjpf gwTjoV nUM cflI qoN hyTF rwKdf sI qy dUsrf cYnl akflI-Bfjpf leI cOhT sItF df gwPf kwZ ky kFgrs pfrtI nUM pMjfh qoN hyTF lY jFdf sI. jy srvyKx swcmuwc kIqy gey hox qF eynf vwzf pfVf kdy nhI kwZ skdy. ieh gwl cox pRcfr dy aMqly idnF ivc sfhmxy af geI sI ik ieh srvyKx eImfndfrI nfl nhIN kIqy jFdy, sgoN iewk jF dUsrI rfjsI iDr dy cox pRcfr df ihwsf huMdy hn. iewk srvyKx krn vflI tIm dy muKI bfry ieh vI Byd KuwlH igaf hY ik Auh Bfjpf dy iewk mrhUm afgU df poqf hY aqy afpxI pfrtI vPfdfrI kfrn srvyKx krn dI QF aMkVy joVn df jugfV krdf hY, ijs nUM lok srvyKx smJ lYNdy hn. sfzy sB qoN vwzy rfj AuWqr pRdysL ivc ieh kMm nf huMdf hovygf, ieh mMn skxf aOKf hY. eysy leI EQy coxF qoN bfad dI siQqI bfry svfl huxy puwCy jfx lwgy hn.

          ikAuNik ieh svfl afm puwiCaf jf irhf sI aqy kFgrs dy afgUaF nUM ies df jvfb dyxf pY irhf sI, iewk idn ieho svfl kFgrs dy jnrl skwqr rfhul gFDI df rfh rok bYTf. Aus ny ieh kih ky tflx dI koisLsL kIqI ik srkfr kFgrs pfrtI dI bxf lYxI hY, pr jy iksy kfrn nf bx skI qF iPr kI krngy, ies bfry muV-muV puwCy jfx AuWqy Auh iKJ igaf. jdoN bMdf iKJ jvy qF kuJ vI kih jFdf hY. rfhul gFDI vI eysy mfniskqf df isLkfr bx igaf. Aus ny iKJy hoey ny kih idwqf ik jy ieho ijhI siQqI bx geI qF kFgrs iksy dI vI mdd nhIN krygI.

          XU pI dI awj dI rfjnIqI ivc bfkI pfrtIaF rfhul gFDI nUM AuNj iksy igxqI ivc rwKx jF nf rwKx, ijhVI gwl Auh iksy vI pRsMg ivc kih dyvy, Aus dI pRqIikiraf jLrUr dyNdIaF hn. rffhul dI ies gwl dI pRqIikiraf vI idwqI jfx lwgI qy cOvI GMitaF dy aMdr bIbI mfieafvqI qy mulfiem isMG Xfdv df ibafn af igaf ik awvl qF AunRF

nUM bhu-sMmqI iml jfxI hY, pr jy iksy vjHf kr ky nf iml skI qF Auh vI iksy dI mdd nhIN krngy. ies nfl hr pfsy bihs iCV peI ik eyNdf dI siQqI ivc vI srkfr bxfAuxI hI hY, iPr kOx iks dy nfl imlygf? bhuq Kurc ky puwCy jfx dy bfvjUd hr pfrtI afpxy Esy pihly ibafn AuWqy aVI rhI ik sUrj BfvyN pUrb dI QF pwCm vwloN cVH jfvy, iksy dI mdd asIN iblkul nhIN krnI. kFgrs dy afgU idgivjy isMG ny ieh kihx ivc vI guryjL nf kIqf ik jy ieho ijhI siQqI ivc iksy pfrtI jF pfrtIaF dy gwTjoV qoN srkfr nf bxfeI jf skI qF eyQy rfsLtrpqI rfj lfgU ho jfvygf. rfsLtrpqI rfj df mqlb kyNdr ivc srkfr clf rhI pfrtI dI iswDI hkUmq huMdf hY qy aijhf iewk vfrI vfjpfeI srkfr dy vkq XU pI ivc ho cuwkf hY, jdoN coxF ivc iksy iDr dI bhu-sMmqI nhIN sI afeI qy koeI gwTjoV vI nhIN sI bx irhf. iPr vI kuJ smyN bfad srkfr qF EQy bxfAuxI peI sI. idwlI swd ky vfjpfeI jI ny bIbI mfieafvqI nUM hmfieq dy idwqI qy Aus ny Bfjpf dI mdd nfl srkfr bxf leI sI.

          asl ivc ieh sB PflqU gwlF hn ik iksy ny iksy nfl vI srkfr bxfAux leI sFJ nhIN pfAuxI. ipClf ieiqhfs dwsdf hY ik ienHF gwlF df cox nqIijaF qoN bfad koeI arQ nhIN rihMdf huMdf. XU pI dy cox aKfVy ivcoN vI ieho ijhI mjbUrI inkldI rhI hY aqy hux Pyr inkl skdI hY. sfnUM ieh vyKxf cfhIdf hY ik ipClf cox gwTjoVF dy ienkfr aqy krfr df qjrbf kI hY?

           pwCmI bMgfl ivc awjkwlH muwK mMqrI mmqf bYnrjI hY, ijhVI afpxI BfeIvfl iDr kFgrs dy afgUaF nUM awKF  ivKf rhI hY. ipClIaF coxF qoN pihlF Auh keI vfrI isafsI pltIaF mfr cuwkI hY qy awgoN vI koeI XkIn nhIN. vfjpfeI srkfr ivc iewk vfr Auh ryl mMqrI sI qy iksy gwloN ruws ky srkfr Cwz geI sI. kuJ icr ipwCoN iewk cox kFgrs pfrtI nfl iml ky lV leI qy iPr Bfjpf dy nyVy clI geI. jdoN zfktr mnmohn isMG dI pihlI srkfr bxI sI qF Auh Aus ivc sLfml nhIN sI hoeI. sB nUM Xfd hY ik EdoN Auh eyny guwsy ivc huMdI sI ik  iewk mOky pfrlImYNt dI kfrvfeI clf rhy izptI spIkr crnjIq isMG atvfl AuWqy kfgjLF df Qwbf suwt ky qur geI sI. Bfjpf vfly EdoN Aus dy pwK dI hmfieq krdy sn qy kFgrs vfly inMdf kr rhy sn. Aus dy ipwCoN Aus ny aihsfs kIqf ik pwCmI bMgfl dI kursI Bfjpf nhIN idvf skdI, sfQ kFgrs pfrtI df hI lYxf pvygf, ies leI Esy pfsy clI geI qy hux Auh suPnf pUrf hox ipwCoN iPr kFgrs nUM itwc smJx lwgI hY.

          kFgrs pfrtI dy nfl Auh sLrd pvfr KVf hY, ijhVf kdy sonIaF gFDI dy ivdysLI mUl muwdy AuWqy kFgrs pfrtI nUM Cwz igaf sI. aglyrI cox ipwCoN jdoN srkfr bxfAux leI afpxI kdr pYNdI jfpI qF Aus ny afpxy nfl pfrtI Cwzx vfly pI ey sMgmf nUM vI nhIN sI puwiCaf. ijs sMgmf nUM EdoN sLrd pvfr df kFgrs nfl qurnf byaxKf kdm jfpdf sI, aglI vfr Auh vI afpxI DI nUM kyNdr dI vjLIr bxfAux leI sonIaF gFDI dy drF AuWqy jf phuMicaf. eydF dy lok ieMnI vwzI igxqI ivc hn ik jy sUcI bxfAuxI sLurU kIqI jfvy qF bhuq lMmI ho jfvygI.

          qfiml nfzU dIaF do pfrtIaF; zI aYWm ky aqy aMnf zI aYWm ky, vfilaF df iswDf ijhf dfa hY ik ijhVI kyNdr pfrtI ny iewk iDr nfl nyVqf kr leI, dUsrI nUM dusLmx mMn qurdI hY, pr ieh dusLmxI pwkI nhIN huMdI. dovF pfrtIaF ny kdy kFgrs nfl qy kdy Bfjpf nfl sFJ pf ky vkq kwiZaf hoieaf hY qy dovF dI vyKo-vyKI hux keI hor pfrtIaF ieho rfh apxfAux lwg peIaF hn. kuJ pwkIaF kFgrs ivroDI iDrF ny Aus nfl kdy sFJ nhIN pfeI, pr afpo-afpxy rfj ivc iewk vfr BfrqI jnqf pfrtI nfl gwTjoV kr lYNdIaF hn qy dUsrI vfr Kwby pwKIaF dI bFh PV lYNdIaF hn. AunHF dI nIqI asl ivc ieh huMdI hY ik nf Bfjpf vfilaF nUM qkVy hox dyxf hY, nf Kwby pwK nUM iksy qrHF awgy vDx dyxf hY. aFDrF pRdysL dI qylgU dysm pfrtI df muKI cMdr bfbU nfiezU afpxI rfjsI AuTfx dy muwZly idnF qoN ieMj hI hr vfr rfjsI gwTjoV dy BfeIvfl bdl-bdl ky coxF lVdf irhf hY. Auh ies nUM vI rfjnIqI df lukmfnI nusKf smJdf hY.

          kyNdr dIaF do vwzIaF pfrtIaF kFgrs aqy Bfjpf df vI ieho hfl hY ik Auh iksy nUM awj rfjsI pwK qoN aCUq aYlfn kr ky agly sfl Aus nfl sFJ pf skdIaF hn. nrismhf rfE df rfj Kqm hox AuWqy ijhVI pfrlImYNt cox hoeI sI, Aus ivc vI kFgrs ny ikhf sI ik jy hfr gey qF Auh iksy dI mdd nhIN krngy, qy coxF ipwCoN kIqI vI nhIN sI. pr jdoN vwzI pfrtI hox krky Bfjpf ny vfjpfeI srkfr bxf leI qy qyrF idnF ipwCoN tuwt geI qF kFgrs ny pYNqVf bdl ilaf sI. EdoN Aus ny aYWc zI dyvgOVf qy iPr ieMdr kumfr gujrfl dIaF srkfrF nUM moZf dy ky kuJ dyr clfieaf qy jdoN jfipaf ik Auh pltI mfr skdI hY, EdoN coxF df jUaf Kyz ilaf sI. dlIl ieh idwqI geI ik dysL AuWqy KVy pYr iewk hor cox df boJ pfAuxf lokF dy ihwq ivc nhIN, ies leI mdd dyxI peI hY.

          BfrqI jnqf pfrtI vfilaF ny ies qrHF keI vfrI kIqf hY. iewk vfrI AuWqr pRdysL ivc hI koeI pfrtI bhu-sMmqI nf ijwq skI qF coxF qoN bfad Cy mhIny ibnF srkfr qoN rfj df kMm idwlI qoN vfjpfeI srkfr afpxy gvrnr dy rfhIN clfeI geI. iPr iewk idn acfnk idwlI ivc swd ky bIbI mfieafvqI nfl Cy-Cy mhIny df sOdf mfr ilaf aqy Aus dI srkfr bxf ky ieh kih idwqf ik lok-ihwq ivc ieMj kIqf Y. kuJ smF ieh sFJ iBaflI cwlI, pr iewk kivqrI kuVI mDUimqf sLuklf dy kql ivc iewk vjLIr amr mxI iqRpfTI df nFa afey qoN Bfjpf ny afpxIaF isafsI loVF leI bhfnf bxf ky hmfieq vfps lY leI qy rfqo-rfq mulfiem isMG nUM muwK mMqrI bxvf idwqf. Bfjpf ny iewk zrfmf JfrKMz rfj ivc vI kIqf sI. EQy iewk vfrI coxF ivc iksy df bhu-mwq nf afAux kr ky srkfr bxfAux ivc musLkl af geI. Aus siQqI vyly pfrtI df bulfrf rfjIv pRqfp rUzI klkwqy ivc pRYWs kfnPrMs lf bYTf. Aus koloN JfrKMz dI siQqI bfry svfl puwiCaf igaf qF rUzI df jvfb sI ik EQy isLbU soryn vrgy bdnfm qy aprfDI ikrdfr vfly bMdy hI hmfieq krn dI QF Bfjpf ivroDI iDr ivc bYTxf psMd krygI. iewk pwqrkfr ny hws ky ikhf; ‘quhfzI pfrtI ny qF isLwbU soryn nfl smJOqf vI kr ilaf qy ies bfry do imMt pihlF tI vI AuWqy Kbr vI af cuwkI hY.’ pfrtI bulfrf rfjIv pRqfp rUzI pRYWs kfnPrMs KVy pYr Cwz ky AuWT KVoqf sI.

          jy ieh sfrf kuJ awgy huMdf irhf qF hux ikAuN nhIN ho skdf? rfjnIqI krn vfilaF vfsqy nf koeI pwkf dosq huMdf hY qy nf koeI pwkf dusLmx. ijs nUM awj gflHF kwZdy qy dysL df gwdfr kihMdy hn, kwlH Esy nfl jwPI pf ky Poto iKcf rhy huMdy hn. coxF cwldIaF ivc jy Auh iesLfrf kr dyx ik Plfxy pwK nfl sFJ pfeI jf skdI hY qF ies df nuksfn ho skdf hY. AuNj ieh qfxI cwldI cox dOrfn hI ivCfeI jfxI sLurU ho jFdI hY ik jy mdd dI loV pY geI qF Plfxy qoN mdd lYxI hY jF dyxI hY. dovF iDrF dy sFJy imwqr qy swqf dy dlfl coxF qoN ipwCoN hI srgrm nhIN huMdy, hr vyly eysy kMm lwgy rihMdy hn. Auh ies vyly vI srgrm hn, idwlI ivc vI qy lKnAU ivc vI. keI hirafxy qoN AuWT ky pMjfb dy vwKo-vwK lIzrF nUM iesy leI muV-muV imlx afAuNdy hn ik koeI nf koeI rfh kwZ skx. Auh qF suwKxf hI suwK rhy hn ik iksy iDr nUM bhu-mwq nf imly, qF ik kursI leI qFG rhIaF iDrF dy afgU iksy dI mdd dy muhqfj ho jfx qy AunHF dI puwC-igwC bxI rhy.

 


rfjF dIaF coxF dI icMqf Cwz ky kyNdr srkfr dy aks bfry socxf cfhIdf hY mnmohn isMG nUM

- jiqMdr pnUM

          pMjfb, qy Aus dy nfl hI AuWqrf KMz vrgy Coty rfj, ivwc votF pY jfx ipwCoN hr iksy df iDafn hux Bfrq dy sB qoN vwzy rfj AuWqr pRdysL vwl lwg igaf hY. mulk dI muwK gwdI qwk phuMcx dI iewCf rwKx vflIaF sfrIaF pfrtIaF leI ies rfj dI aihmIaq bhuq ijLafdf ies leI hY ik pfrlImYNt dIaF awsI sItF isrP ies iewko rfj ivc pYNdIaF hn. awDy qoN vwD pRDfn mMqrI eyQoN dy hoey hn. hr iksy nUM ies rfj df rfjsI mhwqv pqf hox kr ky ies dI ivDfn sBf ivwc afpxI qfkq vDfAux leI iewk dUjy nfl iswDI iKwcoqfx ivc AuWqrnf suBfvk hY. jdoN lokF df iDafn ies gwl vwl lwgf hoieaf sI ik XU pI smyq ikhVy rfj ivc iks dI srkfr bxdI hY, EdoN awgV-ipwCV suprIm kort qoN afey do PYsilaF ny crcf df kyNdr rfjF dI rfjnIqI dI bjfey kyNdr dI srkfr bxf DrI hY.

          pRDfn mMqrI zfktr mnmohn isMG dI srkfr dy kMm-ZMg qy amlF bfry nvyN sfhmxy af rhy pwKF dy huMidaF Aus dI Xogqf jF iemfndfrI dy srtIiPkytF vwl hux iksy df iDafn nhIN jFdf. ijs dysL aMdr ieho pqf nf lwg irhf hovy ik grIbI dI ryKf qoN hyTF bqflI PIsdI afbfdI rihMdI hY ik CwqI PIsdI, EQoN dI srkfr dy muKI bfry lokF dy mnF ivc bxy hoey arb sLfsqrI vfly aks nUM vI bfhlI dyr qwk kfiem rwK skxf aOKf huMdf hY. pRDfn mMqrI dI kursI qwk phuMcx qoN pihlF jdoN hfly Auh KjLfnf mMqrI vflI pOVI AuWqy KVf sI, EdoN Aus dIaF nvIaF afriQk nIqIaF ny hrsLd mihqf vrgy ijhVy lokF nUM cMd cfVHn dy mOky pysL kIqy sn, AunHF qoN bfad Aus nUM smJ jfxf cfhIdf sI ik jy awgy vDxf qy mulk nUM qrwkI dy rfh AuWqy iljfxf hY qF corF-TwgF dI DfV nUM KuwlHf Kyzx qoN rokxf pvygf. nf Auh KjLfnf mMqrI hMuidaF aijhy lokF df rfh rok sikaf qy nf pRDfn mMqrI bx ky ieh kMm kr skx jogf ho sikaf hY. iPr Aus dI muhfrq qy iemfndfrI iks kMm dI hY?

          tU-jI spYktrm dy ijnHF lfiesYNsF bfry sfP sB nUM ids irhf sI ik eyQy iBRsLtfcfr hoieaf hY, Auh hux suprIm kort ny rwd kr idwqy hn. asIN ies lyKy ivc nhIN jFdy ik iks kMpnI ny ikMny hjLfr kroV rupey dI kmfeI kr leI, sgoN ieh kihxf cfhuMdy hF ik ies Kyz nUM byprd hox qoN rokx dy ijhVy Xqn kIqy gey, AunHF ivc AuNgl iPr pRDfn mMqrI dy dPqr vwl AuWTI hY. muwZ ivc sfbkf mMqrI ey[ rfjf dy ivruwD sfrIaF jfxkfrIaF nUM ieMj lukfAux df Xqn kIqf jf irhf sI, ijvyN Auh koeI jMgI iqafrIaF dy dsqfvyjL hox. sUcnf dy aiDkfr df kfnUMn bx jfx ipwCoN qF eydF dy Xqn AuNj hI hfsohIxy lwgdy sn, pr ieh Xqn Enf icr huMdy rhy, jdoN qwk suprIm kort ny pRDfn mMqrI nUM hI afpxf pwK spwsLt krn leI nf afK idwqf. ieh Bfrq dy ieiqhfs ivc pihlI imsfl sI.

          ijhVy do PYsly hux suprIm kort ny aYlfn kIqy hn, dovF nfl iewk vfr iPr ieh gwl sfbq ho geI hY ik pRDfn mMqrI dy nfl iPrdy lok nyk ierfdy vfly nhIN. suprIm kort ny ieh TIk ikhf ik tYlIkfm mMqrI ey[ rfjf ny hI ieh sfrf kuJ kIqf sI, ijs nfl Bfrq srkfr dy KjLfny nUM bhuq vwzf nuksfn puwjf hY, aqy ies ivwcoN pRDfn mMqrI nUM byksUr mMn ilaf. ies iewk pwK nUM lY ky kyNdr srkfr dy ZMzorcI afpxy muKI mnmohn isMG dI mihmf gfAux lwg pey, pr PYsly df iewk hor pwK vI hY, ijhVf ies KusLI nUM itkx nhIN dyNdf. suprIm kort ny ieh vI ikhf hY ik pRDfn mMqrI dPqr ivc bYTy lokF dI ijLMmyvfrI sI ik Auh qwQF bfry afpxy muKI nUM lgfqfr sUcq krn aqy slfhF dyx, pr Auh ies pwK qoN inkMmy sfbq hoey hn. jy ieh gwl hY ik Auh ijLMmyvfrI inBfAux dy pwK qoN inkMmy hn qF AunHF ivcoN kuJ lokF df pwqf kwt dyxf cfhIdf hY, pr pRDfn mMqrI sfihb ieh vI krn jogy nhIN. Auh kipl iswbl vrgy bVboly bMdy nUM afpxI sPfeI dyx leI awgy kr dyNdy hn, ijs dI vkIl vjoN Xogqf jo vI hovy, mMqrI vjoN ijs vI kMm ivc hwQ pfAuNdf hY, sLoBf Kwt ky kdy nhIN inkl sikaf. rfmdyv XogI df mfmlf AulJfAux vflf vI Eho sI. jdoN sfbkf mMqrI ey[ rfjf nUM pfsy kr ky tYlIkfm mMqrI dI ijLMmyvfrI kipl iswbl nUM sONpI geI qF Aus ny pihlI bVHk iehoo mfrI sI ik tYlIkfm mMqrfly ivc koeI Gotflf hI nhIN hoieaf. ieMj kridaF Aus ny dysL dy kMptrolr jnrl dy siqkfr df vI iKafl nhIN sI rwiKaf. ipwCoN adflq ivwcoN ies gwl leI iPtkfr vI peI sI. hux jy mnmohn isMG df pwK kipl iswbl ny hI pysL krnf hY qF AunHF nUM dusLmxF dI kI loV rih jFdI hY?

          zfktr mnmohn isMG dI srkfr ivc keI lok hn, ijhVy ies dy aks dI pRvfh kIqy ibnF afpxf AuWlU iswDf krn lwgy hoey hn. pihlF sLsLI QrUr ny ikRkt dI Kyz ivc ieho kuJ kIqf sI. Aus dy ipwCoN pRPul ptyl df nFa afieaf, qy sfrf pfjL vI AuWDV igaf, pr mnmohn isMG kuJ kr nhIN sI sky, ikAuNik Aus dy mgr sLrd pvfr KVf sI. iPr ey[ rfjf df rwPV pY igaf. Aus dy iKlfP vI kfrvfeI Aus dI pfrtI dy muKI kruxfinDI ny EnI dyr nhIN sI hox idwqI, jdoN qwk pfxI isroN nhIN sI lMGdf jfipaf. hux Eho ijhy hflfq awj dy gRih mMqrI pI[ icMdbrm bfry bx rhy hn, ijhVf ies qoN pihlF KjLfnf mMqrI huMdf sI, qy smiJaf jFdf hY ik ey[ rfjf ny tYlIkfm dy ijMny Gfly-mfly kIqy, AunHF ivc jy BfeIvflI nhIN qF cuwp sihmqI ies dI jLrUr sI. bIqy sfl KjLfnf mMqrI pRxb muKrjI dy dPqr qoN pRDfn mMqrI nUM ilKI iewk icwTI df rOlf keI hPqy pYNdf irhf. Auh icwTI vI ieho afKdI sI ik jy icMdbrm cfhuMdf qF ey[ rfjf nUM glq kMm krn qoN rok skdf sI. Aus rOly nfl srkfr nUM Kqrf bxdf vyK ky kFgrsI afgUaF dIaF mIitMgF dy keI dOr cwly. iPr pRxb muKrjI qoN aKvfieaf igaf ik ieh icwTI aYvy sI, icMdbrm qF sfzf bVf ‘vYilAUz kulIg’ (kImqI sfQI) hY. pRDfn mMqrI dI jo vI mjbUrI hovy, lokF ivc ieh pRBfv hY ik Auh ies ‘vYilAUz kulIg’ dy bcfa leI iksy vI hwd qwk jfx leI iqafr hn. ieh pRBfv vI ies srkfr qy ies dy muKI leI cMgf nhIN.

          hux iewk mOkf hor afieaf hY, jdoN pRDfn mMqrI nUM afp sfhmxy af ky bolxf cfhIdf hY. ieh CotI-motI DFdlI nhIN, pOxy do lwK kroV rupey dy Gplf df, aqy Aus qoN vwD srkfr dy vwkfr df mfmlf hY. Bfjpf ies mOky nUM vrq ky jo vI nukqfcInI krI jfvy qy iksy df vI asqIPf mMgI jfvy, Aus dy pwK nUM asIN TIk nhIN mMndy. Aus df afpxf vfjpfeI srkfr vflf dOr vI GpilaF qo, aqy eysy tYlIkfm mfmly dy hyr-Pyr qoN, bicaf nhIN sI irhf. pYtrol pMpF qy gYs eyjMsIaF dIaF bfeI sO alftmYNtF AunHF dy smyN ijvyN rwd krnIaF peIaF sn, Auh afpxy afp ivc Aus suQry rfj dI imsfl sn. kfrigl dy sLhIdF dIaF imRqk dyhF leI KrIdy gey kwPn (bksy) iewk hor bdnfm skYNzl sI, ijs qoN Auh srkfr mMUh lukfAuNdI iPrdI sI. qihlkf vfly sitMg aprysLn ny Aus srkfr ivclIaF iBRsLt srgrmIaF jdoN dysL dy lokF sfhmxy rwKIaF sn qF AunHF df jvfb dyxf isafpf shyVn vflf kMm bx igaf sI.

          vwzI gwl qF ieh hY ik Bfjpf vfilaF dy ieho ijhy cfr skYNzl kwZ vI ley jfx qF hux vflI srkfr dy gunfh Doqy nhIN jfx lwgy. vfjpfeI vflI srkfr qF hux rhI nhIN, lokF dy mOjUdf srkfr dy ikrdfr vwl qy ies srkfr dy srdfr vwl vyKxf hY, ijwQy pihlF vflI cmk iksy nUM idKfeI nhIN dyNdI. ieh gwl hux bVI purfxI ho geI hY ik dysL dI agvfeI bhuq vwzy arQ sLfsqrI pRDfn mMqrI dy hwQ hY, ijs dI iemfndfrI AuWqy vI koeI ikMqU nhIN kr skdf. isrP eyny ku dfavy df qvIq bxf ky kursI dy pfvy nfl bMnH ky srkfr nhIN clfeI jf skdI. srkfr dy aml vI lokF ny vyKxy huMdy hn qy aml ies srkfr dy iksy vI qswlI krvfAux vfly iblkul hn. awDI qoN vwD imafd gujLfr cuwkI ies srkfr nUM XU pI aqy pMjfb dIaF coxF dI icMqf Cwz ky hux aglI vfr dIaF pfrlImYNt coxf bfry socxf cfhIdf hY. jy hux vflf hfl hI irhf qF aglI vfrI lokF kol jfx vyly ies srkfr dy muKI kol icdMbrm vrgy ‘vYilAUz kulIg qF bQyry hoxgy, kfrgujLfrI vjoN pysL krn leI ienHF dy pwly kuJ nhIN hoxf. musLkl ieh hY ik ijnHF nUM ieh gwl socxI cfhIdI hY, Auh ajy vI dUsiraF dy kIVy kwZx ivc KusLI mihsUs krI jFdy hn, afpxI pIVHI hyT sotf mfrn nUM iqafr hI nhIN.

 


toey ivwc izwgy pey ‘nfgirk’ nUM kI socxf cfhIdf hY vot pfAux qoN pihlF

- jiqMdr pnUM

        nftkkfr gursLrn isMG hurIN sfzy sfiraF dy siqkfr dy hwkdfr sn, aqy dunIaf qoN qur jfx dy bfad vI hn. AunHF vwloN Kyizaf jFdf iewk nftk ‘toaf’ sfzy pfTkF ivwcoN bhuq sfiraF df vyiKaf hoieaf hY. afm afdmI grIbI aqy dusLvfrIaF dy ijs toey ivwc izwgf ipaf hY, Aus nUM Aus nftk ivwc bVI KUbI nfl pysL kIqf igaf sI. hr iksy df vyKx df afpo afpxf ZMg hMudf hY. ieh nftk pihlI vfr ijs ipMz ivwc vyiKaf, ieh koeI bwqI sfl pihlF dI gwl hY, sLfm nUM Esy ipMz dy ivcfilEN lMGdy hoey myry mn ivwc iewk ivcfr afieaf sI ik sfzy sfry hI ipMzF ivwc CwpV hMudy hn. hr ipMz ivwc Auh CwpV ikAuN hMudy hn? ies bfry soicaf qF ies df sMbMD ipMzF aqy ngrF dy ivkfs dI Aus khfxI nfl juV igaf, ijs dy ajoky pVfa AWuqy afm iensfn nUM ‘nfgirk’ afK ky vizafieaf jFdf hY.

          sfzy vwzy-vzyry jdoN jMglI jIvn df KihVf Cwz ky pihlF bsqIaF aqy iPr ipMzF ivwc rihx lwgy qF AunHF ny Gr bxfAux vyly ijwQoN imwtI pwutI, EQy toaf bx igaf sI. iPr ijAuN-ijAuN Gr bxdy gey, toaf hor zMUGf hMudf igaf sI. ipMzF qoN bfad ngr bx gey. ieh ngr hI mnwuK hwQoN mnwuK dI lwut dI pihlI jVH sn. ngrF ivwc Auh lok dukfnF sjf ky bYT gey sn, ijhVy afp kuJ vI nhIN sn krdy, krn vfilaF dy kIqy nUM eyDroN PV ky EDr aqy EDroN ilaf ky eyDr dyx dy DMdy ivwcoN afpxf cwulHf grm kr lYNdy sn. hOlI-hOlI eyDroN-EDr krn df DMdf vI kuJ hornF ny sFB ilaf aqy ieh ngrF ivwc iewko QF bYTy kfgjLI lyKf-pwqf kr ky pYdfvfr krn qy ilafAux-iljfx vfilaF dI jwq lfhux vfly bx gey. ikrq nUM kMuzI lfAux vflI ieh iDr isMD GftI dI mhfn swiBaqf ny vI pYdf kIqI sI, XUnfn vflI ny vI qy rom vflI ny vI, ijs dy aglI pIVHI vfly kfroobfrIey qrwkI krdy hoey EdoN dy CotI koTVI vfly dukfndfrF dI QF ajoky aMbfnIaF qwk df rUp Dfr cwuky hn. bVI qrwkI kIqI hY ienHF ny, pr qrwkI df mUl qF iPr toaf hI hY. ijwQy imwtI lwgdI sI, EQy koTf bxdf sI qy ijwQoN pwutI jFdI sI, Auh toaf bx jFdf sI. iPr ieho toey df aml awgy vDdf igaf aqy nqIjy vjoN sfzf awj df afm iensfn, rihMdf BfvyN iksy ngr ivwc gMdI JwugI ivwc hI hovy, bVy mfx nfl toey ivwc ipaf vI ‘nfgirk’  aKvfAuNdf hY. Aus ‘nfgirk’ df cyqf rfj krn vfilaF nUM votF mMgx vyly afAuNdf hY, pr EdoN vI isrP vot hI mMgI jFdI hY, Aus qoN bfad Xfd rwKx dI jF toey ivwcoN kwZx dI loV nhIN rihMdI, ikAuNik jy Aus nUM toey ivwcoN kwZ idwqf qF aglI vfrI jUn suDfr dyxf df lfrf lf ky votF iks qoN mMgIaF jfxgIaF?

          toey ivwc pey ies afm afdmI dI jUn suDfrn leI bVy lok awgy afey, AunHF ny Aus dy nFa AuWqy afpxI aqy afpxy kunby dI grIbI dUr kIqI aqy toey ivwc izwgy lok ies gwl qoN hI KusL hMudy rhy ik clo, sfzy ivwcoN koeI qF mihlF qwk phMuc igaf hY. ies dI sB qoN AuWGI imsfl bIbI mfieafvqI hY. Auh kdy bfbU kFsLI rfm dy nfl  dwby-kucly lokF, ijnHF nUM AunHF dovF ny nvF nFa ‘dilq’ idwqf sI, leI hfa df nfhrf mfr ky qurI sI. dilq qF awj vI dly-mly pey hn, pr AunHHF df pfr-Auqfrf krn df JMzf cwukx vflI bIbI hux mhfrfxI bx cwukI hY. ipCly sfl Auus ny afpxy jnm idn mOky iqMn kroV rupey df hfr afpxy glL pvf ky ihMdusqfn Br dy lokF nUM AuNglF twukx nUM mjbUr kr idwqf qy jdoN Aus dI nukqfcInI hoeI qF do idn bfad cfr kroV rupey df dUsrf hfr afpxy glL pvf ky nihly AWuqy dihlf mfr idwqf sI. nfl dI nfl Aus ny afpxy mMUhoN kih idwqf ik ‘purfxy dyvIaF-dyvqy hux iksy kMm nhIN afAuxy, mYN awj dI dyvI hF, qusIN myrI pUjf kiraf kro.’ toieaF vrgI hflq nUM hMZf rhy dilq lokF ny Aus dI ies gwl AWuqy vI ieMj qfVIaF mfrIaF sn, ijvyN kih rhy hox ik mukqI df rfh hux ieh hI kwZx lwgI hY. ajokI hflq ieh hY ik ijhVy pMj rfjF dIaF ivDfn sBf coxF hox jf rhIaF hn, srkfrI qOr AWuqy dwsy gey vyrivaF muqfbk AunHF dy mwuK mMqrIaF ivwcoN sB qoN amIr bIbI mfieafvqI inklI hY. sqfsI kroV rupey dI jfiedfd dI mflk dilqF dI ieh bIbI Eho hY, ijs ny mMubeI qoN afpxy sYNzl mMgvfAux leI AuWqr pRdysL dI srkfr df hvfeI jhfjL Aucycf Byj idwqf sI qy Bfrq dI koeI rfjsI pfrtI ies bfry Enf icr mMUh nhIN sI KolH skI, ijMnf icr ivkIlIks ny ies df Kulfsf nhIN sI kr idwqf.

          asIN pMjfb ivwc rihMdy hF, votF eyyQy vI pYxIaF hn. hux cox kimsLn ny ieh jLrUrI kr idwqf hY ik ijs iksy ny lokF qoN votF mMgxIaF hn, Auh pihlF afpxI jfiedfd df vyrvf jfrI kry qy nfl hI afpxy ikrdfr ivwc jy koeI aprfDk kys drj hovy qF Auh vI kfgjLF ivwc drj kry. pMjfb dy lIzrF ny coxF lVn leI ijhVy vyrvy idwqy hn, AunHF nUM pVH ky bMdf hYrfn rih jFdf hY. keIaF dI pihlI cox hox kr ky Auh ijwq dI afs ivwc afpxI jfiedfd kuJ vDf ky vI ilKfeI iPrdy hn, qF ik kwlH nUM ijhVf mfl kmfAuxf hY, Aus nfl iewk dm eynI ijLafdI nf vD jFdI hovy ik Aus df vyrvf dyx ivwc musLkl afAux lwg pvy. ipClI vfrI iewk bIbI ny eydF hI kIqf sI. iPr Auh ijwq nf skI qy hux jdoN hor hr iksy dI jfiedfd vDI hoeI hY, Aus bIbI dI jfiedfd pMj sflF bfad vDx dI QF kfgjLF ivwc Gwt ilKI geI hY. ies dy Ault ijnHF ny ipClI cox ijwq leI sI, AunHF dI gfgr eynI AWuCl geI idKfeI dyNdI hY ik lokF nUM ies df kfrn smJxf aOKf jfp irhf hY. sfzy sfhmxy iewk aMgryjLI aKbfr ivwc kuJ ipClI vfrI ijwqy hoey ivDfiekF dy vyrvy pey hn, ijhVy dws rhy hn ik ijs bMdy nUM ibjLins cmkfAuxf afAuNdf hovy, Aus leI rfjnIqI vI vfhvf kmfAU kfrobfr sfbq ho skdI hY.

          imsfl vjoN iewk kFgrsI ivDfiek ipClI vfrI irjLrv sIt qoN ijwiqaf sI aqy irjLrv vfly AumIdvfr dUijaF dy mukfbly bfhly mfldfr nhIN hMudy. Aus dI EdoN dI jfiedfd cfr lwK rupey sI. pMj sflF ivwc Aus dI jfiedfd BfvyN aTqflI lwK hox kr ky bfrF guxI ho geI hY, pr asIN ies nUM Aus dIaF eyny smyN dIaF qnKfhF aqy BwiqaF dIaF rkmF bcf lYx df kmfl kih ky pfsy rwK skdy hF. Esy vFg iewk hor irjLrv sIt qoN ijwiqaf hoieaf akflI ivDfiek EdoN isrP pMjfh lwK df mflk hMudf sI, hux pMj kroV rupey dI gwl qF Auh afp kihMdf hY, dUsry keI kuJ hor vI kih skdy hn. ds guxF ies qrwkI nUM qnKfhF qy Bwqy bcfAux dI kmfl df iswtf kihx dI QF Aus dI kfrobfrI muhfrq df nmUnf mMnxf pvygf. kFgrs pfrtI df iewk ivDfiek ipClI vfrI jnrl sIt qoN cuxy jfx vyly isrP niVMnvy lwK rupey df mflk sI, pr ienHF pMj sflF ivwc Auh niVMnvy dy gyV ivwcoN inkl ky igafrF guxF qoN vwD qrwkI kr igaf qy igafrF kroV rupey df mflk bx cwukf hY. eysy pfrtI df iewk hor ivDfiek pMj sfl pihlF Cy kroV rupey dI jfiedfd df mflk hMudf sI, hux qyrF guxI qrwkI kr ky aTwqr kroV rupey df isrP kfgjLF ivwc mflk hY, aml ivwc Aus bfry koeI kuJ nhIN kih skdf. kmfl kr idwqI hY Esy dy iewk hor BfeIbMd ny. Auh ies qyrF guxI qrwkI vfly qoN dwugxI, arQfq CwbI guxF vflI, qrwkI krdf pMj sflF ivwc do kroV rupey qoN vD ky hux bvMjf kroV rupey df mflk bx cwukf hY.

          mwuK mMqrI pRkfsL isMG bfdl aqy AunHF df pwuqr suKbIr isMG afpxI sfrI jfiedfd dy pUry vyrvy dy dyxgy, ieh socxf vI afpxyy afp nUM bwuDU bxfAux vflI gwl hovygI, pr ieh afm ikhf jFdf hY ik awj dy pMjfb dy rfjsI afgUaF ivwcoN Auh sB qoN amIr hn. ieh swc vI jfpdf hY. nf AunHF dy KyqI PfrmF dI igxqI krnI sOKI hY, nf trFsport kMpnIaF dIaF bwsF dI aqy nf hotlF aqy hor kMpnIaF dI hI. ikhf jFdf hY ik keI kMpnIaF ieho ijhIaF vI hn, ijnHF nUM jLfhrf qOr AWuqy ijhVy mflk clf rhy hn, Auh aslIN mflk hI nhIN. ipCly idnIN jdoN ieh Byd KwulHf ik iewk tI vI cYnl asl ivwc bfdl prvfr dI niVMnvyN PIsdI qoN vwD mflkI vflf hY aqy ijhVy lok ies dy mflk vjoN pysL hMudy hn, Auh awDf PIsdI dy mflk vI nhIN qF hr koeI hYrfn rih igaf sI. ies rfjsI prvfr AWuqy ieh dosL vI lwg cwukf hY ik afpxI kMpnIaF df lyKf-pwqf rwKx vflI Prm nUM sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy lyKy-pwqy df kMm ies leI idvf idwqf igaf ik afpxIaF kMpnIaF dy kMm dI PIs pwilEN nf dyxI pvy aqy gurU kI golk dI ‘sucwjI’ vrqoN hMudI rhy.

          bfdl prvfr df jvfb ies mfmly ivwc iewk vfrI bVf spwsLt afieaf sI ik jdoN Auh rfjsI aKfVy ivwc nhIN sI afey, vwzy KyqI Pfrm qF AunHF kol EdoN vI sn. hirafxy dy bflfsr vfly Pfrm bfry vI ikhf igaf ik Auh nfnky ZyrI ivwcoN pRfpq hoeI jLmIn sI. ies qoN ipwCoN ieh ikMqU AWuT ipaf ik jwdI jLmIn qF pRkfsL isMG qy gurdfs isMG dovF BrfvF dI iewko ijhI sI, bflfsr dy Pfrm ivwc vI ihwsf brfbr df sI, pRkfsL isMG hurIN qF keI sfl jylH ivwc vI rhy, gurdfs isMG kol jfiedfd Pyr vI AunHF qoN Gwt rih geI. gurdfs isMG bfdl koeI aYbI jF amlI qF nhIN sI. ies dy bfvjUd Aus dy pCV jfx df kfrn jy lwiBaf jfvy qF eysy ivwcoN do BrfvF ivwcoN iewk dI ‘rfjsI kfrobfrI muhfrq’ df pqf lwg jFdf hY qy dUsry dI jfiedfd dI KVoq df kfrn vI jfixaf jf skdf hY.

          asIN nhIN jFdy ies gwl ivwc ik hor ikhVy lIzr dy pwly kI hY, ikAuNik ies Polf-PflI ivwc musLk mfrdIaF lIrF hI inklxIaF hn, sgoN ies dI QF asIN ies gwl vwl vyKIey ik ijs rfj dy ieh lok afgU bxfey gey sn, Aus dI hflq kI bxf DrI hY? pMjfb ies vyly krjLy dy boJ hyT dwibaf ipaf hY. jdoN ajokI srkfr bxI sI, Aus dy pihly sfl ivwc ikAuNik ipClI srkfr df kIqf-kwqiraf vI Aus dI jyb ivwc sI, ies leI Krcy nfloN pRfpqIaF kuJ vwD sn, pr Aus dy agly sfl dI qsvIr Aultx lwg peI. rfj srkfr df Gftf bxn vfly bwDy-bMnHfey KricaF dI igxqI 2006-07 ivwc 65 PIsdI hMudI sI, agly sfl 2007-08 ivwc 85 PIsdI, 2008-09 ivwc 84 PIsdI aqy 2009-10 ivwc 88 PIsdI ho geI. nqIjy vjoN pMjfb dy ivkfs vfsqy iewk sfl pYNqI PIsdI pYsy rih gey, dUsry sfl pMdrF PIsdI qIsry sfl solF PIsdI qy cOQy sfl msF bfrF PIsdI rihx idwqy gey. ijs rfj dy KricaF df boJ vDdf jfvy, vjLIrF qy cYarmYnF ny afpxIaF inwjI koTIaF nUM, ijnHF ivwc rihMdy vI Auh afp hI hn, srkfr nUM ikrfey AWuqy cfVH ky KjLfny nUM kMuzI lf rwKI hoeIN hovy, Aus rfj dy afm afdmI nUM kihx leI BfvyN ‘nfgirk’ (iksy ngr df vfsI) khI jfE, asl ivwc Auh toey ivwc pey gursLrn isMG dy nftk df pfqr hI hMudf hY. ieh pfqr iksy nUM hor ikqy nhIN idwsdf qF Auh pMjfb ivwc af ky vyK skdf hY. mOjUdf coxF toey ivwc pey Aus pfqr vrgy afm afdmI nUM iewk mOkf pysL kr rhIaF hn ik nf Auh zyiraF vwl Jfky, nf notF dy vxjfiraF vwl, vot pfAux vyly afpxy isr nfl isrP eynf soc lvy ik ijs toey  ivwc Auh ipaf hY, Aus dI imwtI iks dy cubfry nUM vwD lwgI hoeI hY. jy Aus pfqr ny sdf ies toey ivwc pey nhIN rihxf qF awj socy jF kwlH, kdy nf kdy Aus nUM AunHF cubfiraF ivrwuD mwukf qfx ky AuWTxf hI pvygf, Aus dIaF sfrIaF lVfeIaF lVn vfsqy muV-muV Bgq isMG nhIN afAuNdy, kdy afp vI hIlf krnf pYxf hY.


khfxI rfjnIqI ivwc pYsy dy lYx-dyx qy aPsrF dy rfjsI csky dI

- jiqMdr pnUM

            iek gwl afKI hY kYptn amirMdr isMG ny, ik kFgrs pfrtI ivrwuD bgfvq krn vfilaF nUM akflI lIzrisLp pYsy Byj rhI hY. dosL AunHF ny iewk puls aPLsr AuWqy lfieaf hY ik Auh srkfrI gwzIaF ivwc notF dy bYg pucfAux df kMm krdf hY. cox kimsLn nUM ies ivwc vjLn jfipaf qy Aus ny Aus ivjIlYNs aPLsr dI AuWqrfKMz rfj dI bdlI kr idwqI. awgy EQy vI coxF hoxIaF hn. ieh dosL jy swcf hovy qF ijs nUM pMjfb ivc ieho ijhI afdq pY geI hovy, Auh EQy jf ky vI pMjfb dI puls df nFa AuWcf nhIN krn lwgf, iewwk jF dUsrI iDr dI syvf krn df rfh kwZ skdf hY. Aus dy jfx ipwCoN ijhVy pMjfb ivc izAUtI krn lwgy rihxy hn, Auh sfry vI koeI gMgf-nhfqy nhI hoxy, iek jF dUjI iDr nfl nyVqf keIaF dI hMudI hY. agly sflF ivwc ijs nUM vI koeI mlfeIdfr kursI imlx dI Jfk hoeI, Auh AumIdvfrF aqy pfrtIaF ivwcoN BivwK dy hfkm lwBx df Xqn krdf rhygf. nOkrI krdy vkq iksy nUM ieMj krnf qF nhI cfhIdf, pr krdy bhuq sfry aPsr hn.

            Bfrq df cox pRbMD qrutIaF nfl BrpUr hY. ies ivwc lok nOkrI dy afKrI sflF ivwc bfkI dI ijLMdgI sOK jF tOhr nfl gujLfrn df ‘isafsI bImf’ krnf sLurU kr dyNdy hn. kuJ aPsr rfj krdI iDr nfl sFJ pf ky afpxy leI iksy kimsLn jF aQfrtI jF borz dI koeI nf koeI vjLIr dy pwDr dI kursI mnjLUr krvf lYNdy hn. pMjfb ivwc ipCly keI sflF qoN iewkf-dwukf nUM Cwz ky koeI aPsr irtfier ho ky afpxy Gr nUM nhI jFdf, Esy koTI ivc Esy qrHF dIaF swuK-shUlqF mfxn df jugfV kr ilaf jFdf hY. keI aQfrtIaF aqy borz ieho ijhy lokF leI Aucycy bxfey gey hn. ijhVy aPsr coxF smyN ieho ijhI iKdmq iewk jF dUjI pfrtI vfsqy krdy aqy afpxI nOkrI qk leI Kqrf shyV lYNdy hn, Auh ieho soc ky lIzrF dI eydF dI syvf krdy hn. ieh kMm srkfr dy aiDkfrI hI nhI, keI jwj vI krdy hn. ijnHF jwjF nUM irtfier hMudy sfr iewk jF dUsrI pfrtI dI itkt dI Jfk hMudI hY qy Auh pfrlImYNt jF ivDfn sBf ivwc jfx nUM qrloN-mwCI hMudy hn, Auh nOkrI dy afKrI sflF ivwc inrpwK rihMdy hoxgy, ieh socxf TIk nhIN lwgdf. XkInn Auh EdoN hI Aus pfrtI nfl sFJF pf ky cwlxf sLurU kr dyNdy hoxgy.

            ies df asr inaF pfilkf dy inrixaF AuWqy pYNdf vI idwsx lwg pYNdf hY, ijs df iewk nmUnf ieh hY ik rfjnIqI nfl juVy ijhVy kys hfeI kortF ivc mMny jFdy hn, Auh suprIm kort ivwc jf ky keI vfr Aus dy Ault PYsly vfly ho inwbVdy hn, ikAuNik idwlI jf ky nMgI-mMugI isafsI sFJ inBf skxf sfry mulk ivwc duhfeI pf skdf hY. kYptn amirMdr isMG dI pMjfb ivDfn sBf dI sIt Kfrj kIqy jfxf, hfeI kort `c Aus dI apIl rwd hoxf aqy suprIm kort ivc jf ky Aus dI gwl mMnI jfxI, ies kys ipwCoN vI ies qrHF dI bihs cwlI sI. hux iPr iek huxy irtfier hoieaf jwj ivDfn sBf cox lV irhf hY. kuJ aPsr vI cox mYdfn ivwc hn. ijhVy lok, jwj hox jF aPsr, srkfrI nOkrI Cwzx qoN pMj sfl dy aMdr iksy rfjsI pfrtI dy aMg bx jfx, AunHF dy ipCly pMj sflF dy sfry PYsly muV ky GoKy jfx df sMivDfn ivwc pRbMD kIqf jfxf cfhIdf hY.       

            hux afeIey ies dosL vwl ik iewk pfrtI dy afgUaF nUM bgfvq leI AuksfAux jF bfgI hoieaF nUM pfrtI AumIdvfr dy ivrwuD zty rihx leI dUjI pfrtI pYsy dyNdI hY. ieh dosL vI pihlI vfrI nhIN lwgf. ipCly simaF ivwc ies qrHF dIaF gwlF keI vfr suxIaF geIaF hn. BfrqI rfjnIqI ivwc pYsy df dKl bhuq vD igaf hY. ies dIaF keI AuWGIaF imsflF vI sfzy kol hn.

            iewk mOkf sI pRDfn mMqrI morfrjI izsfeI dI QF cODrI crn isMG dy awgy afAux df. kFgrs dI iDr cfhMudI sI ik izsfeI dI QF crn isMG awgy af jfvy qF Aus nUM jVHoN pwutx dI sOK rhygI. EdoN idwlI ivwc ieh dosL lwgy sn ik pfrlImYNt mYNbrF nUM ds-ds lwK rupY qwk ies gwl leI idwqy gey hn ik Auh PlfxI iDr vwl iKsk jfx jF PlfxI iDr nfl juVy rihx. pihlI vfr suxI ieh gwl lokF nUM prysLfn krdI sI, pr ds sfl ipwCoN jdoN pRDfn mMqrI vI pI isMG qoN kursI Cuzf ky cMdr sLyKr nUM sONpx vyly ieho nftk duhrfieaf igaf, EdoN lok hYrfn qF sn, awgy vFg prysLfn nhI sn. Aus dOr ivwc pfrlImYNt mYNbr dI bolI pMJI lwK qoN qurI, pMjfh lwK qoN hMudI hoeI afKrI lyKy qwk kroV qoN twp geI sI. ijnHF ny kroV lY ilaf, AuunHF bfry vI XkIn nhIN sI ik ies qoN vwD dI pysLksL ho geI qF Auh dUsry pfsy nhI jfxgy, sgoN KdsLf ieh sI ik prK dI GVI DoKf qF dyfxgy hI, ley hoey pYsy vI nhI moVngy. EdoN vI dosL lwgy sn ik iewk jF dUjI iDr dI mdd leI notF dy bYg kuJ srkfrI aPsrF ny srkfrI gwzIaF ivwc eyDroN-EDr pucfey sn. ijnHF ny dosL lfey sn, jdoN AunHF dI afpxI srkfr bxI, AunHF ny ienHF dosLF dI jFc nhIN sI krvfeI, ikAuNik ‘kMm dy bMdy’ AunHF nUM vI cfhIdy sn.

            iPr mOkf afieaf pRDfn mMqrI pI vI nrismhf rfE dI srkfr vyly. jdoN Aus ny pRDfn mMqrI bx ky aFDrf pRdysL dI ivDfn sBf cox leI afpxI pfrtI nUM agvfeI dyxI sI, Aus dI ipwT lvfAux leI mMubeI ivwcoN iewk mrfTf srdfr ny Aus dI ivroDI iDr nUM notF dy trwk Byj idwqy sn. ijs mrfTf srdfr AWuqy ieh dosL lwgf, Auh EdoN nrismhf rfE dI kursI Koh ky pRDfn mMqrI bxn leI suPny lYNdf sI, ijhVy bfad ivwc Aus nUM pfrtI ivwcoN bgfvq kr ky vwKrf ipMz bMnHx qwk lY gey sn. EdoN Auh not Byjx vfly dosL vI spwsLt bolI ivwc nhIN sn lfey gey, qy ies kr ky Twpy vI CyqI hI gey sn.

            dUjf mOkf vI nrismhf rfE dy vyly hI af igaf. iewk vfrI Brosy df vot lYxf sI qF JfrKMz mukqI morcy dy cfr mYNbrF ny pihlF ivroD kr ky iPr srkfr dI hmfieq kr idwqI. kuJ icr ipwCoN chMu ivwcoN iewk jxy sLYlyNdr mfhqo ny atl ibhfrI vfjpfeI nfl sFJI pRYs kfnPrMs lf ky kih idwqf ik AunHF dIaF cfr votF afpxy pwK ivc pvfAux leI iek-iek kroV rupey AunHF nUMU idwqy gey sn. ies qoN pfrlImYNt ivwc rOlf pY igaf dovF iDrF qoN pfsy KVy iek mYNbr ny mjLfk dy lihjy ivwc  puwC ilaf ik nrismhf rfE dy pwK ivwc vot pfAux leI qF iek kroV ley sn, vfjpfeI dy nfl KVo ky afpxy gunfh df iekbfl kr ky jylH jfx nUM iqafr hox leI AunHF qoN ikMny kroV lY ley hn, ieh vI dws idE. pYsy qF pqf nhIN sLYlyNdr mfhqo ny vfjpfeI qoN ley sn jF nhIN, pr jdoN Aus nUM jylH jfxf pY igaf, BfrqI jnqf pfrtI ny ieho ijhy eImfn-vycU nyqf dI pqnI afBf mfhqo nUM itkt dy ky pfrlImYNt ivwc lY aFdf sI. sLfied sOdf hI ieho hoieaf sI ik jdoN qwk Auh jylH ivwc rhygf, EdoN qwk Aus dI pqnI pfrlImYNt ivwc hovygI, ies kr ky Auh dUijaF dI byVI zobx ivwc mdd kr dyvy, qy afpxy pYrF AuWqy vI QoVHf-bhuq kuhfVI df twk lwg jfvy qF ies dI pRvfh nf kry.

            qIsrf mOkf idwlI ivwc EdoN afieaf, jdoN jYlilqf dy sfQ Cwz jfx kfrn vfjpfeI srkfr ny Brosy df vot lYxf sI qy Auh iek vot AuWqy hfr geI sI. EdoN vI notF dy bYg iKsky sn. kimAUinstF df kdy koeI mYNbr idwlI jf ky ivikaf nhI suixaf igaf, pr EdoN kimAUinst pfrtI dI iek mYNbr vI ‘ibmfr’ ho geI qy vot pfAux pfrlImYNt ivwc nhI sI geI. smF pf ky Aus nUM BfrqI jnqf pfrtI ny itkt dy idwqI. Auh cox lVI aqy hfr geI. ijhVI sjLf Aus nUM lok-rfj df sB qoN vwzf QMMmH khI jFdI pfrlImYNt ny nhIN sI dy skxI,Auh lokF ny dy idwqI sI.

            iPr afieaf Auh cOQf mOkf, jdoN Kwby pwKIaF ny aYtmI smJOqy dy svfl AuWqy zfktr mnmohn isMG dI srkfr df sfQ Cwizaf. pYsy EdoN vI dovyN pfisEN cwlyy sn. iqMn mYNbrF ny pfrlImYNt dyy ivwc jf ky notF dy bMzl ivKf ky ikhf sI ik ieh pYsy AunHF dI vot KrIdx leI idwqy gey hn. smF pf ky jdoN suprIm kort dy hukm AuWqy jFc awgy vDI qF pqf lwgf ik bfkIaF dI KrIdo-ProKq hoxI vwKrI gwl sI, ienHF iqMnF nUM iksy vwloN not nhIN sI idwqy gey, ieh qF Bfjpf lIzrisLp ny dUsrI iDr nUM PsfAux leI zrfmf kIqf sI. sfrI gwl adflq ivwc jfx AuWqy jdoN lfl ikRsLn azvfnI dy shfiek suDyNdr kulkrnI nUM vI hwQkVI lwgdI ids peI qF azvfnI jI ny ieh kih ky Dmfkf kr idwqf ik suDyNdr df koeI ksUr nhIN, hwQkVI lfAuxI hY qF mYnUM lfE, ieh sitMg aprysLn krn leI pYsy mYN idwqy sn. Bfrq df AuWp pRDfn mMqrI rih cwukf ieh afgU jdoN ieh afKdf hY ik iqMn sfl pihlF ieh pYsy mYN idwqy sn qF ieh svfl AuWTxf suBfvk hY ik iPr iqMn sfl qwk cwup ikAuN kIqy rhy sI? svfl ieh vI AuWiTaf ik ijhVy kroVF rupey df kwlH qwk ieh ihsfb mMg rhy sI ik Auh afey ikhVy Kfqy ivwcoN sn, AunHF df azvfnI sfihb vI lyKf dy dyx ik AunHF ny ies pYsy df pRbMD ikhVy sroq qoN kIqf sI? ies svfl nUM ies hwd qwk adflq ivwc pucfAux vflf vkIl vI hor nhIN, BfrqI jnqf pfrtI df afpxf pfrlImYNt mYNbr rfm jyTmlfnI hY, ijhVf kihMdf hY ik PVy gey bMdy Cwz idE aqy azvfnI jI nUM pwuCdy rho.

            hux afeIey pMjfb dI rfjnIqI ivwc bfgIaF nUM pYsy pucfAux dy dosL vwl. ieh gwl Pokf sLwk vI ho skdf hY, aYvyN dfigaf golf vI aqy ieh sMBfvnf vI pUrI hY ik aijhf kMm scmwuc iksy iDr ny kIqf hovy. keI sfl pihlF df iewk ikwsf pMjfb nfl juVdf hY. kYptn amirMdr isMG vflI srkfr dy vkq kuJ kFgrsI afgUaF ny idwlI zyry lfey hoey sn qy mwuK mMqrI bdlxf cfhMudy sn. ikhf jFdf sI ik AunHF dy Aus kYNp nUM vfjpfeI srkfr sLih dy rhI sI qy pMjfb ivwcoN bfdl akflI dl dy afgU pYsy dI mdd pucfANudy sn. iewk idn do sI afeI zI vfly mulfjLm akflI dl dy afgU suKbIr isMG bfdl ny PV ky pRYWs dy sfhmxy pysL kr idwqy ik ieh sfzI jfsUsI krn leI pMjfb srkfr ny lfey sn. AunHF puls vfly jfsUsF ny pwqrkfrF sfhmxy kih idwqf ik bfgI kFgrsIaF nUM bfdl akflI dl dy afgUaF vwloN notF dy bYg pucfAux dI sUcnf srkfr kol afeI sI qy AunHF nUM ies dI sUh rwKx leI lfieaf igaf sI. afpxy vwloN akflI afgUaF ny AunHF mulfjLmF df ieh ibafn ieh soc ky pysL kIqf ik AunHF dy pwK ivwc jfvygf, pr svfl awgoN ieh AuWT ipaf ik kYptn amirMdr isMG pihlF hI kih irhf hY ik ieh Drnf akflI dl ny lgvfieaf hY, kI ies Gtnf qoN ies dI pusLtI nhIN ho geI? Aus ipwCoN akflI dl dy iksy vI afgU ny kdy ies df KMzn nhIN sI kIqf. afKr ikAuN nhIN sI kIqf, ieh qF Auh jfxdy hoxgy, pr sLwk dI gMujfiesL bxI rih geI sI.

            pMjfb ies vkq coxF dy aKfVy ivwc hY. votF lokF ny pfAuxIaF aqy srkfr cuxnI hY. srkfrI aiDkfrI awj ijs srkfr dy aPsr hn, ieh dubfrf vI cuxI jf skdI hY, BfvyN ies dI sMBfvnf nUM bhuqf vjLn nhIN idwqf jf irhf, pr ies dy nf ijwq skx dI crcf vI hY. ijhVy aPsr awj ies dy bhuqy jI-hjLUrIey bxngy, AunHF ny srkfr bdlx dy nfl nf nOkrI Cwz jfxI hY qy nf pMjfb Cwz ky ikqy hor jfxf hY. ieh gwl Kfs kr ky pMjfb kfzr vfly aPsrF AuWqy lfgU hMudI hY. pMjfb puls dy iewk sfbkf zI jI pI srbdIp isMG ivrk nUM ipClI vfr bfdl srkfr afAux AWuqy eyQoN cly jfx dy bfvjUd mhfrfsLtr df puls aPsr hMuidaF qoN pMjfb dI ivjIlYNs ny PV ilaFdf sI. Aus df kihxf sI ik Aus nfl purfxIaF ikVF kwZIaF jf rhIaF hn. kI Auh kys bfkI aPsrF dy sbk iswKx leI kfPI nhIN? Auh aPsr isrP aPsr bx ky ikAuN nhIN rihxf cfhMudy ? jy rfjnIqI df eynf hI cskf hY qF iswDy qOr AuWqy rfjsI mYdfn ivwc af jfx, pr iek jF dUjI rfjsI iDr dy kfirMdy bxn dI BUimkf qoN EnI dyr qwk pfsy rihx, jdoN qwk Auh lokF dy idwqy tYksF nfl Brdy KjLfny ivwcoN qnKfhF lY rhy hn. aijhf AunHF dy afpxy vI Bly ivwc hovygf qy lok-rfj dy vI.

 


mwD-vrgI qy swjI isafsq bdnfm hox dy bfad vI mfx dy kfbl hn Kwby pwK vfly

- jiqMdr pnUM

          rfjnIqI iksy vI dysL jF Kyqr dI hovy, EQy afm kr ky iqMn DfrfvF vihMdIaF hn. iewk iDr Kwby pwK dI huMdI hY, dUsrI swjy pwK vflI qy qIsrI ivc-ivcfly dI. ijwQy Kwbf pwK nf hovy, EQy vI iewk Dfrf ieho ijhI huMdI hY, ijs nUM bfkIaF qoN iqwKI qor nfl awgy vDx vflI smiJaf jFdf hY. Kwby pwK dI iDr aqy swjy pwK vflI ivc hmysLf tkrfE rihMdf hY, jd ik ivcfly dI mwD mfrgI iDr dovF nfl hI afpxI shUlq muqfbk imlx nUM iqafr rihMdI hY. Aus dI rfjnIqI df sB qoN kfrgr hiQafr ieho huMdf hY ik Auh dovF dy ivroDF nUM vrq ky gwdI AuWqy kbjLf rwKxf cfhuMdI hY. Bfrq dI kFgrs pfrtI ies dI AuWGI imsfl hY. Auh loV pYx AuWqy Kwby pwKIaF df sfQ lYx vfsqy Bfrq dy nFa nfl ‘smfjvfdI’ sLbd joVn qwk phuMc geI sI. Eho kFgrs pfrtI iewk vyly bfbrI msijd Zfhy jfx leI afr aYWs aYWs aqy Bfjpf dI lIzrisLp nUM aMdrKfqy sLih vI dyx qur peI sI. ivckfr vflI ies iDr dI rfjnIqI ijhVIaF do iDrF dy ivroDF nUM vrq ky cwldI hY, AunHF dovF ivc vI iewk buinafdI Prk huMdf hY. Kwby pwKIaF nUM iqwKy aqy kfhly qF ikhf jf skdf hY, ‘ipCfKVI’ sLbd AunHF nfl kdy nhIN juiVaf aqy swjy pwKIaF nUM ipCfKVI’ ikhf jfxf afm gwl huMdI hY. ieh bhuq vwzf Prk hY, ijs nUM muwZ mMn ky soicaf jfvy qF awj dy Bfrq dI sB qoN swjy pwKI iDr BfrqI jnqf pfrtI df `cfl, cirqr aqy ichrf’ pCfnx ivc sOK rihMdI hY.

          dysL dy afjLfdI qoN bfad dy ieiqhfs ivc dovF pwkIaF ivroDI iDrF Kwby pwK aqy swj-ipCfKV df ieh dfavf huMdf sI ik Auh eImfn AuWqy pihrf dyxgIaF. aml dy pwK qoN dovyN iDrF iewko ijhIaF nhIN inkl skIaF. Kwby pwKIaF AuWqy hor BfvyN koeI ieljLfm lwg igaf hovy, kdy eImfndfrI df pwlf Cwz jfx df dosL bhuqf nhIN lwgf. iksy iewkf-dwukf AuWqy lwgf qF Auh inwjI pwDr df sI, sfrI lihr jF pfrtI dy pwDr df nhIN sI huMdf. ieh vI swc hY ik ieho ijhy dfgF bfry bfhr dy lokF qoN vI pihlF KwbI lihr dy aMdroN Aus ivakqI df ivroD huMdf sI qy bhuqI vfrI Aus nUM bfhr df drvfjLf ivKf idwqf jFdf sI. Auh ikrqI aqy grIbF dy hwkF leI lVn vfly lok jfxy jFdy sn, aqy awj vI jfxy jFdy hn. ieh koeI CotI gwl nhIN ik srkfrI aqy gYr-srkfrI mulfjLmF jF kfrKfinaF qoN lY ky bfjLfr dy gYr-jQybMd kfimaF qwk dI jdoN vI koeI XUnIan bxdI hY, afgU df sMbMD BfvyN iksy vI pfrtI nfl hovy, Aus nUM lok afpxy afp ‘kfmryz’ kihx lwg pYNdy hn. keI kFgrsI aqy BfrqI jnqf pfrtI dy afgU, ijhVy tryz XUnIan ivc kMm krdy hn, kfmryz bxy bgYr vI AuvyN hI ‘kfmryz’ vjoN jfxy jFdy hn, ijvyN kFgrsI muwK mMqrI rfm ikRsLn nUM kfmryz nf huMidaF vI ‘kfmryz’ ikhf jFdf sI.

          swj ipCfKV dy nyjLy dI nok mMnI jFdI BfrqI jnqf pfrtI dy pwly eydF df iewk vI pYNqVf nhIN, ijs AuWqy Aus ny sryafm aqy iewk sfr pihrf idwqf hovy. hwd qF ieh ik ijs ihMdUqv nUM afpxI rfjnIqI df mUl bxf ky Auh qurI sI, Aus dy svfl AuWqy vI vkq dy ihsfb nfl lwck ivKfAuNdI hY qy jLrf ku mOkf iml jfvy qF iPrkydfrI dy pwK qoN vI Aus df ieho hfl hY. ipCly kuJ sflF ivc ies pfrtI ny iBRsLtfcfr dy icwkV ivc ieho ijhIaF imsflF kfiem kIqIaF hn ik hr koeI dMg rih igaf hY. awjkwlH Auh hor pOVIaF AuWqr rhI idKfeI dyNdI hY.

          pMjfb dIaF ivDfn sBf coxf cwl rhIaF hn, ies kr ky hr koeI ienHF dI gwl pihlF suxnf cfhuMdf hY. jy ieho khfxI pfAuxI hovy qF bVI sOKI hY. rfjpury vfly rfj Kurfxy nUM Bfjpf ny iPr AumIdvfr bxf ilaf hY, ijs nUM cIP pfrlImYNtrI sYktrI huMidaF zyZ kroV rupY irsLvq lYNdy nUM sI bI afeI ny rMgy hwQI Aus dy Gr PiVaf sI. eydF dy keI ikwsy pMjfb ivc hox dy bfvjUd asIN ies vkq kOmI pYmfny dI gwl krnf cfhFgy.

          kFgrs pfrtI df pwlf sfP nhIN, aqy ies bfry ijhVf koeI Aus dI qrPdfrI krnI cfhygf, lok Aus dy AuWqy hwsxgy, pr ivroD dI muwK iDr Bfjpf ijhVI BUimkf iBRsLtfcfr dy pwK qoN inBf rhI hY, Auh kFgrs qoN vI vwD hfsohIxI hY. ipCly idnF ivc ijhVy pVfa AuWqy Auh afx phuMcI hY, Aus bfry ies dy ivroDIaF ny vI sLfied kdy ikafs qwk nhIN kIqf hovygf. jdoN kyNdr ivc atl ibhfrI vfjpfeI srkfr huMdI sI, EdoN vfjpfeI jI df sB qoN chyqf Bfjpf afgU pRmod mhfjn huMdf sI, ijs bfry ikhf jFdf sI ik Auh rfjnIqI nhIN krdf, rfjnIqI df sB qoN vwzf mYc mMnIaF jFdIaF coxf mOky kroVF rupY dy PMzF df pRbMD krn df mfhr hY. srkfr tuwtx ipwCoN pRmod mhfjn df iewk idn Aus dy sky Brf ny kql kr idwqf qF ijhVIaF keI gwlF crcf df ivsLf bxIaF sn, AunHF ivc iewk ieh vI sI ik ijMnf pYsf pfrtI leI afAuNdf sI, Auh sfrf EQy nhIN sI phuMcdf, ijwQy dyx leI ilaFdf jFdf sI. Esy pRmod mhfjn ny iewk vfrI ieh vI ikhf sI ik ijs bMdy dI koeI jnqk pCfx hY jF Aus dy kol Krc krn jogy pYsy hn, Aus df ipCokV koeI vI hovy, awgf-ipwCf ivcfry bgYr Bfjpf Aus nUM afpxy ivc afAuNdf vyK ky svfgq krygI. awj ieh ivhfr hor vI spwsLt ho irhf hY.

          huxy-huxy AuWqr pRdysL ivc bIbI mfieafvqI dI bhujn smfj pfrtI dI srkfr nUM Cwz ky iewk mMqrI BfrqI jnqf pfrtI ivc sLfml hoieaf hY. ipCly keI mhIinaF qoN Aus rfj ivc duhfeI pY rhI sI ik kOmI pwDr dy pyNzU ishq imsLn leI afey PMzF ivc Gwto Gwt ds hjLfr kroV rupey dI hyrfPyrI hoeI hY. bfbU lfl kusLvfhF nFa df ijhVf ishq mMqrI hux bspf nUM Cwz ky Bfjpf dy ivhVy viVaf hY, Aus AuWqy dosL hY ieh ik ies ds hjLfr kroV dy Gply ivwcoN iewk hjLfr kroV rupey qoN vwD dI kmfeI qF Auh iewklf hI kr igaf hY. hfly ipCly hPqy Bfjpf dy sUbfeI pRDfn ny pRYWs kfnPrMs ivc Aus df nFa lY ky ikhf sI ik Aus dy iKlfP sKq kfrvfeI kIqI jfxI cfhIdI hY, pr iewko hPqy bfad Eho bMdf Bfjpf ivc sLfml ho igaf qy Esy sUbfeI pRDfn ny Aus dy glL hfr pf ky svfgq kIqf hY. aijhf krn nfl BfrqI jnqf pfrtI dI lIzrisLp AuWqr pRdysL dI rfjDfnI lKnAU qoN lY ky idwlI dI hfeI kmfn qwk vMzI geI hY. DVwlydfr pfrlImYNt mYNbr svfmI aidiqaf nfQ ny pfrtI Cwz jfx dI DmkI dy idwqI, pfrtI dI sUbfeI ieMcfrj aqy aglI cox ivc muwK mMqrI dI kursI dI dfavydfr Aumf BfrqI ny cox pRcfr qoN CuwtI lY leI qy ienHF sBnF dI mF mMinaf jFdf rfsLtrI soiem syvk isMG vI aOKf-Bfrf hox lwg ipaf. sfrf puafVf krnftkf dy XydUrwpf qy rYzI BrfvF dy muwdy vrgf bx igaf, ijnHF dy ivruwD kfrvfeI hox vyly kyNdr dy Bfjpf lIzrF dI AunHF nUM srpRsqI bfhr af geI sI.

          bfbU lfl kusLvfhf nUM Bfjpf dy kyNdrI pRDfn iniqn gzkrI dy iesLfry AuWqy pfrtI ny ieh soc ky ilaf hY ik Auh pYsy vflf vI hY qy pRBfv vflf vI, ijho ijhf vfjpfeI srkfr vyly kdy pRmod mhfjn ny afiKaf sI. afr aYWs aYWs lIzrisLp kihMdI hY ik ieho ijhf kflf ikrdfr pfrtI aMdr lY ky Bfjpf ny glq kIqf hY. awgoN kuJ lok ieh igxf rhy hn ik ijs iniqn gzkrI ny ieh kfrf kIqf hY, Aus nUM Bfjpf ny afpxf pRDfn cuixaf qF nhIN sI, nfgpur bYTI afr aYWs aYWs dI lIzrisLp ny hI QfpVf dy ky bxvfieaf sI. hux Aus dy kIqy-kwqry dI ijLMmyvfrI vI Bfjpf dy isr lYxI huMdI qF ies dy keI mOky ipwCy vI afey sn, EdoN vI AunHF ny aijhI loV nhIN sI smJI.

          ies vyyly svfl ieh nhIN ik ieh pfrtI afpxy sfry asUl Cwz ky iBRsLtfcfr dy gMd nfl Bry hoey afgUaF qy keI-keI vfr pfrtI bdlx vfilaF nUM afpxy glL lf rhI hY, sgoN ieh hY ik ies sMbMD ivc dlIlF vI pysL krn leI bVIaF rMgIlIaF kwZ ilafeI hY. jdoN puwiCaf igaf ik ipCly hPqy qusIN eysy bfbU lfl kusLvfhf nUM AuWqr pRdysL df sB qoN iBRsLt rfjsI afgU kih ky ies dy iKlfP sKq kfrvfeI dI mMg kIqI sI, hux lY ikAuN ilaf hY qF Bfjpf dy sUbf pRDfn ny ikhf ik ‘‘Bfjpf gMgf mfeI vFg pivwqr hY. ijvyN sLihrF dI gMdgI nfl Bry sIvr vI gMgf ivc izwgx qoN bfad gMdy nhIN rihMdy, pivwqr jl df ihwsf bx jFdy hn, AuvyN hI ieho ijhy lok vI ijMny mrjLI iBRsLt hox, Bfjpf ivc afAux qoN bfad AunHF dy sfry pfp Doqy jFdy hn.’’ kmfl dI gwl hY ik ijs gMgf dI pivwqrqf bfry Bfjpf sB qoN vwD ZMzorf ipwtdI hY aqy jdoN rfj kumfr ny iPlm ivc ‘rfm qyrI gMgf mYlI ho geI’ df gfxf rwiKaf sI qF ijs Bfjpf nUM Auh gfxf vI hjLm nhIN sI ho irhf, Eho Bfjpf hux ieh kih rhI hY ik gMdy sIvr vI gMgf ivc pY ky pivwqr jl df aMsL bx jFdy hn. rfj kumfr df gfxf ieh cyqfvnI vI dyNdf sI, ‘rfm qyrI gMgf mYlI ho geI, pfpIEN ky pfp Doqy Doqy’, pr Bfjpf afgUaF nUM cyqfvnI dI loV nhIN, Auh gMgf nUM sIvrF dI sPfeI df trItmYNt plFt aqy afpxI pfrtI nUM iBRsLt lokF dy ikrdfr dI kflI kuMj pltx df pRdUsLx kMtrol kyNdr smJ bYTy hn.

          keI sfl pihlF kFgrs dy iewk nyqf ny ikhf sI ik kFgrs pfrtI smuMdr hY, ijs ivc gMgf df pivwqr jl vI pYNdf hY qy vwzy mhFngrF dy gMdy nfly vI. Aus df ieMj kihxf vI lokF nUM cMgf nhIN sI lwgf. hux Bfjpf ieh kih rhI hY ik gMdy nfly smuMdr ivc af ky pYx dI AuzIk krn dI loV nhIN, gMgf afp hI AunHF ivc vihMdf gMd ilaf ky smMudr bx geI hY. ijs rfjnIqI ivc gMd nUM afpxI JolI ivc pfAux AuWqy vI mfx mihsUs kIqf jFdf hovy, Aus dIaF coxF dy smMudr-mMQn ivcoN koeI suKfvF mwKx inklx dI afs vI nhIN kIqI jf skdI. sLukr hY qF ieh ik jdoN swjy pwK dI sB qoN vwzI iDr afpxy DuaFKy ichry nUM vI mfx df mwudf mMnx qur peI hY, BfrqI rfjnIqI df Kwbf pwK awj vI eynf svwC mMinaf jFdf hY ik afm lokF dI bfq pfAux vflf hr bMdf ‘kfmryz’ aKvf ky mfx mihsUs krdf hY.

DMnvfd,  nvF jLmfnf

 


pMjfb, qUM AuWT, aglI pIVHI nUM sONpx vflI ivrfsq dI pwg nUM bcfAux leI AuWT

- jiqMdr pnMU

          pMjfb! qUM EdoN qoN axK df pRqIk irhf hYN, jdoN hfly qyrf nFa pMjfb vI nhIN sI ipaf. ijhVI isMD GftI dI swiBaqf sB qoN purfxIaF ivwcoN iewk hor kr ky jfxI jFdI hY, qUM Aus swiBaqf smyN dy ‘spq isMDU’ df ihwsf huMdf sI. jdoN qwk PfrsI bolI bolx aqy pfxI nUM ‘afb’ kihx vfly lok eyQy nf af gey, Aus qoN pihlF qwk qyrf nFa ‘pMj-afb’ pY hI nhIN sI skdf. qyrI axK dy crcy AudoN vI huMdy sn. iewk vfrI sfry sMsfr df sulqfn bxn dy suPny lYx vflf ‘iskMdr mhfn’ vjoN jfixaf jFdf hmlfvr vI eyQy afieaf sI, pr ibafs diraf nhIN sI twp sikaf. sfnUM nhIN pqf ik pors dI sUrbIrqf dI kQf iks ny GV leI, aslI kuwt Aus nUM jMizafly gurU dy nyVy-qyVy vsdy lokF qoN peI mMnI jf skdI hY. ijwQy vI peI hovy, mIl jF koh igxn dI loV nhIN, grUr Aus df pMjfbIaF dI ies kuwt ny hI qoiVaf sI. aMgryjL vI afey sn qF sB qoN vwD pMjfb dy lok hI AunHF awgy aVy sn qy jdoN mjITIey srdfrF ny bfrUd dI QF sroHN dIaF borIaF Byj idwqIaF sn, EdoN vI pMjfbIaF dI POj ny aMgryjLF dy Cwky Cuzf idwqy sn. iPr jdoN sfrf dysL aMgryjLF mUhry Juk ky dUhrf hoieaf ipaf sI, EdoN vI sB qoN vwD lihrF eyQoN cwlIaF sn qy sB qoN vwD kurbfnIaF dy ky lVfeI pMjfb dy lokF ny hI jfrI rwKI sI.

          pMjfb! qyrI DrqI AuWqy ijMny vI jrvfxy afey, qy ijnHF ny qyrI axK nfl iKlvfV krn dI koisLsL kIqI, qUM AunHF nUM AunHF dI aOkfq ivKf idwqI sI, pr jdoN qyrI iewjLq nUM qyrI kuwKL qoN jMimaF ny afp hI rolx dI koisLsL kIqI, qUM EdoN nIvIN pf ky bih jFdf irhf. qyrI ies psq-ihMmqI nfl qyrf ijMnf nuksfn hoieaf, Auh qUM brdfsLq kr jFdf irhf qy qyry kQfkfr ieho ijhy lokF nUM vI PirsLqy bxfAux lwg pYNdy rhy. ijMnf nuksfn qyrf AunHF kuwK qoN jMimaF ny axK dy pwKoN kIqf sI, AunHF nUM isLMgfr ky pysL krn vfilaF ny vI Aus qoN Gwt nhIN kIqf. ieh ijLafdqI qyry nfl icrF qwk huMdI rhI, awj vI hoeI jf rhI hY.

          iewk rxjIq isMG pYdf hoieaf sI pMjfb dI Drq AuWqy, ijs nUM TIk qOr `qy ‘mhFblI rxjIq’ ikhf igaf sI. jdoN Auh rfjf bx igaf qF ‘mhFblI’ nf rih ky Auh ‘sLyry pMjfb’ bx igaf sI. sLyr dI KfsIaq hI ieh hY ik Auh Gfh nhIN KFdf, afpxI prjf ivwcoN isLkfr cux ky afpxf pyt Brdf hY qy jdoN hor koeI kfbU nf afvy, Auh afpxI nsl dy sLyrF ivwcoN vI iksy dy bwcy Kf skdf hY. rxjIq isMG ny afpxy BfeIcfry dy rfijaF nUM BfeIbMd vjoN pRvfn nhIN sI kIqf, isLkfr bxf ky cux-cux ky soDf lfAux aqy afpxy rfj ivwc imlfAux lwg ipaf sI. ies kMm ivwc Aus ny bfhU-bl dI vrqoN vI kIqI sI qy AunHF cusq-clfkIaF dI vI, ijnHF nUM mIsxfpx afiKaf jFdf hY. hor iksy df kI ilhfj krnf sI, Aus ny skI sws AuWqy vI rihm nhIN sI kIqf. srdfrnI sdf kOr Aus dI pihlI rfxI mihqfb kOr dI mF sI. afpxy jvfeI rxjIq isMG nUM rfjf bxdf vyKx leI Auh lfhOr dI jMg ivwc Kud vI GoVy AuWqy cVH ky lVI sI. jvfeI jdoN rfjf bixaf qF bfkI irafsqF afpxy rfj ivwc imlfAux mgroN sws dI irafsq AuWqy vI awK rwK leI. knHeIaf imsl dI Aus srdfrnI ny afpxy mrhUm pqI dI ivrfsq jvfeI nUM dyx qoN nFh kIqI qF PV ky jylH ivwc suwt idwqI qy iPr EQy hI rol-rol ky mfr idwqI sI.

          pMjfb, jdoN awj dy Xuwg ivwc qyry cox mYdfn ivwc iewk vfrI iewk afgU ny ieh nfhrf idwqf sI ik eyQy mhfrfjf rxjIq isMG df rfj ilafAuxf hY. afh sqrF ilKx vfly qyry ies puwqr ny lokF nUM ikhf sI ik hux quhfzy mfVy idn afAux vfly lwgdy hn. Aus afgU ny ieh ikhf sI ik hr sfl iewk eImfndfrI dy puqly iensfn nUM, Kfs kr ky lokF dI syvf ivwc lwgy iksy sfAU aPsr nUM, lwB ky ‘mhfrfjf rxjIq isMG aYvfrz’ idwqf jfieaf krUMgf. pMj sfl Aus ny iewk vfrI rfj kIqf, pMj sfl hux dUjI vfrI ho cwly hn, iewk vI iensfn nUM ieh aYvfrz nhIN idwqf igaf. ies df mqlb ieh nhIN ik pMjfbIaq dI kuwK ivwcoN koeI eImfndfr hux jMmdf hI nhIN, sgoN swc ieh hY ik ijhVy eImfndfr hn, Auh AuNj hI KUMjy lf idwqy gey hn, ijvyN mhfrfjf rxjIq isMG ny afpxy rfj ivwc nyk lokF nUM KUMjy lf ky kfrobfr dI kmfn KjLfny dy moCy pf dyx vfly zogiraF qy mjITIaF dy hwQ PVf idwqI sI. nqIjy vjoN ijhVf pMjfb iskMdr vrgy df jLorfvr buQfV BMn dyx leI jfixaf jFdf sI, Aus pMjfb dy srkfrF nUM rxjIq isMG ny byaxKy kr ky afpxy puwqrF aqy zogiraF dy jI-hjLUrIey bxf idwqf sI. sfzy simaF ivwc ijhVf pMjfb AunHF aMgryjLF dy mUhry nhIN sI Juikaf, ijnHF bfry ikhf jFdf sI ik AunHF dy rfj ivwc sUrj nhIN zuwbdf, Aus dy lokF nUM hux nisLaF dy sOdfgrF awgy Jukx leI mjbUr kIqf ipaf hY. ies aDogqI ivwc Xogdfn BfvyN AunHF dUsiraF df vI hY, ijhVy vfrI nfl rfj mfxdy hn, pr lMG gey swp dI lkIr koeI nhIN ipwtdf huMdf, sfhmxy KVy dI gwl hI krnI pYNdI hY qy jdoN sfhmxy KiVaF dI gwl krIey qF Auh DfV njLr afAuNdI hY, ijhVI iksy dI pfx-pwq hI nhIN rihx dyNdI.

          pMjfb, awj qyry lok burCf-grdI dy isLkfr hn. qyrI DrqI AuWqy rMGVAUpuxf BfrU ho irhf hY. ies ivwc Xogdfn iks df igxIey? ibnF sLwk AunHF df, ijnHF ny hirafxy dI DrqI AuWqy ‘priKaf’ PfrmUlf pMjfb AuWqy lfgU krn dI koisLsL kIqI sI. hirafxy ivwc iewk vfrI iewk muwK mMqrI dy puwqr ny iewk ipMz dy lokF sfhmxy iewk srkfrI aiDkfrI nUM gYr-kfnUMnI kMm ikhf qF Aus aPsr nUM ies ivwc kfnUMnI mjbUrI dwsxI peI. muwK mMqrI dy puwqr ny awgoN ikhf sI ik kfnUMn df mYnUM pqf nhIN, ieh kMm hoxf cfhIdf hY aqy jy nf kIqf qF ieh nf smJIN ik mYN qyrI bdlI krvf dyvFgf, eyQy ipMz ivwc qYnUM lokF dy ivcfly KVf kr ky juwqIaF mfrUMgf. PfrmUlf qF Auh pMjfb ivwc vrqx lwg pey, pr Aus df nqIjf nf soicaf. ijwQoN ieh PfrmUlf sLurU kIqf igaf sI, EQy Aus qoN bfad ieho ijhy PfrmUly vrqx vfilaF dy pYr nhIN lwg sky qy keI sfl ipwCoN sLfied EdoN hI lwgxgy, jdoN Auh juwqIaF mfrn vflI gwl lokF nUM Buwl jfAUgI. pMjfb ivwc ijnHF ny ieho ijhy PfrmUly vrqx vflI DfV BrqI kIqI sI, AunHF bfry vI pMjfb dy lok jLrUr socxgy.

          pMjfb, qyrI DrqI dy lok ieh muhfvrf boldy huMdy hn; ‘ijnHF PUky afpxy, dyx PUk prfey.’ eyQy ieh PfrmUlf vI lfgU kIqf jf irhf hY. rfj clfAux vfilaF dy ‘afpxy’ vI kuwty gey ny. ijnHF dI mdd nfl rfj gwdI qwk cOQI vfrI phuMc bxfeI sI, AunHF BfeIbMdF dy iewk ivDfiek nUM qrn qfrn dy kol kuwt ky BjfAux vyly Aus dI kfrn vI sfV idwqI geI. agly idn jlsf lf ky iqMn mMqrIaF ny aYlfn kIqf ik sLyrF hI jUh ivwc jy igwdV afx vVy qF Aus df ieho hfl kIqf jFdf hY. iPr Aus ivDfiek dI iDr dy sB qoN sInIar mMqrI dy Gr jf ky iewk BwTydfr ivDfiek ny Aus nUM gMdI gflH kwZI qy nfly cpyV mfrn leI hwQ cuwikaf sI. rfj gwdI dy mflk ny goNglUaF qoN Gwtf JfV Cwizaf qy rfj pirvfr dy QfpVy vflf BwTydfr ivDfiek ieh kihMdf irhf ik mYN ieh kMm afpxy afp nhIN sI kIqf, iksy dy khy AuWqy aml kIqf sI. BfeIbMd eyny sLrimMdy ijhy ho gey ik iewk idn jdoN Auh ivDfn sBf ivwc iksy gwl qoN AuWcy bolx lwgy qF ivroDI iDr dy iewk ivDfiek ny hfsy nfl afiKaf: ‘afpxy afp cuwp kr jfEgy ik quhfzI BfeIbMd pfrtI dy BwTydfr ivDfiek nUM bynqI krIey?’ ivcfry nIvIaF pf ky rih gey sn. EdoN dIaF idwqIaF ieh KuwlHF iPr pMjfb ivwc afpxf rMg ivKfAux lwg peIaF, ijs df nqIjf amn-kfnUMn dI imwtI plIq krn vflf hoieaf hY.

          iewk gwl hor Xfd rwKx vflI hY. pMjfb, qyrI DrqI ny bhuq sfry muhfvry sfnUM idwqy hoey hn. qyrf iewk muhfvrf hY ik ibwlI sLINh pVHfieaf qy sLINh ibwlI nUM Kfx afieaf. eyQy vI rfj mfxn vyly ieh glqI awj dy rxjIq isMGIey srdfrF qoN ho geI hY. AunHF ny lokF nUM dfby hyT rwKx leI sLINh pflx dI iprq pf leI sI. jdoN Auh sLINh biTMzy dI jUh ivwc trYktrF aqy skUtrF vfly nMbr afpxIaF kfrF aqy jIpF AuWqy ilK ky lokF nUM mDoldy iPrdy sn, puils AunHF nUM hwQ pfAux dI QF lokF ivcfly kdy-kdfeIN iGr jFdI AunHF dI gwzI kwZ ky ilafAux dI iKdmq krdI sI. EdoN Auh gur isKfAux vflI ibwlI nUM cMgy lwgdy sn. iewk vfrI AunHF ny iewk adflq ivwc bYTy mYijstryt nUM bfhr DUh ilaFdf. jnqf dy iekwT dy sfhmxy kuwtx dI gwl hirafxy dy DwkVsLfhF ny qF isrPL afKI sI, luiDafxy dy DwkVsLfhF ny kr ky ivKf idwqI qy amn-kfnUMn dy rfKy ijLlHy df mYijstryt aqy ijLlHy df puils muKI AuvyN hI kol KVy vyKdy rhy, ijvyN PFsI cfVHy jf rhy bMdy nUM zfktr KVf vyKdf rihMdf hY. iensfn df ielfj krn dI iswiKaf lY cuwky zfktr nUM srkfrI hukm huMdf hY ik Auh bMdy nUM mrdf vyKdf rhy, puls df ieh ijLlHf muKI aqy ijLlHy df muwK isvl aiDkfrI vI afpxy mYijstryt nUM CuzfAux dI QF hukm dy bwDy ieho qrly mfrdy rhy ik ‘bws kro, bQyrf ho igaf hY.’

          pMjfb, qyry muhfviraF ivwc iewk muhfvrf ieh vI hY; ‘kfhnUM ronI eyN rMGV dIey mFey, roxgy afpy, ijnHF ny rMGV kfmy lfey.’ rMGVF nUM afpxy kfr-muKqfr bxfAux df nqIjf jo hoxf sI, Aus qoN avysly rihx vfilaF nUM hux EdoN cyqf afieaf hY, jdoN ibwlI nUM sLINh Buwb lY ky pY gey hn. AunHF dI ies nfbrI qoN rfj clfAux vfilaF nUM ieh iKafl nhIN afieaf ik awgy leI ieho ijhy rMGVF nfloN Pfslf rwK ky cwilaf jfvy, sgoN kMzy nfl kMzf kwZx dy iKafl nfl Aus qoN vwzy rMGVF dI Bfl kIqI jf rhI suxINdI hY. ies df Bfv ieho ik vfdVIaF-sjfdVIaF sLfied isrF dy nfl hI inBxgIaF.

          pMjfb, mYnUM duwK hY ik qyrIaF klmF dy DnIaF ivwcoN vI kuJ lokF nUM rMGVF ivwcoN rfibnhuz njLr afAux lwgy hn. Auh ieho ijhy lwT-mfrF nUM duwly BwtI nfl joV ky grIbF df hmdrd bxfAux qwk vI phuMc jFdy hn. sLfied AunHF nUM ieho ijhy mOky swc nUM swc kihxf aOKf lwgdf hY. nhIN swc kihxf cfhuMdy qF nf kihx, pr kfly nUM icwty kihx df ijhVf gunfh Auh kr rhy hn, Aus qoN qF bicaf jf skdf hY. ijhVy ies mOky swc kih nhIN skdy, cuwp vI rih nhIN skdy, ies kr ky mn dI soc nUM ipwCy Cwz ky smuMdr ivwc rih ky mgrmwC nfl dusLmxI qoN bcx leI jLorfvrF dI vkflq krn qwk phuMc rhy hn. srpMc vwloN kuVI nUM QwpV mfr ky gunfh df iekbfl kr lYx qoN bfad vI Auh klmkfr Aus kuVI df ksUr kwZx nUM afpxf PrjL smJdy hn. pMjfb, qUM AunHF qoN vI bc ky rhIN. pMjfb, qUM ieh Xfd rwKIN ik jdoN vI qyrf isr nIvF hoieaf, ieh iskMdrF, gOrIaF, gjLnvIaF aqy goiraF df kIqf nhIN hoieaf, qyry afpixaF df kIqf hoieaf hY, ies leI qUM agly do mhIinaF ivwc ies iemiqhfn ivwcoN pfs hox df Xqn krIN. ieh lVfeI qyry awj leI nhIN, qyrI aglI pIVHI dy BivwK leI hY, ijs nUM sONpx vyly ivrfsq dI pwg AuWqy kfierqf dy dfg lwgy rih gey qF ieiqhfs qYnUM imhxy dyvygf.

hux qwk KLbrnfmf dI vYWb sfeIt nUM pfTk vyK cuwky hn

Click Here