|











| |
pMjfb qy
pMjfbIaF leI vzmuwlf hY pMjfbI swQ df rol
kwlH 18vyN snmfn smfroh `qy ivsLysL
do dhfikaF qoN ‘pMjfbI swQ’ sfihq,
swiBafcfr, klf, KyzF, ivigafn, pwqrkfrI, Koj, vfqfvrn afid KyqrF ivc vzmuwlf
Xogdfn dyx vflIaF sLKLsIaqF qy adfiraF dI pCfx krky AunHF vwloN pMjfb, pMjfbI qy
pMjfbIq leI kIqy kfrjF krky AunHF df snmfn krdI af rhI hY qF ik cMigafeI df
ivkfs huMdf rhy qy cMgf krn vfilaF dI hOslf-aPLjLfeI huMdI rhy qy ieh hor
ijLMmyvfrI nfl afpxf kfrj inrMqr krdy rihx, ijs nfl pMjfb qy pMjfbI hor amIr hox.
ies vfr 9 mfrc 2008 nUM lFbVf ivc ho rhy pMjfbI swQ dy snmfn smfgm ivc hyT
ilKIaF sMsQfvF aqy ivakqIaF nUM snmfinq kIqf jf irhf hY. gurU goibMd isMG stwzI
srkl luiDafxf jo ipCly 30 sflF qoN slfhuxXog kfrj kr irhf hY qy XUnYsko vwloN
sLFqI dUq dy rUp ivc ies nUM mfnqf pRfpq hY. ipMR: rfm isMG qy zf: crn kml isMG
dI agvfeI ivc ieh skUlF-kfljF dy ividafrQIaF nUM nYiqk, Dfrimk, vfqfvrn qy iswKI
sLfn bfry jfgrUk kr irhf hY. hr sfl ividafrQIaF dy vwK-vwK mukfbly krvf ky AunHF
df mnobl vDf irhf hY qy nisLaF dy kohV qoN bcx leI sucfrU Xqn kr irhf hY.
‘pMjfb aqy isMD bYNk’ dI sQfpqI awj qoN iek sdI pihlF Bfv 1908 eI: nUM BfeI vIr
isMG, srdfr suMdr isMG mjITIaf aqy s: qrlocn isMG dI dUr-aMdysLI sdkf hoeI. ies
bYNk dI smuwcI kfrgujLfrI pMjfbI BfeIcfry df mfx hY. ieh adfrf ieiqhfsk qy
Dfrimk mhwqv vfly ivrfsqI kYlMzr hr vrHy gurmuKI/ihMdI ivc Cfpdf hY. mF Kyz hfkI,
gurmiq qy sLfsqrI sMgIq leI vzmuwlf Xogdfn pf irhf hY. srkfrI Kyqr df bYNk bxn
qoN bfad vI ies ny afpxI pMjfbIaF vflI axKIlI idwK kfiem rwKI hoeI hY.
lfielpur Kflsf kflj vI awj qoN iek sdI pihlF hI pMjfb dI iekjut ivrfsq dy pRqIk
ividaf dy sMq, sMq aqr isMG msqUafxf dI Xog agvfeI sdkf hoNd ivc afieaf jo
awjklH jlMDr ivc AuWqrI Bfrq df isrmOr adfrf hY, jo KyzF, ividaf, swiBafcfr qy
sRI gurU gRMQ sfihb dI ivcfrDfrf nUM aml ivc ilafAux leI isrqoV agvfeI kr irhf
hY. ieQoN dy pVHy hoey vwK-vwK KyqrF ivc snmfnXog kfrjF ivc jut ky pMjfbIaq df
JMzf bulMd kr rhy hn. isrjxf kyNdr kpUrQlf df sfihq dy pRcfr-pRsfr ivc ipCly
pMJI sflF qoN ijLkrXog kMm hY. ieh iswDvF donf qoN sLurU ho ky hux kpUrQly dy s:
krqfr isMG duwgl horF vwloN Ausfry ijLlHf swiBafcfrk kyNdr, ivrsf ivhfr ivc
afpxf kfrj kr irhf hY. ies sBf kol afpxI lfiebRyrI, sfAUNz, bYTx leI kursIaF df
pRbMD hY ijQy sfihq ivc vzmuwlf Xogdfn pfAux vfilaF nfl rU-b-rU kIqf jFdf hY.
ies sBf vwloN pusqkF vI CfpIaF jFdIaF hn. ies smyN pRo: kulvMq isMG aOjlf qy
hrivMdr BMzfl ies sMsQf nUM clfAux dI ijLMmyvfrI inBfa rhy hn.
BfeI mrdfnf XfdgfrI susfietI, iProjLpur ny sLbd qy sMgIq df afps ivc sbMD joV ky
gurU nfnk dyv jI dI bfxI aqy mrdfny dI rbfb dIaF sMgIqk lihrF dI iProjLpur dI
DrqI AuWqy 1994 qoN Cihbr lfeI hoeI hY. hr sfl 25 grIb joiVaF df ivafh qy pMjfb
dy lihMdy vfly toty dy gurDfmF dy drsLn krvfAux dy nfl-nfl ivCiVaF nUM mylx dy
kfrj ies mhfn sMsQf dy kfrj bx cuwky hn.
bIbI rMjnf ny pMjfbI gfiekf suirMdr kOr vwloN pfeI pMjfbI gfiekI dI ishqmMd
rvfieqF nUM awgy qorn ivc vzmwulf Xogdfn pfieaf hY. srsvqI mfqf vwloN mDur sMgIq
dIaF rihmqF nfl vrosfeI milaflI imwtI `coN pMugrI qy pMjF pfxIaF dI jLmIn ivc
mOlI, ivgsI, iKVI, lok gIqF rfhIN KusLbUaF iKlyr rhI hY. zf: dyivMdr isMG jMmU
mF-bolI df KjLfnf BrpUr krn ivc muwlvfn kfrj kr rhy hn. Auh sfihq dy isrjk
pMjfbI aiDafpk qy kF awK rwKx vfly pfrKU qy Xog pRbMDk hn.
bfbf njLmI, jo lihMdy pMjfb dy vsnIk hn, AunHF dI kivqf pMjfb dy afm lokF dI rUh
nUM JMjoVdI hY, vMgfrF pfAuNdI hY ik afpxy mUl nUM pCfxo qy vMz ivqkiraF qoN
Aupr AuT ky bfbf PLrId dy murId qy bfbf nfnk dy iswK bxn dI koisLsL kro. bfbf
njLmI mF imwtI qy mF-bolI dI iewjLq afbrU qy axK df pihrydfr bx ky pMjfbI sfihq
dI syvf kr irhf hY.
pMjfbI afrts aYsosIeysLn torFto kYnyzf ivc AuQy jf vsy pMjfbIaF dIaF aglyrIaF
pIVHIaF nUM mF-bolI qy ivrfsqI swiBafcfr nfl nftk klf rfhIN joVn df sLlfGfXog
Xqn kr rhI hY. vqnoN dUr pMjfbIaq leI kIqy jf rhy aYsosIeysLn dy kfrj pMjfbI
BfeIcfry nUM iekjut krn leI shfeI ho rhy hn.
‘plI’ nfmI sMsQf rfhIN swq smMudroN dUr bI[ sI[ kYnyzf vsdy s: blbIr isMG sMGyVf
qy AunHF dy sfQI pMjfbI bolI leI jwdojihd kr rhy hn. kYnyzf ivc ies sBf dIaF
koisLsLF sdkf pMjfbI nUM snmfnXog ruqbf pRfpq hoieaf hY.
bIbI kYlfsL purI ieMglYNz dI DrqI `qy rih ky igafn, ivigafn, sfihq, swiBafcfr dy
BMzfr nUM aOrq mrd dy sMbMDF rfhIN ishqmMd qy sucwjy ZMg nfl ibafn krky ipClI
awDI sdI qoN Xogdfn pf rhI hY. eyzjL dI mhFmfrI qoN bcx df ieko-iek rfh bIbI
purI dIaF ilKqF pVHky aml ivc ilafAux nfl hI hY. s: blbIr isMG kMvl XU[ ky[ dI
DrqI `qy rihMdy hoey KyzF, ivrfsq, sMgIq dy Kyqr ivc muwlvfn kfrj kr rhy hn.
ienHF ny vwK-vwK KyqrF ivc mwlF mfrn vfly pMjfbIaF nUM pRiswDI idvfeI hY.
pMjfbI sfihq sBf kYlIPornIaf, amrIkf ivc 17 lwK qoN Aupr BfrqIaF ijnHF ivc
bhuigxqI pMjfbIaF dI hY, AuQy ieh sBf pMjfbIaq df pRcfr krn leI aqy afpxI hoNd
hsqI nUM brkrfr rwKx leI ijLkrXog rol adf kr rhI hY.
s: sMqoK isMG isznI, afstrylIaf dI DrqI qy pMjfbIaq df JMzf bulMd krky rfh-dsyry
df kfrj kr rhy hn. ienHF dIaF ilKqF df rMg-ZMg vwKrf qy aMdfjL vI alihdf hI hY.
ieh jgq jlMdy nUM cfnx dI soJI krvf rhy hn.
Auprokq sMsQfvF aqy sLKLsIaqF dy muwlvfn kfrj nUM slfhuidaF qy pRvfn kridaF
pMjfbI swQ afs krdI hY ik afpo-afpxy Kyqr ivc Auh awgy hor Xogdfn pfAuNdy rihxgy.

bhfdr isMG sMDU
-mIzIaf skwqr
9417633555
|