|
|
|
mF bolI
zf[ inrml isMG
dunIaF dy ieiqhfs dy nksLy ‘qy jy GoKvIN njLr mfrIey, ghu nfl qwkIey, socIey, ivcfrIey qF kuJ aijhy bdiksmq ielfky idsxgy ijnHF dy BfgF ivc sdf musIbqF nfl jUJidaF lhU luhfx hoxf eI iliKaf ey. eysLIaf ‘c PlsqIn, kurdisqfn, blocisqfn, pKqUnisqfn, ksLmIr, korIaf, iqwbq, qfimlF dI DrqI qy sfzI afpxI pSjF pfxIaF dI jUh igxI jf skdI hY. eyvyN hI XUrp ivc afierlYNz, bfsk qy XugoslfvIaf aqy amrIkf ivc ikAUbYk qy mYksIko dy iKwqy hn. aPrIkf ivc vI somflIaf, eIQopIaf, sUzfn nfeIjyrIaf qy afstRylIaf dy nfl lwgdf pUrbI qfeImor qy AuQoN dy afid bisLMidaF dIaF dfsqfnF vI eyho kuJ hY. gwl afpxI jMmx BoNa nfl joV ky ivcfrIey qF ‘pSjfb dy jMMimaF nUM inwq muihMmF’dI aKfAuq sB kuJ dws idMdI hY. ies DrqI df BfvyN ieiqhfs pVH lE BfvyN imiQhfs vfc lE eyQoN dI prjf kdI ds vIh sfl vI itk ky afrfm nfl nhIN bYT skI. pors-iskMdr, duwly –akbr dIaF ikwsy khfxIaF qoN sLurU ho ky smuwcI iswK lihr, ihMd pSjfb dIaF jMgF, kUikaF dIaF kurbfnIaF, akflIaF dy morcy, gdrIaF dIaF sLhIdIaF, aihmd Krl horF dIaF bVHkF, lfilaF dIaF KfDIaF hoeIaF lfTIaF, srfBy, Bgq isMG qy AUDm isMG dy kfrnfmy, jilaFvfly df sfkf aqy eyhnF sfiraF df isKr sMn sMqflI df sMqfp sfzy swiBafcfr, bolI qy BfeIcfry nUM aijhy BUq cuVylF bx ky icMbVy hoey ny ik awj qIk koeI vI mFdrI, JfV PUk krn vflf cylf nhIN bhuiVaf. sfzI mF DrqI, mF kudrq qy mF bolI vfly eys qoN ipwCoN vI sMn 1965, 71, 99 ivc eyDr qy EDr lgfqfr jLKLmI huMdy rhy mfrF KFdy rhy qy dUqIaF vloN pfVy jFdy Dwky KF rhy hn. BUgoilk hflqF ‘coN swiBafqfvF ivgsIaF, swiBafcfr pxpy qy awgoN bolIaF qy lihjy Aupjy. vMn suvMnqf, iBMnqf bhurMgI kudrq df mUl afDfr hY. jdoN jdoN vI afpxI bysmJI kr ky qy sLYqfnF dIaF cflF kfrn eys nUM imtfAux dIaF koisLsLF hoeIaF qF iswty bVy iBafnk inkly. bolI nf qy isrP kuJ sLbdF dy smUh nUM ikhf jFdf hY qy nf hI ieh isrP afpxy mn dI gwl dUjy nUM smJfAux df hI nF hY. bolI dy hr awKr, sLbd, aKfAuq, muhfvry, vfk, bfq df afpxf iek vwKrf sMsfr huMdf hY. iehdf ieiqhfs, imiQhfs qy smfj vI Kud muKqfr invyklf qy awzrI pCfx vflf huMdf hY. sfzI afpxI bolI dy axigxq aijhy sLbd ny ijnHF df shI AulwQf iksy vI hor jLubfn ivc ho hI nhIN skdf. hr sLbd dy arQF dIaF prqF keI keI huMdIaF ny qy AulwQf krn vflf iehnF ivcoN isrP iek do dy hI arQ kr skdf hY. pSjfbI df lMG cuwkf kwlH vI sfzy mfrDfV vfly qy Kfh Krc aqIq qoN pRBfv kbUldf irhf hY qy awj vI aKfAuqI sMsfrIkrn qy KfAU-hMZfAU swiBafcfr nfl dsqpSjf lY irhf hY. sfzf afAux vflf kwlH vI afvfs prvfs dy sfey hyT ikho ijhf hovygf socx df mslf hY. awj smuwcy sMsfr dy lok qrwkI dy nF hyT hoeI qbfhI kfrn afpo afpxIaF jVHF nfl juVn qy afpo afpixaF mjLHbF, akIidaF qy PlsiPaF muqfbk, BUgoilk, afriQk qyy smfijk hflqF nUM sfhmxy, rwKidaF afpxI Kud muKqfr pCfx kfiem rwKx leI sMGrsL kr rhy idKfeI idMdy ny. ieh jdo jihd AuhnF iDrF dy ivruD hY ijhVIaF bolIaF swiBafcfrF nUM qbfh kr ky afpxI mrjLI df aqy AuhnF leI munfPy vflf swiBafcfr isrjx leI kfhlIaF ny. jy qF asF pSjfbIaF ny afpxI idwK qy dwK bcf leI Pyr sfzI bolI nUM koeI Kqrf nhIN jy asF Byz cfl nf CwzI, inry Zwgy hI bxy rhy Pyr rwb rfKf. srkfrF, sQfpqI qy sLRysLtvrg jF hukmrfn lfxf qF kdI vI lok pwK ‘c nhIN KVoNdf huMdf iehdy leI jfnF vfrn vfly qF afm mulKeIey ‘coN eI inwqrdy ny. aYDrly pSjfb ‘c asIN GwtigxqI df roxf roNdy rihMdy aF qy EDrly vfly pfsy asIN bhuigxqI hox dy bfvjUd afpxI jLubfn ‘c afpxI hI srkfr dy iksy vI adfry ‘c pSjfbI ivc arjI dyx jogy vI nhIN. mslf byihsfbf guMJldfr pycIdf hox kfrn nyV BivwK ivc sulJdf vI njLr nhIN afAuNdf. eys pfsy srkfrI Purmfn qF cflIaF sflF qoN jfrI huMdy rhy ny pr inbyVy qF amlF nfl eI hoxy ny. qyl dyKo qyl dI Dfr dyKo. ‘mF bolI df kwlH awj qy Blk’ swQ dIaF ipClIaF ikqfbF vFg hI iek hor Xqn hY afpxy BfeIcfry nUM iek Kfs muwdy sbMDI JMjoVn, vMgfrn qy kuJ krn leI iek juwt hox df. ies ikqfb ivc ijMny ku vI klmkfr asIN iekwTy kr sky aF AunHF dy mF bolI bfbq afpo afpxy ivcfr ny, dlIlF ny, suJfa ny qy afpo afpxIaF BfvnfvF jjbfqF dI qrjmfnI ey. lMkf nUM jfx leI sLRI rfm cMdr dIaF POjF vloN pul Ausfrn dI muihMm vFg hI mF bolI df ruqbf mfx bhfl krvfAux leI smUh pSjfbIaF nUM joVn vfly pul ivc sLfied pSjfbI swQ vfilaF df vI Aus gflHV/kfto vFg QoVf bhuq Xogdfn hovy ijhVI afpxI aOkfq qy ivq mUjLb iek iek gItHf afpxy mUMh ‘c rwK AusfrI ‘c ihwsf pf rhI sI. —zf[ inrml isMG syvfdfr pSjfbI swQ, lFbVf.
|
|
|