|
|
|
kfmfgftf mfrU mfmly ivwc mgrmwC huMJ vhf rhy ny ilbrl! kYnyzf dI sMsd df iejlfs buwDvfr 3 mfrc nMU Qron spIc nfl sLurU ho igaf hY ijs ivwc hfrpr srkfr ny afpxy pRogrfm dI rUp ryKf pysL kIqI hY. hfrpr srkfr vfsqy ieh koeI afsfn sYsLn nhIN hY aqy KLjLfnf mMqrI sRI ijMm PlhfrtI vloN pysL kIqy jfx vflf pMjvF bjt vI afsfn bjt nhIN hY. dunIaF dI afriQk mMdI kfrn srkfrF dI afmdn GtI hY jdik afriQkqf nMU hulfrf dyx vfsqy Krcy vDy hn. hfrpr srkfr bjt Gftf dUr krn vfsqy tYksF ivwc vfDf krn qoN pihlF hI ienkfr kr cuwkI hY jo ik lok pwKI aqy vot pwKI nIqI afiKaf jf skdf hY. Qron spIc ivwc srkfr ny bjt Gftf dUr krn vfsqy lMby smyN aqy srkfrI Krcy Gwt krn `qy tyk rwKI hY. Qron spIc ivwc sMkyqk qOr `qy hfrpr srkfr ny pRDfn mMqrI, kYibnt mMqrIaF aqy aYNpIaF dIaF qnKfhF PrIjL kr idwqIaF hn. kul imlf ky hfrpr srkfr dI phuMc shI jfpdI hY aqy ilbrl iek vfr iPr lokmwq srvyKxF ivwc mfq KFdy njLr af rhy hn. bIqy hPLqy Br ivwc afey vwK vwK lokmwq srvyKxF ivwc hfrpr srkfr 3% qoN 9% qwk ilbrl pfrtI qoN awgy dwsI geI hY. lokmwq srvyKxF ivwc ilbrl pfrtI dy afgU jnfb mfeIkl iegnysLIaf, aYn zI pI dy afgU jYk lyatn qoN vI pCVy hoey ivKfey gey hn. inrsMdyh ieh ilbrl pfrtI vfsqy icMqf vflI gwl hY. ilbrl pfrtI ny pRDfn mMqrI vloN sMsd nMU pRorog (sYsLn agfAUN AuTf dyx) krn krky bhuq vfvylf kIqf igaf sI aqy ies nfl ilbrfl pfrtI nMU lokmwq srvyKxF ivwc kuJ ku Tumxf vI imilaf sI pr ieh jldI hI Kur igaf jfpdf hY. ilbrlF ny aYn zI pI aqy blfk nfl rlL ky sMsd nMU pRorog krn dI qfkq pRDfn mMqrI qoN Kohx dI gwl vI kIqI sI aqy ies mfmly `qy sMsd ivwc hux KwpKfnf hox dI sMBfvnf vI bxI hoeI hY. sMsd df sYsLn AuTfey jfx qoN pihlF ivroDI iDr ny aPgfn kYdIaF nfl kiQq durivvhfr nMU vI muwK muwdf bxfieaf hoieaf sI aqy hux iPr ies nMU cuwky jfx dI koisLsL kIqI jfvygI. nf qF sMsd nMU pRorog krn df ivroD krn ivwc hI koeI vjLn hY aqy nf aPLgfn kYdIaF nfl kiQq dur ivvhfr dy muwdy ivwc hI koeI jfn hY. sMsdI pRnflI dI srkfr ivwc sMsd nMU pRorog kIqf jf skdf hY aqy jnfb hfrpr ny ajyhf kr ky koeI jwgoN qyhrvIN nhIN kIqI. ilbrl srkfrF afp vI sMsd nMU pRorog krdIaF rhIaF hn. rhI gwl aPLgfn kYdIaF nfl kiQq dur ivvhfr dI, ies nMU vI ivroDI iDr rfjsI zMzy dy qOr `qy vrqx dI koisLsL kr rhI hY. ivroDI iDr df qrk hY ik knyzIan POj vloN PVy gey qfilbfn kwtVpMQI jd aPLgfn srkfr dy hvfly kr idwqy jFdy hn qF aPLgfn puils jF POj AuhnF nfl durivvhfr krdI hY ijs vfsqy knyzIan ijLMmyvfr hn. ieh ilbrl pRDfn mMqrI XF ikRqIaF hI sn ijhnF ny sfl 2001 ivwc amrIkf nfl rlL ky aPgfinsqfn ivwc knyzIan POj ByjI aqy ilbrl pRDfn mMqrI jnfb pfl mfritn ny knyzIan POj nMU kfbul qoN htf ky kMDfr dy KLqrnfk ielfky ivwc qYnfq kIqf sI. knyzIan POj PVy gey kYdIaF nMU afp qF rwK nhIN skdI, AuhnF nMU dysL dy kfiedy kfnMUn dy muqfibk aPLgfn srkfr dy hvfly hI krnf pYxf hY. aPgfnF ny AuhnF kYdIaF nMU aPgfn jylFL aqy aPgfn adflqF ivwc aPLgfn ZMg nfl rwKxf aqy pysL krnf hY. aPgfn kfnUMn aqy aPgfn qOr qrIky rfqo rfq bdlvf dyxy knyzIan srkfr jF POj dy vws df rog nhIN hY. knyzIan POj bygfnI DrqI `qy afpxIaF jylF aqy adflqF bxf nhIN skdI ies leI do iqMn kMm hI kIqy jf skdy hn. aPgfn imsLn KLqm kr idwqf jfvy, imsLn KwsI kr idwqf jfvy Bfv POj rhy pr PVy iksy nMU nf jF KrUdIaF aqy dihsLqgrdF nMU PVy pr AuhnF dI pRfhuixaF vFg syvf sMBfl vfsqy knyzIan lokF dIaF jybF dy shfry vDIaf “gYst hfAUs” Ausfry jfx ijhnF dI ienspYksLn srkfrI Krcy `qy krn df kYnyzf dI ivroDI iDr nMU pUrf hwk hovy. aPgfn imsLn ilbrl srkfr ny sLurU kIqf sI aqy PVy gey kYdIaF dy qbfdly dy inXm vI ilbrl srkfr vylLy hI bxfey gey sn ies leI iksy vI kiQq durivvhfr vfsqy ilbrl vwD ijLMmyvfr bxdy hn. sLONkI hYrfn hY ik knyzIan POj aPgfn imsLn leI afpxIaF kurbfnIaF dy rhI aqy ilbrl votF dI lflsf ivwc kwtVpMQI dihsLqgrd kYdIaF nfl kiQq durivvhfr dI sOVI isafsq Kyz rhy hn. 100 ku sfl pihlF vfpry kfmfgftf mfrU mfmly ivwc vI ilbrl sOVI isafsq hI Kyz rhy hn. jd pRDfn mMqrI sRI hfrpr Bfrq dOry smyN sRI hirmMdr sfihb dy drsLn krn gey sn qF ilbrlF dy sLuBicMqk kfmfgftf mfrU dI Kwp pfAux vfsqy pMjfb vI phuMc gey sn. aKLbfrI rportF pVH ky ieMJ jfpdf sI ijvyN ikqy pRDfn mMqrI sRI hfppr kfmfgftf mfrU kFZ vfsqy inwjI qOr `qy ijLMmyvfr hox. sMn 1914 ivwc vfpry ies kFz smyN qF pRDfn mMqrI sRI stIvn hfrpr dy bfp df vI jnm nhIN hoieaf hovygf? kfmfgftf mfrU iek jpfnI smuMdrI jhfjL sI ijs nMU BfrqIaF ny ikrfey `qy lY ky kYnyzf phuMcx df Xqn kIqf sI. ies smuMdrI jhfjL nMU 376 XfqrIaF smyq vYnkUvr bMdrgfh ivwc dfKLl hox qoN rok idwqf igaf sI. XfqrIaF nMU keI mhIny zfktrI shfieqf, pfxI aqy Kurfk dI splfeI qoN vFJy rwiKaf igaf aqy jhfjL nMU vfps Bfrq prqx vfsqy mjbUr kIqf igaf sI. kYnyzf srkfr dI ies ieiqhfsk glqI aqy durivvhfr df BfrqI BfeIcfrf lgfqfr ivroD krdf af irhf hY aqy ies nMU nslvfd qoN pRyrq grdfndf af irhf hY. bIqy 100 ku sfl df smF jy ghU nfl vyiKaf jfvy qF kYnyzf ivwc bhuqf smF ilbrl srkfrF hI rhIaF hn. ilbrl pRDfn mMqrI sRI XF ikRqIaF aqy sRI pfl mfritn dI rihnumfeI hyT ilbrl qkrIbn 13 ku sfl lgfqfr kYnyzf dy rfj isMGfsn `qy ibrfjmfn rhy hn pr iehnF 13 sflF ivwc ilbrlF nMU kdy vI kfmfgftf mfrU dI Xfd nhIN afeI. purfxIaF ieiqhfsk srkfrI glqIaF vfsqy muafPLI mMgx df sfhsI kdm pRDfn mMqrI sRI hfrpr ny cuwikaf sI aqy cIny BfeIcfry nfl hoeIaF vDIkIaF vfsqy muafPLI mMgI sI. jd aYn zI pI ny kfmfgftf mfrU df mfmlf AuTfieaf sI qF ilbrl gUVHI nINd suqy rhy sn. ieh pRDfn mMqrI sRI hfrpr hI sn jo vYnkUvr ivwc gdrI bfibaF dI Xfd ivwc ho rhy myly ivwc Kud AuhnF nMU sLrDFjlI ByNt krn phuMcy sn aqy AuhnF ny kYnyzf srkfr dI ies ieiqhfsk glLqI vfsqy styj qoN muafPLI mMgI sI. pRDfn mMqrI vloN cuwky gey ies sfhsI kdm dI sLlfGf krnI bxdI sI pr ilbrl smrQkF ny ies nMU ivvfd df ivsLf bxf ilaf aqy sMsd ivwc muafPI mMgx dI rwt lgf idwqI. ilbrlF dI ieh mMg inrol isafsI pYNqVybfjLI qoN vwD hor kuJ nhIN hY aqy hfrpr srkfr nMU ies vwl Aukf hI iDafn nhIN dyxf cfhIdf. sMsd ivwc vI ies bfry meI 2008 ivwc mqf pfs ho cuwkf hY ijs df sfrIaF pfrtIaF smrQn kr cuwkIaF hn. ilbrlF nMU cfhIdf hY ik Auh ieh dwsx ik AuhnF srkfr ivwc huMidaF afp ies dI sMsd ivwc muafPLI ikAuN nf mMgI? aqy hux ieh mfmlf rIjLrv rwK lYx qF ik jd Auh qfkq ivwc afAux qF afp sMsd ivwc ies dI muafPLI mMg ky pUr krYizt lY lYx. jy ilbrl ieh socdy hn ik ieMzo knyzIan BfeIcfrf hux pihlF vFg ies qrF dy bhfny bxf ky AuhnF dI jyb ivwc pY jfvygf qF Auh gMBIr BulyKy df isLkfr hn. hfrpr srkfr ny rMgdfr iemIgrMt afm krky aqy ieMzo knyzIan BfeIcfrf Kfs krky ilbrlF dIaF jybF ivwc bfhr kwZ ilaf hY. hux qF “krmF dy hoxgy inbyVy qy jfq iksy puwCxI nhIN” vflI gwl ho geI hY. Gwt igxqIaF dIaF votF lYx vfsqy ilbrlF nMU hux KoKly nfhiraF qoN awgy qurnf pvygf aqy kfmfgtf mfrU muafPI dI rwt vI iek KoKlf nfhrf hI hY ies ivcoN ilbrlF vfsqy vot iek nhIN inklxI aqy torI pfrtI dI iek vI vot GtxI nhIN hY. hfrpr srkfr nMU vI 100 sfl pihlF vfpry kfmfgftf mfrU kFz dI “avyarnYWs” dy nfm hyT PMz dyx dI pysLksL `qy hux bhuqf jLor nhIN lgfAuxf cfhIdf. ieiqhfs nMU dubfrf nhIN iliKaf jf skdf aqy pRDfn mMqrI hfrpr vloN gdrI mylLy ivwc KV ky mMgI geI muafPLI kfPLI hY. kYnyzf df ieMzo knyzIan BfeIcfrf hux koeI iemIgrMt BfeIcfrf nhIN hY sgoN brfbr df ijLMmyvfr knyzIan sLihrI hY. kYnyzf dy pRDfn mMqrI dy ahudy dy ruqby df mfx siqkfr brkrfr rwKxf hr sLihrI df PrjL hY. qoey qoey ilbrl afpxy Kfqy ivwc rfKvIN rwK lYx aqy kfmfgtf mfrU mfmly ivwc mgrmwC hMJU vhfAuxy bMd krn! -sONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #547, mfrc 05-2010
gRih mMqrI pI[ icdMbrm dI amnYstI afPLr df kI bxygf? bIqy hPLqy dy awD ivwc jd Bfrq dy gRih mMqrI sRI pI icdMbrm ksLmIr dy dOry `qy gey qF Es vkq ksUqy Ps gey sn jd AuhnF ksLmIrI dihsLgrdF nMU amnYstI dyx df aYlfn kIqf sI. iek svfl dy juvfb ivwc AuhnF ikhf ik mkbUjLf ksLmIr ivc rih rhy ksLmIrI dihsLqgrdF nUM dysL vfps ilafAux leI bx rhI afqm smrpx nIqI ivc iswK dihsLqgrdF nUM nhIN sLfml kIqf jf irhf hY. ksLmIr ivwc dihsLqvfd dy tfkry vfsqy XUnIPfeIz kmFz dI mIitMg dI pRDfngI krn gey gRih mMqrI ny pRYs kfnPrMs dOrfn ikhf ik mkbUjLf ksLmIr ivc rih rhy dihsLqgrdF nUM vfps dysL ilafAux leI jMmU ksLmIr srkfr vloN afqm smrpx nIqI df KrVf iqafr kIqf jf irhf hY. jd sRI icdMbrm koloN ieh puwiCaf igaf ik pfiksqfn jF hor dysLF ivc rih rhy iswK dihsLqgrdF dy afqm smrpx bfry koeI nIqI bx rhI hY qF AunHF ikhf ik Auh jMmU ksLmIr bfry gwl kr rhy hn aqy hfl dI GVI AunHF df iDafn isrP iewDr hI hY aqy hor iksy pfsy bfry Auh kuJ nhIN soc rhy. pMjfb ivc cwlI dihsLqvfd dI hnyrI dOrfn keI vwKvfdI iswK dihsLqgrd dysL Cwz ky pfik smyq keI dysLF ivc cly gey sn. ipCly smyN ivc iswKF dIaF kflIaF sUcIaF df mfmlf bhuq grmfieaf irhf hY. aksr bhuq sfry iswK aqy gYr iswK isafsqdfn ies mfmly nMU afpxIaF isafsI rotIaF sykx vfsqy vrqdy rhy hn. sRI pI icdMbrm df ieh ibafn AuhnF vfsqy isafsI rotIaF sykx vfsqy grm grm qvf sfbq hoieaf aqy AuhnF afpxf afpxf pUr lfhux vfsqy awzI cotI df jLor lgf idwqf. kyNdrI mMqrI PfrUk abduwlf pMjfb afey qF AuhnF ny vI iswK dihsLqgrdF nMU ksLmIrI dihsLqgrdF dI qrjL `qy hI amnYstI dyx dI vkflq kIqI. Ep muwK mMqrI s: suKbIr isMG bfdl, muwK mqrI s: pRkfsL isMG bfdl, hor keI akflI afgU, jQydfr sRI akfl qKLq, cwilaf hoieaf krqUs mnjIq isMG klkwqf, qrlocn isMG aqy idlI dy srnf BrfvF smyq swB ny afpxy afpxy Cfby lgdy hwQ hI Br ley. idwlI kmytI dy afgU s: srnf dI qF ies nfl qswlI nf hoeI aqy Aus ny pMjfb dI akflI srkfr `qy iswKF dIaF kflIaF sUcIaF KLqm krvfAux ivwc iZl vrqx df dosL vI lgdy hwQ hI lgf idwqf. ibafnF dI JVI ivwc ksUq Psy sRI pI icdMbrm ny do ku idn bfad ies `qy ivcfr krn df ibafn dy ky ipwCf CuzfAux dI koisLsL kIqI pr gwl nf bxI. afKr AuhnF ieh afK idwqf ik Bfrq srkfr qF muwK Dfrf ivwc vfps prqx vfly hr ivdrohI nMU hI ies nIqI hyT ilafAux vfsqy iqafr hY. AuhnF bIqy ivwc ksLmIrI dihsLgrdF nMU idwqI geI amnYstI df ijLkr vI kIqf ijs aDIn muwK Dfrf ivwc sLfml hox vfly bhuq sfry sfbkf dihsLgrdF nMU bIaYsaYP aqy sIafrpIaYP ivwc BrqI kIqf igaf sI. gRih mMqrI jI ny ieh amnYstI iswKF smyq nkslIaF vfsqy vI Kohl idwqI aqy nfl hI pMjfb srkfr nMU ies vfsqy jMmU-ksLmIr dI srkfr dI qrjL `qy iek prpojLl pysL krn vfsqy vI afiKaf ijs aDIn amnYstI idwqI jf sky. nkslIaF dy mfmly ivwc qF AuhnF ieh vI afiKaf ik Auh nkslI afgUaF nfl iswDI gwlbfq krn vfsqy vI iqafr hn aqy jld afpxf iswDf tYlIPon nMbr jfrI krn df vfadf vI kr mfiraf. pfiksqfn jF ivdysLF ivwc bYTy vwKvfdI dihsLqgrd jF kiQq kflIaF sUcIaF ivwc sLfml iswKF dI igxqI ikMnI ku hY ieh gwl ajy qwk sLfied koeI vI nhIN jfxdf. kflIaF sUcIaF ivwc kuwl ikMny ivakqI hn aqy vwKvfd qy dihsLqvfd Cwz ky muwK Dfrf ivwc ikMnu ku sLfml hox vfsqy iqafr hn ieh qF ik buJfrq hI hY. ies df juvfb qF srnf Brf, kFgrsI suKpfl Kihrf aqy jwsI KMguVf vI nhIN dy skdy jo afey idn kflIaF sUcIaF KLqm krn jF krvfAux dy ibafn dfgdy rihMdy hn. ies svfl df juvfb qF BfrqI dI Ep ivdysL mMqrI bIbI pRqIn kOr AurPL “mhFrfxI” kol vI nhIN hovygf. AuNJ bIbI vI ajyhIaF apIlF krn vfilaF nfl bhuq vfr qsvIrF iKwcvf cwukI hY. bIqy sfl dy aMq `qy jd mMqrYx “mhFrfxI” inAUXfrk dOry `qy afeI sI qF torFto `qoN kuJ KfilsqfnI vI bIbI nfl Kfs mulfkqf krn phuMcy sn. ies mulfkfq ivwc vI mfmlf KfilsqfnIaF dIaF kflIaF sUcIaF df jLrUr ivcfiraf igaf hovygf. hYrfnI dI gwl ieh hY ik kFgrsI aYm aYl ey suKpfl Kihrf, jwsI KMgUVf aqy bIbI pRnIq kOr vrgy, kflIaF sUcIaF dI gwl qF aksr krdy qy suxdy hn pr kdy AuhnF dy mUMhoN KfilsqfnIaF vfsqy ieh nhIN siraf ik hux Bfrq iKlfPL jLihr Quwk idE aqy Bfrq dI qrwkI ivwc brfbr dy ihwsydfr bxo. Bfrq dI lokqMqrI isafsq ijs df Auh ihwsf hn, aqy ijs dI kmIaF dy bfvjUd, KUbsUrqI dy gux awj jwg gfAuNdf hY, Es dI vkflq ieh afgU kdy vI nhIN kr sky. pMjfb kFgrs dI pRDfngI vfsqy afey idn ivafkul ho rhy “rfjf” sfihb vI sRI pI icdMbrm dI ies afPr qoN aMdro aMdrI bhuq KusL hoxgy aqy afpxy KfilsqfnI imwqrF `qy sLied ieh rohb vI pf rhy hoxgy ik ieh afPLr AuhnF bhuq jLor dy ky dvfeI hY. hux svfl ieh pYdf huMdf hY ik sRI pI icdMbrm dI ies afPr df kI bxygf? amnYstI dI afPr df BFzf pMjfb dI akflI srkfr isr BMnx ivwc vI Auh kfmXfb nhIN ho sky ikAuNik Ep muwK mMqrI s: suKbIr isMG bfdl ny ieh afK idwqf hY ik ieh iek kOmI pwDr df mfmlf hY, sUbf pwDr df nhIN hY ies leI sfrf kuJ kyNdr srkfr nMU hI krnf bxdf hY. AuNJ s: bfdl ksLmIr dI qrjL dI amnYstI dI mMg afp Kud kr cuwky hn aqy iekwly ksLmIrIaF vfsqy kIqy aYlfn nMU pwKpfqI vI afK cuwky hn. pfiksqfn ivwc ies smyN BfrqI ksLmIr ivwcoN dihsLqvfd dI tRyinMg lYx gey nOjvfnF dI igxqI jy hjLfrF ivwc nhIN qF sYNkiVaF ivwc jLrUr hovygI pr dUjy pfsy afeI aYs afeI qoN dihsLqvfd dI tRyinMg lYx gey iswK nOjvfnF dI igxqI kuJ drjnF qwk hI sImq hY. ksLmIrIaF nfl tRyinMg lY ky BfrqI ksLmIr ivwc dihsLqgrd kfrvfeIaF krn afAux vfly gYr ksLmIrI musilm kwtVpMQI nOjvfnF dI igxqI vI sYNkiVaF ivwc hY pr BfrqI pMjfb ivwc ajyhIaF kfrvfeIaF krn vfsqy afAux vfly gYr-BfrqI pMjfbIaF dI igxqI hux sLfied hY hI nhIN hY. kdy pwCmI dysLF dy vwKvfdI iswK pfiksqfn rfhIN hiQafr lY ky Bfrq dfKLl huMdy sn pr hux kdy koeI ajyhI Kbr sunx nMU vI nhIN imlI. igxqI dy ilhfjL nfl dovF kysF ivwc bhuq aMqr hY. pMjfb ivwc vwKvfdI lihr nMU muV KVf krn vfsqy koisLsLF bhuq ho rhIaF hn ijs vfsqy mfieaf pwCmI dysLF ivcoN jf rhI hY aqy pRcfr vI iewQy hI ho irhf hY. hF jd gwl kflIaF sUcIaF dI kIqI jfvy qF hflq kuJ vwKrI hY. ikhf jFdf hY ik ajyhy ivakqIaF dI igxqI 200 dy krIb hY. hux socxf bxdf hY ik iehnF ivcoN ikMny ku ies amnYstI dI afPLr df lfB lYx vfsqy iqafr hoxgy? jy mfmlf gupq qOr `qy iksy BfrqI kONslyt nMU ieh iulK ky dyx df hovy ik “mYN” vwKvfd iqafg idwqf hY qF sLfied bhuqy ieh kuJ ilK ky dyx vfsqy iqafr hoxgy pr jy ajyhf Kuwly qOr `qy krn dy sbUq dyxy pYx qF keI ipwCy ht jfxgy. bIqy aYqvfr jd gurdvfrf sfihb dy lMgr hfl dI kMD nfl bYT ky sLONkI ny kuJ imwqrF nfl ies mfmly `qy ivcfr crcf kIqI qF iek swjx df juvfb bhuq kmfl df sI. swjx jI ny afiKaf ik jy sfhmxy kMD `qy lwgI iek bMdUkDfrI dihsLqgrd dI qsvIr Auqfr ky kflI sUcI ivwcoN nfm kZvfAux dI sLrq hoeI qF sLfied hI koeI mfeI kf lfl hOslf kr ky sfhmxy afvy pr jy cfr lfeInF df gupq KLq ilKx nfl gwl bx skdI hovy qF sLfied hI koeI ipwCy rhy. sLOkI nMU swjx dy ies kQn ivwc bhuq dm jfipaf. hux ieh PYslf Bfrq srkfr ny krnf hY ik Aus ny cfr lfeInf dy KLq nfl sfrnf hY jF swcmuwc dihsLqgrdI df smrQn bMd krky muwK Dfrf ivwc sLfml hox vfilaF leI Bfrq dy drvfjLy Kohlxy hn? Bfrq srkfr dI ieh nIqI hI ies gwl df PYslf krygI ik sRI pI icdMbrm dI amnYstI dI afPr df kI bxygf? -sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf 546, PrvrI 26-2010
brYNptn vfsqy $413 imlIan zflr df ‘vfk-ien kilnk’! awDy imlIan dy krIb dI abfdI vfly brYNptn sLihr dy invfsIaF nMU keI sflF qoN ieh iglf irhf hY ik AuhnF nMU dysL dI pwDr dIaF imafrI ishq syvfvF nhIN imldIaF aqy sQfnk hspfql ivwc aYmrjMsI syvfvF vfsqy AuhnF nMU keI vr qF 8-10 GMty AuzIk krnI pYNdI hY. jd brYNptn vfsqy nvF hspqfl “brYNptn isivk hspqfl” bnxf sLurU hoieaf qF sLihrIaF nMU cMgIaF ishq syvfvF dI afs bwJI pr ieh afs do kfrnf krky PokI sfbq hoeI. pihlF kfrn ieh sI ik brYNptn isivk dy Kuwldy sfr hI purfxf “pIal mYmorIal hspqfl” bMd kr idwqf igaf aqy sLihrIaF dI do hspqflF qoN syvfvF dI afs KLqm ho geI. ies df ivroD bhuq hoieaf pr sUbf srkfr tws qoN mws nf hoeI. sLihrIaF dI mfXUjI df dUjf krn nvyN brYNptn isivk hspqfl dIaF gYr qswlIbKLsL syvfvF sn ijs kfrn iek vfr qF sLihrIaF nMU sVkF `qy Auqrnf ipaf aqy kYnyzf dy ieiqhfs ivwc pihlI vfr iksy hspqfl dy iKlfPL iek vwzf ros mujLfhrf hoieaf. ies vwzy mujLfhry nfl sUbf srkfr df qKLqf zoilaf aqy srkfr ny ies hspqfl df pRbMDkI ZFcf bdl idwqf, hspqfl nMU azminstytr dy hvfly kr idwqf igaf. hspqfl dy muwK pRbMDk ijs nMU iswK BfeIcfry ivwc keI cfplUsF df smrQn pRfpq sI, lokF dy roh sfhmxy itk nf sikaf aqy afpxf ibsqrf gol krvf ky cldf bixaF. nvYN hspqfl iKlfPL jd lokF dIaF sLkfieqF df afrMB hoieaf qF hspqfl dy pRbMDkF ny iehnF df qslwbKLsL juvfb dyx dI QF cfplUsF rfhIN vfh vfh krvfAux dI nIqI apxfeI. brYNptn sLihr dy bfhroN vI cfplUs spYsLl swdy `qy bulfey gey aqy Poky lok smrQn df ZoNg ricaf igaf. igxqy dy lokF ny hspqfl nMU afpxf pRBfv vDfAux aqy afpixaF vfsqy nOkrIaF hfsl krn vfsqy vriqaf ijs df Kuwl ky ivroD hoieaf. ies nvyN hspqfl iKlfP lokF nMU ieh vI sLkfieq sI ik ieh pI-3 injfm hyT bxfieaf igaf sI ijs qoN lok axjfx sn aqy srkfr ies bfry lokF nMU hnyry ivwc rwKx leI bfijLd sI. pI-3 arQfq aMgryjLI dIaF iqMn pIaF df arQ sI pbilk, pRfeIvyt pfrtnrisLp. ies ivwc kfPLI mfieaf aqy sfrI lwgx vflI mfieaf dI grMtI pbilk dy nfm `qy srkfr ny dyxI huMdI hY aqy prfiPt pRfeIvyt iDr nMU imlxf huMdf hY. pMjfbI ivwc ies nMU “Kfx pIx nMU bFdrI aqy tMby Kfx nMU irwC” dI khfvq pUrI qrF ibafn krdI hY. sUbf srkfr, hspfql dy pRbMDk aqy pRfeIvyt iDr ny awjy qwk ies bfry sfry qwQ lokF sfhmxy nhIN rwKy ik afKr ieh pI-3 zIal kI hY? jnfb mgMtI dI ieh EhI sUbf srkfr hY jo subfeI torIaF nMU hrfAux vfsqy ieh vfadf kr ky afey sn ik Auh pI-3 injfm nMU rwd kr dyxgy pr kursI `qy bYtdy sfr subfeI ilbrl bdl gey aqy pI-3 df Kuwlf smrQn krn lwgy aqy awj qwk kr rhy hn. iswtf ieh hoieaf ik brYNptn isivk hspqfl awj qwk lokF ivwc pRvfn nhIN cVH sikaf. nvyN pRbMDkI ZFcy ny kuJ koisLsLF kIqIaF, kuJ suDfr vI hoieaf aqy kuJ sPlqf vI imlI pr pI-3 df BUq lokF nMU ajy vI zrf irhf hY. imlIaF KLbrF muqfibk brYNptn isivk df nvF pRDfn jnfb mYiQAU aYNzrsn nMU Qfipaf igaf hY aqy jnfb aYNzrsn 5 aprYl nMU afpxf ahudf sMBfl rhy hn. nvyN pRDfn sfihb lokF nfl myl imlfp ikvyN bxfAuNdy hn ies gwl df pqf qF agly kuJ mhIinaF ivwc hI lwgygf. sLONkI nMU afs hY ik nvyN pRDfn cfplUsF ivwc iGrn dI QF bIqy qoN sbk isK ky awgy vDxgy. nvyN hspqfl dy Kuwlx aqy purfxy dy bMd hox kfrn brYNptn dy lok ies leI vI inrfsL sn ikAuNik nvyN hspqfl ivwc vfady muqfibk sfry bYwz srivs vfsqy AuplBd nhIN sn aqy awjy qwk vI AuplBd nhIN hn ijs kfrn AuzIk smF vD hY. sUbf srkfr ny sLihr dy lokF dy vD rhy roh kfrn “muMzy” dyxy sLurU kr idwqy sn aqy rMg brMgIaF kmytIaF df gTn kr idwqf igaf sI. iehnF kmytIaF ny dwsxf sI pIal mYmorIal df kI kIqf jfvy, kdoN kIqf jfvy aqy ikvyN kIqf jfvy? srkfr ny ieh swB kuJ zMg tpfAux vfsqy hI kIqf sI aqy asl mksd smF KrIdxf sI qF ik 3-4 sfl hor lMGf idwqy jfx. srkfr afpxy ies mksd ivwc kfmXfb vI hoeI hY. hux srkfr ny pIal mYmorIal nMU Kohlx vfsqy $413 imlIan zflr pihlI Pyj ivwc Krc krnf hY pr ies nMU hspqfl vjoN kdy vI nhIN Kohlxf. $413 imlIan bhuq vwzI rkm hY Kfs kr Es sUrq ivwc jd ieh mfieaf jLmIn KrIdx vfsqy nhIN vrqI jfxI, ieh qF Auprlf Krcf hI hY. pIal mYmorIal nMU Kohilaf jfxf hY pr iek “vfk-ien” kilink dI pwDr qoN jLrf ku AuWcI pwDr `qy. srkfr ny ies vfsqy lwCydfr BfsLf vrqI hY aqy ies nMU “aYbUlytrI” afiKaf hY. Bfv ies ivwc Auh mrIjL afrjLI qOr `qy rwKy jfieaf krngy ijhnF nMU bhuqI zfktrI shfieqf dI loV nhIN hovygI jF ijhnF nMU iksy pUry hspqfl ivwc bYWz imlx dI ajy AuzIk hovygI. ieMJ sUbf srkfr iek mihMgf “vfk-ien” kilink hI Kohl rhI hY pIal mYmorIal hspqfl nhIN Kohl rhI ijs dI brYNptn dy lok afs lgfeI bYTy sn. srkfr ies vfsqy brYNptn dy lokF qoN 10% mfieaf vI mMgdI hY ijs df Bfv hY $413 imlIan dy pihlI Pyj dy Krcy df 10% jo ik 41[3 imlIan zflr bxygf. brYNptn istI kONsl ieh 10% dyx vfsqy iqafr nhIN hY aqy hux sUbf srkfr cfplUsF dI qlfsL ivwc hY ijhnF qoN ies 10% mfieaf `qy mohr lgvfeI jfvy. brYNptn istI kONsl df ieh shI PYslf hY aqy kONsl nMU cfhIdf hY ik lokF dy KUMn psIny dI kmfeI df 41[3 imlIan zflr ies mihMgy “vfk-ien” kilink sYNtr vfsqy nf dyx. hF jy kr srkfr pIal mYmorIal nMU hspqfl dy rUp ivwc Kohlxf cfhuMdI hovy qF ieh vwKrI gwl hY. ies nvyN “aYNbUlytrI” kyNdr df pI-3 nfl kI irsLqf hovygf ies bfry vI lokF nMU dwisaf jfxf cfhIdf hY ikAuNik “ivlIam Eslr” nfm dI sMsQf brYNptn isivk, eItobIko hspqfl aqy bMd pey pIal mYmorIal nMU kMtrol krdI hY aqy iehnF iqMnF ivcoN brYNptn isivk pI-3 pRbMD hyT kMm krdf hY. lokF df ieh KLdsLf nivrq krnf bxdf hY ik “aYNbUlytrI” kyNdr ivwc pfieaf mfieaf rUpI pfxI ikqy DrqI hyT hyT brYNptn isivk dI pI-3 golk ivwc nf af pvy? jy ajyhI jLrf ijMnI sMBfvnf vI hY qF sLONkI afpxI kmfeI df zflr kdy vI dfa `qy nhIN lgfvygf aqy brYNptn istI kONsl nMU vI ajyhy krn df hI suJfE dyvygf.
“hyqI rfhq” isafsq! hyqI iek Cotf ijhf grIb dysL hY ijs df Bucfl dI lpyt ivwc af jfx kfrn bhuq nuksfn hoieaf hY. kudrq dI kRopI qoN pihlF hyqI bhuq sflF qoN aMdfrUnI isafsI asiQrqf qoN pIVHq hY aqy dysL ivwc bd-amnI vflf aflm bixaF irhf hY. kYnyzf aqy Bfrq smyq keI dysLF dI POj hyqI ivwc amn kfnUMnI bxfeI rwKx vfsqy sMXukq rfsLtr dy JMzy hyT qYnfq hY. kYnyzf smyq dunIaF dy bhuq sfry dysLF ny hyqI nMU ies kihr nfl nijwTx vfsqy idl Kohl ky mdd idwqI hY pr nuksfn ijs pwDr `qy ho cuwkf hY Aus dI pUrqI nMU keI sfl lwg skdy hn. kYnyzf srkfr ny afm sLihrIaF vloN idwqI jfx vflI dfn rkm nMU zflr Pfr zflr mYc krn df aYlfn kIqf hoieaf hY ijs nfl kYnyzf qoN ieh mdd 230 imlIan zflr nMU Zukx vflI hY. ieh gwl TIk hY ik hyqI dy grIb aqy afPLq mfry lokF nMU mdd dI loV hY pr ies df iek pihlU “hyqI rfhq” isafsq vI hY ijs ivwc PYzrl srkfr qoN lY ky hyT “insLkfm syvk” sMsQfvF qwk sLfml hn aqy hux brYNptn istI kONsl vI ies ivwc sLfml ho geI hY. PYzrl coxF qF iksy vkq vI ho skdIaF aqy isivk coxF isr `qy hn ies leI ieh isafsq shI smyN `qy shI kdm afiKaf jf skdf hY. kYnyzf vfsqy hyqI nfm df ieh grIb dysL hor vI mhwqqf rwKdf hY ikAuNik kYnyzf dI gvrnr jnrl bIbI mKfiel XF hyqI nfl sbMDq hY aqy bIbI mKfiel XF dy hwQ ivwc kYnyzf dI Gwt igxqI srkfr dI jfn hY. afKr ieh bIbI mKfiel XF hI hY ijs dI hF nfl pRDfn mMqrI jnfb stIvn hfrpr svf ku sfl ivwc do vfr sMsd pRorog krn (sYsLn sspYNz krn) ivwc kfmXfb hoey hn. drasl ies nMU sMsd pRorog krnf afKxf shI nhIN hovygf, sgoN ies nMU afpxI srkfr bcfAux ivwc kfmXfb hoxf afiKaf jfxf cfhIdf hY. ieh sMBv hY ik kuJ lok sLONkI dy iehnF ivcfrF nfl sihmq nf hox pr ivcfrn vflI gwl ieh hY ik jy bIbI mKfiel XF hyqI dI nf huMdI qF kI kYnyzf srkfr ny eynI vwzI pwDr `qy mdd krn vfsqy pihl kdmI krnI sI? sLONkI df juvfb qF nFh ivwc hY. mdd cMgI gwl hY aqy jnfb hfrpr vI iek bhuq vDIaf pRDfn mMqrI hn pr hyqI dI mdd iek isafsI mjbUrI jF isafsq qoN pryrq vI hY. hYrfnI vflI gwl ieh hY ik hux ies “hyqI rfhq” isafsq ivwc brYNptn istI kONsl vI sLfml ho geI hY. iek vYb sfeIt `qy lwgI Kbr muqfibk brYNptn istI kONsl ny istI kONslr sRI ivwkI iZloN nMU hyqI ivwc rfhq kfrjF vfsqy Byijaf hY. KLbr qoN jfpdf hY ik jnfb iZloN df Krcf brYNptn istI kONsl hI dy rhI hY. puwCxf bxdf hY ik jd kYnyzf dy lok aqy srkfr eynI vwzI pwDr `qy mdd dy rhI hY qF brYNptn istI kONsl nMU ajyhf krn dI kI loV pY geI hY? kYnyzf dI imltrI pihlF hI hyqI ivwc bYTI hY aqy kYnyzf dI puils vI hyqI dI puils nMU isKlfeI dy rhI hY. dysLF nfl sbMDF df mfmlf vI PYzrl srkfr dy aiDkfr Kyqr ivwc afAuNdf hY qF brYNptn istI kONsl ies pfsy ikvyN qur peI hY? jnfb iZloN dIaF qsvIrF `qy brYNptn dy lokF dy tYks dy ikMny ku zflr PUky jFdy hn ieh gwl istI kONNsl nMU jwg jfhr krnI cfhIdI hY. jnfb iZloN afpxy Krcy `qy ajyhy rfhq kfrj jF Poto dOry jMm jMm krn pr lokF dy Krcy `qy ajyhy dOry dI koeI quk nhIN bxdI. brYNptn istI kONsl df ieh kdm sOVI rfjnIqI qoN hI pRyrq jfpdf hY. -sLONkI ieMglYNzIaf -KLbrnfmf #545, PrvrI 19-2010
Bfrq `c rfjy aqy rfxIaF dy JolI cuwkF dI koeI kmI nhIN hY! dsMbr ivwc ikRsims dIaF CwutIaF qoN lohVI dy afspfs qwk hr sfl vwzI igxqI ivwc ivdysLL vwsdy pMjfbI vqn PyrI `qy jFdy hn. iehnF idnF dOrfn ivafh aqy kbwzI tUrnfmYNtF dI vI pMjfb ivwc JVI lwgI rihMdI hY. ies sfl sMGxI DuMd ny vI pMjfb ivwc mhInf Br JVI lgf rwKI sI ijs nfl sVkI tRYiPk aqy hvfeI afvfjfeI burI qrF pRBfvq hoeI sI. aMimRsqr vflIaF hvfeI AuzfnF dI hflq qF bhuq hI qrsXog bxI rhI sI. sLONkI df iek imwqr vI afpxy bwcy lY ky dsMbr dy aMq ivwc mhInf Br vfsqy pMjfb qur igaf sI. hux vfps prq afieaf hY aqy pr iPr kdy ies smyN dOrfn pMjfb jfx qoN qobf kr igaf hY. imwqr jI ny afpxI ies Xfqrf dI khfxI bIqy aYqvfr nMU gurdvfrf sfihb dy lMgr hfl dI kMD nfl mUhdy mfry duwD vfly kryt `qy bYTy sLONkI nMU cfh df lMgr CkidaF suxfeI sI. imwqr jI ny dwisaf ik pihlF qF AuhnF df jhfjL aMimRqsr ivwc sMGxI DuMd kfrn AuWqr hI nf sikaf aqy XfqrI hvfeI kMpnI nMU kosx lwgy. pr imwqr jI ny sLukr kIqf ik AuhnF nMU mOq dy mUMh ivwc PsfAux dI QF Auzfx muMbeI vwl lY jfeI geI aqy DMud Ctx ipwCoN hI vfps prqI. imwqr jI ny sih XfqrIaF nMU smJfieaf ik DuMd vfsqy hvfeI kMpnI ijLMmyvfr nhIN hY ieh qF kudrq dI Kyz hY. ipMz phuMc ky imwqr jI keI idn sUrj dyvqf dI AuzIk krdy rhy pr drsLn nsIb nf hoey. GrF ivwc hIt dI axhoNd kfrn pMjfb dI TMz ny bwcy rjfeI jogy hI rwKy. TMz dy sqfey imwqr jI iek idn sLLihr gey aqy 2500 rupey df iek hItr Bfrq dI nfmvr kMpnI “rlfieMs” dy stor qoN KrId ilafey. kMpnI ny iek vDIaf sLoa pIs rwiKaf hoieaf sI jo coKI grm hvf suwt irhf sI. nvF hItr kMpnI dy syljLmYn ny imwqr jI nMU clf ky ivKfieaf aqy imwqr jI muwCF nMU vwt idMdy hoey hItr lY ky Gr af phMucy. rjfeIaF ivwc TrUM TrUM krdy bwcy hItr dy cwlx dI AuzIk krn lwgy pr bwqI guwl hox kfrn AuhnF nMU GMtf ku Br bysbrI nfl vfDU AuzIk krnI peI. jd bwqI afeI qF swB dy ichry `qy muskfn af geI aqy hItr dI hIt nfl TMz BjfAux dI afs bwJ geI. 2500 rupey dy nvyN nkor hItr nMU pYikMg ivcoN kwiZaf igaf aqy ibjlI df plwg lgf ky afn krn vfsqy twkrF mfrIaF geIaF pr hItr mhOdy afn nf hoey. hItr clfAux vfsqy iek mfhr gvFZI vI swidaf igaf pr hItr sfihb tws qoN mws nf hoey aqy bwicaF ny rfjfeIaF ivwc iznr dI rsm inBfeI. agly idn imwqr jI ies afs nfl sLihr phuMc gey ik rlfieMs stor vfly rsId vyKdy sfr bdl ky nvF hItr hwQ PVf dyxgy aqy nfl muafPI vI mMgxgy. pr hoieaf ies dy aYn Ault, stor vfilaF ny hItr rwK ilaf aqy ies nMU TIk kr ky agly idn dyx df vfadf kr ky pwlf JfV idwqf. bhuq qkrfr krn `qy AuhnF afiKaf ik kwl asF quhfnMU cldf hItr idwqf sI ies leI hux bdlvF hItr nhIN idwqf jf skdf ies nMU TIk kr idwqf jfvygf. imwqr jI ny kYnyzf dIaF kMpnIaF dI rvfieq aqy kstmr kyar dIaF bhuq AudfhrxF idwqIaF pr rlfieMs stor vfly tws qoN mws nf hoey. aMq ivwc agly idn dI rsId lY ky imwqr jI hwQ lMmkfAuNdy Gr af vVHy. imwqr jI Es smyN nMU kos rhy sn jd Auh Cotf stor Cwz ky vwzy nfm nMU pY gey sn aqy vflmfrt smJ ky rlfieMs stor ivwc ivwc jf vVHy sn. nvyN hItr dI afs ivwc bYTy pirvfr nMU zfhzI inrfsLqf hoeI sI aqy sfrf pirvfr rsoeI ivwc gYs dy culy dy Audfly bYT ky TMz Bjf irhf sI. gvFzI mKOl kr rhy sn ik kYnyzf dI TMz ivcoN afey knyzIan pMjfb dI TMz qoN zr rhy hn. bwcy bfQ rUm dI TMzI PrsL `qy nMgy pYr rwKx vfsqy iqafr nhIN sn, nhfAuxf qF bhuq dUr dI gwl sI. Gr Duafey kwpVy sUrj nf inklx kfrn keI keI idn nhIN sn sukdy aqy DobI kwpVy vfps dyx vfsqy cfr idnF dI qrIk idMdf sI. jldI dyx dI qfgId krn `qy afsmfn vwl vyK ky sUrj dyvqf dy gfieb hox df isLkvf krdf sI. kwpVy DobI qoN Duafey jfx jF Gr Doqy jfx, sukfAux vflf sUrj qF ieko hI hY.
qIjy idn imwqr jI rlfieMs stor qoN TIk kIqf nvF hItr lY afey aqy plwg krdy sfr grm hvf dy Prfty mfrn lwgf. hItr dI grm hvf dy PrfitaF dy brfbr hI ibjlI df mItr vI dOV irhf sI. afspfs lokF ny ibjlI dy ibwl dI mfr qoN bcx vfsqy kMuzI df pRbMD kIqf hoieaf sI pr imwqr jI “corI” krn dy hwk ivwc nhIN sn. imwqr jI df qrk sI ik Bfrq iek cMgf dysL hY ijs dI qrwkI ivwc byeImfnI ny rukvt pfeI hoeI hY ies leI byeImfnI swB bImfrIaF dI jVH hY. hItr iek hox kfrn sfrf pirvfr iek kmry ivwc sOx lwgf aqy hIt bcfAux vfsqy rfq nMU drvfjLy qfkIaF bMd rwKxf hr iksy dI loV bx geI. imwqr jI muqfibk do ku hPLqy df smF aYsf sI jd idn smyN duiphr 1 vjy qoN 4 ku vjy qwk srdI qoN kuJ rfhq imldI sI pr sUrj dyvqf dy drsLn iPr vI nhIN sn huMdy. keI vfr DuMd sLfm 6 vjy hI pYxI sLurU ho jFdI sI aqy agly idn 12 -1 vjy qwk Auqrn df nfm nhIN sI lYNdI. ieMj imwqr jI dI cfr ku hPLqy dI pMjfb PyrI df awDy qoN vwD smF DuMd dI ByNt cVH igaf. rlfieMs df nvF hItr 6 ku idn cwlx ipwCoN plwg sfV ky sLFq ho igaf sI pr agly idn sUrj dyvqf ny drsLn dy idwqy sn. pMjfb dI TMz kfrn muV vfps afAux qoN qobf kr gey bwicaF dy ichry `qy kuJ muskfn prqI aqy imwqr jI ny sLihr bxy vDIaf imkzfnlz aqy pIjLf stor `qy bwicaF nMU lMc aqy iznr Kvf ky KusL kr idwqf sI. bwcy imkzfnlz dIaF PrfeIaF vyK ky eyny KusL ho gey sn ijvyN koeI KoeI hoeI kImqI vsqU lwB geI hovy. mOsm dy inKfr df lfB AuTf ky imwqr jI bwicaF nMU pMjfb ivKfAux vfsqy imwqrF, irsLqydfrF nMU imlx aqy qIrQ Xfqrf vfsqy inkl pey sn. hirmMdr sfihb qoN cMzIgVH huMdy hoey kuJ idn idwlI ieiqhfsk gurdvfry aqy hor QfvF vI vyKx gey sn. Bfrq df ieh pwK vyK ky imwqr jI dy bwcy vI pRsMn ho gey sn. ies dOrfn imwqr jI kuJ isafsI phuMc rwKx vfly lokF nMU imly aqy Bfrq dI rfjnIqI nMU ghu nfl vyiKaf. vyK ky imwqr jI nMU jfipaf ik Bfrq nvyN qy purfxy rfjy rfxIaF dI pUrI qrF lpyt ivwc af cuwkf hY. grIb Bfrq votF dI Kfx hY ijs `qy hr koeI kbjLf krnf cfhuMdf hY. Kfx `qy kbjLf ies nMU Kfx jF KflI krn vfsqy kIqf jFdf hY aqy ieho kuJ Bfrq dI votF dI Kfx Bfv grIb lokF nfl vfpr irhf hY. grIbF dIaF votF btorn vfsqy afey idn idn idl luBfAU nfhry hr pfrtI lgfAuNdI hY pr qfkq ivwc af ky iZwz afpxy hI BrdI hY. XUpI ivwc dilqF dI msIhf bx ky bhUVI mfieafvqI dilqF dy iZwz afpxy aqy kFsLI rfm dy buwq lgf ky Brnf cfhuMdI hY. pMjfb aqy dysL dy hr sUby ivwc afpxI afpxI “mfieafvqI” bYTI hY. hr mfieafvqI afpxy aiDkfr Kyqr ivwc pYNdy hr afriQk vsIly `qy `qy afpxf kbjLf krnf cfhuMdI hY. imwqr jI nMU jfipaf ik ajLfd Bfrq ivwc hr mfieafvqI afriQk sroqF nMU kfbU krn aqy gulfm rwKx vfsqy pUrI qrF afjLfd hY. trFsport, jLmInF, mIzIaf, Tyky, pRfeIvyt roz nYWtvrk, ieMzstrI, hotl aqy hor kfrobfr hux dysL dIaF mfieafvqIaF dI inwjI jfiedfd bxdIaF jf rhIaF hn. pMjfb ivwc qF dirafvF aqy ndIaF ivcoN inkldI ryqf dI rfieltI vI Dur tfp qwk puwjdI kIqI jFdI hY. iek pfsy mfieafvqI vrgIaF nvIN isafsI rfxIaF hn aqy dUjy pfsy rfhul gFDI vrgy nvyN byqfjL mhfrfjy vI hn. Bfrq ivwc ieh nvIaF rfxIaF aqy rfjy vI pYdf ho gey hn aqy purfxy rfjy rfxIaF vI kfiem hn. pitaflf Kfndfn hI nhIN Bfrq dIaF sYkVy irafsqF dy icrfg ajy vI afpxy afp nMU rfjy aqy rfxIaF aKvfAuNdy hn aqy AuhnF nMU rfjy rfxIaF afKx vfly cfplUsF qy JolI cuwkF dI vI koeI kmI nhIN hY. kYptn amirMdr isMG dI jd kdy pfiksqfnI bIbI arUsf aflm nfl XfrI dI gwl iCVy qF Jwt afK idwqf jFdy hY ik kYptn amirMdr isMG sLfhI Kfndfn ivcoN hY. iksy grIb dI aOlfd dy pRym sbMDF dI gwl inkl afvy qF kql ho jFdy hn. aMqr jfqI sbMD hox qF Bfrq dy keI ipMz dIaF pMcfieqF Pqvy vI jfrI kr idMdIaF hn. nvI NidwlI ivwc kuJ idn gujLfrn ipwCoN imwqr jI nMU pqf lwgf ik hr JolI cuwk hI Bfrq dI ivdysL rfj mMqrI bIbI pRnIq kOr nMU mhfrfxI afK ky sMboDn krdf hY aqy ies ivwc Auh lok vI sLfml hn jo afpxy afp nMU iswK Drm dy vwzy Tykydfr smJdy hn. iehnF lokF vfsqy kYptn amirMdr isMG vI mhfrfjf hY aqy mhfrfxI isMDIaf smyq hor vI sYNkVy rfjy, rfxIaF aqy Xuvrfj hn. ajLfd Bfrq vfsqy ieh bhuqf ishqmMd vrqfrf nhIN hY. kFgrs pRDfn sonIaF gFDI ny sfl ku pihlF ajyhf vrqfrf rokx vfsqy iek apIl vI kIqI sI ijs nMU Aus dI pfrtI dy aMdr vI axgOilaF kr idwqf igaf hY. pMjfb dI srdI qoN qobf kr cuwky imwqr jI cfhuMdy hn ik agly sfl jnvrI ivwc globl vfrimMg dI duhfeI pfAux vfilaF nMU pMjfb Byijaf jfvy. -sLONkI ieMglYNzIaf, KLbrnfmf #544, PrvrI 12-2010
hwQ purfxy KosVy bsMqy horIN afey ! iswKF dI srv-AuWc adflq nUM duinafvI adflqF `c GVIsx dIaf koisLsLF bsMqy hurF dI gwl krn qoN sLONkI pihlF ryzIE stysLnF `qy grmfey msly dI gl krn jf irhf hY. trONto dIaF dysI aKLbfrF nfloN dysI ryzIE progrfmF `qy rfgI drsLn isMG df pMQ coN Cyky jfx df mslf ieMnF grmfieaf hoieaf hY aqy sLONkI vrigaF nUM Brm pfieaf jf irhf ik ijvyN iswK pMQ rfgI drsLx isMG nfl jIivq hY jo rfgI dy iswK pMQ ivwc Cykx nfl sfLied nf hI bcy aqy iek ryzIE vfly qF nUM iswwK pMQ rfgI drsLx isMG qoN ibnF ‘rMzf’ hoieaf jfp irhf hY. ieh ryzIEkfr qF rfgI nUM Cyky jfx nUM pMQ `qy peI iewk bhuq vwzI musIbq dws irhf hY aqy rfgI dy ihmfieqIaF nUM ryzIE `qy ilaf ky afm iswKF nUM akfl qKq dy PYsly ivruwD BVkfa irhf pRIq huMdf hY pr nfl dI nfl ieh vI khI jFdf hY ik asI akfl qKq df siqkfr krdy hF pr pujfrIaF df nhIN. ryzIEkfr ny aKLbfrF vfilaF `qy qvf lfAuNidaF ieQoN qwk kih idwqf ik aKLbfrF vfilaF nUUM KLbrF lfAux jF nf lfAux dy vwzy gwPy imldy hn pr ieh ryzIEkfr afpxy bfry cuwp hY. sLONkI cyqf krvfxf cfhuMdf hY ik ies rfgI ny kdy vI afkfl qKq dy pihly hukmnfimaf nUM afp mMinaF hI nhIN hY. akfl qKq qoN hukmnfimaF dIaF JVIaF lfAux vfly jQydfr rxjIq isMG ny iek hukmnfmf jfrI kIqf sI ik bYNkUXt hflF ivwc gurU gRMQ sfihb df pRkfsL nhIN kIqf jf skdf pr sLONkI ny keI QFvIN dyiKaf sI ik iehI rfgI jf ky hflF ivwc kIrqn krdf irhf sI aqy ies dI crcf mIzIey ivwc huMdI rhI hY aqy ies qoN pihlF vI rfgI dy krIqn krn `qy keI gurU GrF vwloN pfbMdI lfeI hoeI sI. ieh pfbMdI ikAuN lfeI sI ies df koeI kfrn hovygf hI jy ieh rfgI iswK pMQ df iewkoN iewk QMm hY qF iPr kuJ gurUGrF ny ies nUM AuQy vVn qoN kfhqoN roikaf hoieaf sI. sLONkI df ieQy purfxf vyrvf dyxf ies leI jLrUrI hY ik rfgI pihlF qoN hI akfl qKq df hukm nhIN mMndf afieaf aqy hux ikvyN mMn skdf sI. sLONkI hornF vFg rfgI df bVf siqkfr krdf sI. EprysLn bilAU stfr qoN bfad kIrqn krvfAux df Buws aijhf ipaf sI ik hornF kIrqnIaF smyq rfgI hurF dy vfry inafry ho gey sn. ieQy sLONkI dwsxf cfhuMdf hY ik AuNJ qF rfgI kIrqn krky pMQ dI vwzmuwlI ‘syvf’ krdf huMdf sI. pr kflj dy muMizaF vwloN iek ipMz ivwc kIrqn krn dy bdly imldI ‘syvf’ dy muwdy `qy rfgI ny kIrqn krn qoN nFh kr idwqI sI qF rfgI Aus idn qoN sLONkI dy mMn qoN lih igaf sI. rfgI nUM jdoN akfl qKq df jQydfr bxfieaf igaf sI qF iswK pMQ nUM ies qoN bhuq vwzI afs sI ik rfgI kOm nUM nvIN syD dyvygf pr rfgI ny koeI syD qF kI dyxI sI aqy ismrnjIq mfn dy ikRpfn muwdy vFgUM isrP ies gwl qy aiVaf irhf ik Aus nUM kIrqn krn dI afigaf imlxI cfhIdI hY. rfgI bVy aMdfjL ivwc ikhf krdf sI ik “mYnUM kIrqn qoN nf ivCoiVaf jfvy”. kOx rfgI nUM kIrqn krn qoN ivCoV irhf sI. rfgI aMdr bYT ky vI kIrqn kr skdf sI koeI rok QoVo sI, BfvyN idn rfq kIrqn krdf rihMdf pr rfgI qF bfhr kIrqn krnf locdf sI ijQy hjLfrF dI igxqI ivwc sMgq iekwTI hoeI hovy. bfhr BfrI iekwT ivwc rfgI kIrqn krn dI afigaf ikAuN mMgdf sI ies df kfrn dwsx dI loV nhIN pfTk sLONkI qoN vwD isafxy hn. pr sONkI ies vkq ies rfj nUM rfj hI rihx dyxf cfhuMdf hY pr 90% qoN vwD lokF nUM rfgI dy ies rfj df BlIBFq pqf hY. clo sLNONkI socdf hY ik koeI vI mnuwK sMpUrx nhIN huMdf iksy nUM iksy cIjL df lflc hY iksy nMU iksy cIj df, ijvyN sLONkI dy POj ivwcoN afieaf hox krky rMm dI boql leI hmysLF Kurk huMdI rihMdI hY. sLONkI afpxy purfxy do lyK iswK ivdvfnF dy lyKy lf cwkf hY. sLONkI dy purfxy lyK vfly ivdvfnF ivwcoN hI hux kuJ ivdvfn rfgI dI ipwT `qy hn. iswK pMQ df iek mhfn ivdvfn kih irhf sI ik aijhy jQydfrF dy gwlL juqIaF dy hfr pYxy cfhIdy hn. sLONkI ies ivdvfn dI ivdvqf `qy bilhfry jFdY. iek hor pMjfbI dI vrxmflf ivwcoN kwky KwKy dI pMgqI dy iewk awKr dy nF vflf ivdvfn kih sI ik ienHf jQydfrF nUM glq PYsilaF kfrn adflq ivwc GVIsxf cfhIdf hY. ieh ivdvfn ieh vI khI jFdy hn ik drsLn isMG ny afkfl qKq df jQydfr huMidaf Kud vI glq PYsly kIqy sn. sLONkI iswKF dy ienHF dohF hI ivdvfnF qoN puwCdf hY ik ikAuN nf ienHF dovy kMm df guxf rfgI `qy hI pfieaf jfvy aqy ieh dovyN ‘mhfn’ kMm rfgI drsLn isMG qoN hI sLurU kIqy jfx ikAuNik rfgI vI AuhI kuJ krdf irhf hY jo hux dy jQydfrF ny kIqf hY ieh gwl ivdvfn vI mMnI jf rhy hn. iek hor ivdvfn ny gwl kwZ mfrI ik ik iswKF nUM hux qwk afey huknfimaF ivwcoN cMgy cMgy rwK lYxy cfhIdy hn aqy glq PYsly srbq Kflsf swd ky rwd kr dyxy cfhIdy hn. ivdvfn dI gwl sux ky sLNOkI nUM akfl qKq qoN afey hukmnfmy aflU gMZy hI jfpx lwgy ijnHF nUM CFt ky sbjLI bxfeI jf skdI hY. sLONkI ieQy dwsxf cfhuMdf hY ik rfgI nUM pMQ ivwc Cykx `qy pMQ `qy koeI BIV nhIN bxI nf hI bxnI hY pr srnf dy ihmfieqIaf `qy BIV jLrUr bxI hoeI hY. sLONkI nUM sLwk hY ieh sB kuJ iksy vwzI sLrfrq aDIn hI kIqf jf irhf hY qF ik iswK pMQ nUM do ihisaF ivwc vMz idwqf jfvy. sLONkI suxdf afieaf hY ik akfl qKq iswKF dI srv-Auwc adflq hY ies qoN afieaf PYslf hryk iswK nUM mMnxf cfhIdf hY BfvyN Auh iksy iewk iswK `qy nf hI Zukdf hovy ikAuNik ieh PYsly sfrI iswK kOm nUM iDafn ivwc rwK ky kIqy jFdy hn. PYslf qF PYslf hY jy mhfrfjf rxjIq isMG vrgy qy brnfly vrgy ijs nUM ies rfgI ny Qmly nfl bMn idwqf sI, akfl qKq df PYslf mMn cwuky hn qF rfgI nUM afkfl qKq `qy jFidaF kI ibwlI iCkdI sI. keI kihMdy hn ik rfgI akfl qKq `qy igaf sI pr jQydfrF ny bfhr af ky Aus dI gwl nhIN suxI. jy akfl qKq adflq hY qF jwj kdI vI bfhr afky kys dI suxvfeI nhIN krdy, adflq dy kmry ivwc hI jfxf pYNdf hY ijvyN rfgI ny brnfly nUM iek kmry ivwc swd ky qnKfh lfeI sI. hux ijhVIaF afkfl qKq qoN afey PYsly nUM dunIafvI adflqF ivwc iljfx dIaf ivEqF GVIaF jf rhIaF hn ies df mwuK kfrn akfl qKq dI sv-AuwcqF nUM clfkI nfl Kqm krn dI iqafrIaF dI sLurUafq hY. sLONkI iewko ardfs krdf ik iswK pMQ nUM rwb hI bcfey ieho ijhy ivdvfnF dIaF ivdvfnIaF qoN aqy ienHF ivdvfnF dI ihmfieq krn vfly mIzIafkfrF qoN.
hwQ purfxy KosVy[[[! aKIr ivwc sLONkI bMsqy hurF dI gwl krn jf irhf hY. ies bIqy aYqvfr ipCly sfl dI qrHF brYNptn dy pIarsn bYNkuXt hfl ivwc Bfrq df gxqMqr idvs mnfieaf igaf ijQy ipCly sfl nfloN vI vwD igxqI ivwc lok phuMcy hoey sn. ieQy Auh vI afey hoey sn jo hryk sfl ies smfgm df ivroD krn afAuNdy hn. ivroD krn df sB nUM hwk hY ies nfl sLONkI sihmq hY pr ivroD krn df qrIkf AuuhI Gisaf ipitaf hY. ies dy nfl hI ivroD krn vfilaF dI igxqI suMgVdI jf rhI hY. sLONkI vI kuJ ivroDkfrIaF vFgU KysI dI bukl ivwc mUMh lko ky KVf ieh njLfrf dyK irhf sI. AuNJ sLONkI iswKF nfl ivqkry aqy sivDfn dIaF kfpIaF pfVn aqy sfVn df ieh njLfrf CotI Aumr qoN dyKdf afieaf hY. pMjfb ivwc keIaF ny ieh pfKMz kIqf sI aqy keIaF ny idwlI jf ky vI iehI pfKMz kIqf. sLONkI afpxy afp ies nUM pfKMz nhIN kihMdf sgoN hXfqI ivwc phuMc cwuky iewk awsqr KfilsqfnI ijs nUM sLONkI ‘tuMzIlft’ hI ikhf krdf sI, zf jgjIq isMG cOhfn dy kihx `qy hI kihx lwgf sI jo Kuwd hI ies nUM pfKMz kihMdf sI. jdoN ies qrHF dy pfKMz cOhfn afp krdf sI AudoN ieh pfKMz nhIN sI huMdf pr jd koeI hor kr jFdf sI qF cOhfn ies nUM pfKMz dwsx lwg jFdf sI. sLONkI dy iek imwqr dy dwsx muqfibk ies mujLfhry ivwc Auh vI phuMcy hoey sn jo aMdro aMdrI ieMzIaf dy gyVy vI mfr afAuNdy hn aqy ieQy Bfrq ivrwuD mjLfhry vI krI jFdy hn. imwqr ny dwisaf ik ies vfrI lokF nUM mUhry lfAux vflf vwzf KfilsqfnI ikqy njLrI nhIN ipaf imwqr ny sLwk kIqI hY ik lokF nUM mujLfhry vwl Dwk ky afp ikqy ieMzIaf bYTf njLfry nf mfxdf hovy. sLONkI nUM bIqy 7 ku sfl purfxI iewk gwl Xfd af geI. sLONkI df iewk nvF bixaF imwqr iek vfr sLONkI nUM kihxf lwgf ik afpF iekwTy ho ky trOto mujLfhry ivwc Bfg lYx jfxf hY aqy nfl afpxy bwicaf nUM lY ky cwilE. sLONkI ny Jwt hI kih idwqf ik TIk hY cly cwlFgy quhfzy kol vwzI vYn hY, lY afieE qF nvF bixaf imwqr kihx lwgf jfxF qf mYN sI pr iewk jrUrI kMm hY Aus idn. sLONk kihxf lwgf ik ajy qF do hPqy pey af mujLhfry ivwc jrUrI kMm pihlf kr lYNdyN hF qf sLONkI df nvF bixaf imwqr kihxf lgwf ik Auh zyt qf sfl pihlF dI iPks hoeI hY. sLONkI df nvF bixaf imwqr iPr ikqy gwl krn df bhfnf bxf ky cldf bixaf aqy nfl hI Aus dI sLONkI nfl imwqrqf Kqm ho geI. sONkI socdf hY Bfrq dy JMLzy aqy sivDfn pfVn nfl Kfilsqfn nhIN bxnf aqy nf hI mujLfhiraF nfl bxnf hY. ieh JMzy aqy sivDfn dIaF kfpIaF pfVn df kMMm qf keI dhfikaF qoN cldf af irhf hY ies df iswKF nUM hux qwk ikMnf Pfiedf hoieaf hY ieh mulfkx krnf cfhIdf hY. itMz ivwc kfnf pfAuxf aqy ‘hwQ purfxy KosVy bsMqy hurI afey’ vrgy muhfviraF nUM bfr bfr duhrfAux dI loV nhIN hY. loV hY isr joV ky bYTx dI aqy gurU nfnk dy AupdysLF `qy cwlx dI. ienHF mujLfhiraf nfl Bfrq ivroDI qfkqF nUM KusL kIqf jf skdf hY aqy afpxy sLOkF dI pUrqI kIqI jf skdI hY pr iswK kOm df kuJ vI svfiraf nhIN jf skdf. nfnk dy inmfxy ijhy iswK sLNONkI dI ieh gwl pwly bMn lYxI cfhIdI hY afm amn psMd BfrqIaF nUM. rwb rfKf!! sLONkI ieMglYzIaF sLONkI GUMeyN ivdvfnF aqy tIry mIzIey dy bilhfry jFdY ! sLONkI GUMeyN ivdvfnF dI gwl krn qoN pihlF pfTkF df iDafn iewk hor KLbr vwl idvfAuxf cfhuMdf hY ijs nfl qkVy mfVy df Prk sfP idwsx lwg jFdf hY. sLONkI dwsxf cfhuMdf hY ik iewkly dysL jF bMdy hI qkVy mfVy nhIN huMdy ies dunIaf ivwc hor vI bhuq sfrIaF aijhIaF cIjLF hn ijnHF df sMbMD qkVy mfVy nfl huMdf hY ijnHF ivwc mIzIaf vI sLfiml hY. sLONkI trONto dy pMjfbI mIzIey dI gwl nhIN kr irhf, gwl qF sLONkI kr skdf hY pr pMjfbI post dy sMpfdk gurdIsL gryvfl df hsLr dyK ky kMb jFdf hY. nfly dIsLf qF qkVf qy nOjvfn sI Jwl igaf. sLONkI qF buwZf hY aqy pihlF hI goizaF dI qklIP df mfiraf hoieaf hY jy iksy ny iKwc DU kr idwwqI qF sONkI dIaF hwzIaF qF JfVU dIaF qIlF vFg iKlr jfxIaF hn. dUsrI gwl sLONkI iksy aKLbfr df sMpfdk vI nhIN ijhVf iksy Kqrnfk muwdy nUM hwQ pf lvy. sLONkI nUM cyqf hY sLONkI iewk vfr qwqf qwqf lyK ilK bYiTaf sI qy Cpx qoN bfad KLbrnfmF vfilaF iewk mhInf sLONkI df koeI lyK nhIN sI Cfipaf. sLONkI qf isrP iewk inwkf ijhf ilKfrI hY jo kuJ afpxy afly duafly dyKdf hY cMd ku lfeInF ivwc ilwK bYTdf hY. KYr sLONkI gwl ivwc bhuqf lmkfa nhIN ilafAuxf cfhuMdf. iewk aKLbfr ivwc iek KLbr lwgI sLONkI dy njLrIN peI ijs ivwc iewk bIbI dUsrI bIbI dy mUMh `qy kyk mfr rhI sI. asl ivwc ieh kyk nhIN sI toPU dI bxI hoeI krIm dI pfeI sI pr ieQy sLONkI kyk kih ky hI sfr irhf hY ikAuNik sLONkI nUM kyk kihxf nfl QoVF ijhf suafd ijLafdf afAuNdf hY. ijs dy mUMh `qy kyk mfiraf jf irhf sI Auh koeI afm bIbI nhIN sI . Auh bIbI kYnyzf dI mMCI mMqrfiex Bfv mwCI mMqrfly dI mMqrI sI aqy ijs bIbI ny Aus dy kyk mfiraf Auh bIbI amrIkf qoN afeI iek sMsQf ‘pytf’ dI mYNbr sI. aMgryjLI ivwc pytf df pUrf nF ‘ pIpljL Pfr d aYQIkl trItmYNt afP aYnImls’ Bfv jfnvrF nfl shI nYiqk vrqfa krn vflI sMsQf. ies sMsQf vfilaF df kihxf hY ik jfnvrF nfl shI vrqfa kIqf jfvy aqy AunHF `qy julLm nf kIqf jfvy BfvyN AunHF df Bojn bxf ky KfDf jfvy pr nYiqkqf d iKafl rwiKaf jfvy. ieh sMsQf kYnyzf ivwc sIlF dy isLkfr dy iKlfP hY aqy cfhuMdI hY ik kYnyzf srkfr ies `qy pfbMdI lgfvy ijvyN ik XUrp ivwc hoieaf hY. dyKx vflI gwl ieh hY ik ieh kyk mfrn bIbI amIrkf dy inAU Xfrk sLihr qoN cwl ky afeI sI. jdoN mMqrI bIbI gyl sLIaf brilMgtn ivwc afpxf BfsLx dy rhI sI qF pihlF qoN hI iqafr bYTI bIbI ny toPU dI krIm nfl BrI plyt mMqrI `qy mMUh `qy mfr idwqI ijs nfl mMqrI nUM afpxf BfsLx ivwcy Cwzxf ipaf. bysLk puls ny krIm mfrn vflI bIbI nUM cfrj kr ilaf hY pr mIzIey ny ies KLbr nUM hlkI ijhI hI pysL kIqf ijvyN ik ieh koeI Kfs gwl nf hovy ikAuNik plyt mfrn vflI bIbI amrIkx sI. pr sLONkI sOcdf hY Kfs gwl qF bxdI jy iehI kfrf ikqy amrIkf dy sYnytr jF iksy hor lIzr nfl iksy kYnyzf dy bfisLMdy vwloN kIqf jFdf qF kI iPr vI iehI nfmfqr hI kvryj huMdI, ies nUM aMqrrfsLtrI pwDr `qy iewk vwzI KLbr bxf ky pysL kIqf jfxf sI aqy ies nUM awqvfd dI GtnF bx jfxI sI. sLONkI ny amrIkf dIaF keI aKLbfrF `qy njLr mfrI ikqy vI ies KLbr df ijLkr nhIN afieaf. afvy vI ikAuN amrIkf iewk vwzf `qy qkVf dysL hY AuQoN df afm sLihrI qF kYnyzf dy mMqrIaf nfloN vI vwD amrIkf leI mhwqqf rKdf hY. amrIkf df mIzIaf vI kYnyzf dy mIzey qoN qkVf hY aqy qkVf hmysLF hI mfVy nUM dbf ky rwKdf hY. kYnyzf dIaF aihm KLbrF nUM amrIkf dy mIzIey ivwc QF nf dyxf sLONkI qkVy mfVy df hI kfrn smJdf hY. lE hor suxoN, kYnyzf dy mFtrIafl ivwc ho rhI BUcfl mfry dysL hyqI bfry kfnPrMs bfry vI amrIkf dIaF aKLbfrF cwup bYTIaF hn jy ikqy ieh kfnPrMs amrIkf ivwc huMdI qF kYnyzf dy sMpfdkF ny KLbrf lf lf afpxIaF aKLbfrF kflLIaf kr lYxIaF sn. ijvyN hux mIzIaf toietf kMpnI dIaF kfrF dy gYs pYzlF df muwdf ‘imsIsfgf ivwc bxy, imsIsfgf ivwc bxy’ kih ky cwuk irhf hY. jd ik ieh pYzl bxfAux vflI kMpnI ‘sI tI aYs’ amrIkf dI kMpnI hY aqy AunHF dI iewk brFc imsIsfgf ivwc vI hY pr amrIkf aqy kYnyzf dy tIry mIzIaf df sfrf jLor imsIsfgf dI kMpnI nUM kYnyzIan kMpnI sfibq krn `qy lwgf hoieaf hY. ijvyN kihMdy huMdy af ik : lMbVF dI kwtI mr geI, sfrf ipMz hI vYx ipaf pfvy. CiVaF dI mF mr geI geI, koeI iewk vI rox nf afvy. KYr bIqy sLukrvfr dI sLfm nUM sLONkI afpxy kMm DMdy qoN ivhlf ho ky sLOkx qoN awK bcf ky ajy rMm df pYWg lfAux dIaF skImF hI GVdf sI qy sLONkI dy iewk imwqr df PUn af igaf. PUn afieaf vI EdoN jdoN sLOkx dI sLONkI `qy pUrI cVHfeI sI. jdoN sLONkx ny gwlF df jflH pfieaf hovy jF qwqIaF qwqIaF gwlF krdI hovy qF iPr Aus nUM bMd krn df jF bwcx df koeI nf koeI nvF PfrmUlf Bflxf hI pYNdf hY. sLOkx dIaF qlKIaF qoN bcx leI do hI qrIky sLONkI kol huMdy hn jF qF iksy swjx df PUn af jfvy jF iPr POj df ajLmfieaf hoieaf qrIkf vfsLrUm. sLONkI nUM cyqf hY iewk vyrF lVfeI ivwc PrMt `qy jfx qoN bcx leI sLONkI ny jlfb lgf ley sn aqy golIaF dI vfCV qoN bc igaf sI. ANuJ aijhf krn df sLONkI nUM hux qwk pCqfvf irhf hY aqy sLONkI dI POj dI nOkrI Cwzx df kfrn vI ieh jlfb hI bxy sn. sLOkx df pfrf AudoN cVdf hY jdoN bYNk dI stytmYNt afeI hovy jF iPr sLONkI dy vIjLy df ibwl Aus dy hwQ lwg igaf hovy qy vIjLy dI stytmYNt `qy ikqy Tyky qoN KrIdI rMm dI boql df ibwl afieaf hovy. AuNJ qf sLONkI pUrI vfh lfAudf hY ik ieh dovyN cIjF Aus dy hwQ nf hI lwgx pr iPr vI kdI kqfeIN aijhf vfpr hI jFdf hY. jdoN Gr bYNk dI stytmYNt aFAux dy idn huMdy hn qF sLONkx qF svyry qoN hI zfkIey dI AuzIk krn lwg jFdI hY aqy afny bhfny bfhr vwl gyVf mfrdI hI rihMdI hY. jd kdy bYNk bYlYs Gwt jfvy jF vIjLy df ibwl vwD af jfvy qF sLOkx nUM mfeIgryn sLrU ho jFdI hY. bws sLukrvfr dI svyr nUM vI kuJ aijhf hI mfhOl bixaf hoieaf sI. pr sLukr ieh sI ajy mfeIgryn sLurU nhIN sI hoeI, imwqr df PUn vyly isr af igaf nhIN qF sLOkx ny koloN vI AuwTx nhIN sI dyxf. sLONkI imwqr nfl gwl krdf hoieaf afpxy kmry ivwc clf igaf qF imwqr ny pYNdI swty ikhf ik sLONkI jI iewk poQI dy ivdvfnF dI gwl qF kr idwqI hY pr aijhy ivdvfnF dI gwl nhIN kIqI jo ik sB kuJ dyKdy hoey vI axizwT krI jFdy hn. imwqr ny dwisaf ik pRfjYktr `qy iksy ikqfb bfry jfxkfrI idwqI jf rhI sI qy iek QF af ky skrIn KVI kr idwqI geI. imwqr dy dwsx muqfibk ikqfb dy Aus pMny `qy bfxI dIaF qukF ilKIaF hoeIaf sn aqy hyTF lyKk df nF iliKaf hoieaf sI. dyKx vfly nUM ies qrHF jfpdf sI ik ijvyN ieh qukF lyKk ny afp ilKIaF hox. sLONkI df imwqr kihxf lwgf ik AuQy swB ‘ivdvfn’ iekwTy hoey hoey sn smyq nfnksLfhI klMzr vflyL ivdvfn dy. iksy ny vI ies vwl iDafn nf idwqf. imwqr muqfibk jdoN Aus ny iewk hor ivdvfn nfl ies bfry bfad ivwc gwl kIqI qF ivdvfn GUMaF ijhf bx kihMdf ik jI myrI qF AuDr ipwT sI. sLONkI socdf hY ik iswKI ivwc GUeyN ivdvfnF dI Gft nhIN hY jo sB kuJ sfhmxy huMdf dyK ky vI GUMeyN bxy bYT rihMdy hn. sLONkI nUM ienHF ivdvfnF nUM GUMeyN ivdvfn kihx ivwc vI koeI hrjL nhIN hY. ivdvfn zrdy jF afpxy iksy hor Pfiedy leI GUMeyN bx jFdy hn aqy bfad ivwc itMz ivwc kfnf pf bihMdy hn. anykF ivdvfn Bfrq qoN kYnyzf ivwc afAuNdy hn pr ieQy af ky GUMeNy bx jFdy hn AunHF nUM zr huMdf hY ik jy AunHF ny pRbMDkF jF ieQy cwl rhy isstm bfry koeI akl dI gwl kr idwqI qF aglI vfr vIjLf nhIN imlxf so Auh iewk cwp sO suwK vflf rfh aKiqafr kr lYNdy hn. ivdvfnF smyq rfgIaF ZfzIaF df vI iehI hfl hY ijnHF nUM pRbMDk AuNglF `qy ncfeI iPrdy hn qy pRbMDkF vwloN kIqIaF jf rhIaF kurIqIaF aqy AulMGxfvF vwl ipwT krky bYTy rihMdy hn. sLONkI ipwT hox df bhfnf krn vflLy GUMeyN ivdvfnF aqy tIry mIzIey dy bilhfry jFdY. sLONkI ieMglYNzIaf
iewk poQI dy ivdvfn qy host dI lUMbVI ies hPLqy sLONkI nUM iek hor ryzIE pRogrfm suxn suBfg pfRpq hoieaf. awjkl sLONkI nUM ryzIE suxn df nvF hI Buws ipaf hY. kfrx ies df ieh hY ik sLONkI awjkl ijLafdf smF kfr ivwc kwtdf hY. ies df mqlb ieh vI nhIN ik sLONkx ny sLONkI nUM GroN kwiZaf hoieaf hY jF sLONkI `qy nOjvfn muMzy kuVIaF vFg kriPAU lfieaf hoieaf hY. kfrn ies df ieh hY ik sNONkI df POj vyly df iewk purfxf imwqr kYnyzf afieaf hoieaf hY aqy Aus nUM nfl lYky kfr ivwc tmftr gsLq qF krnI hI pYNdI hY. so ies krky sLONkI df kuJ lgfv ryzIE vwl ijLafdf hY. sLONkI ijs ryzIE pRogrfm dI gwl krn jf irhf hY Aus df progrfm bVf ‘msLfhUr’ hY. hux qusIN smJ hI gey hovogy ik sLONkI ikhVy host dI gwl kr irhf hY. host dIaF gwlF ivwc sLONkI dy POj sI eI E dy kihx vFg’ rYpItIsLn’ qF vfhvf huMdf hY pr gwlF vfhvf kMm dIaf huMdIaF hn pr keI vfrI gwl ivwc sLONkI dy ipMz dy amlIaF dy bUtf isMG vFg lmkfa loV qoN vwD huMdf hY. bUty vrgy keI lok qF gwl ivwc aijhf mIl mIl lMbf lmkfa lY afAuNdy hn ik AunHF nUM pqf hI nhIN lgdf ik gwl ikQoN sLurU kIqI sI aqy ikwQy phuMc geI hY aqy ivwc gwl dy pfeI ijMnf swc nhIN huMdf. gwl gMizaF dI ikafrI qoN sLurU krky Dur klkwqy jf vVdy hn pr muVky gMizaF dI ikafrI qwk phuMcx leI sVk guafc jFdI hY. pr ies ryzIE host vrgy keI crjI bMdy lmk rhI gwl nUM vI rOick bxfeI rwKdy hn aqy suxn vfly sLOkx dy kihx vFg ‘bor’ nhIN huMdy. ryzIE host ny iek bVI kMm dI bfq suxfeI ik lUMbVI iks qrF svyr vyly sUrj cVHdy vkq afpxf vwzf pRCfvF dyK ky afpxy afp nUM hfQI smJx lwg pYNdI hY qy ijvyN ijvyN sUrj isr `qy afeI jFdf hY qF Auh iPr aslI lUMbVI bxdI jFdI hY. host df insLfnf ikwDr sI ieh qf sLONkI dy Kfny ivwc nhIN pY sikaf aqy sLONkI ikqy PUn krky puwCygf jrUr jy Aus host ny Buwl BulyKy sLONkI df PUn cwk ilaf pr iewk idn qF Aus ny iswDf ryzIE `qy aYlfn hI kr idwqf sI ik Auh PUn bhuq hI Gwt cwukdf hY. kuJ vI hovy, host dI lUMbVI dI gwl sONkI nUM bhuq jcI hY aqy pr iewQy vI lUMbVI vrgy aijhy ‘ivdvfn’ iPrdy hn jo afpxy pRCFvy Bfv afpxy afly duafly iewkqr hoey jF iekwTy kIqy cfplUs bMidaF nUM dyK ky ieh Brm pfl lYNdy hn ik AunHf df kwd bhuq AuWcf hY aqy afpxy afp nUM Kuwd ivdvfn kihx qoN vI sMkoc nhI krdy. ivdvfn bxnf mfVf nhIN pr sLONkI socdf afp afp nUM ivdvfn kihxf ikqnf shI hY. ivdvfnF dI gwl cwlI qF sLONkI rfgI drsLn isMG df hvflf jLrUr dyxf cfhygf jo ik afpxy afp nUM iswKI df sB qoN vwzf ivdvfn mMndf hY. rfgI drsLn isMG EdoN vI ivdvfn sI jd Auh dsm grMQ nUM gurU goibMd isMG dI ikRq dwsdf sI aqy dsm grMQ dy hvfly afpxI qkrIr ivwc hmysLF idMdf huMdf sI. hux iehI rfgI dsm grMQ nUM gurU dI ikRq mMnx qoN ienkfrI hY. rfgI jdoN dsm rrMQ nUM gurU dI ikrq mMndf sI EdoN vI ivdvfn sI qy jdoN hux nhIN mMndf hux vI ivdvfn hY. sLONkI dI smJ ivwc nhIN pYNdf ik rfgI iswKF nUM AudoN byvkUP bxf irhf sI jF hux bxf irhf hY. sLNOkI nUM cMgf cyqf hY ik iehI rfgI jdoN rfgI akfl qKq df jQydfr huMdf sI qF KfVkUaF ny ies dIaF akfl qKq qoN dOVF lvf idwqIaF sn qy zrdy ny akfl qKq qoN aijhI iswDI sLUt vwtI sI qy jLIrk pur af ky sfh ilaf sI. hux vI Aus nfl iehI hoieaf jfpdf hY ik jdoN Aus nUM afsnsohl dy iewk gurUGr ivwcoN kIrqn nf krn dyx `qy byrMg moV idwqf hY. sLONkI df afpxf ivcfr hY ik iewk poQI pVH ky zfktr qF bixaf jf skdf hY pr ivdvfn nhIN bixaf jf skdf. pr iswKF ivwc aijhy iewk poQI dy ivdvfnF dI Gft nhIN hY jo iewk ikqfb pVky afpxy afp leI sB qoN vwzy aqy mhfn ivdvfn df drjf pRfpq kr leI hwQ pYr mfrn lwg jFdy hn aqy jy AunHF nUM koeI ivdvfn nhIN mMndf qF afpy afp nUM afp hI ivdvfn kihx qur pYNdy hn. gurU GrF ivwc afAux vflf rfgI-ZfzI qy kIrqnIaF hryk nUM hI pMQ dy mhfn ivdvfn aYlfinaf jFdf hY. sLONkI socdf hY ik aijhy kwc GrV iswKI dy ivdvfn bx skdy hn qF iPr sOLNkI ikhVf ienHF ivdvfnF qoN Gwt hY. jy mhfn ivdvfn nhIN qF korf ivdvfn qF khf hI skdf hY. ipCly hPqy sLONkI afpxy iewk imwqr nfl iek gurU Gr igaf, lMgr pfxI Cwk ky dIvfn hfl ivwc kMD df afsrf lY ky bYT igaf ijQy pfl isMG puryvfl afpxy nfnksLfhI klMzr dy hwk ivwc bolx leI afieaf hoieaf sI. sLONkI rfgI drsLn isMG vFg ieQy spsLt kr dyxf cfhuMdf hY ik sLONkI ies klMzr nUM klMzr nhIN mMndf aqy ies nUM puryvfl XMqrI df nfm idMdf hY jo ik nfnksLfhI nfloN vwD Zwukvf hY. nfnksLfhI df nF qf ieh Brm pfAux leI vriqaf jf irhf hY ik afm lokF nUM lwgy ieh klMzr qF nfnk dy vyly qoN hI pRclq sI ijs nUM hux dubfrf iqafr krky lfgU kIqf igaf hY. puryvfl nUM svfl ilwK ky kIqy jf rhy sn ho skdf hY ik puryvfl dy bjurg hox kfrn sLONkI vFg kMnF dI suxn sLkqI Gwt geI hovy jF iPr pRbMDkF ny ieh ivENq kwZI hovy ik ilwK ky dyx nfloN qF keIaF ny svfl puwCxy hI nhIN hn. ho skdf hY ik pRbMDkF ny puwCy gey svflF df irkfrz rwKxf hovy ik ikhVy bMdy ny ikhVf svfl puwiCaf hY aqy ies `qy agFh koeI ivcfr ivtfNdrf krnf hovy. hjLfrF vrgy iewk isMG ny vI sLONkI vFg svfl ilwK ky idwqf hI nhIN aqy Aus ny nfnksLhI klLMzr nUM vI mMnx qoN ienkfr kr idwqf. sLONkI svfl qF ilKxf cfhuMdf sI pr sLONkI dI ilKx pVn vflI aYnk Gr rih jfx kfrn sLONkI ies mOky df Pfiedf nhIN lY sikaf. AuNJ sOLNkI dy svfl df jvfb vI puryvfl ny gol mol krky Gwty ivwc rol dyxf sI ijs qrF sMq jrnYLl isMG iBMzrF vfilaF vfly svfl df hsLr hoieaf sI. sLONkI nUM puryvfl ieQy XMqrI df GfVf nhIN lwigaf sgoN iewk qwkVf lIzr vI lwigaf jo ik svflF nUM bVy qrIky nfl tfl irhf sI. puryvfl ny ieh XMqrI bxfeI qF eIsvI klMzr dI nkl mfrky hY aqy isrP nf hI nfnksLfhI rwiKaf hY. sLONkI socdf hY ik puryvfl dy klMzr nfl iswK pMQ iewkTf nhIN dOPfV hoieaf hY. ijs nfl pMQ pfty Aus klMzr df kI lfB. nfly kihMdy huMdy af ik BwT ipaf sonf ijhVf kMnF nUM Kfvy. puryvfl kihMdf hY ik Aus ny ieh XMqrI sUrjI cwkr dy ihsfb nfl bxfeI hY jd ik iswKF dy idn iqEhfr pihlF ibkrmI Bfv cMdrmf aDfirq XMqrI nfl mnfey jFdy sn. sLONkI puryvfl dy bxfey klMzr nUM Kfs qF mMndf jy puryvfl ny sUrjI aqy cMdrmF `qy aDfirq klMzr nUM Cwz ky afpxf klMzr iksy hor ivDI nfl bxfieaf huMdf iPr qf sLONkI puryvfl nUM pUrf ivdvfn mMndf. iswKF dy iek hor mhfn ivdvfn aqy keI ikqfbF dy rcyqf ny mhInf ku pihlF trONto dy iewk gurU Gr dI styj qoN iewh kih ky ies klMzr dI PUk kwZ idwqI sI ik jo puryvfl ny klMzr bxfieaf hY ies qrHF df klMzr qF koeI vI 10 ku GMitaF ivwc bxf skdf hY. pr puryvfl dy duafly iewkTy hoey kwtVpMQI vI puryvfl nUM iswK kOm df mhfn ivdvfn dws rhy aqy styj qoN Auh afp vI Kwud nUM ivdvfn df drjf dy idMdf hY ijvyN ipCly idnI iewk Kfilsqfn pwKI aKLbfr ny kot kIqf sI. hux dovyN ivdvfnF dy afps ivwc ivcfr nhIN imldy pr hYN dovyN iswKI dy ivdvfn aqy kwtVpMQI dohF nUM hI ivdvfn mMndy hn pr klMzr dy muwdy `qy dovyN ivdvfn sihmq nhIN hn. sLONkI sLsopLMj ivwc ipaf ieh pfTkF `qy Cwzdf hY ik dohf ivwcoN iswKF dy iks nUM ivdvfn mMinaf jfvy. sLONkI nUM host dI lUMbVI aqy awj dy ivdvfnF ivwc bhuq Prk nhIN lgdf hY jo ik iewk poQI pVH ky hI afpxy afp nUM vwzy ivdvfn smJx lwg pYNdy hn ijvyN lUMbVI cVHdy sUrj vyly afpxf vwzf pRCfvF dy ky afpxy afp nUM hfQI smJx lwg peI sI. -sLONkI ieMglYzIaf zozf XUnIan bnfm ivwkI iZwlo sLONkI bIqy sLnIvfr awq dI srdI ivwc qyl dI mfilsL krky afpxy arfm kmry ivwc bYTf iKVkI ivwcoN mwTI mwTI pYNdI sUrj dI Dwup df afnMd mfx irhf sI aqy nfl dI nfl afly duafly dI ‘sUh’ rwKx leI hI iewk ryzIE pRogrfm vI suxI jf irhf sI. pMjfb dI gUMj dy ryzIE host kuldIp dIpk ny brYNptn dy amlIaF dI iewk KbLr suxf ky sONkI nUM cOkMnf kr idwqf aqy dIpk dws irhf sI ik brYNptn dy iewk 80 sflf bfby aqy iewk hor 46 ku sflf dy ivakqI nUM pulIs ny zoooizaF smyq PV ilaf. iehI KLBr awj hmdrd aKLbfr ny rMgIn sPLy qy lfeI hY. zoizaF dIaF KLbrF qF sONkI ny pihlF vI bhuq suxIaF pVIaF sn pr iek ieh KbLr sLONkI leI Kfs KLbr sI. 80 sfl df pMjfbI bfbf zozy iljFdf puls dy aiVky af igaf. ieh koeI CotI KLbr nhIN hY. dIpk dws irhf sI ik sLfied bfby nUM icqfvnI dy ky Cwz idwqf igaf hY. clo sLONkI socdf hY ik puls ny ieh qF Blf hI kIqf, aYs Aumr ivwc bfby nUM jylH ivwc zwkxf ikDr dI smJdfrI hY. bfby ny sLONkI dy rMm dy pYWg vFg mUz bxfAux jF qurn Xogf hox leI qolf ku KrId ley hoxgy. pr jo lok zozy vycdy hn jF zoizaF dI smilMg krdy hn AunHF dI koeI Kfs KLbr nhIN afAuNdI. sLONkI nUM Xfd hY ipCy ijhy ivwkI iZlo ny zoizaF `qy bYn lgvf idwqI sI. bYn qoN bfad hux siuxaF hY ik zoizaF dy Bfa vI vfhvf vwD gey hn aqy imldy vI afrzr `qy hn aqy DMdf krn vfly dovyN hwQIN kmfeI kr rhy. sLONkI dI bfby vrgy zozy pIx vfilaF nfl hmdrdI qF hY pr nOjvfn muMzy kuVIaF nUM nisLaF dI jhflq ivwc suwtx vfly aijhy lokF `qy guwwsf vI jo ik jvfnI nUM qbfh krI jf rhy hn. sLONkI afpxI aslI gwl kihx qoN pihlF iewk hor KLbr df hvflf dyxf cfhuMdf. ies hPqy dy ‘pMjfb stfr aKLbfr’ ivwc iewk KLbr ‘ietlI ivwc pMjfbI vyc rhy ny nsLy’ dy isrlyK hyT CpI pVI. KLbr ivwc ieh vI iliKaf sI ik AuQy vI pMjfbIaF dy gYNg bxy hoey hn aqy zrwg df DMdf pUry joLrF `qy cwl irhf hY. ies qoN bfad ieh vI KLbr afeI ik afstrlIyLaf ivwc pMjfbI vwzy pwDr `qy nisLaF df kfrobfr kr rhy hn. sLONkI nUM lgdf hY nisLaf df kfrobfr qf pMjfbIaF ny hI sFB ilaf hY aqy hux ienHF ny nisLaF dy krobfr ivwc pUrI muhfirq hfisl kr leI hY. sLONkI nUM cyqf hY jdoN kYnyzf dy KfilsqfnI aqy awDy-KfilsqfnI ieh cIk cIk ky kihMdy huMdy sn ik pMjfb ivwc nisLaf df kfrobfr aqy nisLaF dI ibmfrI Bfrq dI srkfr ny jfx buJ ky sLurU kIqI hoeI hY qF ik iswKF dy bwcy qbfh ho jfx aqy iswK bcx hI nf. sLONkI ny AudoN vI iehI svfl AuTfieaf sI ik kYnyzf ivwc kihVI srkfr pMjfbIaF nUM nisLaf vwl Dwk rhI hY. KfilsqfnI iewk hor Audfhrx idMdy huMdy hn ik AuQoN dy nOjvfnF nUM kMm nhIN iml irhf qF hIN Auh nisLaF vwl pRyirq ho rhy hn. pr kYnyzf ivwc qF kMm dI vI koeI smwisaf nhIN bws bMdf kMm krn vflf cfhIdf hY. sLONkI dI smJ muqfibk dUsry isr ieljLfm mVHky afp surKrU hoxf bhuq sOKf hY pr jVH qFeI jf ky smwisaf df hwl lBxf bVf aOKf huMdf hY. bIqy aYqvfr sLONkI lMgrhfl ivwc duwD dy mUDy mfry kryt `qy bYT ky bdfny nfl grm grm cfh Ck irhf sI qf sLONkI df iewk purfxf imwqr af ky sLONkI kol bih igaf. sLONkI nUM tkor krky kihMdf ik sLONkI jI ieh jo qusIN bdfnf Kf rhy ho quhfnUNM pqf hY kI ieh hwk dI kmfeI df hY jF zrwg dy pYsy df mfl hY. sLNONkI nUM BMblBUsy ivwc ipaf dyK ky afp hI kihxf lwgf ik qusIN nhIN suixaF ik ieMglYNz dy aKLbfr ivwc iewk KLbr CpI hY aqy awjkl ieh gwl bhuq hI crcf df ivsLf bxI hoeI hY ik hux zrwg vfilaF ny Dfrimk sQfnF `qy kbjLy kr ley hn aqy keIaF qF afpxy Dfrimk sQfn vI Kohl ley hn qF ik zrwg dI kmfeI nUM icwtf kIqf jf sky. swjx ny ikhf ik ieh sB kuJ blYk dy pYsy nUM icwtf krn leI kIqf jf irhf hY. zrwg vfly Dfrimk sQfnF nUM ivafjL rihq nkd nfmf idMdy hn pr pYsy vfips lYx vyly cYWk lYNdy hn aqy ies qrIky nfl AunHF dI njfiejL kmfeI hwk dI kmfeI bx jFdI hY. ieh gwl sux ky sLONkI dy mUMh ivwc pfieaf bdfny df dfxf nf hI aMdr jfvy aqy nf hI sLONkI lMgrhfl ivwc bYTf bfhr kwZx Xogf irhf. sLONkI nUM mUMh ivwc pfieaf bdfny df dfxf jLihr bxdf mihsUs hoieaf. sLONkI nUM musIbq ivwc Pisaf dyK ky sLONkI df imwqr kihxf lwgf ik sLONkI jI Dfrimk sQfn `qy af ky sB kuJ ‘sLuwD’ ho jFdf hY, bdfny nUM aMdr lMGfE, rwb BlI krygf. swjx dI khI hoeI gwl sfrI rfq sLONkI dy idmfg ivwc Gur Gur krdI rhI ik iek Dfrimk sQfn hI huMdy sn ijQy mMn nUM kuJ skUn imldf sI pr hux qF lVfeIaF, cODr aqy afh nvIN zrwg dI kmfeI nUM sLuwD krn dI KLbr nfl qF hux sfzy Dfrimk sQfn vI smglrF dy awzy bxdy jf rhy hn. jd svyr nUM ieh gwl sLONkI ny afpxy iewk hor imwqr nfl sFJI kIqI qF imwqr kihx lwgf ik sLONkI jI qusI ikwQy Buwly iPrdy ho smglr ieh ardfsF krky cVfvf cVfAuNdy hn ik bfbf jI zrwg dI Kyp shI smflq puls vfilaF dI njLr qoN bfrzr qoN pfr lMGf idE, dsbMD Bfv 10vyN ihwsy dI ardfs krFvgy aqy lMgr lfvFgy. ikhf jFdf hY ik hr iewk dI ardfs pUrI huMdI hY aqy ies qrHF hI smglrF dIaF ardfsF vI pUrIaf hoeI jFdIaF hn aqy coKI kmfeI hoeI jf rhI hY. hux sLONkI afpxI aslI gwl vfl moVf pfAux lwgf hY ijQoN sLONkI ny gwl sLurU kIqI sI. ies sfl istI dIaf coxF afAux vflIaF hn zoizaF `qy bYn lgvfAux vflf ivkI iZwloN iPr mYdfn ivwc hY. zoizaF dy vpfrI qF KusL hn ik bYn qoN bfad AunHF dy zozy mihMgy Bfa ivk rhy pr zozy pIx vfilaF dI isr dI bxI hoeI hY. iewk idn sLONkI iek aPsos-pfrtI qy bYTf sI. hux qusI kho ik ivafh pfrtI, jnm idn pfrtI qF hoeI ieh aPsos pfrtI kI hoeI. pr sLONkI dI swc jfixE awj kl aPsos pfrtIaF hI huMdIaF hn. ies dunIaF qoN qur jfx vfly dIaF cfr ku imMt gwlF kro. kI hoieaf, ikwdf hoieaf afid bVI mfVI hoeI kih ky bfad iewk do GMty ieDr AuDr dIaF mfro aqy Gr vfilaF dI musLkl df ibnf iDafn idMidaf afpxIaF suxfeI cwlo. ies qrHF dI hI iewk aPsos pfrtI qy sLONkI vI igaf hoieaf sI iek bxdf Pbdf amlI numf bMdf vI afieaf hoieaf sI. do ku imMt gwl krn qoN bfad kihMdf ik ies vfrI ivwkI iZwloN dy iKlfP KVf hox nUM jI krdf hY nfly mYnUM myry nfl idaF ny vI pUrx hmfieq dyx df vfadf dy idwqf hY qy kihx lwgf qusIN mYNnUM afpxI shI slfh idE. puwCx `qy kihx lwgf, mYN KVy qF kI hoxf sI pr ivwkI iZwloN ny zozy bMd krvf ky sfzIaf byVIaF ivwc vwty pfey hn, awgy Bwj Bwj kMm krIdf sI hux GroN bfhr inklx nUM vwZI rUh nhIN krdI. awgy Gr vflI kihMdI huMdI sI ik qUMN Gr nhIN vVdf hux kihMdI hY ik GroN bfhr nhIN inkldf. swc pwCoN qF ivwkI iZloN ny zozy bMd krvf ky sfzI qF rMgIn dunIaF hI luwt leI aqy hux asIN vI coxF ivwc sfzy qoN jo siraf krFgy aqy ivwkI nUM vfhxf dy rfh pfvFgy. awgy kihxf lwgf ik asIN qf mYrUvfnf pfrtI vFg iewk zozf pfrtI vI bxf lYxI hY jo kYnyzf dIaF coxF ivwc afpxy AumIdvfr KVy krygI pr hfl dI GVI istI dIaF ienHF coxF ivwc sfzI ‘zozf XUnIan’ ivwkI iZloN df pUrf ivroD krygI. jy sfzf coxF ivwc dfa lwg igaf qF bYn cukvf dyvFgy aqy zozy pIx vfilaF dy vfry inafry ho jfxgy. sLONkI kdI amlI vwl dyKy qy keI ivwkI iZwloN df iKafl afvy ijhny ies ibmfrI nUM gwloN lfAux df bIVf cuwikaf hoieaf hY. aKIr `qy sLONkI kihxf lwgf beI amlIaf gwlF qF qyrIaF vDIaF aqy rMgIn aF pr sfzIaF votF qF ivwkI nUM hI jfxgIaF. ienHF sux ky aPsos krn afieaf amlI buV buV krdf bfhr inkl igaf pr sLONkI bilhfry jFdy ienHF amlIaF dy jo ivwkI iZloN nUM sbk isKfAux leI isr pYr joV ky iewkTy ho rhy hn. jnvrI 15, 2010 mKOitaF vfly ilbrl mKOitaF vfly ilbrlF bfry gwl sLurU krn qoN pihlF sLONkI iewk Blvfn dI suhfg rfq dI khfxI sFJI krnI chMudY. iek vfr iek nfmI Blvfn df ivafh ho igaf. suhfg rfq nUM nvIN ivafhI vhutI plMG `qy bYTI Blvfn jI dI AuzIk krn lwgI afiKr Blvfn jI qyl dI boql qy qOlIaf lY ky aMdr dfiKl hoey. nvIN vhutI ny soicaf ik nhf Do ky afieaf hovygf. Blvfn ny kpVy lfhuxy sLurU kr idwqy qF vhutI Blvfn df srIr dyK ky zr geI. pr Blvfn jI qF kuJ hor hI krn dy mUz ivwc sn. Aus ny swj ivafhI nvIN vhutI vwl koeI iDafn hI nf idwqf sgoN jFGIey kws ky bYTkF kwZx lwg ipaf. Blvfn nfly bYTk kwZy nfly khy “cwk idaFgy, Tok idaFgy”. Blvfn sfrI rfq qyl lf lf bYTkF kwZdf irhf aqy nflo nfl ‘cwk idaFgy Tok idaFgy ‘kihMdf irhf. vhutI sfrI rfq Blvfn nUM plMG `qy AuzIkdI rhI pr Blvfn jI afpxI surq ivwc mgn rhy. Aus nUM cyqf hI Bwul igaf ik Auh aKfVy ivwc hY ik afpxy sLgnf vflLy suhfg kmry ivwc hY. nvIN ivafhI svyry AuwTI qy afpxf smfn cwuk ky qurdI bxI qy Blvfn jI iPr vI bYTkF mfrI jfx. iehI hfl kuJ ilbrl pfrtI dy aYm pIaF df hY. awj ijnHf ilbrl aYm pIaF bfry sLoNkI kuJ arjL krn jf irhf hY ienHF ivwc rfh `coN rilaf pfrtI df lIzr mfeIkl iegnYsIaf, hor pfrtI nUM Cwz ky vwzy lIzr bxn dI qfk ivwc afey Aujl dusFJ aqy bfb rya hn. Auh ilbrl pfrtI ivwc qF af gey hn pr Auh Blvfn vFgUM afpxIaF purfxIaF afdqF nfl hI lY afey hn. awj kwl hfrpr vwloN pfrlImYNt muawql krn dI crcf kfPI cwl rhI hY. ies df muwK kfrn Aujl dusFJ dy Auh ibafn hn ijnHF ny hfrpr leI pfrlImYNt muawql krn leI rfh bxfieaf. aPgfinsqfn ivwc kYnyzf dI imltrI 2002 ivwc ilbrl srkfr ny ByjI sI aqy awj qwk aPgfnisqfn qfilbfnf nfl lohf lY rhI hY anykF kYnyzf dy POjI afpxI jfn insLfvr kr cwuky hn aqy kr rhy hn. Aujl dusFJ ny jo ik ilbrl pfrtI df izPYNs mfmilaf bfry alock hY, kYnyzf dI imltrI `qy njLlf JfVidaF ieQoN qwk kih idwqf sI ik jo sfzI imltrI aPgfisnqfn ivwc kYdIaf nUM jylHF ivwc Byj rhI hY ijQy AunHF `qy aMnF qsLdd kIqf jFdf hY ieh ‘vfr kRfeIm’ hY. jdoN Aus nUM kYnyzf dI imltrI bfry hor siQqI spsLt krn leI ikhf igaf qF Aus ny pfsf plitaf ikhf ik Aus ny kYnyzf dI imltrI df iswDf nF nhIN ilaf. sLONkI socdf iswDf nf hI ivMgf hI ilaf hovy, ilaf qF hY. pr dusFJ ny tI vI cYnl `qy kYnyzf dI imltrI dI nukqfcInI kIqI ik sfzI imltrI nYiqk qOr `qy bhuq kmjLor hY aqy afpxI kIqI `qy prdy pf rhI hY. iek hor ilbrl vfrn ikMsYlf ijs nUM ilbrlF df ‘sipn zfktr’ ikhf jFdf hY qF ies qoN vI awgy vwD igaf Aus ny sI tI vI `qy kih idwwqf ik jo amrIkf dI imltrI ny ierfk dI afbU grYb jyLl ivwc kYdIaF `qy jLulm kIqf sI AuhI kuJ hux sfzy POjI aPgfinsqfn ivwc kr rhy hn. Auh Buwl hI igaf ik ikQy ierfk df mslf aqy ikwQy aPgfinsqfn dy qfilbfn. afpxI imltrI `qy aYzy vwzy dosL lfAuxy Auh vI isrP Aujl dusFJ dI irport `qy, ilbrlF leI Gfiqk iswD ho skdy hn. ies qrHF dy sMgIn dosL lfAuxy ilbrlF dI koeI hF pwKI soc nhIM hY. sLOkI nUM lwgdf hY ik ilbrlF kol hor koeI muwdf hI nhIN ik Auh hfrpr dI vDdI lokipRXqf nUM rok skx. hux AunHF ny imltrI df bhfnf GV ilaf hY aqy pfrlImYNt ivwc bihs krn df qMbf cwuk ilaf hY. bfb rya vI bihs leI awzI cotI df jLor lf irhf hY aqy pfrlImYNt dI muawqlI nUM lokqMqr df kql dws irhf hY. pr sLONkI ny vI imltrI ivwc nOkrI kIqI hY pr jd POj afeI `qy af jfvy qF Auh lIzrF dI iewk nhIN suxdI jo vI lVfeI dy mYdfn ivwc jfiejL ho skdf huMdf hY pUrf krdI hY. pr ieQy ieh lIzr qfilbfnf dI ivMgy tyzy ZMg nfl hmfieq krdy njLr afAuNdy hn. qfilbfnf ny qF kihxf hI hY ik AunHF `qy qsLdd huMdf hY. pr ieh qF lIzrF ny dyKxf hY ik vfikaf hI huMdf hY ik isrP aKbfrI KLbrF aqy iewk bMdy dI irport `qy XkIn krky pfrlImYNt ivwc BVQU pfAuxf ikwDr dI smJdfrI hY. Xfd rwKx vflI gwl ieh hY ik bfb rya aqy Aujl dusFJ dovyN hI hor pfrtI `coN afky ilbrlF ivwc vVy hn aqy Auh Buwl jFdy hn ik imltrI ilbrl pfrtI ny hI ByjI sI ijvyN Blvfn afpxI plMG `qy bYTI vhutI nUM Buwl igaf sI ik Auh Aus nUM ivafh ky ilafieaf hY aqy Aus `qy rohb pfAux leI zMz bYTkF mfrI jFdf sI jd ik Blvfn nUM rohb pfAux leI mOky df hiQafr vrqxf cfhIdf sI. hor qF hor ilbrl pfrtI df afgU mfeIkl iegnYsLIaf vI pfrtI nfloN vwKvfdI soc rKdf sI. 2006 ivwc Aus ny iesrfeIl `qy dosL lfieaf sI ik ik awqvfdI jQybMdI’ hYjLbulwf’ iKlfP iesrfeIl ‘vfr krfeIm’ kr irhf hY bysLk bfad ivwc Aus nUM afpxy khy qoN ipwCy muVnf ipaf sI. sLONkI nf qF torIaf df hmdrd hY aqy nf hI ilbrl df ivroDI, sLONkI qF hmdrd afpxy dysL kYnyzf df aqy kYnyzf dI imltrI dy POjIaF df hY jo afpxIaF jfnF qlI `qy Dr ky smUMh dunIaf nUM awqvfd qoN Cutkfrf idvfAux leI jfnF vfr rhy hn. pfrlImYNt ivwc bihsF krvf ky AunHF dy mnobl nUM zygxf qfilbfnf dI aisDI hmfieq hY. ies qoN ielfvf sLONkI df tksflI ilbrlF nUM suJfa hY ik ienF mKOitaf vfly ilbrlF qoN afpxI pfrtI nUM bcfE nhIN qF ienHF dIaf kIqIaF quhfzI pfrtI nUM BugqxIaf pYxIaF hn. mfeIkl iegnYsLIaf ny qF afpxy khy dI muafPLI mMg leI sI kI Aujl dusFJ aqy iknsYlf vI afpxy khy qy muafPLI mMg ky pfrtI df Blf krngy. jy nhIN qF sLONkI df ivcfr hY ik ijnHF qfilbfnf `qy sfzI imltrI ny qsLdd kIqf hY ienHF lIzrF nUM sroN dy qyl dIaf pIpIaF lY ky AunHF dI mfilsL krn leI aPgfn phuMc jfxf cfhIdf hY.
sLONkI ieglYNzIaf jnvrI 08, 2010 “Dfrimk ajLfdI” nMU muV pRIBfsLq krn dI loV pvygI! dunIaF Br dI trYvl snawq ikRsims vfly idn iek hor vwzy hmly df isLkfr hoeI hY ijs dy nfl afm lokF ivwc vI hvfeI sPLr dI surwiKaf bfry sLMky KVy hoey hn. ikRsims vfly idn iek 23 sflf nfeIjIarn nOjvfn ny aYmstrzfm qoN amrIkf af rhy jhfjL nMU Auqrn qoN pihlF qbfh krn dI asPLl koisLsL kIqI hY. zYltf eyar lfeIn df ieh jhfjL aqy ies ivwc suafr pOxy ku iqMn sO lok cMgI iksmq nfl bc gey sn ikAuNik dihsLqgrd vwzf Dmfkf krn ivwc nfkfm irhf sI. iek nOjvfn suafrI ny hOslf kr ky amly dI mdd nfl ies dihsLqgrd nMU dboc ilaf sI. DmfkfKyj smwgrI nfl jhfjL ivwc awg aqy DUMaF jLrUr hoieaf sI ijs `qy bhuq jld kfbU pf ilaf igaf sI. ies Gtnf dI ijLMmyvfrI al-kfiedf nfl sbMDq iek sMgTn ny lY leI hY ijs df awzf Xmn ivwc hY. Xmn ivwc hI ies nOjvfn nMU tryinMg idwqI geI sI jd ik ieh afp Kud nfeIjIrIaf qoN hY. 23 sfl ieh Emr PfrUk abdulmuqflb nfm df nOjvfn iek cMgy amIr Kfndfn df lVkf hY jo brqfnIaF ivwc pVHdf irhf hY. ies df bfp iek bYNkr hY jo afpxy byty nMU AuWc ividaf dyxI cfhuMdf sI ijs vfsqy Aus nMU ivdysL ivwc vI Byijaf sI. Aus dI iek sfl dI ividaf df Krcf 24 hjLfr zflr dwisaf igaf hY. eynf Krcf afm afdmI dy vws df rog nhIN hY. ivdysLF ivwc piVHaf aqy pwCmI jIvn-jfc df DfrnI ieh nOjvfn eynf axjfx nhIN hY ik ies nMU iensfnI kdrF kImqF df igafn nf hovy. iek cMgy amIr Kfndfn nfl sbMDq Emr PfrUk abdulmuqflb dy dihsdLqgrd bx jfx nfl ieh vihm vI Auzpuz jfxf cfhIdf hY ik dihsLqgrdI df kfrn grIbI ho skdf hY. jF ieMJ afK lE ik grIbI kfrn keI musilm nOjvfn dihsLqgrdF dy gyV ivwc af jFdy hn. sbMDq nOjvfn dihsLqgrdF dy gyV ivwc afpxI mrjLI nfl afieaf sI aqy jd ies df pqf Aus dy mfipaF nMU lwgf qF Auh zfZy icMquq hoey sn. AuhnF afpxy dysL dI puils aqy amrIkI KuPIaf eyjMsI nMU vI ies dI jfxkfrI dy idwqI sI. Emr PfrUk al kfiedf dy sMprk ivwc afAux ipCoN gfieb ho igaf sI aqy ies dOrfn hI Aus ny tRyinMg leI hovygI. amrIkf vfsqy aYmstrzm dy rsqy hvfeI itkt Aus ny aPrIkf dy Gnf nfm dysL qoN kYsL ivwc 2800 dy krIb zflr adf kr ky KrIdI sI. jhfjL ivwc cVHn smyN Aus ny smfn vI cYk ien nhIN sI krvfieaf ikAuNik Auh rihx jF vfps muVn nhIN sI jf irhf sgoN afpxy smyq horF dI mOq df PirsLqf bx ky jhfjL ivwc svfr ho irhf sI. amrIkf vfsqy jhfjL cVHn qoN pihlF aYmstrzm eyar port `qy DmfkfKyj smwgrI lY ky cYkieMg ivc dI inkl jfxf vI iek vwzI surwiKaf kmjLorI sfbq hoeI hY ijs dI jFc cwl rhI hY aqy hr eyarport `qy sKLqI hor vDfeI jf rhI hY. vwzf svfl Emr PfrUk vrgy nOjvfnF df al kfiedf vrgIaF dihsLqgrd jQybMdIaF dy pRBfv hyT af jfx df hY ijs df juvfb lwBxf aqy ielfj ies dunIaF nMU hr hflq qlfsL krnf pvygf. jy Dmfkf kfmXfb ho jFdf qF al kfiedf ny ies nMU “ikRsims igPLt” vjoN pysL krnf sI. ies qoN pihlF vI iek musilm nOjvfn ny eysy iksm dy kYmIkl nfl amrIkf af rhy jhfjL ivwc Dmfkf krn df Xqn kIqf sI jo ipwCoN “sLUa bMbr” dy nfm nfl jfixaF jfx lwgf sI. ajy kuJ hPLqy pihlF hI KLbr afeI sI ik amrIkf qoN 5 musilm nOjvfn afpxy mfipaF qoN corIN pfiksqfn cly gey sn ijwQy AuhnF ‘jmfq-El-dfavf’ nfm dI jQybMdI qoN dihsLqgrd kfrvfeIaF dI tRyinMg lYxI sI. ieh sfry pfiksqfn ivwc PVy gey sn. svfl iehI KVdf hY ik ieh amrIkf dy jMmpl nOjvfn dihsLqgrdI vwl ikAuN pRyrq hoey sn? 9/11 dI KOPLnfk dihsLqgrd kfrvfeI krn vfly musilm nOjvfn vI sfry pVHy ilKy nOjvfn sn aqy pfielt dI tRyinMg lY cuwky sn. AuhnF afpxy smyq cfr hvfeI jhfjLF ivwc suafr sYNkVy byksUrF aqy vrlz tryz sYNtr ivwc hjLfrF hor lokF dI jfn lYx df PYslf afpxy isr ikvyN lY ilaf? jd qwk ies svfl df juvfb nhIN lwB jFdf ies bImfrI df ielfj nhIN ho skdf. kI amrIkf ivwc muslmfnF nfl byiensfPLI huMdI hY? ijs kfrn ieh ho irhf hY. kI dunIaF ivwc muslmfnF nfl byiensfPLI ho rhI hY ijs kfrn ajyhf vfpr irhf hY? kuJ lok ies df juvfb hF ivwc idMdy hn aqy ies df sbUq ierfk aqy aPLgfinsqfn `qy hmlf dwsdy hn. PlsqIn df mfmlf vI ies df krn dwisaf jFdf hY. kuJ lok BfrqI ksLmIr jF Bfrq ivwc muslmfnF nfl kiQq ivqkry dI gwl vI krdy hn aqy bfbrI msijd dy Zfh dyx nMU sbUq vjoN vrqdy hn. ieh TIk hY ik PlsqInI lok bhuq dyr qoN (60 ku sflF qoN) iejLrfeIl dy hwQoN jLlIl ho rhy hn pr Buwlxf ieh vI nhIN cfhIdf ik musilm dysL jfrzn ny vI PlsqInIaF nMU rwj ky kuitaf hY ijs nMU PlsqInIaF qoN Kqrf mihsUs ho irhf sI. awj aMdrUnI KudmuKqfrI hfsl krky PlsqInI iek dUjy nMU vI vwz rhy hn. hmfs aqy pIaYlE iek dUjy dy dusLmx hn. kI ies vfsqy sfrf sMsfr ijLMmyvfr hY? amrIkf ny ierfk qy hmlf kr ky iek bhuq vwzI Buwl kIqI sI ijs nfl musilm dysLF ivwc swB qoN ilbrl (Audfr) nIqI vflf sLfsk sdfm husyn gwdI qoN lfh idwqf igaf sI. Auh ierfk jo iesmfimk kwtVvfd qoN mukq sI aj kwtVvfdIaF df awzf bx igaf hY. ierfk aqy ierfn dovyN musilm dysL, 10 sfl iek dUjy nfl lVdy rhy sn. Bfrq ivwc ihMdU kwtVpMQIaF vloN bfbrI msijd nMU Zfh dyx dI inMdxXog kfrvfeI nMU muslmfnF nfl ivqkry dy sbUq vjoN vrqxf vI jfiejL nhIN hY. ieh gwl jwg jfxdf hY ik AuqrI pwCmI Bfrq jo ik aPLgfinsqfn qoN arb sfgr qwk PYilaf hoieaf sI, kdy buwDmwq aqy ihMdUmwq df gVH sI. musilm hmlfvrF ny ies iKwqy ivcoN ieiqhfs df vwzf ihwsf gfieb kr idwqf sI aqy hjLfrF KUbsUrq mMidr Zfh idwqy sn. ajy kuJ smF pihlF hI dunIaF dI njLrF dy sfhmxy aPLgfinsqfn ivwc mhfqmf buwD dy phfV ivwc qrfsL ky bxfey hoey buwq bfrUd lgf ky Auzf idwqy gey sn. dunIaF qfilbfnF nMU apIlF krdI rih geI sI pr iksy ny iek nhIN sI suxI. awj bfbrI msijd dy Zfhy jfx dI gwl huMdI hY, qPqIsLF vI huMdIaF hn aqy rportF vI jfrI kIqIaF jf rhIaF hn. ieh cMgI gwl hY ik Bfrq ivwc vfprI ies axsuKfvIN Gtnf dI gwl ho rhI hY pr aPgfinsqfn ivwc bfrUd lgf ky Auzfey mhfqmf buwD dy buwq jo ik bfbrI msijd qoN vI ikqy vwD purfxy sn, AuhnF df ijLkr qwk nhIN ho irhf. bfbrI msijd qF rfm mMidr Zfh ky bxfey jfx kfrn ivvfd ivwc sI pr mhfqmf buwD dy phfV nMU qrfsL ky bxfey gey buwq iksy msijd nMU Zfh ky nhIN sn bxfey gey. buq iksy ivvfdgRsq jgfH `qy nhIN sn sgoN aPLgfn boDI swiBafqf dI iek klf ikrq sn ijs df sMsfr siqkfr krdf sI. ieh sfbq krdf hY ik ajLfd Bfrq ivwc bfbrI msijd dI gwl ho skdI hY aqy sMsdI kfrvfeI vI Twp ho skdI hY pr ieslfimk kwtVvfd ivwc iGry aPLgfinsqfn ivwc mhfqmf buwD dy Zfhy gey buwqF dI gwl nhIN ho skdI. ajy ies hPLqy hI sLIaf muslmfnF df aihm idn muhwrm lMG ky igaf hY. ies idn dunIaF Br dy sLIaf muslmfn afpxy pYgMbr dI sLhfdq nMU Xfd krdy hn aqy mfqmI jlUs kwZdy hn ijs nMU qfjIaf afiKaf jFdf hY. krfcI ivwc qfjIaf kwZ rhy sLIaf BfeIcfry `qy hoey hmly ivwc 40 qoN vwD ivakqI mfry gey hn ijhnF ivwc aOrqF aqy bwcy vI sLfml hn. krfcI ivwc ies ipwCoN sLIaf aqy suMnI muslmfnF ivckfr dMgy vI BVky hn ijs kfrn sYNkVy vpfrk adfry dfV idwqy gey hn. pfiksqfn dy kbjLy hyTly ksLmIr ivwc vI sLIaf muqslmfnF ny qfjLIaf kwiZaf aqy Aus qy vI hmlf hoieaf ijs ivwc drjun ku lok mfry gey sn. muslmfn muslmfnF `qy mfrU hmly kr rhy hn aqy Auh vI iek ieslfimk dysL ivwc! kI Btk rhy musilm nOjvfnF leI amrIkF nMU dosL dyx dI ajy vI koeI quk bxdI hY? dihsLqvfd qy Dfrimk kwtVvfd vwl akrsLq ho rhy nOjvfnF dI ilst bhuq lMbI hY aqy ieh hr Drm ivwc hI pYdf ho rhy hn. ieh vwKrI gwl hY ik dunIaF dIaF njLrF ies vkq ieslfimk kwtVvfd vwl lwgIaF hoeIaF hn. brqfnIaF, kYnyzf aqy amrIkf “hom gron” ieslfimk dihdsLgrdF qoN icMquq hn. vD irhf Dfrimk kwtVvfd aqy Auh vI pwCmI dysLF ivwc pYdf hoey nOjvfnF ivwc, iek aYsf ivsLf hY ijs vwl pwCmI dysLF nMU Kfs iDafn dyxf cfhIdf hY. iek smF sI jd rUs aqy cIn ivwc afey smfjvfdI ienkflbF ny Drm nMU nukry lgf ky rwKx df aml sLurU kIqf sI aqy pwCmI dysLF ny Dfrimk ajLfdI nMU afpxI nIqI df Durf bxf ky pysL kIqf sI. aMq ivwc smfjvfd bhuqy dysLF ivwc hfr igaf aqy cIn ivwc ies ny bfxf bdl ilaf. Dfrimk kwtVvfd iek vwzf Kqrf hY ijs dIaF awDIaF jVHF ax-inrDfrq Dfrimk ajLfdI ivwc hn. hr Drm hI afpxy afp nMU dUjy qoN vDIaf dwsdf hY aqy vwK vwK rMgF ivwc “sLhIdI” nMU aYsy ZMg nfl pysL krdf hY ijs nfl dihsLqgrd pYdf hoxy suBfvk hI hn. dihsLqgrd qF Auh horF leI hn afpxy afp ivwc qF Auh Drm leI kurbfnI krn leI iqafr ajyhy DrmI hn ijhnF dy isr `qy AuhnF dy Drm ny hor mwlF mfrnIaF hn qy “Drm-doKIaF” df mlIafmyt krnf hY. dunIaF dy amn aqy sLFqI vfsqy “Dfrimk ajLfdI” nMU muV pRIBfsLq krn dI loV pvygI. -sLONkI ieMglYNzIaf |
|
|