www.khabarnama.com  {Punjabi Newspaper Khabarnama Toronto} email: editor@khabarnama.com 

***** afpxI mF bolI 'pMjfbI' ilKx, pVHn aqy bolx ivwc iJjk mihsUs nf kro sgoN mfx aqy PKr nfl afpxy bwicaF nUM vI isKfE!!****


 

 

sLONkI ieMglYNzIaf dI klm qoN ilKy hPqfvfrI lyK


 

motr-kfrF ‘kxk’ Kfx lwgIaF! grIbF df kI bxygf?

          do ku mhIny ipwCoN jd sLONkx nMU afty df bYg KrIdxf ipaf qF vD kImq vyK ky qVp AuWTI aKy kImq qF dugxI ho geI hY pqf huMdf qf pihlF hI 6-7 bYg lY ky rwK lYNdy. afty dy 6-7 bYg qF sLONkI qy sLONkx dI joVI ny zyZ sfl ivwc nhIN sn Kfxy aqy eyny smyN ivwc awDy bYgF nMU suMzI jF AuWlI lwg jfxI sI. pr sLONkx df vws cldf qF pYsy bcfAux dy bhfny awDf aftf suMzI nMU Kuaf idMdI.

          iek qF sLONkI sLUgr df mrIjL hox kfrn rotI Gwt KFdf hY aqy dUjf shurI sLONkx do rotIaF Qwpx qoN zrdI hLqy ivwc 3-4 vfr sLfm nMU gurdvfry jfx df bhfnf lgf lYNdI hY. gurdvfry df nfm suxdy hI sLONkI jfx jFdf hY ik asl kfrn pRsLfdf iqafr krn qoN bcx df rsqf huMdf hY. byvws hoieaf sLONkI “bYWz-PfeIt” qoN bcx vfsqy Jwt kfr dIaF cfbIaF cwuk ky awgy ho qurdf hY aqy lMgr hfl ivwc duwD vfly mUhdy mfry kryt `qy jf bYTdf hY. ies nfl sLONkI afpxf kMn aqy jIB rs dono hI muPq ivwc pUry kr lYNdf hY.

          do ku mhIinaF ivwc afty dIaF kImqF duwgxIaF ho jfx bfry jd sLONkI ny iek jfxkfr swjx qoN puwiCaf qF swjx jI ny dwisaf ik bIqy do mhInaF ivwc kxk dIaF kImqF duwgxIaF ho geIaF hn ijs kfrn afty dI kImq vD geI hY. iekwlI kxk hI nhIN, mwkI dIaF kImqF vI vD geIaF hn. swjx jI ny dwisaf ik AuqrI amrIkf ivwc swB qoN vwzI mMzI isLkfgo ivwc hY ijwQy kzk df Bfa dugxf hox nfl keI vpfrI qF mflomfl ho gey hn aqy ies df kfrn motr kfrF hn.

          motr-kfrrF df kxk nfl kI sbMD? puwCy jfx `qy swjx jI ny dwisaf ik dunIaF ivwc qyl ijs nMU ptrol aqy zIjLl afKdy hn hux Gtdf jf irhf hY aqy ‘grIn hfAus’ gYsF df vI bhuq rOlf pY irhf hY ijs kfrn eINDn (bflx) dy nivafey jf skx vfly  sroq BflLy jf rhy hn. ies vfsqy gYsohol jF bfieE zIjLl bxfAux vfsqy hux aMn vriqaf jfx lwg ipaf hY. kxk, mwkI aqy hor iksm dy dfxy hux nvyN iksm df qyl iqafr krn vfsqy vrqy jf rhy hn ijs kfrn dfixaF dI QuVH pYdf ho rhI hY. bws ies QuVH jF vD rhI Kpq kfrn hI dfixaF dIaF kImqF vD rhIaF hn ijs df asr lok suprmfrkIt ivwc vyK rhy hn.

          sLONkI ny soicaf ik ieh aslI klLXug dI insLfnI hY ijwQy hux grIb nMU qF dfxy nsIb nhIN hoxgy pr jLorfvrF dIaF kfrF dfxy Kfieaf krngIaF. mnuwK afpxy buxy jfx ivwc afp hI Psdf jf irhf hY. ijwDr Bjdf hY kudrq awgoN Gyr lYNdI hY. kdy qyl mukx df zr, kdy gYsf PYlx df zr, kdy jLihr PYlx df zr, kdy lVfeI df zr qy hux dunIaF dy kroVF grIbF vfsqy afty dI Gft df zr pYdf ho igaf hY.

 

‘no zirMk no zrfeIv’

          sLONkI iek idn svyry svyryy iek pMjfbI ryzIE sux irhf sI ijs `qy KbrF pysL kIqIaF jf rhIaF sn. gwl ikRsims qoN pihlF dI hY jd hr pfsy “spft cYikMg” df BYa sI. hr ryzIE vflf iehI afK irhf sI ik sLrfb pI ky gwzI nf clfieE. KbrF KLqm kr ky iek mIzIafkfr lokF nMU iehI sunyhF dyxF cfhuMdf sI pr aMgryjLI aqy pMjfbI dI iKcVI krdf hoieaf afp hI AulJ ky rih igaf.  jnfb jI dy mUMhoN jo sLbd inkly Auh ies qrF sn, “no zirMk no zrfeIv”. Bfv jy sLrfb nhIN pIqI qF gwzI nf clfE. jnfb jI “zONt zirMk aYNz zrfeIv” afKxf cfhuMdy sn pr sunyhF Eltf dy gey. hux ieh nhIN pqf ik AuhnF Kud afpxy sunyhyN `qy aml kIqf jF nhIN jF koeI hor sLONkI vrgf gLlqI nfl AuhnF dI slfh mMn ky jylL dI Xfqrf qF nhIN kr bYT!

 

BfrI brPLbfrI `c kYnyzf dy iswKF vloN Drnf?

          sLONkI jd bIqy hPLqy gurdvfrf sfihb dy lMgr hfl dI kMD nfl bYTf grm cfh dy lMgr dIaF cuskIaF lY irhf sI qF kuJ swjx kMn-rs vfsqy af bYTy. iek swjx ny “pIs-rYlI” dI gwl CyV leI aqy kuJ AuhnF “muhMmd quglkF” dI dfd dyx lwg ipaf ijhnF ny kdy lokF nMU hspqfl iKlfPL Drnf dyx df swdf idwqf sI aqy ieh afKx lwg pey sn ik AuhnF hspqfl iKLlfPL ‘pIs-rYlI” krnI hY. sjx jI df kihxf sI ik ‘quglkF’ nMU hspqfl iek POjI adfrf jfpdf hovygf jo iksy jMg ivwc rwuJf hoieaf sI aqy ieh lok hspqfl iKlLfPL “pIs-rYlI” krky ieh jMg rokxf cfhuMdy sn.

          sLONkI nMU Xfd hY ik jd brYNptn gfrzIan aKLbfr ny ieh ilK idwqf sI ik pMjfbI BfeIcfrf hspqfl iKLlfPL mujLhfrf krygf qF kuJ “quglkF” ny gfrzIan iKlfPL cfry Kur cwuk ley sn. gfrzIan dy sbMDq rportr ny bhuq ikhf sI ik Aus ny EhI iliKaf hY jo iksy pMjfbI  swjx ny Aus nMU dPLqr afpxy afp af ky dwisaf hY. pr dfavy kIqy gey ik gfrzIan ny afpy ies qrF iliKaf hY aqy ies df ivroD krky ikhf igaf ik “Drnf” jF “pIs-rYlI” sfry brYNptn dy vfsI kr rhy hn nf ik iekwlf pMjfbI BfeIcfrf kr irhf hY. pqf lwgf hY ik brYNptn gfrzIan aKLbfr df stfPL eynf pRysLfn hoieaf ik AuhnF “iek cup sO suK” df rsqf apxf ilaf.

          quglkF dy khy lokF ny nf “pIs-rYlI” kIqI aqy nf “Drnf” idwqf. ros rYlI BrvIN hoeI aqy ros mfrc vI kIqf igaf jo bMd kIqy gey hspqfl jf ky smfpq hoieaf. pr “pIs-rYlI” aqy Drny vfly iPr bfjL nf afey aqy AuhnF kmfl hI kr idwqf iek Kfs KLbr iek pMjfb dy aKLbfr ivwc jf pRkfsLq krvfeI.  lMgr hfl dI kMD nfl bYTy sLONkI nMU iek swjx ny ies KLbr dI kfqr ivKfeI ijs df hYizMg kuJ ies qrF sI, “BfrI brÌbfrI `c kYnyzf dy iswKF vwloN Drnf”.

          sLONkI ieh kfqr vyK ky hYrfn rih igaf ik brYNptn gfrzIan nMU pihlF golmol aqy asLuD jfxkfrI dyx vfly aqy iPr  ‘pMjfbI BfeIcfrf’ mujLfhrf krygf ilKx kfrn ieh hfl-duhfeI pfAux vfly ik “pIs-rYlI” brYNptn dy lokF vloN ho rhI hY afp “pMjfbI” sLbd df iqafg kr ky hux “iswKF vloN Drnf” `qy af ky KV gey hn. kmfl hY iehnF lokF dI jo iksy pMJfbI aKLbfr nMU ieh KLbr Byj rhy hn ik iswKF ny brPLbfrI ivwc hspqfl dy iKlfPL Drnf idwqf hY jd ik iksy ny Drnf qF idwqf hI nhIN sI. hoieaf ros mujLhfrf aqy ros mfrc sI aqy kIqf brYNptn vfsIaf vloN igaf sI ijs ivwc bhuqI igxqI opMjfbIaF dI sI.

          ies ros mujLfhry leI bxfeI geI kmytI df cyarmYn iek  brUs hyNnjL nfm df gorf sI aqy ko-cyar rfj sLfrDf nfm df ivakqI ihMdU BfeIcfry nfl sbMDq hY. ies kmytI ivwc bhuqf kMm krn vfly swjxF ivwc guridafl isMG muMzI, amr isMG Bulr, rxjIq isMG lopoky, kulivMdr isMG Kihrf aqy kuJ hor swjx sLfml sn ijhnF df sbMD iswK Drm nfl hY. hF ho skdf hY kuJ aYsy lok vI hox ijhnF df jF qF koeI ivsLvfs jF Drm hovy hI nf aqy jF lokF nMU AuhnF dy Drm bfry pqf nf hovy pr ieh kmytI inrol isKF dI kmytI nhIN sI.

          hYrfnI dI gwl ieh hY ik kuJ aYsy lok vI huMdy hn ijhnF nMU ibnF isr pYr gwlF mfrn dI afdq huMdI hY aqy Auh mUMh Kohlx qoN ipwCoN vI afpxI glqI suDfrn jogy nhIN huMdy aqy vfr vfr ieko glLqI krI jFdy hn. jo sfrI rfq Gotf lgfAux nfl vI afpxI glLqI ivwc suDfr nhIN kr skdy ajyhy kcmrV afgUaF qoN rwb bcfey! qy BfrI brPLbfrI ivwc kukVI vFg Drnf dyx iehnF nMU zyZ ku GMtf brPL `qy ibTfey ijs nfl iehnF dy  idmfg dI rPLqfr sLfied kuJ TIk ho jfey.

-sLONkI ieMglYNzIaf

 


Dfrimk kwtVvfd df krUp ichrf!

          ajy iqMn ku hPLqy pihlF hI suzfn ivwc iewk brqfnvI dI aiDafpkf dy iKlfPL Dfrimk inrfdr, nPrq PlfAux aqy Dfrimk BfvnfvF nUM Tys phcfAux dosL ivwc kys drj kIqf igaf sI. 54 sflf ijlIan igbnjL, suzfn dy iewk pRfiemrI skUl ivwc pVf rhI sI. aiDafpkf df ksUr ieh sI ik jd Auh afpxI klfs ivwc Coty bwicaF nUM jfnvrF bfry jfxkfrI dy rhI sI qF Auh iewk tYzI byar kfls ivwc lY ky afeI. Aus ny bwicaF nUM puwiCaf ik ies tYzI byar df nF kI rwiKaf jfvy? iek bwcf ijs df nF muhMmd sI, ny ikhf tYzI byar df nfm myry nfm `qy rwK idwqf jfvy. aiDafpk ny muhMmd nfm dy ies bwcy dy khy ies tYzI byar df nF muhMmd rwK idwqf aqy bwicaF nUM Aus AuWpr iewk lyK ilKx nUM ikhf. bws ies qoN hI ies ivvfd dI sLurUafq ho geI sI, aKy bIbI ny ieslfm df apmfn kIqf hY.

          ies aiDafpk bIbI nMU ihrfsq ivwc lY ilaf igaf aqy ikhf igaf ik ies dosL ivwc bIbI nMU  6 mhIny dI kYd aqy 40 koiVaF dI sjLf iml skdI hY.  dunIaF pwDr `qy ies df ivroD hoieaf aqy brqfnvI srkfr ny vI sKLq ivroD kIqf qF Aus nMU 15 idnF dI kYd dI sjLf idwqI geI sI. hflq eynI krfbn ho geI sI ik suzfn dI rfjDfnI KfrqUm ivwc vwzy vwzy mujLfhry hox lwg pey sn aqy bIbI dy isr dI mMg kIqI jfx lwg peI sI. aKy bIbI nMU sUlI `qy ltkfieaf jfxf cfhIdf hY. afKr sUzfn srkfr ny bIbI nMU kul 9-10 idn kYd ivwc rwK ky zIport kr idwqf sI aqy bIbI ny axjfxy ivwc ‘kuqfhI’ krn dI muafPLI vI mMg leI sI.

          iek iKzOxf-numf tYzI byar jF afK lE irwC dy buwq df nfm muhMmd rwKx nfl ieslfm dI qOhIn ho geI sI. pr afspfs inghf mfr ky vyKey qF muslmfnF ivwc lwKF ivakqI hn ijhnF dy nfm nfl muhMmd lgdf hY. hux jy pqf krIey qF kI Auh sfry muhMmd  nfm dy muslmfn sMq qbIaq dy iemfndfr ivakqI hn? kI ies gwl dI grMtI hY ik sfry muhMmd nfm dy muslmfn bhuq iemfndfr aqy sLrIP hn aqy AuhnF ivwc koeI vI cor-Aucwkf jF kfql nhIN ho skdf? jy ho skdf hY qF kI ies nfl ieslfm df inrfdr nhIN huMdf? ieh gwl ieslfm qwk sImq nhIN hY qkrIbn hr Drm ivwc hI mfpy afpxy bwicaF dy nfm Dfrimk sKLsLIaqF dy nfvF dy aDfr `qy rwKdy afey hn aqy rwKdy rihxgy. ihMdU, iswK, eIsfeI  aqy hor ivsLvfsF dy lok ies iksm dy nfvF qoN mukq nhIN hn sgoN keI qF afpxy vpfrk adfiraF dy nfm vI Dfrimk mhwqqf vfly nfvF dy aDfr `qy rwKdy hn. ies nfl iehnF sfry vpfrF ivwc mukMml eImfndfrI dI grMtI nhIN idwqI jf skdI aqy nf hI sbMDq ivakqI nfm dy aDfr `qy ‘pivqr’ mMinaF jf skdf hY. iek gwl dfavy nfl  khI jf skdI hY ik sbMDq tYzI-byar ijs df nfm muhMmd rwiKaf igaf sI, Aus ivwc byeImfnI jF apivqwrqf vflf koeI dosL hoxf sMBv hI nhIN sI pr ieslfm iPr vI ies nfl apmfnq hoieaf mMinaf igaf aqy kys vI drj hoieaf aqy sjLf vI hoeI. qwQF vwl vyKIey qF ieh swB kuJ ikMnf nklI jfpdf hY aqy ieh hI Dfrimk kwtVvfd krUp ivhrf hY.

          aPLgfinsqfn ivwc qfilbfnF ny lokF nMU Dfrimk sLrIaf dy gulfm bxfeI rwiKaf, aOrqF nMU GrF ivwc kYd krI rwiKaf, tI[vI[, sMgIq, iPLlmF aqy nwcx-twpx `qy pfbMdI lgfeI rwKI aqy bfmIafn Kyqr ivwc sdIaF purfxy mhfqmf buwD dy pwQr ivwc qrfsLy hoey afdm kwd buwq bfrUd nfl Auzf idwqy gey. aPLgfinsqfn dy purfqn bjLurgF dI amuwl klf -ikrq Dfrimk kwtVvfd imMtF ivwc ingl igaf.

          kwtVfdI bfmIan dy buwD dy buqF nMU Auzf ky sMqusLt nf hoey aqy AuhnF swq smuMdr pfr af ky inAU Xfrk dy vrlz tryz sYNtr nMU qbfh kr idwqf ijs ivwc iqMn hjLfr qoN vI vwD byksUr lok mfry gey.

          awj dunIaF Br ivwc Dfrimk kwtVvfd ny kihr mcfieaf hoieaf hY, QF QF afqmGfqI lokF dy KUMn dI holI Kyz rhy hn aqy ies nMU jfiejL dws rhy hn. ieh hI Dfrimk ktwVvfd df krUp ichrf hY ijs qoN dunIaF nMU BfrI Kqrf hY.

          pMjfb ny vI zyZ ku dhfkf Dfrimk kwtVvfd df syk Jwilaf hY aqy awj vI ajyhy lokF dI kmI nhIN hY jo Auh idn iPr AuzIk rhy hn jd lokF `qy AuhnF df hukm iPr cwl skdf hovy. eyar ieMzIaf bMb kFz ivwc 331 ivakqI Auzf idwqy gey sn   ijs dI qPLqIsL cl rhI hY. ies kys ivwc ieMdrjIq isMG irafq nfm df ivakqI sjLf vI pRfpq kr cwukf hY pr aYsy swjxF dI Gft nhIN hY jo ies hfdsy vfsqy Bfrq dI srkfr nMU dosL qF idMdy hn pr nfl hI ieMdrjIq isMG irafq nMU ‘ijLMdf sLhId’ vI dwsdy hn. ieko smyN do do byVIaF `qy svfr ho ky Dfrimk kwtVfdI lokF nMU ikMnI ku dyr buwDU bxf skdy hn ieh iek Kuwlf svfl hY.

          Dfrimk kwtVvfd ny pfiksqfn ivwc vI qrQwlI mcfeI hoeI hY aqy pfiksqfn bfrUd dy Zyr `qy bYTf pRqIq huMdf hY. ieh kuJ ku Audfhrxf hn pr ies qoN ielfvf vI hr Kyqr aqy hr Drm ivwc kwtVvfdI afpxy afpxy ZMg nfl kYNcI clf rhy hn aqy ies nMU Dfrimk syvf smJdy hn.

          imsIsfgf sLihr ivwc bIqy hPLqy iek 16 sfl dI muilsm lVkI dI hwiqaf kr idwqI geI sI aqy ies df kfrn Aus vloN ihjfb pihnx qoN nFh dwsI geI hY. kql dy dosL ivwc Aus dy bfp nMU cfrj kIqf igaf hY aqy atfpsI rport muqfibk lVkI dI mOq glf Guwtx kfrn hoeI hY. 16 sflf aksf pRvyjL dI mOq dy kfrnF aqy ksUr df inqfrf qF adflq hI krygI pr jo sbUq bfhr af rhy hn Auh ies df kfrn lVkI dI gYr-ieslfimk jIvn-jfc nMU dws rhy hn jo Aus dy pirvfr nMU mnjLUr nhIN sI. ieqPLfk nfl aksf pRvyjL dy bfp df nfm mhuMmd pRvyjL hY jo ik hjLrq muhMmd sfihb dy nfm dy aDfr `qy hI rwiKaf igaf jfpdf hY. dfavf kIqf igaf hY ik bfp ny DI nMU mfr ky puils nMU Pon krky ies bfry dws idwqf sI. jy adflq ny ies nMU swc sfbq kr idwqf qF muhMmd afpxI DI df sjLfXfPLqf kfql bx jfvygf.

          sUzn dy skUl vflf tYzI-byar ijs df nfm muhMmd rwKy jfx `qy ieslfimk kwtVpMQIaF ny qrQwlI mcf idwqI sI aqy imsIsfgf vfly mhuMmd pRvyjL, dovF ivwc nfm dI sFJ jfpdI hY pr dovF kysF ivwc kwtVpMQIaf df pRqIkrm Aultf hoieaf hY.

          ieh gwl hux lukI-iCpI nhIN hY ik torFto dy afspfs dy bhuq sfry ieslfimk kwtVpMQI aksf pRvyjL nMU ksUrvfr dws rhy hn. aksf pRvyj kys bfry AudfrvfdI muslmfnF dIaF ilKqF dI sKLq nuqfcInI vI kIqI jf rhI hY. tYzI-byar dy mfmly ivwc ies iksm dy kwtVpMQI vwKry ivcfr rwKdy sn.  ies pRqIkrm ivclf Prk hI Dfrimk kwtVvfd df krUp ichrf  afiKaf jf skdf hY.

-sLONkI ieMglYNzIaf

 


sLONkI dosq afpxy ivcfrF df hY qy dusLmx afpxy afp df!

          9 dsMbr dI BrvIN ros mujLfhry nfl brYNptn ivwc ishq syvfvF ivwc AuxqfeIaF df mfmlf subfeI srkfr dy rzfr `qy af igaf hY aqy srkfr ny lokF dy roh nMU vyKidaF brYNptn isivk hspqfl dy borz AuWqy iek suprvfeIjLr inXukq kr idwqf hY jo agly do ku hPLiqaF ivwc cfrj sMBfl lvygf. brYNptn dy nvyN hspqfl ivwc lokF nMU drpysL musLklF aqy purfxy hspqfl nMU bMd kr dyx dy ivroD dI lihr nMU swB qoN pihlF “kimAUntI dy afgUaF” dy ivroD df sfhmxf krnf ipaf ijs nMU lokF dy roh ny rol ky rwK idwqf. lokF dIaF BfvnfvF aqy roh hI ies ros mujLfhry dI kfmXfbI df asl kfrn hY. AuNJ ies ros mujLfhry nMU kfmXfb krn df dfavf krn vflIaF ‘ttIhrIaF’ dI kmI nhIN hY ijhnF nMU ‘afsmfn DMmx’ vfsqy keI keI rfqF lwqF Aupr krky sOxf ipaf hY.

 

brYNptn dy mfmly `c ‘bfhrly’

          brYNptn dy mfmly ivwc bfhrilaF df dKl Es smyN crcf df ivsLf bx igaf sI jd hspqfl vloN lokF dy roh nMU Korf lgfAux vfsqy iek iekwT kIqf igaf sI ijs ivwc ajyhy swjx vI sLfml hoey sn ijhnF df bsyrf brYNptn ivwc nhIN hY aqy nf hI AuhnF df vfsqf brYNptn dy hspqfl nfl pYNdf hY. AuhnF dI crcf qF jLrUr hoeI sI pr hspqfl dI ieh mIitMg Tuws ho ky rih geI sI. mujLfhry dI kfmXfbI qoN bfad ‘bfhrilaF’ dy smrQkF ny juvfbI hml kridaF afiKaf hY ik ‘brYNptonIan Pfr bYtr hYlQ kyar’ nfm dy imlgoBy ivwc ajyhy cODrI vI hn ijhnF df afpxf Gr aqy vpfr vI iksy hor sLihr ivwc hn qy vkflq Auh brYNptn dy vsnIkF dI krn df dfhvf kr rhy hn. gwl AuhnF dI vI jfiejL hY ik jy hspqfl dy hwk ivwc bolx vfly ‘bfhrly’ afK ky Tukrfey jf rhy hn qF hspqfl df ivroD krn vfly ‘bfhrly’ cODrI ikvyN kbUl ley gey hn? sLONkI jfxdf hY ik ies ivvfd bfry sLONkI dIaF Auprokq sqrF dovF iksm dy ‘bfhrilaF’ nMU sLONkI dy pwky dusLmx bxf dyxgIaF pr kI kry iksy nf iksy nMU qF ieh gwl afKxI hI pvygI.

 

tonI klymMt insLfnf ikvyN?

borzF ny plyt df kMm idwqf!

          iek aKLbfrI rport qoN pqf lwgf hY ik ies ros mujLfhry ivwc PYzrl ishq mMqrI sRI tonI klymMt dy iKLlfPL kuJ sfeIn borz  vI vyKx nMU imly sn ijhnF `qy “ bI[ sI[ aYc[ tonI klymMts sLym” iliKaf hoieaf sI. jd ieh sfeIn borz pRgt hoey qF ros mujLfhry df afXojn krn vflI kmytI vloN ies df ivroD vI kIqf igaf sI ikAuNik ieh pRvfxq sfeIn jF nfhry nhIN sn. iek pMjfbI prcy ivwc pRkfsLq hoeI qsvIr ivwc iek ajyhf hI sfeIn borz aYm[ pI[ kolIn bomIey ny PiVaf hoieaf hY.

          ieh TIk hY ik ies pI-3 hspqfl dI skIm sUby dI torI srkfr ny 2002 ivwc iqafr kIqI sI aqy Es smyN tonI klymMt sUby dy ishq mMqrI sn aqy hux Auh PYzrl ishq mMqrI hn. AuhnF dI pI-3 skIm df ilbrlF ny 2003 dI cox ivwc ivroD kIqf sI aqy coxF ijwq jfx qoN bfad EhI pI-3 PfrmUlf ‘altrnyitv PfienFisMg plfn’ hyT lfgU kr idwqI geI sI. tonI dI pfrtI ny qF skIm lokF sfhmxy rwKI aqy coxF ivwc Gftf vI Kfdf pr ilbrlF ny ies dy ivroD df lfB lY ky coxF vI ijwqIaF aqy iPr mukr vI gey. hspqfl zyZ sfl lyt bxnf sLurU hoieaf ijs nfl 150 imlIan zflr lfgq vI vD geI pr ilbrl iPr vI swcy hI rhy. kI bIbI bomIey nMU afpxy sfQI subfeI ilbrlF dy rol df cyqf nhIN hY?

          bIbI nMU ieh sfeIn iks ny PVfieaf sI ieh qF bIbI hI jfxdI hovygI pr mujLfhry ivwc hfjLr kuJ lokF dy dwsx muqfibk jd ros mfrc bMd pey pIal mmorIal vl qur ipaf qF bIbI bomIey cfh-pfxI dI syvf kr rhy swjxF qoN smoisaF df afnMd mfnx vfsqy phuMc geI. bIbI smoisaF dI KUb sLokIn dwsI jFdI hY aqy smoisaF vfsqy plytF df pRbMD nf hox kfrn bIbI ny hwQ ivwc PVy iek sfeIn borz nMU plyt vFg afpxI ihwk nfl lgf ilaf aqy smosy Aupr rwK ky afnMd mfxdI hoeI afpxy Gr vl cfly pf geI. hux tonI klymMt ivroDI sfeIn borz bIbI bomIey dy hwQ PVfAux vfly vI sLONkI nMU ieh sqrF ilKx kfrn pfxI pI pI ky kosxgy pr hY ieh vI swc.

 

Drnf bnfm amn-rYlI:

          mujLfhry dy kuJ afgU eyny hfloN byhfl ho ky ibafn dfg rhy sn ijhnF df mqlb kuJ hor hI inkldf hY. pihlF ieh ibafn dfgy gey ik brYNptn dy nvyN hspqfl awgy Drnf idwqf jfvygf.  Drny df mqlb huMdf hY iksy adfry jF dPLqr df rsqf ros vjoN bMd kr dyxf. hux hspqfl awgy ajyhf krnf nf qF sMBv hY aqy nf hI isafxp vflf kMm hY aqy nf hI ajyhf kIqy jfx df koeI pRogrfm hI sI. pr afsmfn DMmI KVy kuJ lok aYsIaF byqukIaF krI jf rhy sn. jd Drnf sLbd glq mihsUs hox lwgf qF iehnF swjxF ny ies nMU pIs rYlI df nfm dy idwqf ijs nMU Jwt AuhnF lokF ny cwk ilaf jo ros mujLfhry jF ros rYlI nMU Tuws krnf cfhuMdy sn. pMjfb dy iek prcy ivwc iek rportr ny ies pIs-rYlI df anuvfd ‘amn-rYlI’ kr idwqf. hux pqf nhIN ieh amn rYlI kIqI iks jMg dy iKlfPL geI sI aqy ies amn rYlI nfl Auh jMg DMm vI geI hY jF nhIN? amn rYlI aqy Drny vfly vI iehnF sqrF kfrn sLONkI nMU kosx lwg jfxgy ikAuNik ies nfl AuhnF dy Zol df pol lokF sfhmxy Kohlx vfsqy sLONkI pUrf ksUrvfr hY.

 

aKy ‘pihly’ suprvfeIjLr

nMU vwD hwk imly’

          jd srkfr ny lokF dy roh nMU vyKidaF 24 GMty dy aMdr aMdr hI hspqfl dy borz `qy iek suprvfeIjLr nfmjd kr idwqf qF kuJ cfqur lok ies nMU “Cotf” kr ky ivKfAux df Xqn krn lwgy.  iek ryzIEkfr ny ieh  ibafn dfg idwqf ik srkfr jo suprvfeIjLr lgfieaf hY Auh pihlF hI hspqfl ivwc hY aqy hux Aux nMU mfmUlI ijhI hor ijLmyvfrI dy idwqI geI hY. kmfl hY ryzIEkfr jI quhfzy cfqurpuxy dy! bilhfry quhfzI vPLfdfrI dy, clo lokF nfl nf shI iksy hor nfl hI shI, vPLfdfrI qF vPLfdfrI hI hY. jnfb jI imstr kYn vfeIt ijs nMU suprvfeIjLr lgfieaf igaf hY Auh pihlF imsIsfgf dy trIlIam hspqfl df pRDfn irhf hY aqy hux purfxy qoN nvyN hspqfl dI mUv ivwc shfieqf kr irhf sI. pr hux srkfr ny Aus nMU suprvfeIjLr lgfieaf hY aqy glob aYNz myl dI rport muqfibk  srkfr dy aYlfn qoN 14 idn bfad  Aus kol hspqfl dy borz afPL zrYktrjL dIaF sfrIaF qfkqF af jfxgIaF. ies qrF Auh borz qoN qfkqvr ho jfvygf aqy borz Aus dy hyT kMm krygf. sMBv hY ik ies nfl mfmlf hwl nf hovy pr ieh mfmUlI qbdIlI nhIN hY. hux ieh ryzIEkfr jI vI sLONkI dI iswDI gwl df burf mnf jfxgy aqy ho skdf hY ik ies df juvfb vI guwsy ivwc hI dyx.

 

afm sLihrI bx ky afey lIzrF df DMnvfd!

          iek mIzIafkfr ny qF ieh afK ky kmfl hI kr idwqI hY ik Auh afm sLihrI bx ky afey lIzrF df DMnvfd krdf hY. kmfl hY ieh mIzIafkfr smJdf hY ik Auh hux lIzr bx igaf hY aqy lIzr afm sLihrI bx gey hn. sLONkI nMU lgdf hy ik mIzIafkfr jI koeI supnf hI vyK rhy hn. cMgf huMdf jy mIziafkfr jI afm sLihrI bx ky hI supnf vyKdy qF ik supnf tuwtx `qy inrfsLqf nf huMdI. zUMGI nINd qoVn df dosL dy ik ieh mIzIafkfr jI vI hux sLONkI nMU hI burf Bflf afKxgy.

 

mYN sfrI rfq pRYkts krdf irhf!

          TMz aqy goizaF dI qklIPL kfrn sLONkI afp qF ros mfrc ivwc sLfml nhIN sI ho sikaf pr ies bfry sfrIaF mIzIaf rportF bhuq iDafn nfl pVdf aqy suxdf irhf sI. somvfr sLfm nMU sLONki ny jd iek ryzIE stysLn nfl kMn lgfieaf qF sux ky bhuq hYrfnI hoeI ik ies ros df pRbMD krn vfly pRbMDk vI ieksur nhIN sn. ryzIE dI rport muqfibk iek prcf pVHn vfsqy pRbMDkF ivckfr styj `qy ksLmksL hoeI sI aqy iek swjx prcf pVHn dI ijLwd kr irhf sI pr jd gwl nf bxI qF ieh afK ky Bwj ipaf ik mYN iPr ieQoN jFdf hF. swjx ipwCy nMU Bwj qF ipaf pr afs muqfibk Aus nMU moVn koeI mgr nf igaf. ajy msF 30 sikMt hI hoey sn ik swjx jI nMU afpxI glqI df aihsfsd ho igaf. ryzIE `qy rport kr rhy swjx muqfibk swjx jI iPr awgy vDy aqy afKx lwg ik ‘mYN sfrI rfq ies nMU pVHn dI pRYkts krdf irhf hF, awDI mYnMU pVHn idE.” hux sLONkI socdY ik iksy jgfH bolx df smF hfsl krn vfsqy iek nvF qrIkf swjx jI ny lwB idwqf hY aqy Auh hY jd ikqy vI smF lYxf hovy qF afK idE ik mYN qF 15 idnF qoN jF 15 GMitaF qoN bolx dI prYkits kr irhf hF. sLONkI nMU sLwk hY ik swjx jI Es ryzIE pRogrfm nMU vI somvfr dy kos rhy hoxgy aqy awj qoN sLONkI nMU vI insLfnf bxf lYxgy.

          sLONkI nMU hYrfnI ies gwl dI hY ik hr koeI afpxy afp nMU swc puwq dwsdf hY aqy ‘nf kfhUM sy dosqI nf kfhUM sy vYir’ dy dfavy krdf hY. idl qF sLONkI df vI iehI krdf hY ik swc puwq vI bxy aqy ‘nf kfhUM sy dosqI nf kfhUM sy vYir’ df dfavf vI kry. pr aPLsos ies gwl df hY ik keI vfr sLONkI df swc iksy hor df JUT  aqy iksy hor df swc sLONkI df JUT sfbq huMdf hY. drasl dunIaF dy sfry JgVy hI afpxy afpxy swc kfrn huMdy hn. afqmGfqI “afpxy swc” kfrn hI mfsUmF dI jfn lYNdy hn.

          XkIn JUTf hovy jF swcf XkIn qF XkIn hI hY. afqmGfqI afxy swc ivwc ivsLvfs kfrn sYNkVy mfsUmF df kql kr idMdy hn. jd AuhnF sfhmxy lok kurlfAuNdy hn qF Auh KusL huMdy hn. ‘afpxy swc’ df ivsLvfs iensfn dy aMdr bYTy iensfn df kql kr idMdf hY. ikAuNik swc afpxf afpxf huMdf hY ies kr ky sLONkI swcpuwq hox df kdy dfavf hI nhIN krdf.

          rhI gwl “nf kfhUM sy dosqI nf kfhUM sy vYir” dy dfavy dI, sLONkI ies `qy vI pUrf nhIN Auqrdf ikAuNik sLONkI dosqI vI krdf hY aqy vYr vI krdf hY. dosq sLONkI afpxy Gsy ipwty ivcfrF df hY ijhnF vfsqy hr hPLqy klm GsfeI krdf hY. afpxy ivcfrF nMU shI sfbq krn vfsqy sLONkI keI pfpV vyldf hY ies leI sLONkI “nf kfhUM sy dosqI” `qy kdy pUrf nhIN Auqr skdf. aqy pUrf “nf kfhUM sy vYir” `qy vI nhIN Auqr skdf ikAuNik ies kflm ivwc sLONkI ny afpxy ivcfr pysL krky ikMny lok afpxy dusLmx bxfey hn?

          ikAuNik sLONkI afpxy ivcfrF kfrn afpxy dusLmx afp bxfAuNdf hY ies leI drasl sLONkI dusLmx afpxy afp df hI hY iksy hor df nhIN hY.

-sLONkI ieMglYNzIaf

 


s: mfn dy ibafn keI vfr mnorMjn BrpUr huMdy hn!

          sLRomxI akflI dl aMimRqsr dy pRDfn s: imsrnjIq isMG mfn ajyhI sKLsLIaq hY ijs bfry insLy nfl kuJ nhIN afiKaf jf skdf. s: mfn hr muwdy `qy ajyhf pRqIkrm dyx dy afdI hn ijs dI koeI vI afs nhIN kr skdf. jd awqvfd dy dOr dOrfn s: mfn pihlI vfr aYm[ pI[ cuxy gey sn qF kOx sox skdf sI ik Auh sMsd dy aMdr jfx vfsqy iqMn  Puwt dI ikRpofn nfl lY jfx dI ijLd ivwc hI sfrI trm ibnF sMsd dy aMdr vVHn qoN gujLfr dyxgy. AuhnF dI nuqfcInI vI bhuq hoeI pr Auh afpxy stYNz `qy aVy hI rhy hflF ik aglIaF coxF ivwc ieh svfl auhnF dI kMpyn nMU Buq bx ky cMbiVaf irhf ik jy Auh ijwq vI jfx qF iqMn Puwt dI ikRpfn dy nfl sMsd dy aMdr jf x dI ijLd qF Auh Cwzxgy nhIN aqy inXm ajyhf krn dI afigaf nhIN dyxgy.

          pfiksqfn dy POjI sLfsk jnrl musLrwPL ny jd aYmrjMsI df aYlfn kIqf qF dunIaF Br ivwc Aus dI sKLq nukqfcInI hoeI. nf cfhuMidaF hoieaF vI amrIkf ny aYmrjMsI jtfAux dI mmg kIqI pr bieh s: mfn hI sn ijhnF aYmrjMsI dy aYlfn nMU jfiejL Tihrfieaf sI. keI vfr s: mfn dy ibafn mnorMjk hox dy nfl nfl arQBrpUr vI huMdy hn. iek ajyhf vI ibafn kuJ ies qrF df sI. “s: ismrnjIq isMG mfn ny pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF bfdl pirvfr leI srkfrI qOr `qy Cy bulyt prUP gwzIaF KrIdy jfx `qy afiKaf ik jykr bfdl pirvfr nUM lokF qoN eynf hI zr lwgdf hY qF AunHF nUM tYNk lY ky dyxy cfhIdy hn.”

          s: mfn aqy AuhnF dy isafsI BfeIvfl rhy dljIq isMG ibwtU ivckfr KVkdI KVkdI hux vMz ivwc bdl geI hY aqy dovyN afgU hI afpxy afpxy dl nMU aslI dl afK rhy hn aqy dUjy nMU dl dI pRDFngI qoN Kffrj krn dI kfrvfeI kr cuwky hn. dovF afgUaF ny hI vwK vwK jlsy aqy kfnPrMsF kIqIaF hn aqy afpxy afp nMU asl pMQ drdI hox dy dfvvy kIqy hn aqy nfl dUjy `qy sKLq dUsLxbfjLI kIqI hY. ies sfry Gtnfkrm ivwc s: mfn dy dljIq isMG ibwtU iKlfPL idwqy ibafn bhuq hI idl iKcvyN hn. iek pRYs kfnPrMs ivwc dljIq isMG ibwtU dy sbMD ivc bolidaF s: mfn ny Aus nUM kYtF df srdfr dwisaf sI aqy dosL lgfieaf sI ik jo smfgm dljIq isMG ibwtU vwloN kuJ idn pihlF kIqf igaf hY Auh bfdl srkfr aqy sLoRmxI kmytI dy sihXog nfl hoieaf hY.

          ivroDIaF ny vI s: mfn `qy keI qrF dy ieljLfm lgfey hn pr koeI vI ibafn ies qrF dI mfr nhIN krdf ijs qrF dI mfr ieh ibafn krdf hY. sLONkI jy ikqy ies iksm df ibafn supny ivc vI ikafs bYTdf qF aKOqI “pMQ” drdIaF ny  sLONkI df gftf lfh dyx dIaF DmkIaF dy Pon KLVkfAux lwg jfxf sI aqy KLbrnfmf vfilaF ny aslI sLONkI df nklI skYc aKLbfr ivcoN AuqfridaF iek imMt vI nhIN sI lgfAuxf.

          gwl s: mfn dy jwgoN qyhrvyN ibafnF dI ho rhI sI aqy ipwCy s: mfn dy PrjMd vI nhIN rhy. iek rport kuJ ies qrF afKdI hY ik cMzIgVH pRYWs klwb ivKy s[ ismrnjIq isMG mfn dy spuwqr s[ iemfn isMG mfn, jnrl skwqr gursyvk isMG jvfhrky, pRoPYsr mihMdrpfl isMG aqy do ijLlHf pRDfnF gurpRIq isMG iJMbr mfnsf aqy pRimMdr isMG bflIaF vflI biTMzf ny iek pwqrkfr sMmyln dOrfn Aukq dohF afgUaF `qy dosL lfey ik BfeI ibwtU aqy BfeI gfmf ny nUrpur bydI qy afnMdpur sfihb ivKy ijhVy do Pfrm hfAUs KrIdy sn Auh Pfrm hfAUs luiDafxf bYNk zkYqI dy ruipaF nfl KrIdy gey sn. AunHF ikhf ik sI[ bI[ afeI[ vwloN kIqI pVqfl ivwc ies gwl dy pwky sbUq iCpy pey hn ik ieh do Pfrm hfAUs luiDafxf bYNk zkYqI dy pYsy nfl KrIdy gey. ienHF Pfrm hfAUsF dy mflk BfeI ibwtU aqy gursLrn isMG gfmf hn aqy ies mlkIaq dy sbUq sLoRmxI akflI dl aMimRqsr kol mOjUd hn.

          sLONkI kol Auprokq ibafn dy hwk ivwc jF iKlfPL nf koeI sbUq hY aqy nf hI sLONkI ies bfry koeI afpxf ivcfr pRgt krnf cfhuMdf hY. hYrfnI ies gwl dI hY ik jo ibwtU eynf mfVf dwisaf jf irhf hY Auh hI mhInf ku pihlF s: mfn dI swjI bFh sI. aqy dUjy pfsy s: mfn ibwtU vfsqy bhuq sInIar, kurbfnI vfly  aqy eImfndfr afgU sn.

          s: mfn ny ies hPLqy hYrfnkun ibafn dfgx dI swB ksr hI kwZ idwqI hY. AuhnF sLhId Bgq isMG df buwq BfrqI sMsd ivwc lgfey jfx df ieh kihMidaF ivroD kIqf hY ik sLhId Bgq iewk awqvfdI sI aqy Aus df buwq lgfey jfx nfl glq sMdysL jfvygf. AuhnF awgy ieh vI ikhf hY ik sLhId Bgq isMG aqy mhfqmf gFDI ny afjLfdI vfsqy kuJ nhIN kIqf Bfv AuhnF dI koeI dyx nhIN  hY. mhfqmf gFDI bfry qF Auh pihlF vI keI iksm dI BVfs kwZdy rhy hn pr sLhId Bgq isMG bfry ies qrF df ibafn dfg ky Auh Ps gey pRqIq hMdy hn. sLhId Bgq isMG iek aYsI sKLsLIaq hY ijs bfry ies qrF df ibafn pMjfb dy lok hjLm nhIN kr skdy aqy pMjfb srkfr jF kih lE ik pMjfb puils ny s: mfn dy iKlfPL iek kys drj vI kr ilaf hY aqy pqf lwgf hY ik AuhnF nMU igRPLqfr vI kr ilaf igaf hY. AuhnF qoN ies ibafn vfsqy muafPLI mMgx dI mMg vI kIqI geI hY aqy ros vI pRgt kIqy gey hn pr s: mfn jfxdy hn ies nfl AuhnF nMU koeI Prk nhIN pYx vflf aqy ies iksm dy “mnorMjk” ibafnF df islislf rukx vflf nhIN hY.

-sLONkI ieMglYNzIaf


zflrF df mxF mUMhIN guV kYnyzf dIaF ishq syvfvF ivwc ajy vI EnIN imTfs pYdf nhIN kr sikaf!

 

          XUrp dy kuJ ivksq dysLF nMU Cwz ky dunIaF Br ivwc hI ishq syvfvF dI kmI mihsUs kIqI jf rhI hY. iehnF dysLF ivwc vI ishq syvfvF `qy af irhf Krcf idno idn vDdf jf irhf hY aqy srkfrF dy bjt df KOa bxdf jf irhf hY. dunIaF dy grIb dysL qF ies mfmly ivwc ajy bhuq ipwCy hn pr hYrfnI ies gwl dI hY ik dunIaF df Tfxydfr, amrIkf vI pbilk ishq syvfvF dy mfmly ivwc bhuq sfry grIb dysLF qoN ipwCy hY. amrIkf ivwc ishq syvfvF vwzI “afmdn” df sfDn hn. AuNJ qF hr dysL ivwc hI ishq syvfvF afmdn df sfDn hn ikAuNik iehnF ivwc kMm krdy lokF df vwzf ihwsf rojLI rotI afpxy ies DMdy ivcoN hI kmfAuNdf hY pr kuJ adfry aYsy vI hn jo ishq syvfvF pbilk dy Bly vfsqy hI idMdy hn aqy idMdy vI qkrIbn muPLq hn. ajyhy muPLq Bly df kMm krn vfly adfry grIb dysLF ivwc bhuqy hn. pwCmI dysLF ivwc ishq syvfvF ivwc kMm krdy zfktrF qoN lY ky hr pwDr dy ivakqI cMgIaF qnKfhF lYNdy hn pr iPr vI lgfqfr hor vfDf mMgdy hn ijs df pRmuK kfrn amrIkf ivwc ishq syvfvF ivwc lwgy ikiqaF dIaF vwzIaF qnKfhF hn. ikAuNik amrIkn isstm iblkul hI “lfB” `qy aDfirq hY ies leI sbMDq ishq adfry motIaF qnKfhF afPLr krdy hn aqy mrIjLF qoN motIaF PIsF vsUl ky pUrIaF krdy hn `qy iPr “lfB” vI kmfAuNdy hn. iehI kfrn hY ik PtfPt moty zflr kmfAux dI iewCf nfl dunIaF Br dy zfktr aqy hor ishq nfl sbMDq ikwqy amrIkf vwl nMU Bwj rhy hn. ijs df iswtf kYnyzf vrgy dysL ivwc zktrF aqy qknIsLnF dI kmI ivwc inkldf hY.

          hux ikAuNik dunIaF iek globl ivlyjL bxdI jf rhI hY ies leI Bfrq vrgy dysL vI ssqIaF pr aflHf drjy dIaF ishq syvfvF dy kyNdr bxdy jf rhy hn. ies df kuJ nf kuJ asr agly dhfky ivwc vyKx nMNU imlygf aqy bhuqy pwCmI dysLF df muhfx Bfrq vrgy ivksq ho rhy dysLF vwl nMU ssqIaF ishq syvfvF vfsqy vD jfvygf.

          kYnyzf ivwc ishq syvfvF ivwc lgfqfr igrfvt af rhI hY aqy hYrfnI ies gwl dI hY ik ishq syvvF df Krcf jF bjt lgfqfr vDfieaf jf irhf hY pr ies df koeI cMgf asr ho irhf pRqIq nhIN huMdf. jy srkfrI aMkiVaf vwl vyKIey qF bhuq hYrfnI huMdI hY ik zflrF dIaF ieh pMzF ikwQy jf rhIaF hn? msln  kYnyzf ivwc  sfl 2007 ivwc ishq syvfvF vfsqy 160 iblIan zflr Kricaf jf irhf hY jo ik sfl 2006 ivwc 150[3 iblIan zflr sI. Bfv ies sfl 9[7 iblIan zflr vwD ishq syvfvF `qy Kricaf jf irhf hY jo ik 6[6% df vfDf bxdf hY. ajy sfl 2007 df kuJ ihwsf bfkI hY aqy kuJ aMdfjy dwsdy hn ik kul slfnf Krcf ies qoN vI vD ho skdf hY.

          ies dOrfn nf qF dysL ivwc iswky df psfr (ienPlysLn) hI 6[6% vDI hY aqy nf dysL dI afriQkqf df psfr 6[6% hoieaf hY. hYrfnI ies gwl dI vI hY ik dysL dI abfdI ivwc vI ies iksm df vfDf nhIN hoieaf. qF iPr ieh eyny zflr gey ikwQy hn?

knyzIan ienstIcUt Pfr hYlQ df kihxf hY ik ipCly 11 sflF qoN lgfqfr ishq syvfvF `qy af irhf Krcf vDdf jf irhf hY aqy ieh mihMgfeI aqy abfdI ivwc hor rhy vfDy qoN ijLafdf rPLqfr nfl vD irhf hY. jy aOsq kwZIey qF ies sfl hr knyzIan sLihrI `qy $4867 zflr Krcf afvygf jd ik sfl 2006 ivwc pRqI sLihrI ieh Krcf $4606 sI aqy eysy qrF sfl 2005 ieh Krcf pRqI sLihrI $4373 sI.

          ies df  Bfv hY ik hr pirvfr dy hr bwcy buwZy aqy jvfn `qy aOsqn ies sfl ipCly sfl dy mukfbly 261 zflr vwD Krcf afieaf hY. cfr jIaF dy pirvfr `qy sfl ivwc Krcf $1064 viDaf hY. jLrf afpxI strIt `qy jF apftrmYNt iblizMg `qy vsdy lokF nfl jLrb dy ky vyKo aqy iPr jrb idE afpxy sLihr dI abfdI nfl aqy vyKo ik eyny zflr gey ikwQy hn?

          zfktr ajy vI Gwt hn aqy nrsF vI Gwt hn  aqy Gwt qknIsLn afid vI hn.  kI ieh mMnIey ik ieh zflr ishq ikwqy nfl sbMDq lokF dIaF jybF ivwc PIsF aqy qnKfhF dy rUp ivwc jF msLInF aqy dvfeIaF bxfAux vflIaF kMpnIaF dIaF jybF ivwc hI gey hn. ajy vI mrIjLF vfsqy AuzIk dIaF lfeInF  lMbIaF hn aqy hspqflF nMU PMzF dI QuVH hY. srkfr hr sfl bjt vDf rhI hY aqy iPr vI PMz mMgx vfly lokF nMU apIlF krdy suxy jFdy hn. ilbrl zINgF mfrdy nhIN QWkdy ik AuhnF ny hYlQ df bjt bhuq vDfieaf hY ikAuNik 13 ku sfl srkfr AuhnF dI sI ies leI bhuqy ijMLmyvfr Auh hI mMny jFdy hn. hfrpr qF ajy sfl ku pihlF hI afieaf hY aqy ishq syvfvF df bjt Aus ny vI vDfieaf hI hY.

          kYnyzf Br dy 60 hjLfr dy krIb zfktrF dI iek numfieMdf sMsQf hY ijs df nfm knyzIan mYzIkl asosIeysLn (sI[aYm[ey[) hY.  agsq ivwc ies sMsQf dI pRDfngI df ahudf zfktr  brfien zya ny sMBfilaf hY jo ik bkfiedf mYNbr zfktrF dIaF votF nfl cuixaF igaf pRDfn hY.

 

          zfktr zya aqy Aus dI sMsQf vI ishq syvfvF dy inGfr qoN icMquq hY pr zfktr zya ny iek aYsI qjvIjL pysL krn dI ihMmq kIqI hY jo awj qwk koeI hor zfktr jF isafsI afgU nhIN kr sikaf. Aus ny ikhf hY ik hspqflF dI srkfrI PMizMg nMU, idwqIaF geIaF syvfvF nfl joiVaf jfvy. Bfv ijMny mrIjL koeI hspqfl vwD vyKygf Aus nMU Eny hI zflr vwD idwqy jfxgy. awj df PMizMg df PfrmUlf iek pwQr `qy lkIr vflI gwl hY aqy hr hspqfl nMU iek bwJvIN rkm PMz vjoN idwqI jFdI hY. ies PMizMg `qy syvfvF dI imkdfr dI koeI sLrq nhIN hY. hspqfl ikMny mrIjLF df ielfj krdy hn ies nfl PMizMg `qy koeI pRBfv nhIN pYdf.

          ivsLf ieh bhuq pycIdf aqy ivsqrq hY pr ies nMU srl sLbdF ivwc pysL kIqf igaf aqy ieh ies df sfr-arQ hY. awj dy injfm ivwc hspqflF df iksy nfl syvfvF dyx df koeI mukfblf nhIN hY arQfq AuhnF dI mnfplI hY. jy PMizMg nMU syvfvF nfl joV idwqf jfvy qF hr hspqfl vwD PMz lYx leI vwD qoN vwD mrIjL vyKfgf ikAuNik mrIjLF df ielfj hr hspqfl vfsqy hor srkfrI PMz imlx df kfrn bxygf. ieh PfrmUlf XUnIanF dy iPwt nhIN bYTygf aqy nf hI hspqflF dy AuhnF pRbMDkI  zrYktrF dy ijhnF nMU arfm nfl bYiTaF hI srkfrI PMz imldy hn. sgoN jy mrIjLF dIaF lfeInF lMbIaF hox qF hor srkfrI PMzF vfsqy kys mjLbUq huMdf hY kmjLor nhIN huMdf. bws dysL ivwc ishq syvfvF ivwc af rhI igrfvt df muwK kfrn iehI jfpdf hY ijs kfrn zflrF df mxF mUMhIN guVH kYnyzf dIaF ishq syvfvF ivwc ajy EnIN imTfs pYdf nhIN kr sikaf. 

-sLONkI ieMglYNzIaf

 


iensfnI hmdrdI qoN swKxy aYmrjMsI vfrz dy mwQy `qy gurU nfnk vfrz iliKaf ikMnf ku soBf idMdf hY?

          brYNptn hspqfl dI syvfvF dy mfmly nMU lY ky ieh hPLqf sQfnk pMjfbI BfeIcfry ivwc bhuq hujikaF BrpUr irhf. AuNJ qF mhIny zyZ mhIny qoN hspqfl bfry KUb crcf cldI af rhI hY Kfs kr pI-3 isstm bfryh ijs aDIn ieh hspqfl iksy inwjI iDr ny afp pRfiPt lYx vfsqy, srkfrI jF kih lE pbilk iDr vfsqy bxfieaf hY. ies mfmly qy bhuq crcf ho cukI hY pr hspqfl df pwK lYx vflI iDr ny “mYN nf mfnUM” dI rwt ies hwd qwk lgfeI hoeI hY ik Auh ies nMU kdy “altrnyt PfienYNsLl plfn” dwsdy hn aqy ies nMU Gr dI 25 sfl vflI mfrgyj vFg hI dwsdy hn.

          ies ny iDr ny ipCly do ku hPLiqaF qoN bhuq jLor sLor nfl iek XojnfbwD muihMm ivwzI hoeI sI ijs df mMqv sI lokF dy sLMikaF nMU njLraMdfjL krky hspqfl vfsqy muV PMz ryjL sLurU krnf. ies kMm vfsqy AuhnF df sfQ dyx vfsqy bhuq sfry AuhnF dy dosq awzI cotI df jLor vI lgf rhy sn. ryzIe tfk sLOaF `qy aryNjz kflF df islislf sLurU kr idwqf igaf sI ijs nfl lokF dy hspqfl dIaF syvfvF aqy pI-3 isstm pRqI sLMikaf nMU dPLn krn dI skIm jfpdI sI.

          hspqfl dI qrPLdfrI krn vfly swjx sRI mnjIq shoqf kuJ idnF qoN ies hwd qwk hfvI ho gey jfpdy sn ik AuhnF nMU svfl krn vflf swjx jgqfr sLyrigwl Gbrf igaf pRqIq huMdf sI js sRI shoqf ny Aus nMU ryzIE `qy muafPLI mMgx dI gwl bhuq KVk ky afK idwqI sI. sLONkI nMU ieh gwl smJ nhIN afeI ik jd lokF vloN eynf ivroD kIqf jf irhf sI qF ieh swjx hspqfl vfsqy PMz ryjL krn vfsqy eyny bfijLd ikAuN sn.  AuNj ieh swjx sfry afpxy afp nMU vlMtIar vI dwsdy hn aqy iehnF dy ies kQn `qy XkIn vI krnf bxdf hY. hF ieh vwKrI gwl hY ik aYsy ahudy vI ho skdy hn ijhnF nMU qnKfh imldI hovy pr sRI shoqf vfr vfr afK cwuky hn ik Auh koeI pYsy nhIN lYNdy.

          lokF vloN pI-3 ijs df AuhnF nMU huxy ijhy hI pqf lwgf hY, df ivroD krnf qF iek krn sI ijs nMU iDafn ivwc rwKidaF ies bfry AuhnF dI qswlI krvfAuxI bxdI sI pr ies nfl iek hor kfrn bIqy 3 ku hPLiqaF ivwc af rilaf sI. aqy ieh kfrn sI nvyN hspqfl ivwc susq ishq syvfvF ijs leI mrIjLF nMU 8 ku GMty qoN 24 ku GMNty vfsqy AuzIk krnI pY rhI hY.

          PMz ryjL krn dy cfhvfn ieh gwl cMgI qrF jfxdy sn ik lok ies lMbI AuzIk qoN bhuq KPLf hn aqy ies df hwl cfhuMdy hn pr ieh swjx qF PMz hI PMz alfp rhy sn aqy iksy vI svfl puwCx vfly nMU jF sLMkf KVf krn vfly nMU “XUnIan eyjMt” afKx qwk jFdy sn. PMzF dI rwt ivwc ieh swjx eyny buMdlf gey sn ik sLONkI vrgf XUnIan ivroDI vI iehnF nMU sLfied “XUnIan eyjMt” hI jfpx lwg ipaf hovygf.

          ies axgihlI df iswtf ieh inkilaf ik  axhoxI vfpr geI aqy s: hrnyk isMG iswDU dI hspqfl ivwc mOq ho geI. s: iswDU df pirvfr ies hspqfl nMU 25 hjLfr zflr ies Bfv nfl dfn dy cwukf sI ik ieh Bly df kMm hY aqy ies Blf krn vflf adfrf hY. pr jd AuhnF nMU ies hspqfl dIaF syvfvF lYx dI loV peI qF Auh qobf kr AuWTy. AuhnF nMU isPLfrsFf qwk dI loV vI peI pr ies nfl vI Auh afpxy pirvfr dy muKI dI jfn nf bcf sky.

          s: iswDU nMU ies hspqfl dy aYmrjMsI vfrz ivwc  8 GMty ibnF iksy dvf dfrU dy vIal cyar `qy ibTfeI  rwiKaf igaf ijs qoN Auh iqMn vfr drd kfrn qVpdy hoey BuMjy izwgy. aYmrjMsI vfrz dy kirMidaF nMU koeI qrs nf afieaf aqy Auh muV qVpdy s: iswDU nMU cuwk ky vIal cyar `qy ibTf idMdy rhy. jd pirvfr ny dKLl dy ky iDafn dyx dI mMg kIqI qF sikAurtI swd ky bfhr kwZa dyx dI DmkI df sfhmxf krnf ipaf. aYmrjMsI ivwc ielfj dI AuzIk ivwc bYTy hor mrIjF dIaF s: iswDU vfsqy kIqIaF arjLoeIaF vI kM nf afeIaF. hspqfl ivwc dfKLl kr ley jfx qoN bfad vI s: iswDU aqy pirvfr nMU kirMidaF dy awKV vqIry df sfhmxf krnf ipaf.

          hspqfl aqy ies dy aYmrjMsI vfrz ivwc stfPL dy awKV aqy ruwKy vqIry df isLkfr hox vfly s: iswDU aqy Aus df pirvfr iekwly nhIN hn. jd ryzIE stysLnF ny lfeInF KOhlIaF qF lokF ny ajyhIaF AudfhrxF df qFqf lgf idwqf. sikAurtI aqy stfPL dy sKLq vqIry dI atut inMdf df vhf vyK-sux ky Auh mIziafkfr jo PMzvfdIaF dI hfmI Brdy sn, vI hfa df nfhrf mfrn lwg pey. PMzvfdI ieh dwsdy nhIN Dwkdy ik hspqfl dy aYmrjMsI vfrz df  nfm ‘gurU nfnk vfrz’ iksy vI sLrq qoN ibnF rwiKaf igaf sI. Bfv PMz dyxf koe sLrq nhIN sI pr nfl hI ieh afK ky PMz mMgdy hn ik iswK BfeIcfry ny 10 imlIan dyx df vfadf kIqf hoieaf hY pr idwqf ajy isrPL 4 imlIan hI hY.

          pqf nhIN iswK BfeIcfry ny iks prnot `qy dsqKq kIqy hn jo PMzvfdI ivKfAuNdy nhIN hn ijs `qy 10 imlIan PMz dyxf iliKaf hoieaf hY.  hr rojL sYNkVy hI bwcy qy ibrD mrIjL hspqfl dy ies ‘gurU nfnk aYmrjMsI vfrz’ ivwc dvf-pfxI vfsqy keI keI GMty qVpdy hn. sLONkI puwCxf cfhuMdf hY ik iensfnI hmdrdI qoN swKxy ies aYmrjMsI vfrz dy mwQy `qy gurU nfnk vfrz iliKaf hoieaf ikMnf ku soBf idMdf hY?

-sLONkI ieMglYNzIaf

 

aKy pI-3 aqy Gr dI mfrgyj iewko hI gwl aY!

          bIqy kuJ idnF ivwc sQfnk pMjfbI BfeIcfry ivwc brYNptn isivk hspqfl df mfmlf iek vfr iPr grmf igaf hY ijs df kfrn sLONkI nMU gurU bfby df njLdIk af irhf jnm purb jfp irhf hY. kuJ lok gurU bfby dy jnm purb nMU iek vfr iPr lokF qoN PMz iekwTf krn vfsqy vrqx dI qfk ivwc jfpdy hn aqy Auh ieh kuJ krnf vI lokF dy sMLky nivrq krn qoN ibnF hI locdy hn. hux hflq ies qwk cly geI jfpdI hY ik iek pfsy svfl aqy sMLkf krn vfilaF dI igxqI vD rhI hY aqy dUjy pfsy sLMikaF df juvfb dyx dI QF ieljLfmbfjLI ivwc juvfb dyx dI rucI vDdI jf rhI hY ijs ivwc kuJ mIzIafkfr vI Kfs rol adf kr rhy hn.

          ies sfry mfmly nMU dbfey jfx dI koisLsL krn vfilaF nMU kfmXfbI jLrUr iml jfxI sI agr brYNptn isivk hspqfl dIaF syvfvF qoN lok sMqusLt huMdy pr hfl ieh hY ik jo lok iek vfr ies hspqfl dy aYmrjMsI vfrz dIaF syvfvF df trylr vyK lYNdy hn Auh svflF dI pMz lY ky juvfbF dI qlfsL ivwc inkl pYNdy hn. aqy juvfb qF AuhI imldy hn ik ieh hspqfl 100% pbilk hY aqy hux iek ho juvfb afpxy koloN hI joV ilaf igaf hY ik ies hspqfl ivwc koeI vI “XUjLr PIs” nhIN hY. nf qf kdy iksy ny ieh svfl puiCaf hI hY aqy nf ieh juvfb dyx dI koeI quk hI bxdI hY pr hux ies nMU jfxbuwJ ky pRcfiraf jf irhf hY qF ik asl svflF nMU DUV `c imlfieaf jf sky aqy jfbF aqy bwly bwly pwkI kIqI jf sky.

          lokF ny svfl aqy sMLky KVy kIqy sn hspqfl dy pI-3 isstm `qy ijs muqfibk pRfeIvyt iDr ny ieh hspqfl bxfieaf hY aqy hux agly 25 jF vwD sfl ies ivwcoN munfPLf kmfAuxf hY. lokF ny svfl kIqy hn ies hspqfl nMU bxfAux `qy afey Krcy AuWqy jo ik hYlQ kulIsLn muqfibk qkrIbn muZly aMdfjLy qoN  dugxf jF ies qoN vI vwD ho igaf hY. lokF ny nvyN hspqfl dIaF bhuq sfrIaF syvfvF pRfeIvyt hwQF ivwc ibnF iksy pbilk tYNzr dy dyx bfry svfl puwCy sn jo ik agly 25 jF vwD sfl pRfeIvyt hwQF ivwc rihxgy aqy Auh vI Aus pRfeIvyt iDr dy ijs ny ieh hspqfl pI-3 aDIn bxfieaf hY. jy pRfeIvyt iDr df iZwz agly 25 sflF ivwc nf Biraf qF ieh kMtrYkt hor smyN leI vI vDfieaf jfvygf.

          lokF ny purfxy hspqfl pIal mmorIal nMU bMd krn bfry svfl puwCy sn ijs df muwK kfrn rIpyar jF rYnovysLn dwisaf igaf hY jo ik ajy sfl dy aMq qwk sLurU hI nhIN hovygI aqy ies vfsqy 95 imlIan df “Pokf” cYWk lokF nMU ivKf idwqf igaf hY aqy votF vI lY leIaF geIaF hn. pIal mmorIal vfsqy jy srkfr kol 95 imlIan zflr hn aqy cYWk vI dy idwqf igaf hY qF iPr rYnovysLn iks KusLI ivwc ajy sfl Br sLurU nhIN kIqI jfxI? aqy ies ny syvfvF jo pqf nhIN  kI dyxIaF hn, Auh 2010 qwk muV dubfrf ajy sLurU hI nhIN krnIaF. hux jy koeI afKy ik ieh hspqfl bMd kr idwqf igaf hY qF awgoN ikhf jFdf hY ik nhIN jI ieh iPr Kuwlygf. jd Kulygf qd vyiKaf jfvygf hux qF ieh bMNd ipaf hY aqy srkfr vloN idwqI geI qrIk muqfibk 2010 qwk bMd hY.

          hYrfnI dI gwl ieh hY ik jo lok hspqfl bfry sPLfeIaF dyx afAuNdy hn Auh isrPL PMz ryjL krn dI jfb krn vfly hI hn aqy Auh ieh afpo  vI dws cuwky hn. aqy jo lok syvfvF dyx leI ijLmyvfr hn Auh afp afm lokF sfhmxy pqf nhIN ikAuN nhIN af rhy. nf Auh hYlQ kulIsLn dI mIitMg ivwc afey hn aqy nf iksy ryzIE `qy lokF dy svflF dy juvfb idMdy hI suxy gey hn. pMjfbI BfeIcfry ivwcoN jnfb mnjIq isMG shoqf hI ryzIE `qy af rhy hn aqy lgfqfr ies ivvfd nMU ijAuNdf rwKx ivwc Xogdfn pf rhy hn. cfhIdf qF ieh sI ik jF qF lokF dy sLMky Auh pUrI qrF nivrq krn aqy jy Auh iksy bMDn kfrn pUrI jfxkfrI jo AuhnF kol hY, lokF nMU dws nhIN skdy qF ies bfry gwl hI nf krn. pr Auh vI mjbUr hn ikAuNik AuhnF dI zrYktrisLp df kMm hI PMz ryjL krnf hY aqy sLONkI nMU ieh pRBfv AuhnF dy iek ryzIE tfk sLoa qoN imilaf hY. iek ajyhy sLoa mOky AuhnF iek pMjfbx bIbI df nfm vI ilaf sI ijs nMU hspqfl ny nOkrI ies PMz ryjL dy kMm nMU asfn krn vfsqy idwqI hoeI hY aqy Auh vI pMjfbI BfeIcfry qoN PMz ryjL krn vfsqy. pMjfbI BfeIcfry ivwc ies smyN qF koeI PMz ryjL nhIN ho irhf pr ieh nhIN pqf ik ieh bIbI ajy vI ies nOkrI `qy hY jF nhIN hY. ieh nOkrI pwkI hY jF isr PMz ryjL krn dy smyN qwk hI hY ies gwl bfry vI koeI jfxkfrI pbilk nMU nhIN idwqI geI. sLfied nOkrI pwkI hI hovy ikAuNik hspqfl qF lgfqfr hI PMz ryjL krdy rihMdy hn. jnfb shoqf ny ieh jLrUr afiKaf hY ik AuhnF dI zrYktrisLp agly jUn dy mhIny KLqm ho jfvygI aqy Auh iPr ieh nfmjdgI nhIN lYxgy aqy nf hI Auh koeI cox lVn bfry soc rhy hn. AuNJ AuhnF `qy ieh dbfE pfieaf jf irhf hY ik Auh bhuq cMgy iensfn hn ies leI cox nf lVn bfry koeI vfadf ajy nf krn. sLfied AuhnF dy smrQkF dI ingfh EntyrIE leI sMsdI sItF ivwc hox vfly vfDy `qy hovy. suK nfl AuhnF ny ieh dfavf vI kIqf hY ik jd dy Auh eyar ieMzIaf bMb kFz dI cwl rhI qPLqIsL ivwc sLfml hoey hn, ies qPqIsL dI idsLf hI bdl geI hY. ies bdlI hoeI idsLf nfl 331 kqlF dy ijLmyvfr mujrmF nMU koeI syk lwgygf jF nhIN ies bfry AuhnF kuJ nhIN afiKaf.

          jnfb mnjIq isMG shoqf dy ryzIafeI ibafnF qoN sLONkI  nMU iek bhuq hYrfnI hoeI hY jd AuhnF pI-3 df ivsLlysLx kridaF ikhf hY ik pI-3 jF ijs isstm (altrnyt PfienFisMg) aDIn ieh hspqfl bixaF hY,  Auh Gr dI mfrgyj vFg hY. aKy srkfrF pihlF afp krjLy lY ky hspqfl bxfieaf krdIaF sn pr hux srkfr ny pRfeIvyt iDr nMU afiKaf hY ik Auh afp hI Krcf kry aqy afp hI hspqfl bxfvy aqy srkfr 25 sflF ivwc mfrgyj vFg AunF df krjLf vfps kr dyvygI. jy pRfeIvyt iDr ny ivafjL hI lYxf hY qF eyny KLjgx df AuhnF nMU Blf kI lfB? jy ies qoN vwD lYxf hY qF iPr iek qF ieh 25 sfl dI mfrgyj vFg nhIN hY aqy dUjf dwso ik AuhnF vwD lYxf kI hY? ies juvfb qF dyxf bxdf hY ikAuNik Bfr qF lokF isr hI hY.

-sLONkI ieMglYNzIaf


gurU bfby dy nfm `qy mlLfeI lfhux vfilaF dIaF pON bfrF!

 

          gurU bfbf nfnk dyv dI df jnm idn pUrnmfsLI vfly idn 24 nvMbr nMU mnfieaf jf irhf hY. ies idn dunIaF Br dy nfnk nfm lyvf iswK gurU bfby nMU Xfd knrgy aqy dfn puMn vflf koeI nf koeI kfrj krn dI koisLsL vI jLrUr krngy. gur iswK dI dfn puMn krn dI iewCf hI hr mlfeI lfhux dI qfk ivwc bYTy swjx dI iKwc df krn bx jFdI hY aqy swjx vwD qoN vwD mlfeI lfhux dIaF qrkIbF GVn lwg jFdy hn. pfT, pUjf aqy syvf dy keI qrF dy pRogrfm iswKF sfhmxy rwKy jFdy hn aqy qkrIbn sfry hI kfmXfbI nfl isry cVHdy hn.

          gurU bfby df jnm idn AuNJ qF BfvyN iksy hor vkq hieaf dwisaf jFdf hY aqy keI mfhr ies bfry ivvfd krdy aqy vwKry ivcfr rwKdy hn pr ieh idn mnfieaf kwqk dy mhIny dI pUrnmfsLI nMU hI jFdf hY. eIsfeIaF dI nkl mfr ky bxfeI geI BfeI pfl isMG puryvfl dI jMqrI ijs nMU kwtVpMQIaF vloN nvF nfnksLfhI klMzr dwisaf jf irhf hY vI ies nMU ajy bdl nhIN skI aqy AuhnF nMU vI ajy kwqk dI pUrnmfsLI nfl hI sfrnf pY irhf hY.

          gurU bfby dy jnm idn mOky Dfrimk kfrj krn vfilaF ny qF KusL hoxf hI hY ies dy nfl nfl mIzIey vfilaF ny buwl svfrn lwg jfxf hY. gurU bfby dy jnm idn mOky ryzIE, tI[ vI[ jF aKLbfrF rfhIN “lwK lwK” vDfeI dyx dy iesLiqhfr dyx aqy lYx df vI ieh vDIaf mOkf hY. iek swjx qF pRcwlq Dfrnf dy Elt “lwK lwK vDfeI” dI QF bIqy bhuq sflF qoN “kroV kroV vDfeI” vI idMdf hY aqy Aus dIaF ies nfl hor pON bfrF ho jFdIaF hn. amrIkf df ‘gyVf’ lgf ky mflomfl hox vfly swjxF leI vI “kroV kroV vDFeI” dy iesLiqhfr dy dy afpxI “kmfeI” sPLlI krn df vDIaf mOkf huMdf hY ieh suLuB smF. aqy mIzIey vfly ‘gyVf’ lf afAux vfilaF nMU ies mOky Bflx df hr sMBv Xqn krdy hn. krn vI ikAuN nf bhuqI mlLfeI vflf duwD qF AuhnF dI bfltI ivwc hI huMdf hY 10-12 zflr GMtf `qy kMm krn vflf hmfqV qF msF 2% hI KrIdx jogf huMdf hY.

          sLONkI ny suixaF sI ik gurU bfby dy nfm `qy kuJ swjx brYNptn dy hspqfl vfsqy PMz iekwTf krnf cfhuMdy sn pr kuJ hPLqy pihlF hoey snsnIKyj pRgtfivaF kfrn ajyhf ajy sMBv nhIN ho sikaf. lokF ivwc brYNptn isivk dy pI-3 Bfv pRfeIvyt ihwsydfrI hyT bxy hox kfrn aqy pRfeIvyt iDr vloN pRfiPt Bfv munfPLf ley jfx dy cricaF kfrn vI lok dfn dyx dy ibkul mUz ivwc nhIN hn.  ies dy nfl hI brYNptn dy purfxy hspqfl dy bMd kr idwqy jfx kfrn vI lok KusL nhIN hn ijs kfrn brYNptn ivwc ishq syvfvF vflI KoqI ajy bohV hyT hI rhI hY.

          vfady kIqy jf rhy hn ik purfxf hspqfl 2010 ivwc kuJ syvfvF lY ky Kuwl jfvygf pr ies ivwc swc ikMnf ky hY ieh qF 2010 afAux `qy hI pqf lwgygf. jo awj swc hY Auh ieh hY ik ieh purfxf hspqfl bMd ho igaf hY aqy nvF afs nfloN Gwt kmiraF nfl Kuwilaf hY. hux KbrF ieh vI afeIaF hn ik brYNptn isivk hspqfl ivwc aYmrjMsI syvfvF df bhuq mMdf hfl hY aqy keI mrIjL GMitaF bwdI bYT ky ibnF dvf-dfrU dy hI Gr prq afey hn. iehnF KbrF df crcf ryzIE `qy vI hoieaf hY aqy aKLbfrI rportF ivwc vI hoieaf hY ijs kfrn PMz ryjL krn dI afs krn vfilaF nMU iek vfr iPr musLkl df sfhmxf krnf ipaf hY.

          sLONkI ny pihlF vI iliKaf sI ik zflrF dIaF pMzF dysL dIaF ishq syvfvF df hwl nhIN hY. jy hwl ies qrF ho skdf huMdf qF bIqy 6-7 sflF ivwc srkfrF ny keI iblIan zflr ishq syvfvF vfsqy suwty hn pr mfmlf iPr vI AuWQy hI KVf hY ijwQy 6-7 sfl pihlF KVf sI jF Aus qoN hflq Krfb hI hoey hn. kYnyzf dIaF ishq syvfvF nMU nvIN idsLf dyx dI loV hY ijwQy PMizMg df mfmlf syvfvF nfl juiVaf hoieaf hovy nf ik PMizMg KuwlI pr syvfvF mrjLI nfl hox.  dysL dIaF ishq syvfvF jMgflIaF hoeIaF hn aqy pUrI qrF akuCl ho cukIaF hn. iewQy Dfr kwZx vfilaF dI Brmfr ho cuwkI hY aqy pbilk tYksF dI Dfr dy dy ky Qwk cuwkI hY.

          gwl bfby dy jnm idn `qy PMz ryijLMg dI ho rhI sI jo hux vI keI qrF dy kMmF vfsqy ryjL kIqy jfxgy aqy kIqy vI jfxy cfhIdy hn ikAuNik dfn vI qF iksy bhfny nfl idwqf jFdf hY.

          kuJ idn pihlF iek ryzIE pRogrfm sux irhf sI ijs ivwc brYNpthn dy isivk hspqfl vfsqy PMz ryjL krnj dy mfmly nMU iPr ivcfr aDIn ilaFdf igaf sI. ies vfsqy iek swjx ny bhuq lMbf cOVF lYkcr vI JfiVaf sI pr lokF dy sMLikaF df juvfb Aus kol nhIN sI. swc qF ieh hY ik ieh pRogrfm sux ky sLONkI dy sLMikaF ivwc Tyr sfrf vfDf ho igaf hY. sLONkI ny jo suixaf hY Aus mfqfibk 4 imlIan zflr PMz ryjL krn nfl iswKF df aks bixaF hY jo eyar ieMzIaf inkuafierI kfrn DuMdlf ho irhf sI. ieh gwl sLONkI dI smJ ivwc nhIN afeI ik ies kimsLn dI qPLqIsL nfl iswKF dy aks `qy aFc ikAuN afAuNdI hY? ieh kimsLn iswKF dy iKlfPL qPLqIsL nhIN kr irhf sgoN eyar ieMzIaf bMb kFz dI qPqIsL kr irhf hY ijs ivwc 331 byksUr sLihrI mfry gey sn.  ieh vwKrI gwl hY ik ies kFz df dosL kuJ iswK dihsLqgrdF `qy lgdf hY aqy iek ieMdrjIq isMG irafq nfm df ivakqI ies jurm ivwc kYd vI kwt irhf hY aqy Auh iswK hY. pr ies nfl iswK BfeIcfrf dosLI nhIN ho jFdf aqy ajyhy ieMksLfPL krny TIk nhIN hn. aks bxfAux dy bhfny hspqfl bfry sMLikaF bfry svfl nf kIqy jfx dI afs krnf vI ndfngI vflI gwl hY aqy ies nMU aks bxfAux nfl joVnf vI gLlq hY. iej gwl vI suxI geI sI ik sbMDq ivakqI es pfrtI nfl sbMDq hY ijs ny pMjfb coxF ivwc ikhf sI ik ‘loko qusIN sfnUM votF idE qy asIN quhfnMU Kfilsqfn dyvFgy.” kI hux iej smiJaf jfvy ik hspqfl vfsqy PMz, Kfilsqfn mMgx jfx dvfAux aqy eyar ieMzIaf qPLqIsL df mfmlf, juVvyN mfmly hn? iehnF nvyN sMLikaF  df juvfb vI sbMDq isafxy swjx hI dy skdy hn.

-sLONkI ieMglYNzIaf


tYks GtfAux df ivroD ikAuN kr rhI hY ivroDI iDr?

          hfrpr srkfr ny afpxy imnI bjt ivwc lokF nMU BfrI tYks rfhq dyx df aYlfn kIqf hY ijs qoN ivroDI iDr dIaF iqMno pfrtIaF bhuqIaF KusL nhIN jfpdIaF.  aYn zI pI aqy blfk ny qF ies df Kul ky ivroD kIqf hY pr ilbrl pfrtI ny vI ivroD qF kIqf hI hY pr votF vyly srkfr dy iKlfPL Bugqx qoN kMnI kqrf geI hY. sLfies ilbrl pfrtI srkfr izgwx kfrn hox vflIaF sMBfvI coxf qoN zr geI hY ijhnF ivwc Aus nMU bhuqI sPLlqf imlx dI afs nhIN hY.

          pqf nhIN ivroDI iDr tYksF ivwc ktOqI qoN ikAuN KusL nhIN hY. iek pfsy rOlf pfieaf jf irhf hy ik srkfr kol bjt srplws bhuq vD igaf hY aqy djy pfsy jd srkfr bjt srplws kfrn lokF nMU tYksF ivwc rfhq dyx qurI hY qF ies df smrQn nhIN kIqf igaf. sLfied ivroDI pfrtIaF ies srplws nMU iksy hor Kfqy ivwc pf ky Krcf krnf byhqr smJdIaF hn pr srkfr ies nMU lokF dIaF jybF ivwc vfps Byjx nMU qrjIh dy rhI hY. srkfrF afpxf kMmkfj aqy srkfrI pRogrfm clfAux vfsqy tYks lgfAuNdIaF hn aqy lok ieh tYks bhuq aOKy ho ky adf krdy hn. ies leI srkfrF df PrjL hI bxdf hY ik lokF dy KUn psIny dI kmfeI df shI iesqymfl krn aqy lokF `qy tYksF df vfDU Bfr iblkul hI nf pfAux.

          kuJ srkfrF aYsIaF vI huMdIaF hn jo lokF nMU muMnxf afpxf Drm hI smJ lYNdIaF hn aqy srkfrI DMn nfl afpxy chyqy votrF nMU KusL krn vfsqy vrqdIaF hn. hr pfrtI df koeI nf koeI vrg chyqf vrg huMdf hY. afpxy afp nMU ilbrl jF smfjvfdI aKvfAux vfilaF vfsqy grIbF vfsqy Pokf rOlf pfAuxf aqy ies bhfny srkfrI syvfvF ivwc vfDf krn dy nfm hyT XUnIanvfd nMU KusL krnf aslI mMqv huMdf hY qF ik votF mOky AuhnF dy “lok pwKI” hox dI gvfhI Brn vfly kqfr bMny ky KVy hox. afm lokF vfsqy iksy mjLdUr jQybMdI vloN iksy rfjsI pfrtI jF AumIdvfr dI vkflq bhuq mhwqv rwKdI hY. lokF dy DMn nfl ieh vkflq asfnI nfl KrIdI jf skdI hY aqy ies nfl “lokF dIaF juwqIaF aqy lokF dy isr” dI khfvq vI pUrI ho jFdI hY aqy lok KusL vI ho jFdy hn. iPr dfavy ieh vI kIqy jFdy hn ik asF eyny sflF ivwc koeI hVqfl nhIN hox idwqI pr ieh nhIN dwisaf jFdf ky afm lokF dI Kwl ikMnI ku luhfeI geI hY.

          ajy huxy hI torFto ivwc myar imlr dI agvfeI hyT kONsl ny torFto invfsIaF nMU burI qrF Toikaf hY. pRfprtI trFsPLr tYks aqy vhIkl lsMs plyt PIs ivwc vfDf kr ilaf igaf hY aqy hux ilkr tYks lgfAux `qy vI ivcfr kIqf jf irhf hY. ajyhf mgYNtI srkfr vloN torFto kONsl nMU hor KyqrF ivwc tYks lgfAux dI idwqI afigaf hyT kIqf igaf hY. iek pfsy torFto ny lokF `qy tYks vDf idwqy hn aqy dUjy pfsy iehnF nMU afpxIaF chyqIaF XUnIanF ivwc vMzxf sLurU kr idwqf igaf hY. Pfier PfeItrF nMU iqMn sfl vfsqy hr sfl 3% ryjL dy idwqI geI hY jo ik kul 9% bxdI hY aqy Auh vI ibnF iksy bihs jF rukfvt dy idwqI geI hY. ies nfl hor KyqrF dIaF XUnIanF vfsqy brfbr dI jF motI ryjL mMgx df rsqf sfPL ho igaf hY aqy ieh sfrf Bfr aMq nMU lokF dIaF jybF `qy hI pYxf hY.

          kYnyzf dI PYzrl srkfr ny bjt vfDy dy mwdynjLr jo lokF nMU tYks rfhq dyx df PYslf kIqf hY Aus dI KLbr lokF qwk phuMx dy rsqy ivwc vI ilbrl mIzIaf iek aiVwkf bx igaf hY. ies tYks rfhq nMU mfmUlI dwisaf jf irhf qF lokF nMU ies bfry bhuqf pqf hI nf lwg sky.

          srkfr ny ies imnI bjt ivwc agly 5 sflF dOrfn  60 iblIan zflr dI tYks Cot df aYlfn kIqf hY jo ik mfmUlI nhIN hY. pihlF hI hfrpr srkfr ny jI aYs tI (tYks) dr 7% qoN Gtf ny 6% kr idwqI sI aqy afpxf cox vfadf pUrf kr idwqf sI. hux srkfr ny ies dr nMU pihlI jnvrI 2008 qoN 6% qoN Gtf ky 5% krn df aYlfn kr idwqf hY ijs nfl sB vrg dy lokF nMU hor rfhq imlygI aqy srkfr nMU ies nfl  agly 6 sflF ivwc 34[2 iblIan zflr dI Gwt afmdn hovygI. ies df mqlb hY ik srkfr eynI rkm lokF dIaF jybF ivcoN nhIN suVfkygI. kI 34[2 iblIan zflr dI tYks rfhq mfmUlI rfhq hI hY?

          eysy qrF inwjI tYks ivwc vI Cot idwqI geI hY ijs df sB vrgF nMU lfB hovygf. ieh Cot agly 6 sflF ivwc 10[8 iblIan zflr lokF dIaF jybF dy ivwc hI rihx dyvygI ies nMU lok afpxI loV muqfibk vrq skxgy. Audfhrx dy qOr `qy ies nfl 10 hjLfr zflr slfnf dI afmdn vfly isMgl ivakqI nMU 551 zflr df lfB hovygf jo ky hmfqV leI do hPLqy dI qnKfh dy bfrfbr qoN vI vwD hovygf. eysy qrF 10 hjLfr dI afmdn vfly iek bwcy dy isMgl mfpy nMU slfnf 1000 zflr dI bcwq hovygI.

          srkfr ny ieh tYks Cot vpfrk adfiraF nMU vI idwqI hY qF ik kYnyzf ivwc vpfr krnf hor dysLF dy mukfbly ivwc GftymMd sOdf nf rhy aqy iewQoN vpfrk adfry bfhr nf Bwjx. vpfrk adfry tYks qoN zrdy Bwjxgy qF lokF vfsqy kMm jFdy rihxgy aqy byrujLgfrI vD jfvygI. jy rujLgfr hY qF lokF df inrbfh ho skdf hY nhIN qF kMm Gtx nfl hr pfsy mMdvfVf pY jFdf hY. ies nMU iDafn ivwc rwK ky kfrporyt tYks dr vI Gt kIqI jf rhI hY. hYrfnI dI gwl ieh hY ik ilbrl afgU sRI izEn ny ikhf hY ik jy ilbrl qfkq ivwc afAuNdy hn Auh Gwt kIqy gey tYks iPr vDfAux bfry ivcfr krngy. ieh EhI ilbrl hn jo 1993 ivwc jI[aYs[ tI[ tYks df dosL torIaF isr mV ky aqy KLqm krn df vfadf kr ky ijwqy sn qy iPr mukr gey sn.

-sLONkI ieMglYNzIaf

nvMbr 02, 2007


puils kYt suKivMdr suKI aqy hor iks dI pYdfvfr hn?

          sfbkf KfilsqfnI KfVkU jF dihsLqgrd ijs nMU kdy dihsLqgrd sMgTnF vloN ‘sLhId’ df ruqbf vI idwqf igaf sI, dI pMjfb dI gUMj ryzIE `qy pRsfrq hoeI ieMtrivAU ny KUb qrQwlI mcfeI hY. qrQWlI qF Es smyN vI mc geI sI jd suwKI dy TIk Tfk aqy ijMdf hox dI Kbr PrvrI 2006 ivwc afeI sI pr torFto vfsIaF ny aslIaq nMU nyVyEN ies ieMtrivAU nfl hI vyiKaf hY.

          suKivMdr suwKI kdy mUhrlI kqfr df dihsLqgrd irhf hY aqy Aus dy sbMD bhuq nfmvr dihsLqgrdF nfl rhy hn. pr iPr Auh puils kYt bx igaf sI aqy ies df kfrn Auh sfbkf puils muKI ivrk dI pRyrnf dwsdf hY. sfbkf puils muKI jo hux irsLvqKorI dy dosL kfrn afp kfnMUn dI kuiVkI ivwc Pisaf hoieaf hY, nfl suwKI nMU ajy bhuq hmdrdI hY jo Aus ny afpxI ieMtrivAU ivwc Kuwl ky pRgt kIqI hY. suwKI df dfavf hY ik Auh vwKvfdI lihr qoN iknfrf krn vfsqy ies leI mjbUr hoieaf sI ikAuNik ieh lihr bhuq kqlF df kfrn bx rhI sI aqy Aus ny ajyhf hor nOjvfnF dIaF jfnF bcfAux vfsqy hI kIqf sI.

          suKI iekwlf dihsLqgrd nhIN hY jo kYt bx igaf sI sgoN ivrk dy afpxy ibafn muqfibk ajyhy bhuq sfry hor vI kYt sn jo ajy vI ijLMdf hn. suwKI qoN kYnyzf ivwc vwdy kYtF bfry vI host ny svfl puwiCaf sI pr Auh ies svfl nMU tflL hI igaf sI. jo Aus ny Kuwl ky ikhf sI Auh sI Bfvuk hoey ivdysLI iswKF vloN idwqy zflrF dIaF pMzF keI KfilsqfnI afgUaF dIaF jybF df isMgfr bnx dI. Aus ny pYsy dI durvrqoN dy dosL dljIq isMG ibwtU aqy ismrnjIq isMG mfn  dovF `qy hI lgfey hn. slfh Aus ny ivdysLIaF nMU hor zflr nf dyx dI vI idwqI hY.

          ies smyN ivdysL ivwc vwsdy bhuqy kwtVpMQI dljIq ibwtU aqy mfn ivckfr cwl rhy sLIq XuwD qoN sKLq pRysLfn hn aqy keIaF nMU ieh smJ nhIN af rhI ik Auh iks pfsy Klox? kYt suKI ny AuhnF dI ies duivDf ivwc hor vfDf kr idwqf hY. ahudy aqy pYsy dI durvrqoN dy ieljLfm qF mfn aqy ibwtU ny vI iek dUjy `qy keI vfr lgfey hn ijhnF `qy suwKI ny hux afpxI shI pf idwqI hY. hYrfnI dI gwl ieh hY ik suwKI ny afpxy afp nMU iek qF iemfndfr sKLsL dwisaf hY, pYsy pwKoN ikAuNik Aus kol afpxI koeI jfiedfd nhIN hY aqy Gr vI ikrfey `qy ilaf hoieaf hY aqy dUjf Aus dy ivcfr ajy vI kwtVpMQI hI hn. Auh ajy vI keI dihsLqgrd afgUaF nMU sLhId smJdf hY aqy Aus nMU iglf hY ik Aus nMU ‘syvf’ df mOkf nhIN imilaf nhIN qF Aus ny vI afp ajyhy kfrnfmy hI krny sn. svfl pYdf huMdf hY ik ik jy Aus ny ajyhy kfrnfmy hI krny sn qF iPr kYt kI Auh iksy mjbUrI vws bixaF sI jF ik ivrk dI pRyrnf skdf ijhf ky Auh dfavf kr irhf hY. XkIn suwKI `qy vI krnf musLkl hY ikAuNik Auh ajy vI dihsLqvfdI lihr bfry duicwqI ivwc hY. kuJ kflrF vloN ajyhf ieMksLfPL vI kIqf igaf sI ik kYt suwKI kYnyzf ivwc hI hY kuJ crcf ieh vI suxI hY ik Auh Bfrq Cwz cuwkf hY aqy Aus dIaF muhfrF kYnyzf vl hn.

          kuJ kwtVfdI kflrF ny afpxf njLlf host kuldIp dIpk  `qy vI JfiVaf sI jo ik nfjfiejL hI sI. drasl Auh nhIN sn cfhuMdy ik lokF nMU vwKvfdI lihr dI aslIaq bfry jfxkfrI imly. sLfied kuJ ku nMU ieh vI zr hovy ik suKI ikqy kYnyzf ivwc vwsdy kYtF df prdf PfsL nf kr dyvy.

          iek gwl jo kwtVpMQI smrQwk Buwl rhy hn Auh ieh hY ik puils kYt suKivMdr isMG suwKI aqy Aus vrgy sYNkVy dwsy jFdy kYt   iks dI pYdfvfr hn? jfhr hY ik ieh swB jF bhuqy dihsLqvfd dI Es lihr dy afgU jF jrnYl rhy hn ijs nMU kuJ vwKvfdI sMgTn iswKF ajLfdI dI lihr dwsdy nhIN  Qwkdy. ijs lihr nMU suwKI vrgy sYNkVy jrnYl ies krky alivdf afK ky puils kYt bx gey hox ikAuNik lihr glLq rsqy pY geI sI aqy kqlF df kfrn bx rhI sI, Es lihr df byVf pfr ikvyN lwg skdf hY?

          sLONkI vwKvfdI nhIN hY aqy hmysLf BfrqvfdI irhf hY pr ieh socx `qy mjbUr hY ik Auh vwKvfdI ikMny ku sfrQk vwKvfdI hoxgy jo afpxI lihr ivwc afey inGfr nMU dUr krn dI jgfH ies `qy prdy pfAux nMU hI qrjIh idMdy hoxgy? nf jfxIey ajyhy lok suwKI dy dfavy muqfibk jybF sulwKxIaF krn vfly hI hox!

 

ivvfd brYNptn hspqfl df!

          brYNptn dy nvyN aqy purfxy hspqfl df mfmlf iek vfr iPr gihry ivvfd df ivsLf bx igaf hY. brYNptn dy bhuq vsnIk jo ies dI aslIaq jfx gey hn Auh ies qoN KusL nhIN hn aqy iek pbilk mIitMg kuJ smfj syvIaF vloN ies sLnIvfr nMU swdI geI hY. ies mIitMg ivwc brYNptn dy cfry aYm pI pI vI swdy gey hn pr pqf lwgf hY ik Auh phuMc nhIN  rhy. kfrn Auh kuJ vI dwsx asl kfrn lokF dy roh df sfhmxf nf kr skx df zr hY ijs df asl kfrn lokF nMU swc bfry pqf lwg jfx df zr hY.

          nvF hspqfl pI-3 PfrmUly hyT bixaF hY aqy ieh gl hux jwg jfhr ho geI hY. srkfr ies nMU ‘altrnyt PfienFisMg plfn’ afK rhI hY pr hY ieh AuhI isrPL nfm hI bdilaf igaf hY. jF ieMJ afK lE ik ieh hspqfl krjLf lY ky nhIN bxfieaf igaf sgoN ies dI kuJ mlkIaq kuJ sflF vfsqy pRfeIvyt hwQF ivwc dy ky ies nMU Ausfiraf igaf hY. kuJ lok ies nMU 25 sfl vI dws rhy hn ijs dOrfn pRfeIvyt iDr afpxf pYsf prfiPt sihq muVvf lvygI aqy jy pUrf nf hoieaf qF ies smJOqy ivc hor vfDf kr ilaf jfvygf.

          pMjfbI BfeIcfry nfl sbMDq kuJ swjx jo ik brYNptn hspqfl vfsqy dfn iekwTf krn df kMm kr rhy hn Auh sRI gurU nfnk dyv jI dy af rhy jnm idn df lfB AuTfAuxf cfhuMdy hn. ijs kfrn Auh bhuq kfhlI ivwc hn aqy lokF nMU ‘altrnyt PfienFisMg plfn’ bnfm pI-3 bfry jF qF pqf hI nhIN lwgx dyxf cfhuMdy aqy jF afp Kud ies qoN axjfx hn. Auh jfxdy hn ik jo dfn iswKF nMU bfby dy jnm idn `qy Bfvuk kr ky ilaf jf skdf hY Auh sfl Br ivwc dubfrf kdy nhIN ilaf jf skdf.

 

bfby dy nfm `qy aYmrjMsI vfrz:

          ieh vI ikhf jf irhf hY ik gurU bfby dy nfm `qy nvyN hspqfl df aYmrjMsI vfrz bxfieaf igaf hY aqy ieh dfn bwJvIN rkm dI iksy sLrq qoN ibnF hI bxfieaf igaf hY. nfl hI ieh dfavf vI kIqf jf irhf hY ik jy dfn nf iekwTf kIqf igaf qF iswK BfeIcfry dI ‘nwk’ nhIN rhygI aqy gory iswKF nMU cMgf nhIN smJxgy. sONkI sOcdY ik iek qF ieh swjx afpf ivroDI gwlF kr rhy hn aqy dUjf goiraF `qy ‘jLorIN dfn’ mMgx df dosL vI lgf rhy hn. jy gurU bfby dy nfm `qy iksy vfrz df nfm rwK ilaf igaf hY qF bhuq cMgI gwl hY ikAuNik asIN vI gurU bfby nMU ‘jgq gurU’ mMndy hF aqy brYNptn ivwc sfzI abfdI vI hux coKI hY. jy brYNptn dy sfbkf kONslF aqy myarF dy nfm `qy strItF aqy skUlF dy nfm rwKy jf skdy hn qF  gurU bfby dy nfm `qy iek vfrz df nfm ikAuN nhIN rwiKaf jf skdf?

 

gUrU bfby dy nfm `qy PfrmysI:

          awj qoN pMj ku sfl pihlF jd imsIsfgf df krYizt vYlI hspqfl bx irhf sI qF PMz Es vfsqy vI iekwTf kIqf igaf sI.   ivvfd Es smyN vI BiKaf sI aqy bhfnf Es smyN vI gurU bfby dy nfm `qy PfrmysI df nfm rwKx df lfieaf igaf sI. PfrmysI df nfm gurU bfby dy nfm `qy rwK vI idwqf igaf sI aqy awj dI qrIk ivwc vI hY. pr sLONkI nMU pqf lwgf hY ik krYizt vYlI hspqfl hux ies PfrmysI df nfm bdl dyx dI rONa ivwc hY ikAuNik iswK BfeIcfry dy PMz df muwl pMj sflF ivwc moV idwqf igaf hY. sLONkI sOcdY ikqy pMj ku sfl bfad brYNptn hspqfl dy gurU bfby dy nfm `qy bxfey jf rhy aYmrjMsI vfrz df hfl vI krYizt vYlI dI PfrmysI vflf hI nf hovy?

          iswK BfeIcfrf ies dysL df iek ihwsf hY aqy hux sfzf bfrbr dy ihwsy df klym vI bxdf hY. bhfinaF nfl PMz dyx aqy mMgx vfilaf nMU ies aslIaq nMU smJ lYxf cfhIdf hY. ijs PMz nfl ieh hspqfl bixaF hY aqy clfieaf jfxf hY Aus ivwc sfzy lhU-psIny dI kmfeI dy tYks df dsvMD qoN vwD ihwsf sLfml hY. iksy vI pRfjYkt dI aslIaq jfx ky  KusLInfmy bxdf srdf dfn asIN ijs nMU mrjLI deIey, jLorIN dfn mMgx vfilaF nMU ieh cMgI qrF smJ lYxf cfhIdf hY.

          Auh lok ijhnF df ies mfmly ivwc ‘kMnPlYkt afP ieMtrYst’ (ihwqF df tkrfE) hY AuhnF nMU afpxy afp dy rol bfry spwsLt qOr `qy lokF nMU dwsxf cfhIdf hY. keI ishq mMqrI simdrmYn dy chyqy hn aqy keI ilbrl pfrtI ivwc nMbr bxfAuxy cfhuMdy hn. keI hspqfl dy zrYkytr hn aqy keI zrYktr bnx vfsqy kqfr ivwc lwgy hoey hn. keIaF nMU nOkrIaF imlx dI afs hY aqy kuJ ku nMU iml vI geI dwsI jFdI hY. hspqfl dy vwzy aPLsr ijs df nfm lokF nMU dwisaf jf irhf aqy jo pMjfbI BfeIcfry nfl iksy ryzIE `qy gwl krn vI jf irhf hY, Aus nMU vI cfhIdf hY ik Auh afpxf ahudf aqy ies bdly imlx vflI qnKfh aqy Bwqy jo Aus nMU imldy hn AuhnF dI jfxkfrI koeI vI gwl krn qoN pihlF lokF nMU dyvy.

          sRI mnjIq isMG shoqf, sRI bljIq isMG gosl nMU vI cfhIdf hY ik Auh hspqfl nfl afpxy ahudy aqy ies qoN iksy vI iswDy jF aiswDy lfB dI jfxkfrI lookF nMU dyx.  iek pMjfbI bIbI ijs nMU suixaF hY ik iek vwzf ahudf hspqfl ny idwqf hoieaf hY, Aus nMU vI cfhIdf hY ik Auh afpxI qnKfh aqy ahudf pRfpq krn dI qrkIb jF kfrn lokF nMU dwsy.            -sLONkI ieMglYNzIaf

akqUbr 26, 2007


‘ivsqrq Bfrq’ leI cuMbkI iKwc df kMm kr rhI hY nvIn qknIk

          ipClIaF lok sBf coxF mOky vfjpfeI dI agvfeI ivwc gwTjoV ny ‘Bfrq EdY’ (ieMzIaf rfeIijMLg) df nfhrf lgfieaf sI pr Bfjpf dI agvfeI vflf gwTbMDn coxF hfr igaf sI. sMBv hY ik ‘Bfrq EdY’ df nfhrf cox mnorQ vfsqy ZukvF nf hovy jF BfrqI votr rfjsI qfkq ivwc bdl cfhuMdy hox ijs kfrn bdlvIN srkfr hoNd ivwc afeI pr ies df ieh mqlb nhIN hY ik ‘Bfrq EdY’ nhIN sI ho irhf. Bfrq qF mnmohn isMG dI agvfeI ivwc vI lgfqfr AudY ho irhf hY. musLklF dy bfvjUd slfnf 9% qoN vwD dI qrwkI (groQ ryt) Bfrq dy AudY hox dI insLfnI hY.

 

          bhuq sfry lok Bfrq nMU drpysL musLklF jF qruwtIaF dI gwl krdy hn. iehnF ivcoN bhuq sfry Bfrq dy imwqr hn jo iehnF qruwtIaF nMU dUr krn vfsqy iehnF pRqI iDafn iKwcxf cfhuMdy hn. pr kuJ ku aYsy vI hn ijhnF nMU ‘Bfrq EdY’ huMdf suKfvF hI nhIN hY. Bfrq nMU EdY hox qoN rokx vfsqy Auh hr Bfrq ivroDI gqIivDI nMU hvf idMdy hn aqy Bfrq nMU drpysL musLklF nMU vDf cVHf ky pysL krdy hn. ivdysL ivwc ies iksm dy dysI mIzIey dI Gft nhIN hY jo Bfrq nMU pfxI pI pI ky kosxf afpxf Drm smJdf hY.

          afriQk qrwkI dI dr dy mfmly ivwc cIn Bfrq nfloN awgy hY aqy qrwkI dy ies rsqy df pFDI vI Bfrq nfloN zyZ do dhfky pihlF hI bx igaf sI. pr cIn ny ijs ZMg nfl afpxy lokF dI ajLfdI `qy pfbMdIaF lgfeIaF hoeIaF hn Aus nMU dunIaF df BfeIcfrf jfiejL nhIN mMndf aqy ies mfmly ivwc Bfrq cIn qoN bhuq awgy hY.

          afriQk qrwkI dI vD rhI dr nfl BfrqI hfvI aqy pRBfvI qF ho hI irhf hY pr ies dy nfl hI nvIn qknIk vI Bfrq leI sony `qy suhfgf sfbq ho rhI hY. hux ‘ivsqrq Bfrq’ koeI KuafbI ivcfr nhIN irhf sgoN dunIaF dIaF njLrF sfhmxy sfkfr hox vwl vD irhf hY. ieiqhfs gvfh hY ik purfqn smyN ivc kdy ‘ivsqrq Bfrq’ nfm dI vsqU sI ijs df pRBfv ieMzonysLIaf qoN aPLgfinsqfn dy pfr qwk aqy arb sfgr qoN vIaqnfm qwk sI.  awj vI ieMzonysLIaf ivwc bflI dy mMidr aqy kMbozIaf ivwc jgq pRisD ‘aYNgkur-vft’ dy mMidr ies ‘ivsqrq Bfrq’ dI hfmI Brdy hn. asLok dy vylLy Bfrq df pRBfv ihmflf prbq nMU pfr krky iqwbq qoN huMdf hoieaf cIn nMU afpxI lpyt ivwc lY ky jpfn aqy korIaf qwk psr igaf sI. mhwqvpUrn gwl ieh hY Bfrq ny ieh pRfpqI afpxy rfjsI bfrzr qoN pfr hiQafrbMd POjF Byjx qoN ibnF hI kIqI sI.

          ‘ivsqrq Bfrq’ iksy rfjsI iekfeI df nfm nhIN sI sgo  iek aYsy Kyqr df nfm sI ijs ivwc BfrqI siBafcfr aqy PlsPLf siqkfiraf jFdf sI. jy aMgryjFL aqy hor vsqIvfdI qfkqF vwl vyKIey qF AuhnF df pRBfv vI dunIaF dy hr Kyqr ivwc vyKx nMU imldf hY pr Prk ieh hY ik Auh vsqIvfdI sn aqy POjI qfkq dy shfry dUr durfzy dysLF `qy kfbjL hoey sn.

          aMgryjL afpxy rfjkfl ivwc BfrqIaF nMU afpxy rfj dy hor KyqrF ivwc ijvyN pUrbI aPrIkf, dwKxI aPrIkf, pwCmI aPLrIkf (gnf vgYrf), hFgkFg aqy krybIan dysLF (vYst ieMzIjL vgYrf) nMU lY igaf sI. ieMglYNz, kYnyzf, amrIkf, astrylIaf afid nMU BfrqIaF dI ihjLrq vI aMgryjL dy smyN ivwc hI sLurU hoeI sI pr ipwCoN bhuuq qyjL ho geI aqy ies ny mwDpUrbI eysLIaf aqy XUrp dy bhuq sfry dysLF nMU vI afpxI lpyt ivwc lY ilaf.

          awj dunIaF Br ivwc ies ivKry hoey BfrqI BfeIcfry aqy Bfrq dy purfiqn pRBfv ny ‘ivsqrq Bfrq’ df rUp Dfrn kr ilaf hY ijs nMU joVn vfsqy nvIn qknIk cuMbkI iKwc df kMm kr rhI hY. BfrqI siBafcfr, BfrqI pihrfvf, BfrqI Bojn, BfrqI lok, BfrqI vpfr aqy BfrqI sMgIq ies ‘ivsqrq Bfrq’ ivwc idno idn pRBfvI huMdf jf irhf hY.

          BfrqI iPlmF BfvyN bIqy 50 sflF qoN dUr dUr qwk lokF df mnorMjn krdIaF sn pr ies nMU jo hulfrf nvIn qknIk ny idwqf hY Auh pihlF qoN sYNkVy guxf vwD hY. aPgfinsqfn dy bjLfrF ivwc BfrqI iPLlmF, vIzIE aqy gIqF dI gUMj suxfeI idMdI hY. Bfrq qoN vwK hoey bMglf dysL aqy pfiksqfn iPr Bfrq dy nyVy af rhy hn. nvIn qknIk dI hoNd kfrn Auh Bfrq qoN bhuqI dUrI rwKx ivwc kfmXfb nhIN ho skdy.

          Bfrq nfl nPLrq krn df vihm pflx vfly vI afpxy GrF ivwc BfrqI iPlmF vyKdy hn qy AuhnF dy bwcy BfrqI pihrfvf aqy idnsud mOky BfrqI rIqF pUrIaF krdy hn. afpxy aKLbfrF ivwc Auh iPlmI dunIaF dIaF snsnIKyj KLbrF qsvIrF smyq ies leI lgfAuNdy hn ikAuNik AuhnF dy pfTk ajyhf cfhuMdy hn.  ryzIE aqy tI[vI[ `qy BfrqI gfxy vwjdy hn ikAuNik lok ajyhf sunxf cfhuMdy hn. ‘ivsqrq Bfrq’ nMU KusL kIqy bgYr ieh lok afpxf vpfr vI nhIN clf skdy AuNJ Bfrq iKLlfP ivs ijMnI mrjI GolI jfvx.

          bIqy hPLqy Bfrq ivwc sMgIq df 'sf ry gf mf pf' cYNpIanisLp mukfblf hoieaf ijs nMU sfry ‘ivsrq Bfrq’ ivwc bhuq cfE nfl vyiKaf igaf. jLI[ tI[ vI[ dy cricq pRogrfm 'sf ry gf mf pf cylMj 2007 ivwc kuwl iqMn nOjvfn gfiek sLfml sn ijhnF `c iek pfiksfqnI pMjfbI vI sI. ies mukfbly ivwc sfry ‘ivsrq Bfrq’ ny votF pfeIaF aqy jyqU kolkfqf dy anIk Dr nMU aYlfinaf igaf. jyqU nfloN vwD mhwqqf vflI gwl ieh sI ik PYslfbfd pfiksqfn dy nOjvfn gfiek amfnq alI nMU ies mOky jo mhOl aqy siqkfr imilaf Auh ‘afpixaF’ vflf sI. ies mukfbly ivwc amfnq alI iksy vI qrF ivdysLI nhIN sI jfpdf, drasl Auh hY hI afpxf.aqy aink dy ijwq jfx qoN bfad vI dovF ny rlL ky iek dUjy nMU jwPIaF pfeIaF aqy agly idn tI[vI[ ieMtrivAU dOrfn rlL ky “ab qumfry hvfly vqn sfQIE” gfieaf.

          sLONkI nMU nvIn qknIk ‘ivsqrq Bfrq’ nMU  joVdI hoeI njLr afeI Auh ‘ivsqrq Bfrq’ ijs df afey idn lgfqfr hor ivsQfr ho irhf hY aqy huMdf hI jfvygf.

-sLONkI ieMglYNzIaf

akqUbr 20, 2007

 


mfjrf brYNptn dy nvyN aqy purfxy hspqfl df!

          brYNptn df nvF hspqfl ijs nMU brYNptn isivk hspqfl afiKaf jFdf hY lwgBwg bx ky iqafr ho igaf hY aqy 28 akqUbr nMU Kwulx jf irhf hY. nvyN  hspqfl dy KUwldy sfr hI purfxf ijs nMU pIal mmorIal hspqfl afiKaf jFdf hY afpxy drvfjLy bMd kr dyvygf. purfxy hspqfl dy bMd hox dI KLbr bIqy kuJ hPLiqaF qoN bhuq grm rhI hY aqy coxF df mOsm hox kfrn ijwQy ivroDI iDr ny ies Kbr nMU KUb prcfiraf hY AuWQy swqfDfrI ilbrl pfrtI ny ies nMU gLlq sfbq krn vfsqy vI bhuq hwQ pYr mfry hn.

          ishq mMqrI sRI simdrmYn ivroDIaF dy prcfr nMU KMuzf krn vfsqy bIqy hPLqy pIal mmorIal hspqfl afey aqy afpxy nfl brYNptn dy iqMn ilbrl aYm pI pI vI lY ky afey sn ijhnF dy hwQF ivwc lfl rMg dIaF qKqIaF PVf ky qsvIrF  iKcvfeIaF geIaF sn. sRI simdrmYn ny aYlfn kIqf sI ik pIal mmorIal hspqfl 28 qrIk nMU bMd jLrUr kIqf jfvygf pr bMdf ieh rYnovysLn vfsqy kIqf jfvygf aqy ies rYnovysLn `qy 95 imlIan zflr Krc kIqf jfvygf. rYnovysLn qoN bfad ies hspqfl nMU iPr Koilaf jfvygf pr pqf nhIN Kohilaf kd jfvygf aqy nf hI sRI simdrmYn ny ies bfry koeI spsLt qrIk df aYlfn kIqf hY. jd kdy vI Kohilaf jfvygf qd ies ivwc syvfvF iks iks iksm dIaf idwqIaF jfxgIaF ies bfry vI smyN dI srkfr ny koeI cfnxf nhIN pfieaf. aPLvfvF ieh hn ik ieh jd kdy vI rYnovysLn ipwCoN Kuwlygf qF hspfql vflIaF sfrIaF syvfvF nhIN dyvygf. ies nMU rIhYb sYNtr dy qOr `qy vrqy jfx dy vI crcy sunx nMU imly hn.

          iek gwl qF sfPL hY ik jd nvF isivk hspqfl Kulygf qF purfxf bMd ho jfvygf ijs kfrn ishq syvfvF vflI KoqI bohV hyT hI rhygI ikAuNik brYNptn ivwc kMm krdy hspfql dI igxqI iek hI rhygI. aqy ies sLihr ivwc hspqfl dy bYWzF dI igxqI vI 350 dy afspfs hI rhygI. ijMny ku bYzF df purfxf hspqfl bMd hovygf Eny ku bYzF df hI nvF hspqfl Kuwlygf. pihlF ikhf igaf sI ik brYNptn isivk 608 bYzF df hspqfl hovygf pr hux dy bYz Gt ky sfZy ku iqMn sO hI rih gey hn. ikAuNik coxF hux 4 sfl bfad hoxIaF hn ies leI srkfr nMU koeI nvF vfadf krn dI loV nhIN hY aqy nf hI purfxy vfady jldI pUry krn dI koeI kfhl hY. jo hwQ pYr srkfr ny mfrny sn Auh mfr ley hn hux qF kuJ sfl afrfm krn df vkq af igaf hY.

          nvyN hspqfl bfry vI jo kuJ sunx nMU imilaf hY Auh kuJ lokF vfsqy hYrfnI jnk hY. AuNJ sLONkI ies bfry pihlF jfxdf vI sI aqy ies bfry keI mhIny pihlF klm GsfeI vI kr cuwkf hY. ieh gwl srkfr CupfeI bYTI sI ik ieh nvF hspqfl kuJ adfiraF vfsqy pRfiPt df sfDn bxygf. hux ieh gwl brYNptn hYlQ kualIsLn ny pbilk kIqI hY ik brYNptn isivk hspqfl pI-3 PfrmUly hyT bxfieaf igaf hY aqy ies ivwc pRfeIvyt iDr ny pYsf lgfieaf hY aqy ies ivcoN Aus iDr ny pRfiPt lYxf hY.          

          ikAuNik ishq syvfvF nMU  pbilk rwKx dy aYlfnnfmy lokF dIaF votF btorn df vDIaf sfDn hY ies leI srkfr ny ishq syvfvF nMU pRfeIvyt hwQF ivwc dy vI idwqf hY aqy nfl hI pbilk ishq syvfvF df ZMzorf vI ipwitaf jf irhf hY. pI-3 EhI PfrmUlf hY ijs df mgYNtI dI ilbrl pfrtI ny pihlF ivroD kIqf sI aqy hspqfl dI kMstrksLn vI kuJ smF rok idwqI sI pr iPr cup cfp EhI kIqf jo pihlI torI srkfr krn vflI sI. hux ies mfmly ivwc ilbrl pfrtI torIaF nfloN cMgI ikvyN hoeI ieh qF EhI lok dws skdy hn jo ilbrlF nUM lybr dI pfrtI dwsdy hn.

          brYNptn isivk vfsqy lokF qoN dfn KUb mMigaf vI igaf sI aqy lokF ny idwqf vI sI pr hux jd lokF nMU pI-3 bfry pqf lwgf hY qF keIaF dy mUMh twzy hI rih gey hn. Auh lok jo PMz iekwTf krn vfsqy pwbF Bfr hoey iPrdy sn awj lokF qoN awK bcf ky lMG rhy hn. brYNptn sLihr bhuq qyjLI nfl vD irhf hY aqy ies dI abfdI pIal mmorIal hspqfl dI jnm qrIk qoN hux qwk 10 guxf vD geI hY. brYNptn dy afspfs dy sLihrF ivwc vI abfdI qyjLI nfl vD rhI hY pr hspqfl iPr iek hI rih igaf jfpdf hY ijs kfrn lokF nUM BfrI inrfsLf ho rhI hY. jy pI-3 dy PfrmUly hyT pRfeIvyt iDr ny pRfiPt aMdrKfqy lYxf hY qF iPr iswDf pRfiPt lYx jF dyx ivwc kI hrjL hY? jy srkfr Kud ZukvIaF ishq syvfvF nhIN dy skdI qF iswDy qOr `qy pRfeIvyt iDrF nMU ies kMm ivwc ihwsydfr bxfAux ivwc sLrmf ikAuN rhI hY? afKr ikMnI ku dyr srkfr ies sFJ nMU aMdrKfqy CupfeI rwKygI?

          pI-3 PfrmUly hyT bnx vflf brYNptn isivk iekwlf hspqfl nhIN hY ies qrF dy hor hspqfl vI bxfey jf rhy hn. sfrnIaF hspqfl bxfAux df Krcf ivqoN vD jfx dy vI crcy hoey hn pr srkfr ny ies bfry koeI spsLt juvfb nhIN idwqf.

          lokF nMU ZukvIaF ishq syvfvF dI loV hY aqy Eh vI Eihp kfrz nMMU ivKf ky ijs vfsqy AuhnF nMU adfiegI nf krnI pvy. ajyhIaF ishq syvfvF jy pI-3 dI  QF pI-1 hspqfl vI dyvy qF ies ivwc koeI hrjL nhIN hY.

-sLONkI ieMglYNzIaf


mhfqmf qoN vI KLqrf mihsUs krdy ny kwtVpMQI!

     do akqUbr Bfrq dy iek mhfn sLihrI df jnm idn sI ijs nMU dysL ny rfsLtr ipqf df iKqfb idwqf hoieaf hY. awj dunIaF Br ivwc gFDIvfd df crcf hY aqy siqkfr vI hY iehI kfrn hY ik rfsLtrsMG ny ies nMU ivsLv sLFqI dy icMnH vjoN mfnqf dy idwqI hY. Bfrq qoN ies idn Bfrq dI kFgrs pfrtI dI afgU bIbI sonIaF gFDI aqy kYbint mMqrI sRI pRxfb muKrjI inAUXfrk afey hoey sn aqy AuhnF keI smfgmF ivwc mhfqmf gFDI dy sLFqI dy isDFq dIaF isPLqF kIqIaF sn.

     mjUdf Bfrq dy isafsI afgU ikMny ku gFDIvfdI hn ies ivwc bhuqf sLwk nhIN hY. swiqaf ‘swc’ aqy aihMsf, gFDIvfdI ivcfrDfrf dy DMm hn qy ‘swc’ awj dI isafsq df ihwsf hI nhIN hY. iPr vI iek gwl qswlI vflI hY ik Bfrq dy isafsqdfn gFDIvfd nMU pbilk dIaF awKF `coN Koh nhIN sky aqy ies df nfm jpdy hn BfvyN ajyhf Auh afpxy inwjI lfB jF muPLfd leI hI krdy hn.

     dunIaF ivwc mohn dfs krm cMd gFDI df nfm bhuq vwzf hY ijs df aMdfjLf dunIaF Br dy buwDIjIvI vrg dIaF ilKqF pVHn jF AuhnF nfl gwl krn nfl hI ho skdf hY.

     dysL dI vMz smyN BVky dMigaF smyN Bfrq dy afKrI vfiesrfey sRI mfAUNtbYNtn ny kdy ikhf sI ik Bfrq dy pUrbI ihwsy ivwc ihMdU-musilm dMgy kfbU krn ivwc Aus dI “iek afdmI vflI POj” ny jo cmqkfr kr ivKfieaf hY Auh  pwCmI Bfrq ivwc POj dIaF keI zvIjnF vI nhIN kr skIaF. ieh POj DoqI qy zMgorI vfly sfZy pMj Puwt dy kwd aqy 120 pONz qoN Gwt Bfr vfly iensfn dI sI ijs nMU awj lok mhfqmf dy nfm nfl Xfd krdy hn.

     ies EhI iensfn sI ijs nfl brqfnIaF dy jgq pRisD pRDfn mMqrI ivnstn crcl ny kdy ieh kihMidaF imlx qoN ienkfr kr idwqf sI ik Auh “awD nMgy PkIr nfl gwl nhIN krnf cfhuMdf.” aMgryjLI ivwc ies dy dsqfvyjLI sbUq hn ik crcl ny gFDI nMU “hflPL nykz PkIr” afiKaf sI.

     aYtm bMb dy ipqfmf aqy jgq pRisD ivigafnI alPrz afeInstfeIn ny ikhf sI ik iksy idn dunIaF ivwc gFDI df  nfm eIsfeI avqfr eIsf msIh aqy mhfqmf buwD vFg ilaf jfieaf krygf. amrIkf ivwc isvl rfeIts afgU sRI mfritn lUQr ikMg aqy sfAUQ aPLrIkf dy sfbkf rfsLtrpqI sRI nYlsn mMzylf mhfqmf gFDI dy AupfsLkF ivcoN hn.

     hr smfj aqy hr dysL ivwc hI nykI aqy bdI nflo nfl cldIaF hn. nykI aqy bdI qF hr iensfn ivwc vI nflo nfl hI cldI hY aqy iek dUjy `qy smyN smyN anusfr BfrU huMdI rihMdI hY. awj  dy Bfrq aqy purfqn BfrqI smfj `qy vI ieh inXm pUrI qrF lfgU huMdf hY. iPr vI jy pUrI qsvIr vwl vyiKaf jfvy qF BfrqI drsLn (PlsPLy) `qy sLFqIvfd bhuq BfrU irhf hY. Gwto Gwt hor siBafcfrF qoN ikqy vwD BfrU irhf hY. sLFqIvfd  gFDI qoN pihlF vI BfrqI siBafcfr qy drsLn df aMg sI. ajoky cIn dy iek izplomYt ny kdy inAUXfrk ivwc ikhf sI ik Bfrq ny afpxI srhwd dy pfr iek vI hiQafrbMd POjI Byjx qoN ibnF ipCly 2000 sfl cIn `qy afpxy PlsPLy nfl srdfrI kIqI hY.

     gFDI koeI aYsI sKLsLIaq nhIN hY ijs qoN dunIaF vfkPL nf hovy pr iPr vI aYsy lokF dI kmI nhIN hY jo gFDIvfd nMU mKOl krnf afpxf PrjL smJdy hn. ies gFDI jYNqI mOky ieh lok iPr bhuq kurlfey hn aqy AuhnF keI iksm dy mKOl mhfqmf gFDI bfry kIqy hn. sLONkI nMU kuJ ryzIE pRogrfm sux ky bhuq hYrfnI hoeI hY ikAuNik AuhnF mhfqmf gFDI bfry ibnF isr pYr gwlF krn nMU pihl idwqI hY. sux ky ieAuN jfpdf sI ik kuJ kwtVpMQI mhfqmf gFDI qoN KLqrf mihsUs krdy hn. AuhnF ivcoN kuJ ku ny qF mhfqmf gFDI nMU pwKpfqI, ihMdUvfdI, iswK ivroDI, musilm ivroDI aqy iewQoN qwk ik ihMsfvfdI qwk vI afK idwqf sI.

     iewk swjx ny qF nvIN iQAUrI hI pysL kr idwqI hY ik gFDI df aihMsfvfd (nfn-vfielMs) kmjLor df aihMsfvfd hY aqy iswKF df aihMsfvfd qkVy qy qfkqvr df aihMsfvfd hY. ieh lPLjL Aus swjx dy hn aqy Auh afpxy afp nMU iswKF df buwDIjIvI dws irhf sI. pqf nhI ‘iek ipqf aqy iek ipqf dy bflk’ hox dy isDFq df kI bxygf? iswK sfrI dunIaF ivwc vwsdy hn aqy iswKF ivwc anpVH vI hn qy pVHy ilKy vI hn, amIr vI hn qy grIb vI hn, keI dfrf isMG vI hn aqy bujLidl vI jLrUr hoxgy, bhfdur vI bhuq hoxgy qy zrfklF dI vI kmI nhIN hovygI. iswK afKr iensfn hI hn aqy iensfnF vfly swB gux aqy aOgux iswKF ivwc hoxy jLrUrI hn. ieh pqf nhIN hY ik qfkqvr df aihMsfvfd aqy kmjLOr df aihMsfvfd sfrI dunIaF dy iswKF `qy ikvyN lfgU kIqf jf skygf jF kIqf jf skdf hY?

     iswK PlsPLf qF  afp vI aihMsfvfd ivwc XkIn rwKdf hY aqy gurU arjun dyv jI qy gurU qyg bhfdur jI dI sLhfdq ies dI gvfhI BrdIaF hn. Bfxf mMnx aqy kudrq nfl iekimk ho ky jIvn ijAUx dI gwl vI aihMsfvfd df hI ihwsf hY. ieh vwKrI gwl hY ik iswKF ivwc aYsy lok vI hn jo iswK isDFq nMU afpxI rMgq ivwc opysL krn dy afid hn. pysL krn df AuhnF nMU pUrf hwk hY pr iksy `qy Tosx df hwk nhIN hY. ies iksm dy lok dunIaF dy hor BfeIcfiraF ivc vI huMdy hn afKr mhfqmf df kql vI qF iek ihMdU kwtVpMQI ny hI kIqf sI.

     AuNJ ies gwl df krYizt vI mhfqmf gFDI nMU hI jFdf hY ik kuJ lok AuhnF dI mOq qoN 60 ku sfl ipwCoN vI AuhnF dI aihMsfvfdI soc qoN GbrfAuNdy hn. cMgf huMdf jy ieh lok gFDI nMU gLlq qy burf sfbq sfbq krn dI koisLsL krn nfloN afpxI soc nMU shI sfbq krn vfsqy kuJ cMgf pysL krn dI koisLsL krdy.

     Bfrq dy qfkqvr hox dy nfl nfl gFDIvfd vI dunIaF ivwc hor qfkq PVygf. kwtVvfd aqy dihsLqvfd df Kqrf vI gFDIvfd dI aihmIaq hor vDfeygf. mhfqmf gFDI aqy AuhnF dI ivcfrDfrf Bfrq aqy BfrqI drsLn dI Aupj hox kfrn, smUh BfrqIaF df sFJf mfx hY. drasl gFDIvfd qF dunIaF df sFJf mfx bnx vwl vD irhf hY. aihMsfvfdI gFDI dunIaF ivwc mohn dfs krm cMd qoN pihlF vI bhuq hovy hoxgy aqy ipwCoN vI bhuq hoxgy pr kudrq ny ijs gFDI `qy aihMsfvfd df qfjL sjfieaf hY Aus df nfm mohn dfs krm cMd gFDI hI hY. iehI kfrn hY ik jd kdy koeI nfmvr ivdysLI Bfrq jFdf hY qF rfjGft jf ky crcl vfly “hflPL nykz PkIr” dI smfD `qy Puwl ByNt krdf hY. suwK nfl gFDI qoN KPLf hox vfilaF df ‘afpxf’ vI kuJ sfl pihlF mhfqmF gFDI dI  smfD `qy Puwl ByNt kr afieaf hY.

-sLONkI ieMglYNzIaf

 


Drm nMU aslI KLqrf hY kwtVvfd qoN!

     ies smyN dysL ivdysL dy iswKF ivwc zyrfvfd dy KLqry df bhuq rOlf pfieaf jf irhf hY. ies vfsqy zyrf swcf sOdf nMU bhfnf bxf ky vriqaf jf irhf hY. zyrfvfd df rOlf pfAux vfilaF ivwc bhuq sfry sfry zyrfvfdI vI sLfml hn. afpxy zyiraF nMU qF Auh Drm asQfn dwsdy hn pr horF dy zyiraF nMU zyry dwsdy hn.

     hYrfnI dI gwl ieh hY ik klXuwg ivwc sMqF, pujfrIaF aqy gRMQIaF dIaF vI jQybMdIaF bxIaF hoeIaF hn. bhuqy lok Drm ivwc isafsq dI dKlaMdfjLI aqy isafq ivwc Drm dI dKlaMdfjLI `qy ieqrfjL krdy hn aqy AuhnF df ieqrfjL hY vI TIk. pr svfl pYdf huMdf ik  afKr sMqF ny afpxIaF jQybMdIaF iks kMm vfsqy bxfeIaF hoeIaF hn? mjLdUr jQybMdIaF dI gwl qF smJ afAuNdI hY ikAuNik AuhnF ny mflkF qoN afpxy ihwqF dI rfKI kfrnI huMdI hY. pr sMq qF mlMg iksm dy hoxy cfhIdy hn ijhnF nMU agly pl qwk dI vI icMqf nf hovy. ihwqF dI rfKI leI jQybMdI bxf lYx dI gwl qF bhuq dUr dI hY. sMqF dy ihwq hI nhIN hoxy cfhIdy Auh qF lokF nMU icMqf rihq aqy lflc rihq jIvn dI jFc isKfAux df kMm krdy hn. pr jy Auh afp jQybMdIaF bxfeI bYTy hn qF AuhnF dy ajyhy sOVy ihwq jLrUr hoxgy ijhnF dI rfKI dI AuhnF nMU gihrI icMqf hovygI.

     sLONkI ny bIqy hPLqy iek ajyhI KLbr pVHI hY ijs ivwc ‘gRMQI sBf’ ny jQydfr nMdgVH dI KUb iKcfeI kIqI hY aqy jQydfr `qy nOjvfnF nMU BVkfAux df dosL lgfieaf hY. muwdf AuhnF df bhuq vjLn vflf hY aqy sLONkI vI keI vfr jQydfr nMdgVH dy keI ibafnF nMU BVkfAux pwDr dy mihsUs krdf irhf hY. hYrfnI sLONkI nMU ‘gRMQI sBf’ df nfm pVH ky hoeI hY. afKLr gRMQIaF ny ajyhI sBf ikAuN bxfeI hoey hY? kI AuhnF ny hor nvyN gRMQI iqafr krn jF bkfiedf gRMQI sI isiKaf dyx df kMm ivizaf hoieaf hY jF ik ieh sBf afpxI qfkq dy pRdrsLn aqy pRBfv vfsqy bxfeI hoeI hY?

     zyrfvfd iKlfPL jo rfmrOlf pfieaf jf irhf Auh iksy qx-pwqx lwgx vflf  nhIN hY ikAuNik ies df koeI aDfr hI nhIN hY. pMjfb dI swqfDfrI iDr swcf sOdf nfl rfjsI skor brfbr krnf cfhuMdI hY aqy zyry nMU isafsI qfkq ivKfAux vfsqy sdf vfsqy qObf krn leI mjbUr krnf cfhuMdI hY. ies ivwc AuhnF nMU kfPLI kfmXfbI vI imlI hY aqy ieh sMkyq vI imly hn ik zyrf akflIaF qoN aMdr aMdr iKmf jfcnf dI arjoeI kr irhf hY.

     kwtVpMQI aqy vwKvfdI ies mOky nMU afpxI Kus cuwkI sfK nMU bhfl krn vfsqy vrq rhy hn pr AuhnF dI hflq bhuuqI cMgI nhIN hY. ieh jLrUrI nhIN hY ik zyry dy nfm `qy BVkfey gey afm lok vwKvfdIaF dI bIn `qy sdf leI hI mMqrmugd ho jfxgy.

     ies BVkfAU mhOl df afm lokF dy jn jIvn `qy bhuq pRBfv vyKx nMU iml irhf hY. Kfs kr ipMzF ivwc vwsdy afm pRymIaF nMU DmkIaF, hmilaF aqy bfeIkftF df sfhmxf krnf pY irhf hY. pMjfb ivwc mIzIey df ijhVf ihwsf afm pRymIaF dI jfn mfl dI rfKI aqy Dfrimk ajLfdI dI hfmI Br irhf hY Aus nMU vI insLfnf bxfieaf igaf hY. cMzIgVH qoN Cpdy pMjfbI aKLbfr dysL syvk aqy jlMDr qoN Cpdy aKLbfr nvF jLmfnf dIaF kfpIaF bhfny bxf bxf ky keI vfr kwtVpMQIaF qy AuuhnF dy smrQkF vloN  sfVIaF geIaF hn.

     ies iksm dIaF KLbrF bhuq vfr af cuwkIaF hn ik Plfxy QF pRymIaF nMU nfm crcf nhIN kr idwqI geI jF nhIN krn idwqI jfvygI. jd koeI ies nMU aOrMgjLybI soc afKdf hY qF kuJ lokF nMU bhuq qklIPL huMdI hY pr asl ivwc hY ieh aOrMgjLybI soc hI aqy Auh vI 21vIN sdI ivwc, ies leI ies nMU hor vI Gfqk mMinaF jfxf cfhIdf hY.

     sLONkI nMU hYrfnI ies gwl dI hY ik kYnyzf ivwc kwtVpMQIaF dy bhuq sfry afgU aqy smrQwk afny bhfny smilMgI sLfdIaF dy hwk df qF smrQn krdy rhy hn ikAuNik ieh AuhnF nMU kYnyzf dy cfrtr muqfibk smilMgIaF df hwk jfpdf hY pr pRymIaF dI nfm crcf AuhnF nMU smilMgIaF dy sLfdI dy hwk qoN vI apivwqr jfpdI hY. awj vI ajyhy lokF dI koeI kmI nhIN hY jo smilMgI sLfdIaF dy smrQwk isafsqdfnF dI muwTIcfpI krdy hn pr nfl hI pRymIaF dI nfm crcf df vI ivroD krdy hn.

     nfm crcf qoN ibnF ajyhIaF KLbrF vI aksr afAuNdIaF hn ik Plfxy ipMz ivwc aYny drjn pRymIaF ny zyry nMU iqafg idwqf hY aqy ies mfmly ivwc DmkIaF aqy jLbrdsqI dy vI bhuq sfry ieljLfm lgdy hn.  pRymIaF nMU gurdvfry nf jfx dyx jF pfT nf krvfAux dyx dy mfmly vI pRYs ivwc afey hn. iewQoN qwk ik iek aMimRqDfrI bIbI jo ik svrgvfs ho geI sI Aus dy byitaF nMU mfqf dI afqimk sLFqI leI pfT krvfAux dI afigaf ies leI nhIN sI idwqI geI ikAuNik Auh zyrf pRymI sn. iek kys qF ajyhf vI suixaF sI ijs ivwc cldf pfT bMd krvf ky afid gRMQ dI bIV cukvf hI leI geI sI.

     iehnF GtnfvF df asr ieh hoieaf hY ik pMjfb ivwc keI lok afpxf Dfrimk ikRaf krm krn vfsqy afsfn qrIkf lwB rhy hn. awj vI pMjfb ivwc Dfrimk Audfrvfd hY ijs kfrn hr Drm dy lok dUjy Drm dy smfgmf `qy vI jFdy hn aqy Kud vI imksz Dfrimk pirvfrF ivcoN hox kfrn afp vI hor DrmF dIaF rsmF krvf lYNdy hn. ajoky pMjfb df ihMdU Kfs kr afpxy afp nMU iswKI dy nyVy smJdf hY aqy idn-sud `qy bhuq vfr pfT jF kIqrn afid krvfAuNdf hY. kwtVvfd dI hnyrI kfrn isrPL pRymI hI nhIN sgoN ajyhy imksz pirvfr vI zr dy mfry  bdlvyN Dfrimk kfrj krn lwg pey hn ijhnF ivwc imRqk dI sLFqI vfsqy afKMz pfT dI QF gruV purfx df pfT krvf lYxf afid sLfml hY.

     dihsLqgrdI dy dOr dOrfn sRI gRMQ sfihb dI bIV nMU pfrtI hflF ivwc lY jfx `qy pfbMdI lgf idwqI geI sI ijs df iswtf hux sfPL ivKfeI dyx lwg ipaf hY. pMjfb ivwc awj ivafh dI muwK rsm ‘aflIsLfn pfrtI’ bx geI hY. afnMd kfrj huMdf jLrUr hY pr ies mOky sMgq dI BrvIN hfjLrI dI QF “kF pYx” vflI hflq huMdI hY.  gMRQI aqy rfgI igxqI dI sMgq nMU rsmI kQf kIrqn qF suxfAuNdy hn pr nf sunx vfilaF nMU afnMd afAuNdf hY aqy nf suxfAux vfilaF df Gr pUrf huMdf hY. ies kfrj df nfm ajy qwk afnMd kfrj hI hY pr ieh kfrj afnMd leI Gwt `qy KfnfpUrI leI vwD kIqf aqy krvfieaf jFdf hY iehI kfrn hY ik “afnMd” dI sfrI ksr pfrtI hfl ivwc boqlF dy Zwkx Kohl ky pUrI kIqI jFdI hY. AuWQy hor kI kI huMdf hY Aus dI gwl krn dI loV nhIN hY.

     ‘pivwqrqf” dy nfm hyT apxfeI geI ies kwtVvfdI ivDI kfrn afnMd kfrj vfsqy smuwcy BfeIcfry, ipMz aqy irsLqydfrI df iml bYTxf hux ieiqhfs bx igaf hY. kwtVvfdI qfkqF nMU ajy vI pUrf afnMd nhIN afieaf aqy Auh ies qoN vI hor awgy vD rhIaF hn. ajy kuJ hPLqy pihlF hI ieMglYNz qoN kuJ iswKF ny jQydfr akfl qKLq nMU iek sLkfieq ByjI sI ijs `qy qurMq kfrvfeI kridaF jQydfr sfihb ny nvF idsLf inrdysL jfrI kr idwqf hY. ies inrdysL muqfibk hux afnMd kfrj isrPL iswK joiVaf df hI ho skygf. Bfv jy ivafh krvfAux vfly dovF pRfxIaF df Drm iswK nhIN hovygf qF AuhnF df afnMd kfrj nhIN ho skygf. jy krvfAux hY qF dovF nMU pihlF iswKI Dfrn krnI pvygI.

     sLONkI puwCxf cfhuMdf hY ik ijhnF dIaF sUrqF iswKF vrgIaF hn kI Auh sfry iswKI asUlF dy DfrnI hn. kI sLrfbIaF, juhfrIaF, BMgIaF aqy hor kukrm krn vfly kiQq iswKF df afnMd kfrj krn nfl koeI mirXfdf BMg nhIN huMdI? qy jy koeI iswKI Dfrn krn df GVI pl vfsqy JUTf vfadf kr dyvy qF kI ipwCoN Aus df afnMd kfrj kYNsl kr idwqf jfvygf jF kIqf jf skdf hY? pwCmI dysLF ivwc vwsdy iswKF vfsqy ieh iek bhuq sMjIdf mfmlf hY. bhuq sfry bwcy afpxy Drm aqy siBafcfr nfl juVy rihxf cfhuMdy hn aqy aksr mfpy Gwto Gwt sFJ bxfeI rwKx vfsqy bwicaF `qy dbfE rwKdy hn. pr iewQy dy smfj dy jMmpl bwcy aksr ksLor Aumr ivwc iksy hor BfeIcfry ivwc ivafh krvfAux df PYslf kr lYNdy hn. mfpy ajyhI hflq ivwc vI bwicaF nMU afpxy Drm aqy smfj dy nyVy rwKx vfsqy ivafh “afnMd kfrj” dy rUp ivwc krdy/krvfAuNdy af rhy hn. ies nvyN Purmfn nfl ajyhy afnMd kfrj vI KLqm ho jfxgy aqy nfl hI bwicaF nMU Gwto Gwt afpxy swiBafcfr nfl joVI rwKx df mOkf vI KLqm ho jfvygf.

     sLONkI nMU swLk ho irhf hY ik coNh vrxf nMU sFJy AupdysL aqy cfr Kuwly drvfijLaF df isDFq kwtVvfd dI GyrfbMdI ivwc af igaf hY. iekwly iswK Drm nMU hI nhIN sgoN hr Drm nMU jy KLqrf hY qF kwtVvfd qoN hI hY! bIqy hPLqy sLONkI ny zyiraF bfry pRo: amrjIq isMG df iliKaf hoieaf iek lyK KLbrnfmnf ivwc piVHaf sI ijs ivwc kbIr sfihb dIaF Aucfrn kIqI ieh pMgqIaF drj sn:-

kbIrf poQI pVH pVH jg mUaf,

pMizq Bieaf nf koie.

eyk hI akÈr pRym kf

pVHy qoN pMizq hoey.

     kwtVvfdI pRym df ‘eyk aksLr’ kd pVngy?

-sLOkI ieMglYNzIaf


stIvn hfrpr dy isqfry dI cmk vDx lwgI!

 

          bhuqy lokF dI afs dy Ault kYnyzf dI Gwt igxqI hfrpr srkfr ajy qwk arfm nfl cwl rhI hY. AuNJ ivroDI pfrtIaF jd cfhuMx hfrpr srkfr dy pYrF hyToN Pwt iKwc skdIaF hn pr rfjsI hflfq kuJ aYsy hn ik Pwtf iKwcx vfly Kud gihrI KfeI ivwc afp izwg skdy hn. jy Pwtf ajy qwk iKwicaf nhIN igaf qF ies df kfrn rfjsI KudksLI df zr hY.

          afey idn ‘lok-mwq’ srvyKx afAuNdy rihMdy hn aqy qkrIbn hr srvyKx ivwc hI ilbrl aqy kMsrvtv ‘zYz-hIt’ ivwc jF ies dy afspfs hI dwsy jFdy hn. iehnF srvyKxf muqfibk jy coxF nyV BivK ivwc huMdIaF hn i