www.khabarnama.com  {Punjabi Newspaper Khabarnama Toronto} email: editor@khabarnama.com 

***** afpxI mF bolI 'pMjfbI' ilKx, pVHn aqy bolx ivwc iJjk mihsUs nf kro sgoN mfx aqy PKr nfl afpxy bwicaF nUM vI isKfE!!****


 

 

jnqf hux afpxI axdyKI sihx nhIN krygI

- arux nihrU

          isafsq kdy vI CuwtI nhIN lYNdI. ipCly idnIN afXoijq ‘Bfrq bMd’ ny dysL nUM Twp krky rwK idwqf sI qy mihMgfeI aqy kImqF ivc vfDy df mfmlf hux agly kuJ mhIinaF qwk dysL dI isafsq df muwK eyjMzf bixaf rhygf.

          ibhfr ivc ivDfn sBf dIaF coxF nyVy af geIaF hn qy ies qoN bfad pwCmI bMgfl, qfimlnfzU aqy XU[ pI[ ivDfn sBf dIaF coxF hoxgIaF. pMjfb ivDfn sBf dIaF coxF vI sLfied 2011 ivc ho skdIaF hn.

          aijhf ho skdf hY ik aglIaF afm coxF qwk kFgrs 272 sItF dy bhumq vfly jfdUeI aMkVy qwk phuMc jfvy qy ivroDI iDr dy sfhmxy hux gwTjoV krky afpxI hoNd bxfeI rwKx qoN ielfvf hor koeI bdl nf rhy. ‘Bfrq bMd’ ies vjHf krky vI sPl irhf ikAuNik mudrf siPqI aqy jLrUrI vsqF dy Bfa `c vfDf awj dI korI hkIkq hY. ies nfl afm afdmI burI qrHF pRBfivq hoieaf hY. (ies `c grIb afdmI qoN lY ky mwD vrg qwk afAuNdf hY.) ieh afm smJ vflI gwl hY ik qyl dIaF kImqF ivc BfrI vfDy kfrn mihMgfeI hor ijLafdf vDygI.

          afm jnqf isafsI pRxflI qoN hmysLf agFh dI socdI hY qy Auh hmysLf vwK-vwK isafsI muwidaF nUM BlI-BFq smJdI hY. mYnUM ies gwl ivc jLrf vI sLwk nhIN ik asIN sfry sMbMiDq lok ieh gwl jfxdy hF ik kOmFqrI bfjLfr ivc qyl dy Bfa `c iks qrHF vfDf qy kmI huMdI rihMdI hY. sfry lok ieh gwl smJdy hn ik ies `qy ikMnI vwzI mfqrf `c srkfrI tYks lgfey jFdy hn. ies vjHf krky afm Dfrnf ieh bxdI jf rhI hY ik cfhy Auh kyNdr srkfr hovy jF sUibaF `c iksy vI pfrtI dI srkfr hovy, afm afdmI dI koeI vI srkfr icMqf nhIN krdI.

          mYN smJdf hF ik aglIaF ivDfn sBf coxF ivc ies dy nqIjy swqfDfrI pfrtIaF nUM Bugqxy pY skdy hn. sfzy smfj dy hryk Kyqr ivc qyjLI nfl qubdIlIaF af rhIaF hn. ielYktRfinks aqy ipRMt mIzIaf vI afpxy rvfieqI KyqrF ivc qbdIlIaF ilaf irhf hY.

          ienHF vloN afm afdmI dIaF rucIaF `c idlcspI lY ky qbdIlIaF kIqIaF jf rhIaF hn. hux afm afdmI dIaF loVF `c ‘jLrUrI Kpqkfr vsqF’ hI nhIN rih geIaF, sgoN Aus dIaF loVF Aus qoN vI ijLafdf awgy vD geIaF hn. lokF dIaF vDdIaF iewCfvF qy loVF dI pUrqI kr skxf srkfr leI iek musLikl kMm bx igaf hY.

          XUrp vI sMsfrk afriQk mMdI df isLkfr hY qy amrIkf vI afriQk mMdI `coN ajy pUrI qrHF nhIN inkl sikaf hY. ies ivc koeI sLwk nhIN ik bhuq sMvydnsLIl afriQk muwidaF `qy zUMGfeI nfl ivcfr-vtFdrf aqy Aus dy muqfibk kfrvfeI krky hI ivwqI Gfty dI ivvsQf `c suDfr ilaFdf jf skdf hY. smfj `c afriQk aOkVF nUM byhqr afriQk kdm cuwk ky hI dUr kIqf jf skdf hY. srkfr leI byhqr kdm ieho hovygf ik 9 PIsdI dI ivkfs dr qoN pRfpq AuplwbDIaF dI vMz vwl Auh pUrI cOksI nfl iDafn dyvy. mYN smJdf hF ik sonIaf gFDI dI agvfeI `c kOmI slfhkfr pRIsLd afAux vfly mhIinaF `c ies sMbMDI cMgf kMm krygI.

 

vDIaf mfnsUn

          ies vfr mfnsUn vDIaf rhygI qy kfPI mINh pvygf. ies nfl agly kuJ hPLiqaF `c anfjF dIaF kImqF `c BfrI kmI afvygI. sfnUM muV ijLafdf anfj dI pYdfvfr dI smwisaf df vI sfhmxf krnf pY skdf hY. AudoN sfnUM afpxy ijLafdf pYdf kIqy anfj dI brfmd bfry vI socxf pvygf. ieh ho skdf hY ik sfnUM KMz vrgIaF kuJ cIjLF dI loV muqfibk drfmd vI krnI pvy. ienHF sfrIaF gwlF `qy aml krn leI sfnUM iek kulvkqI kYbint mMqrI dI loV pvygI.

          mIzIaf `c aijhIaF KLbrF af rhIaF hn ik pfrlImYNt dy mfnsuUn sYsLn qoN pihlF kyNdrI mMqrI mMzl `c Pyrbdl ho skdf hY. mIzIaf `c aijhIaF atklF jfrI hn ik ies Pyrbdl `c iks nUM gwdI iml skdI hY qy iks dI gwdI Kuws skdI hY. sLrd pvfr dy afeI[ sI[ sI[ df muKI bx jfx qoN bfad AunHF `qy boJ viDaf hY. ies qoN ielfvf AunHF sfhmxy afpxy isafsI vfirs qy pfrtI nfl sMbMiDq mfmilaF nfl nijwTx dI smwisaf vI hY. sLrd pvfr iek lok-nyqf hn. bysLwk hI Auh mhfrfsLtr qwk sImq rhy hox pr lok sBf `c Auh afpxy mYNbrF dI igxqI nfl dysL dI isafsq nUM pRBfivq krdy rhy hn pr hux AunHF leI BivwK ivc aijhf kr skxf sMBv nhIN hovygf.

          mhfrfsLtr `c ies smyN isafsI siQqI aspwsLt ijhI hY. ies smyN AuQy Bfjpf-isLv sYnf gwTjoV bhuq dbfa `c hY. aijhI siQqI `c AuQy sLrd pvfr dI rfkFpf dI mhwqqf BivwK `c kfPI ijLafdf vD skdI hY. kyNdrI mMqrI mMzl `c Pyrbdl dy smyN zI[ aYWm[ ky[ dI numfieMdgI `c kuJ qbdIlI ho skdI hY. ey[ rfjf kfrn XU[ pI[ ey[ aqy pRDfn mMqrI zf[ mnmohn isMG dy aks nUM jo Dwkf lwgf hY, Aus ivc suDfr jLrUrI hY.

          ies qoN ielfvf kyNdrI mMqrI mMzl `c Pyrbdl hux ies leI vI jLrUrI hY ikAuNik iqRxmUl kFgrs dy rfj mMqrIaF nUM hor ijLafdf vwzI ijLMmyvfrI sONpy jfx dI loV hY. XU[ pI[ `c kFgrs aqy rfsLtrI lok dl drimafn gwTjoV hox dI sMBfvnf hY qF ik ieh dovyN pfrtIaF iml ky bspf nUM twkr dy skx. kFgrs dy sMgTn `c vI qbdIlI kfPI smyN qoN loVINdI hY. ies leI hux ieh afs kIqI jf rhI hY ik pfrtI qy srkfr ivc loV muqfibk qbdIlIaF kIqIaF jfx. pfrtI nUM afAux vfly smyN `c AunHF aihm ivDfn sBf coxF df sfhmxf krnf pYxf hY, jo kyNdr ivc afAux vflI aglI srkfr bfry jnqf dy ruJfn nUM pRBfivq krngIaF. kFgrs pfrtI kuJ Ault siQqIaF jF isafsI hfdisaF dy bfvjUd ajy vI mjLbUq siQqI `c hY. ivroDI pfrtIaF afpsI gwTjoV nfl ikqy kuJ lfB pRfpq kr skx pr iPlhfl Auh ijLafdf lfB vflI siQqI `c nhIN hoxgIaF.

          ksLmIr vfdI `c aMdrUnI surwiKaf dI siQqI icMqfjnk hY. AuQy PYlI asLFqI `c 4 hor ivakqIaF dI mOq ho geI hY, jo bhuq mMdBfgI gwl hY. vfdI `c vwK-vwK jgHf kriPAU lwgf hoieaf hY. muwK mMqrI Aumr abduwlf ny vfdI `c kfnUMn ivvsQf bhfl krn leI PLOj Byjx dI kyNdr nUM apIl kIqI. pRDfn mMqrI ny surwiKaf mfmilaF sMbMDI kmytI dI bYTk swdI qy Aus ivc ksLmIr vfdI dI siQqI bfry ivcfr-vtFdrf kIqf. 11 jUn qoN ksLmIr vfdI `c PYlI asLFqI kfrn hux qwk AuQy 14 nfgirkF dI mOq ho cuwkI hY, jo bhuq hI duwKdfeI aqy icMqf dI gwl hY. ies gwl dy pwky sMkyq hn ik sfry pwDrF `qy pRsLfsn dI iZwl-mwT vflI siQqI hY. coxF `c jnqf vloN kIqI geI BfrI voitMg dy bfvjUd lokF `c ies gwl nUM lY ky inrfsLf hY ik ivkfs dI idsLf `c afs muqfibk kMm nhIN ho sikaf hY. ksLmIr `c nYsLnl kfnPrMs aqy kFgrs dy gwTjoV vflI srkfr nUM hI siQqI nfl nijwTxf pvygf. AuQy lMmy smyN qwk sLFqI bxfeI rwKx leI PLOj nUM qfienfq rwKxf TIk nhIN hovygf. ies siQqI df lfB rfsLtr ivroDI aqy awqvfdI ansr afpxIaF srgrmIaF vDfAux qy afpxy luky AudysLF dI pUrqI leI AuTf skdy hn.

 

mfEvfdIaF df ‘bMd’

          mfEvfdIaF vloN idwqy gey do idnf ‘bMd’ dy swdy nUM srkfr bhuq gMBIrqf nfl lY rhI hY. srkfr ny sfry 7 sUibaF-ibhfr, JfrKMz, AuVIsf, mwD pRdysL, mhfrfsLtr, aFDrf pRdysL aqy AuVIsf-ivc hfeI alrt dy afdysL idwqy hn. pRDfn mMqrI ny cOQI vfr afpxI aFDrf pRdysL dI Xfqrf rwd kIqI hY. aFDrf pRdysL dy iek mfEvfdI nyqf sI[ rfjkumfr afjLfd dy puls nfl mukfbly `c mfry jfx qoN bfad mfEvfdIaF ny AuQy muV 13-14 julfeI nUM ‘bMd’ df swdf idwqf hY. aFDrf pRdysL `c isafsI siQqI `c vI kfPI hlcl mcI hoeI hY. AuQy qylMgfnf Kyqr `c 12 Aup-coxF dy nyVy afAux krky qylMgfnf rfsLtr simqI vloN hmlfvr ruKL apxfey jfx dIaF iqafrIaF hn ikAuNik Auh sv[ muwK mMqrI rfjsLyKr rYWzI dy byty jgn vloN kFgrs `c pYdf kIqI geI asiQrqf df lfB AuTfAuxf cfhuMdI hY. kFgrs bysLwk hI ies smyN kuJ sMkt `c PsI njLr afAuNdI hovy pr cMdrbfbU nfiezU qy AunHF dI qylgUdysLm pfrtI vI BrosymMd idKfeI nhIN idMdI.

  

 

rfj sBf dI hkIkq

- sLMgfrf isMG Buwlr

          BfrqI pfrlImYNt dy ijhVy do sdn hn, iek nUM lok sBf aqy dUjy nUM rfj sBf ikhf jFdf hY. lok sBf dy mYNbr votF rfhIN iswDy qOr `qy cuxy jFdy hn aqy iek mYNbr nUM lgpg ds lwK votrF df smrQn pRfpq huMdf hY. ies nUM hyTlf sdn afiKaf jFdf hY aqy ies df nyqf hI afm qOr `qy dysL df pRDfn mMqrI huMdf hY. hflFik zf[ mnmohn isMG dy mfmly ivwc iewQy dUjI nIqI vrqI geI hY. zf[ mnmohn isMG cUMik lok sBf dy cuxy hoey mYNbr nhIN hn, ies leI AunHF nUM ies sdn df nyqf nhIN sI bxfieaf jf skdf. ies dy ievjL ivwc sRI pRxb muKrjI nUM ieh ijLMmyvfrI idwqI geI jo ies vyly dysL dy KjLfnf mMqrI hn aqy lok sBf ivwc Auh sLfied bhuq purfxy mYNbrF qoN hn ieMdrf gFDI dy vyly qoN vI pihlF dy.

          rfj sBf nUM Auprflf sdn afiKaf jFdf hY. ies nUM vwizaF jF isafixaF df sdn vI ikhf jFdf hY ikAuNik ies dy mYNbr iek qF sUbfeI asYNblIaF vloN isafsI pfrtIaF dI ivDfn sBf ivwc mYNbrF dI igxqI dy ilhfj nfl nfmjLd kIqy jFdy hn aqy dUjf srkfr vwloN kuJ mYNbr ijLMdgI dy vwK-vwK KyqrF ivwc AuWGIaF pYVF pfAux vfly ivakqI nfmjLd kIqy jFdy hn. ienHF ivwc POjI jrnYl, irtfierz aiDkfrI, lyKk, klfkfr, pwqrkfr, zfktr, iPLlmI klfkfr aqy kfrobfrI lok vI sLfml huMdy hn. AudoN qoN hI jdoN qoN dysL ivwc rfj sBf df giTn sLurU hoieaf hY, koisLsL kIqI jFdI rhI hY ik ies ivwc vwzyrI Aumr dy lokF nUM nfmjLd kIqf jfvy. iek vzyry nUM isafxf ikafs kIqy jfx nfl hI ies nUM isafixaF df sdn ikhf jFdf hY. ipCly kuJ sflF qoN ies ivwc ijs qrHF dy mYNbrF dIaF nfjLdgIaF hox lwgIaF hn Aus qoN hux ies nUM bhuqy cyqMn lok, vwizaF jF isafixaF df sdn kihxoN guryjL krn lwg pey hn.

          lok sBf dy mYNbrF dI kuwl igxqI 545 hY jdoN ik rfj sBf dy mYNbrF dI 243 hY. dysL df rfsLtrpqI bwjt sYsLn vyly jF jdoN kdI loV hovy qF dohF dy sFJy sdn nUM sMboDn krdf hY vrnf dohF dIaF bYTkF vwK-vwK cldIaF hn. lok sBf dI pRDfngI krn vfly nUM spIkr aqy rfj sBf sYsLnF dI pRDfngI krn vfly nUM cyarmYn ikhf jFdf hY. spIkr dI mdd leI izptI spIkr aqy cyarmYn dI shfieqf leI izptI cyarmYn huMdf hY. koisLsL kIqI jFdI hY ik ienHF dohF sdnF dy vwKo-vwKry sYsLn kfPI smyN leI clx aqy AunHF ivc ijwQy dysL nUM drpysL msly ivcfry jfx AuWQy nvIaF nIqIaF aqy kfnUMn vI GVy jfx ikAuNik ieh mYNbr dysL kI krIm mMnI jFdI hY. rfj sBf dy mYNbrF dI nfmjLdgI ivwc bhuq hwQ iksy isafsI pfrtI dy pRDfn df huMdf hY. BfrqI pfrlImYNt, brqfnvI pfrlImYNt dy mfzl nUM lY ky bxI hY aqy ies nUM dunIaf df sB qoN vwzf lok rfj ikhf jFdf hY. sLfied ijs qrHF dy ivgfV brqfnvI pfrlImYNt dy Auprly sdn rfj sBf ivwc af gey hn, AunHF dI rosLnI ivwc AuWQoN dI srkfr ies sdn nUM smfpq krn bfry socx lwg peI hY. aYn bhuq sfry ivgfV BfvyN Bfrq dI rfj sBf ivwc vI af gey hn pr ies dy bfvjUd ies nUM hfly Kqm krn dI mMg kdI vI nhIN AuWTI. hF, eynf jLrUr hY ik ies ivwc suDfr kIqy jfx dI crcf jLrUr iCV geI hY.

          qF vI crcf df pihlF kyNdrI ibMdU qF ieh hY ik kI rfj sBf nUM isafixaF df sdn ikhf jf skdf hY? Bfrq dIaF isafsI rvfieqF muqfbk ies nUM ibnF sLwk iesy qrHF hI jfixaf jFdf hY, pr hkIkq ivwc hux aijhf hY nhIN. ieh ies leI ik iek vylf sI Kfs qOr `qy pMjfhivaF ivwc jdoN ies df giTn hoieaf sI qF Aus vyly ies sdn ivwc swcI-muwcI hr Kyqr dy hMzy vrqy, cMgy aks aqy lok ihwqF dI gwl krn vfly ivakqI ley jfx lwgy sn. koeI vI aYsf mYNbr nhIN huMdf ijs ivruwD AuNgl kIqI jf skdI hovy. blik ies ivc siqkfr vjoN QF hI AunHF mYNbrF nUM idwqI jFdI ijhVy coxF dy Jmyly ivwc nhIN sn pYxf cfhuMdy aqy ijnHF ny ijLMdgI dy hr Kyqr ivwc afpxI invyklI pYV CwzI sI. hux kI hox lwigaf hY? ijs vI isafsI pfrtI df koeI afgU ivDfn sBf jF lok sBf dI cox hfr jFdf hY qF Aus nUM asYNblI ivc afpxy bhumq dy jLor nfl rfj sBf ivc Byj idwqf jFdf hY. svfl ieh hY ik ijs afgU nUM votrF ny ivDfn sBf jF lok sBf pwDr `qy nfkfr idwqf hY. Aus nUM rfj sBf ivwc Byjx dI kI quwk hY? ies qrHF kuJ mYNbr aYsy vI huMdy hn ijhVy aprfiDk ipCokV vfly huMdy hn aqy keI ivruwD gMBIr dosLF vfly kys qwk vI drj hoey huMdy hn. vyKx ivc afieaf hY ik keI mYNbr AuWc ividak XogqfvF vI nhIN rwKdy aqy AunHF kol koeI aYsf hunr vI nhIN huMdf ijs dy afDfr `qy AunHf nUM rfj sBf ivc Byijaf jfvy pr AunHF dI ikAuNik pfrtI pRDfn nfl bVI nyVqf huMdI hY. ies leI keI vfr Xog AumIdvfrF nUM Cwz ky aYsy AumIdvfrF nUM Byj idwqf jFdf hY jo sdn ivc nf qF kdI bihs ivwc ihwsf lYNdy hn aqy nf hI TIk qrHF afpxI hfjLrI luafAuNdy hn. ieho ijhy mYNbrF nUM drsLnI pihlvfn afiKaf jFdf hY jo qnKfh, Bwqy aqy hor anyk qrHF dIaF shUlqF aqy Bwqy qF lYNdy rihMdy hn pr kfrgujLfrI nFh dy brfbr hI huMdI hY. ienHF mYNbrF bfry ikhf jFdf hY ik ienHF df rfj sBf ivc dfKlf iek qrHF ipCly drvfijLEN hoieaf huMdf hY. blik vwK-vwK rfjsI pfrtIaF dy afgUaF df dfKlf ievyN hI hox lwgf hY.

          kuJ mhIny hoey, nYsLnl ielYksLn vfc nF dI iek jQybMdI ny rfj sBf mYNbrF bfry jo irport pysL kIqI Aus dy mwdynjLr ieh sdn hux vwizaF jF isafixaF df nhIN irhf aqy nf hI sfP-suQry aks vfly aqy dysL, smfj ihwqF leI kMm krn vfly bhuqy mYNbrF dI iewQy qrjIh imldI hY. iesy irport muqfbk rfj sBf dy 37 mYNbrF ivruwD aprfD kys drj hn. ienHF ivcoN 12 mYNbrF ivruwD qF gMBIr dosL hn ijnHF ivc kql krn dI koisLsL, agvf afid sLfml hn. ies jQybMdI ny ieh irport rfj sBf dy mYNbrF vwloN nfmjLdgI vyly Bry jfx vfly kfgjLF pwqrF ivwc afpxI Xogqf, jfiedfd aqy jo kuJ hor vyrvf hlPIaf ibafnF rfhIN idwqf huMdf hY, Aus dy afDfr `qy iqafr kIqI sI. ies ivwc ieh vI drj sI ik rfj sBf dy keI mYNbr hn ijnHF dIaF jfiedfdF df koeI aMq nhIN. afh ienHF idnF ivwc iek hor irport afeI hY ijs ivwc dwisaf igaf hY ik rfj sBf dy bVy mYNbr hn ijhVy kroVpqI hn. imsfl vjoN ivjY mfilaf, jo sLrfb df sB qoN vwzf Auqpfdk hY aqy ikMg iPsLr eyarlfeInjL df mflk hY, iekwly dI jfiedfd ies vyly 615 kroV rupey dI hY. pRiswD snaqkfr rfhul bjfj dI sMpqI 300 kroV dI hY. pMjfb qoN rfj sBf mYNbr aqy ies vyly kyNdrI sUcnf qy pRsfrn mMqrI aMibkf sonI dI afmdnI 17 kroV qoN vwD hY. pRiswD kfnUMndfn jyTmlfnI dI jfiedfd lgpg 30 kroV hY. JfrKMz mukqI morcy vwloN rfj sBf ivc gey ky[ zI[ isMG dI kuwl sMpqI 80 kroV hY. ky[ zI[ isMG cMzIgVH df rihx vflf hY. aFDrf dy iek mYNbr sqnrfiex cODrI dI jfiedfd 190 kroV qwk phuMc geI hY.

          rfjnIqI nUM awj pYsy dI Kyz mMinaf jf irhf hY. iesy leI hr ivakqI ijs df dfa lwgdf hY ivMgy tyZy ZMg nfl rfjnIqI dy ipV ivwc Auqrn dI koisLsL krdf hY. Aus nUM lwgdf hY ik ieh pYisaF dI Kfx hY. iek awDI cox ijwqx AuprMq jy koeI lfBkfrI ahudf iml igaf qF iPr swqy hI KLYrF hn. iehIE vjHf hY ik isrP ZfeI iqMn dhfky pihlF cox mYdfn ivwc lok ihwqF nUM pRxfey lok Auqrdy sn aqy AudoN, coxF eynIaF KrcIlIaF vI nhIN sn. hux vwzy kfrobfrI lok aqy kuJ hor pYisaF dy jLor sItF lY jFdy hn aqy kfly Dn dI jdoN coxF ivwc KuwlH ky vrqoN huMdI hY qF coxF qF mihMgIaF hoxIaF hn, sfP-suQrI CvI vfly AumIdvfr hfr jFdy hn aqy pYsy vfly ijwq jFdy hn. smJ lE jdoN qoN ieho ijhy lokF ny rfjnIqI ivwc GuspYT krnI sLurU kIqI hY AudoN qoN hI ies ivwc inGfr afAuxf sLurU ho igaf hY aqy nfl hI iBRsLtfcfr vI vwDx lwgf hY.

          iek smF sI jdoN lok sBf aqy rfj sBf dI kfrvfeI vyly Prk df pqf lwgdf sI. lok sBf ivc ijwQy Coty-Coty muwidaF nUM lY ky byihsfbf rOlf-rwpf pYNdf, sdn mwCI mMzI df idRsL bx jFdf aqy koeI iksy dI pRvfh nhIN sI krdf AuWQy rfj sBf ivc sB kuJ bVI KfmosLI nfl cldf. mYNbr swcI-muwcI afpxy vwzy jF isafxf hox df sbUq idMdy sn. rfj sBf dy cyarmYn nUM kdI koeI idwkq nhIN sI afeI. ivroDI iDr dI jLfbqy ivc rihMdI pr hux lok sBf aqy rfj sBf dI kfrvfeI ivc bhuq Prk nhIN rih igaf. ijs qrHF df rOlf-rwpf aksr lok sBf ivwc pYNdf hY, Ausy qrHF df pr rqf ku Gwt rfj sBf `c vI pYx lwgf hY. vjHf spsLt hY ik iewQy ipCly drvfjLy rfhIN bhuqy mYNbr Auh afAux lwgy hn jo jfxf qF lok sBf ivwc cfhuMdy sn pr votrF ny AunHF nUM driknfr kr idwqf. hYrfnI AuNj ieh vI hY ik bhuqIaF isafsI pfrtIaF afpxy nvyN bxy lok sBf jF rfj sBf jF iek sUbfeI asYNblIaF dy mYNbrF nUM sdn ivwc ikvyN ivcrnf hY, bfry loVINdI jfxkfrI vI nhIN idMdIaF. iesy leI hr mYNbr isrP sdn ivc afpxI pfrtI dy pRDfn jF pRqIinD dy iesLfry dI AuzIk ivwc rihMdf hY ik kdoN rOlf-rwpf pfAuxf hY jF sdn ivwcoN vfkafAUt krnf hY jF iPr nfarybfjLI krnI hY. svfl ieh hY ik ienHF mYNbrF nUM lwKF rupey dIaF suwK-shUlqF imldIaF hn pr kI ienHF dI nfmjLdgI isrP iesy leI huMdI hY ik Auh sdn dI kfrvfeI ivc byloVf ivGn pfAux?

          kuJ vI hovy afjLfdI dy mihjL 63 virHaF bfad dysL df nfgirk isafsI afgUaF dy qOr-qrIikaF qoN bhuq inrfsL ho igaf hY. Auh afpxy afp nUM KfmosL qy byvws mihsUs kr irhf hY. Auh afpxy cuxy pRqIinDF qoN cMgy dI afs rwKdf hY pr ijs kdr cfr cuPyry inGfr afieaf hY aqy iBRsLtfcfr hyTF jVHF qwk PYl igaf hY, Aus qoN Aus nUM hfl dI GVI koeI afs dI ikrn njLr qF nhIN afAuNdI iPr vI Auh ies pwKoN afsvMd hY ik jy rfjnIqI ivwc qyjL iqwKy suDfr ilaFdy jfx qF ies mulk dI byVI bMnHy lwg skdI hY.

 

 

 

srkfr Xog aqy syvf-Bfvnf vfly zfktrF nUM shUlqF dyvy

- KusLvMq isMG

          sfry ikwiqaF `coN iksy ibmfr afdmI df ielfj krn vfly ikwqy nUM sB qoN AuWqm mMinaf igaf hY. eIsf msIh rog hrn vfly iek mhfpursL sn. Auh afpxy hwQ dI Coh nfl hI mrIjL nUM TIk kr idMdy sn. aijhf krn dI Auh koeI PLIs nhIN sn lYNdy.

          pr awj zfktr ielfj iek mihMgf vpfr bx igaf hY, ijs vfsqy isiKafrQIaF nUM 6 sflF qwk ieh iswKxf pYNdf hY ik ielfj ikvyN kIqf jfvy. AunHF nUM mihMgy XMqr afpxy nfl rwKxy pYNdy hn, ijvyN ik stYQoskop, QrmfmItr, blwz pRYsLr qy blwz sLUgr mfpx vfly XMqr, aYksry msLIn aqy hor vI bhuq kuJ, ies leI AunHF vloN mMgI geI PLIs smJ `c afAuNdI hY pr Auh jo PLIs mMgdy hn, Aus `c bhuq PLrk huMdf hY.

          mYN do zfktr BrfvF nUM jfxdf hF. iek idl dy srjn hn. Auh rojLfnf iek lwK rupey qoN vwD kmfAuNdy hn. AunHF df Brf iek iPjLIsLIan hY. Auh PLIs iblkul nhIN lYNdf aqy ibmfr dosqF df ielfj krn leI iek ruipaf ley ibnF vI lMmI dUrI qwk clf jFdf hY.

          jo vI hovy, ijLafdfqr zfktr nf isrP BfrI PLIs lYNdy hn, sgoN afpxy mrIjLF nUM afpxy aijhy dosqF kol Byj idMdy hn, jo loVINdy tYst krn aqy bdly `c AunHF kol mrIjL Byjx. zfktrF df iek mfPLIaf hoNd `c af igaf hY, purfxy jLmfny dI shuM pvy ZwTy KUh `c!

          huxy-huxy mYN iek aijhy pirvfr nUM imilaf, ijs dIaF iqMn pIVHIaF zfktrF dIaF hn, jo dyKx dI PLIs lYNdy hn aqy ielfj muPLq krdy hn qF ik AunHF df vI gujLfrf cwldf rhy aqy nfl hI gLrIbF, jo PLIs nhIN dy skdy, df ielfj vI ho jfvy. Auh bMgflI hn aqy idwlI `c rihMdy hn. zfktr smIr nMdI sr gMgfrfm hspqfl `c kMm krdy hn. AunHF dI pqnI mIqf ny spfsitk dy isLkfr bwicaF leI iek susfietI bxfeI hoeI hY. AunHf df bytf surfjIq nMdI srdfr ptyl ividafly `c piVHaf hY, jo ik rfjDfnI dy sB qoN vDIaF skUlF `coN hY. skUl dI pVHfeI krn qoN bfad Auh zfktr bxn leI amrIkf clf igaf. Ausny mYnhtnivlf kflj `c pRI-mYzIkl stwzI, soisLaflojI aqy kMipAUtr sfieMs dI pVHfeI dI sLurUafq kIqI. Aus qoN bfad Auh izAUk XUnIvristI `c clf igaf aqy inAUro-bfieaflojI `c zfktryt kIqI.

          Auh vfisLMgtn skUl afPL mYzIsn, hfrvrz skUl afPL pbilk hYlQ `c igaf aqy bostn `c afpxI pRYkits sLurU kr idwqI. do sfl pihlF Auh idwlI vfps af igaf. mMjU aqy sumn dUby dI bytI mMdfknI nfl Ausny ivafh krvfieaf. AunHF dy do lVkIaF hn. surfjIq nMdI 6 Puwt 3 ieMc lMmf sohxf ihMdI BfsLI bMgflI nOjvfn hY.

          Auh afpxy dysL `c pYsf kmfAux leI nhIN priqaf sgoN ies leI afieaf hY ik afrfmdfiek jIvn ibqf sky aqy gLrIbF dI syvf kr sky, ies leI Aus ny pihlF CwqIsgVH `c zfktr ivnfiek syn dy sfQIaF nfl gwlbfq kIqI. iPr Auh idwlI vfps af igaf aqy afpxy ipqf dy sMprk nfl ielf trwst dI rItf dyvI vrmf nUM ieh dyKx leI imilaf ik Auh kI krdI hY. pihly idn Auh Aus nUM jfmf msijd ielfky `c lY geI, ijQy AunHF dy zfktrF qy nrsF ny sYNkVy mrdF, aOrqF aqy bwicaF df muPLq ielfj kIqf aqy muPLq dvfeIaF vI idwqIaF. agly idn Auh AusnUM jI[ bI[ roz dy rYWz lfeIt eyrIey `c lY geI.

          zfktr nMdI ny ielf trwst nUM afpxIaF syvfvF dyx dI pysLksL kIqI. Auh idwlI dIaF gMdIaF bsqIaF `c cwkr lfAuNdy hn, ijwQy AunHF df mobfeIl klIink hr rojL lwgBg iek hjLfr lokF df ielfj krdf hY. iek idn rItf Aus nUM myry kol lY afeI. Auh afpxy bfry gwl krn qoN iJjk irhf sI. mYN Aus dIaF ipClIaF aqy agFh dIaF XojnfvF bfry idwqI jfxkfrI dy nukiqaF nUM afps `c joiVaf.

          ieh spwsLt hY ik Aus ny afpxI pqnI aqy bwicaF leI vI kmfeI krnI hY aqy nfl hI loVvMdF dI syvf krn dI qswlI vI hfsl krnI hY. Auh amrIkf vfps jfx leI mjbUr nf ho jfvy, ies leI sfzI srkfr AusdI muhfrq qy syvfvF dI vrqoN kry. Aus vrgy kuaflIPfeIz lok ijLafdf nhIN hn aqy nf hI aijhy lok hn, jo afpxy dysL vfsIaf leI Aus vFg kMm krn bfry socdy hn.

 

mfnsUn aYkspRYWs

          kuJ gwlF aijhIaF hn jo sfzI rylvy aqy mfnsUn `c sFJIaF hn. sfzIaF ijLafdfqr rylgwzIaF smyN isr cwldIaF hn pr bhuq Gwt rylvy tfeIm-tybl `c Cpy smyN anusfr imwQy sQfn qwk phuMcdIaF hn. ies nfl koeI PLrk nhIN pYNdf ik AunHF dy nF ikMny vI sLfndfr hox : rfjDfnI, sLqfbdI, zYkn kueIn, ihmfilan kueIn, jF jo vI hovy.

          jdoN mYN ryl rfhIN Xfqrf kr skdf sF qF mYN sLqfbdI rfhIN nvIN idwlI stysLn qoN cMzIgVH, ksOlI jfx leI Gwt qoN Gwt 4 vfr jFdf sF. ieh shI smyN `qy cwldI sI qy idwlI qoN bfhr inklidaF hI spIz PV lYNdI sI. iPr vI mYN nhIN kih skdf ik ieh cMzIgVH smyN isr phuMcI hovy. 15 imMtF qoN awDy GMty qwk dI dyrI afm gwl sI. dUsrIaF gwzIaF aksr iek jF do GMty lyt huMdIaF hn. asIN afpxIaF gwzIaF dy dyr nfl cwlx dy afdI ho cuwky hF.

          ieho gwl mfnsUn bfry hY. ies dy pwCmI Gft `qy meI dy afKLrI hPLqy jF jUn dy pihly hPLqy afAux dI AumId huMdI hY. ies sfl iee mflfbfr kost `qy 31 meI nUM phuMc geI. Aus qoN bfad Auwqr vwl clI geI aqy iek hPLqy bfad iesny muMbeI nUM igwlI kr idwqf.

          ieh aWgy vDdI hoeI hnyrI, qUPLfn aqy iek awD-vfCV krdI geI. mOsm dI BivwKbfxI krn vfilaF ny sfnUM Brosf idvfieaf sI ik brsfq df pihlf qohPLf 24 jUn nUM imlx vflf hY. ies idn dupihr nUM afsmfn `qy bwdl Cf gey sn, sLfm nUM DUV BrI hnyrI cwlI aqy iPr vfCV peI. asIN iewk hPLqy qwk ieMqjLfr krdy rhy ik sLihr `c mfnsUn shI ZMg nfl af jfvy, hflFik bwdlIaF vfly idn afey aqy clyy gey pr mINh nf ipaf : hmysLf vFg mfnsUn sfzIaF rylgwzIaF vFg afAux `c lyt rhI.

          sfPy dysL ivc mfnsUn srdI dI hovy jf grmI dI, sfzy leI ieh ieMnI aihm ikAuN hY? pihlI gwl qF ieh ik nihrF, hjLfrF itAUbvYWlF `qy vftr-hfrvYsitMg XMqrF dy bfvjUd asIN kfPI hwd qwk vrKf ruwq `qy inrBr hF. grmIaF df mINh dysL Br `c KusLI mnfAux df mOkf huMdf hY. pqMg AuzfAuxf, kuVIaF df pING JUtxf, nwcxf, gfAuxf aqy morF df KMB PYlf ky kfly bwdlF df svfgq krnf bhuq hI AuqsLfhjnk huMdf hY.

 

Xogf df cmqkfr

          myry dosq df bytf golU afpxy nhuM tuwkdf rihMdf sI. mYN afpxy byty nUM golU nUM bfbf rfmdyv kol Byjx leI ikhf qF ik Auh Aus nUM Xogf dy kuJ gur isKf dyx. do mhIinaF bfad mYN afpxy dosq nUM puwiCaf, ‘‘hux golU df kI hfl hY?’’

          myry dosq ny ikhf, ‘‘hux golU afpxy pYrF dy nhuM vI Kf skdf hY.’’

 

 

 

 

BfrqI isafsq `c nvyN bdlF dI Bfl

- aYWm[ jy[ akbr

          kI BfrqI isafsq `c koeI mwDvrqI (ivclf) sQfn huMdf hY? BfrqI smfjvfdIaF sfhmxy 1950 aqy 1960 dy dhfky drimafn iehI kfPI vwzI qRfsdI rhI sI. sfzy afjLfdI sMgrfm `c jo ivcfrDfrf pRPuwilq hoeI, Auh awgy afAux vfly nyqfvF nUM ijLafdf spwsLt idsLf nhIN dy skI. mhfqmf gFDI ny kFgrs dI ‘CqrI’ nUM ieMnf ijLafdf PYlf idwqf sI ik Aus dy hyTF hr qrHF dI ivcfrDfrf smf skdI sI.

          ieh bhuq sOKf qrIkf sI qy jdoN qwk ieh cwilaf, sucwjy ZMg nfl cwldf irhf, ikAuNik Bfrq dysL sfiraF df sI aqy ibRitsL srkfr ivruwD afjLfdI aMdoln `c dysL dy lwgBg sfry vrg sLfiml sn. AudoN 30 dy dhfky qwk ihMdUU mhfsBf aqy musilm lIg drimafn afpsI sih-hoNd sI. 1942 qwk jI[ zI[ ibrlf vrgy AudXogpqI vI kFgrs dy DVy `c kimAUinstF nfl afrfm nfl rih rhy sn pr ies sih-hoNd `c vI kdy-kdy aihm PLYsly lYNidaF QoVHy-bhuqy mwqByd sfhmxy af jFdy sn.

          ihMdU mhfsBf qoN ibnF vI kFgrs 1928 `c kolkfqf ivc afXoijq srb dlI pfrtI `c ijwnfh vloN pRsqfivq sMivDfn sMbMDI mqy `qy ivcfr kr lYNdI sI. sMn 1920 dy dhfky dy aKIr ivc nyqf jI suBfsL cMdr bos ny pMizq nihrU nUM kFgrs dI smfjvfd pRqI lgn nUM lY ky cOks krnf sLurU kr idwqf sI. kFgrs dy iqRpurI iejlfs qoN bfad suBfs cMdr bos ies bfry afsvMd ho gey sn ik AunHF kol hux kFgrs qoN awz hox aqy afpxI vwKrI pfrtI afl ieMzIaf Pfrvrz blfk bxfAux qoN ielfvf hor koeI cfrf nhIN rih igaf.

          afjLfdI qoN bfad hornF smfjvfdIaF ny jYpRkfsL nfrfiex, rfm mnohr lohIaf aqy nfQ pfeI dI agvfeI hyT kFgrs Cwz idwqI. ienHF `c vI eykqf supny vrgI rhI. ies smfjvfdI vI vMzy gey. ienHF dy btvfry nfl prjf sosLilst pfrtI aqy sMXukq sosLilst pfrtI bxIaF. coxF `c ienHF smfjvfdIaF ny koeI ijLafdf pRBfv nhIN jmfieaf qy Bfrq dy lok ijLafdfqr gFDI jI dy isafsI vfirs pMizq nihrU qy kFgrs pRqI hI afkrisLq rhy.

          koeI afDfr nf iml skx krky prjf sosLilst pfrtI dy keI nyqf kFgrs ivc af gey. pMizq nihrU ny AunHF df kFgrs ivc svfgq kIqf. asLok mihqf nUM kyNdrI mMqrI mMzl `c jgHf iml geI, jdik cMdr sLyKr ny ieMdrf gFDI df smrQn hfisl kIqy ibnF hI kFgrs kfrjkfrnI dI cox ijwq ky aihm sQfn hfisl kr ilaf sI.

          zf[ lohIaf dI sMXukq sosLilst pfrtI (aYWs[ aYWs[ pI[) ny kFgrs ivroD df JMzf cuwkI rwiKaf. AunHF ny ivroDI pfrtIaF df sFJf morcf bxfieaf, ijs ivc jnsMG vI sLfiml hoieaf sI. AuNJ AudoN KwbypwKIaF qoN jLrUr AunHF dI dUrI bxI rhI.

          70 dy dhfky ivc pYdf hoeIaF sMktmeI siQqIaF `c kFgrs `c qfnfsLfhI ruJfn AuWBrny sLurU hoey qy ies dI vjHf krky lwgBg sfrIaF gYr-kFgrsI pfrtIaF drimafn nyVqf vDI qy ieh nyVqf afiKr ivc cMgI iswD hoeI. iesy eykqf kfrn jnqf pfrtI vjoN AuWBr ky 1977 dIaF coxF `c ivroDI pfrtIaF nUM swqf `c afAux df mOkf imilaf pr swqf `c afAux `qy ienHF pfrtIaF dy nyqfvF dIaF iewCfvF ieMnIaF vD geIaF ik jnqf pfrtI iek bulbuly vFg Kqm ho geI. sfry gYr-kFgrsI rfjnyqf afpo-afpxIaF purfxIaF pfrtIaF `c vfips cly gey.

          kuJ ny afpxIaF pfrtIaF dy nvyN nF vI rwK ley. BfrqI jnsMG ny afpxf nF bdl ky BfrqI jnqf pfrtI rwK ilaf. lohIaf dy smrQk mulfiem isMG ny afpxI pfrtI df nF smfjvfdI pfrtI (spf) rwK ilaf, jdik sLrd Xfdv, inqIsL kumfr ny afpxI jnqf dl (XU) bxf leI. ies qrHF iek kOmI pfrtI keI DiVaF ivc vMzI geI. ienHF `coN keI KyqrI isafsI pfrtIaF vI bx geIaF.

          vI[ pI[ isMG ny 1989 ivc coxF ijwq ky BfrqI isafsq dy mwDvrqI sQfn nUM Brn dI koisLsL kIqI. AunHF dI koisLsL kuJ sPl vI hMudI pr mMzl kimsLn dI irport ny AunHF dy kIqy-krfey `qy pfxI Pyr idwqf qy Auh swqf isafsq ivc alwg-Qlwg ho gey.

          ivroDI pfrtIaF ny iml ky qIjf morcf bxfAux dI koisLsL vI kIqI pr Auh nfkfm rhIaF. vwK-vwK isafsI pfrtIaF pirvfrk lIzrisLp vflIaF vI bx geIaF. kI sLrd pvfr, jo rfkFpf dy muwKI hn, afpxI pfrtI nUM awgy iljfx `c sPl ho skxgy? jdik AunHF qoN pihlF vfly keI nyqf afpxy aijhy XqnF `c nfkfm rhy hn. AunHF ny aijhy keI sMkyq idwqy hn ik Auh kFgrs nfl gwTjoV krn dI bjfey qIjy morcy `c ijLafdf sihj mihsUs krngy.

          pr sLrd pvfr bhuq cusq rfjnyqf hn qy Auh soc-smJ ky kdm cuwkx vfilaF `coN hn. AunHf leI smyN dI bhuq mhwqqf hY. AuNJ Auh ajy mOjUdf siQqI `c qbdIlI ilafAux dI koisLsL nhIN krngy ikAuNik aglIaF afm coxF hox `c ajy 4 sfl bfkI hn. jy CyqI coxF hox dI sMBfvnf hovy qF iPr siQqIaF `c qbdIlI ho skdI hY.

          hux gYr-kFgrsI pfrtIaF kol kuJ bdl hI bcy hn. Auh KyqrI iewCfvF dI pUrqI kridaF 1967 vFg sFJf morcf bxfAux, jo QoVHf-bhuq hI sPl irhf sI jF iPr 1977 vFg afps ivwc hwQ imlfAux jF iPr vI[ pI[ isMG vrgf kdm cuwkx.

          ibhfr ivc inqIsL kumfr ny vDIaf kMm kIqf hY. AuQy AunHF ny Bfjpf nUM afpxy aks bfry muV ivcfr krn leI mjbUr kr idwqf hY. AunHF ny AuQy smfijk tkrfa nUM dUr krky byhqr pRsLfsn vwl iDafn idwqf hY. coxF ijwqx leI ieho qwq jLrUrI hn. Auh musilm BfeIcfry ivc vI hrmnipafry hn. inqIsL kumfr vI[ pI[ isMG dI srkfr, ijs nUM kimAUinstF aqy Bfjpf df smrQn hfisl sI, ivc jUnIar mMqrI sn.

          BfrqI isafsq ivc mwDvrqI (ivclf) sQfn qF hY pr Auh keI joKmF nfl Biraf hoieaf vI hY. ies rfh `qy cwlx vfly nUM hfdisaF df sfhmxf vI krnf pY skdf hY pr ieh iek aijhf bdl hY, ijs nUM tIcy qwk phuMcx leI kdy nf kdy apxfAuxf hI pYNdf hY.

 

 

 

 

Ebfmf qoN amrIkIaF df moh BMg!

- kilafxI sLMkr

          jdoN amrIkI rfsLtrpqI brfk Ebfmf nvMbr `c Bfrq afAuxgy qF kI Auh AudoN amrIkf dIaF mwDkflI coxF `c afpxI pfrtI nUM ijqfAux vfly jyqU nyqf vjoN Bfrq afAuxgy jF iPr afs dy Ault afey nqIijaF qoN inrfsL nyqf vjoN. ibnF sLwk ieh coxF rfsLtrpqI leI bhuq mhwqvpUrn hn. 2008 `c Auh iek sLkqIsLflI muihMm clf ky amrIkf dy rfsLtrpqI cuxy gey qy vHfeIt hfAUs phuMcy. hux zYmokRyt pfrtI dy muKI vjoN sB dIaF njLrF AunHf vwl lwgIaF hoeIaF hn ik Auh afpxI pfrtI dy AumIdvfrF nUM ijqfAux `c sPl huMdy hn jF nhIN.

          AunHF dy ipCly 18 mhIinaF dy kfrjkfl dy irkfrz nUM dyKidaF ieh sLwkI ijhf lwgdf hY. Ebfmf ny jnqf dIaF iewCfvF drimafn iek suprmYn vFg rfsLtrpqI df ahudf sMBfilaf sI. AudoN aijhf mMinaf igaf sI ik Auh afpxy ivafpk XqnF nfl burI qrHF lVKVfeI arQ ivvsQf nUM lMBfl lYxgy. ieh vI smiJaf igaf sI ik Auh ierfk aqy aPLgfinsqfn `c cwl rhI jMg `coN dysL nUM bfhr kwZ ilafAuxgy aqy pwCmI eysLIaF `c cwl rhy tkrfa nUM Kqm krvf lYxgy pr Ebfmf dy aflockF df kihxf hY ik Auh jnqf dIaF AumIdF `qy Kry nhIN Auqr rhy.

          nvMbr `c cox vflIaF kFgrs dIaF mwDkflI coxF Ebfmf qy zYmokRyts leI bhuq mhwqvpUrn iswD hoxgIaF. ienHF coxF `c amrIkf kFgrs dy mYNbrF aqy iek-iqhfeI sInyt dI cox krygf. dysL dI arQ ivvsQf, rojLgfr dI siQqI, kyNdr srkfr vloN kIqf jfx vflf KLrc, tYksF dI siQqI qy irkfrz Gftf afid ienHF mwDkflI coxF nUM ikvyN pRBfivq krngy, ieh ajy qwk spwsLt nhIN hY.

          votr dohF hI pfrtIaF bfry vwK-vwK ivcfr rwKdy hn. irpbilkn pfrtI ny hux afpxI siQqI nUM kfPI suDfr ilaf hY. keI sflF ivc pihlI vfr irpbilkn pfrtI dI hrmnipafrqf dI ryitMg zYmokRyitk pfrtI dy brfbr hY. nvMbr dIaF coxF `c zYmokRyitk pfrtI nUM jy nuksfn hoieaf qF Aus df amrIkI kFgrs dy dohF cYNbrF AuWqoN kMtrol Kqm ho jfvygf. Aus siQqI `c ivroDI iDr dy bhumq vfly sdnF kfrn Ebfmf leI pRsLfsn clf skxf kfPI musLikl hovygf.

          ieh mwDkflI coxF isrPL zYmokRyitk pfrtI leI hI mhwqvpUrn nhIN hn, sgoN Ebfmf leI vI bhuq mhwqvpUrn hoxgIaF. jy 100 mYNbrI sInyt ivwc zYmokRyts 60 sItF pRfpq nhIN krdy qF AuQy irpbilkn srkfr vloN ilaFdy jfx vfly ibwlF dy rfh `c rukfvtF KVHIaF krky AunHF dy pfs hox `c dyrI krvf skdy hn. vfisLMgtn dy aMdrUnI mfmilaF dy jfxkfr ieh gwl jfxdy hn ik iksy vI rfsLtrpqI nUM afpxy pihly kfrjkfl ivc vwK-vwK mfmilaF nfl nijwTx leI sKLq imhnq krnI pYNdI hY. Aus nUM afpxy dUjy kfrjkfl ivc ieMnIaF smwisafvF df sfhmxf nhIN krnf pYNdf.

          aijhf lwgdf hY ik Ebfmf rfsLtrpqI vjoN afpxy dUjy kfrjkfl dI iqafrI kr rhy hn. jnvrI 2011 afAuNidaF hI rfsLtrpqI dy ahudy leI aglIaF coxF dI iqafrI sLurU ho jfvygI. jy 2008 ivc Ebfmf ‘hF, asIN kr skdy hF’ dy nfary `qy vHfeIt hfAUs phuMcy sn qF hux AunHF nUM dUjf kfrjkfl afpxIaF AuplbDIaF dy blbUqy `qy hI pRfpq hovygf.

         

hrmnipafrqf `c kmI

          vHfeIt hfAUs nUM jo gwl sB qoN vwD icMiqq kr rhI hY, Auh hY rfsLtrpqI dI hrmnipafrqf `c af rhI kmI. ipCly sfl hrmnipafrqf dy mfmly `c Auh cotI `qy sn. AunHF dy aflockF df kihxf hY ik pwCmI eysLIaf df sMkt afpxI jgHf hY, AuWqr korIaf df pRmfxU pRsfr, ierfk qy aPLgfinsqfn dIaF smwisafvF brkrfr hn aqy eIrfn ny vI amrIkf leI musLiklF KVHIaF kIqIaF hoeIaF hn.

          vfisLMgtn kvfrtrlI ny 10 apRYl 2010 nUM rfsLtrpqI sfhmxy mOjUd keI smwisafvF df ijLkr kIqf hY. pihlI-arQ ivvsQF bhuq mwTI cfly lIh `qy af rhI hY. dysL `c rojLgfr dI siQqI icMqfjnk bxI hoeI hY. hflFik rfsLtrpqI Ebfmf ny arQ ivvsQf nUM lIh `qy ilafAux dy kMm nUM afpxI srvAuWc pihl vjoN ilaf sI qy kFgrs nUM ies gwl leI mnfieaf sI ik arQ ivvsQf nUM sMkt `coN kwZx leI ies `c arbF zflr df invysL kIqf jfvy pr ies dy bfvjUd ies Kyqr `c jnqf dIaF AumIdF muqfibk suDfr nhIN ho irhf.

          dUjf kfrn Ebfmf dI hrmnipafrqf dI ryitMg hY. ieh Dfrnf hY ik rfsLtrpqI dI hrmnipafrqf dI ryitMg aqy cox nqIijaF drimafn kfPI sMbMD huMdf hY. arQ ivvsQf dy Kyqr `c nFh-pwKI njLrIey srkfr ivroDI Bfvnf nUM hI hwlfsLyrI idMdy hn. ies df iswDf lfB ivroDI irpbilkn AumIdvfrF nUM hI imlygf.

          qIjf kfrn ieh hY ik ipCly do sflF ivwc zYmokRyts ny rvfieqI sItF hI pRfpq kIqIaF hn qy hux AunHF leI ienHF sItF `qy afpxI pkV bxfeI rwKxf musLikl ho irhf hY. irpbilkn pfrtI nUM AumId hY ik Aus dy AumIdvfr zYmokRyts qoN afpxIaF ipClIaF sItF ijwq lYxgy. isafsI pMizqF vloN vI keI kfrn dwsy jf rhy hn.

          cOQf kfrn ivdysL nIqI hY. eIrfn, ierfk aqy aPLgfinsqfn ivc ies dy koeI iswty sfhmxy nhIN af rhy. lok hux ierfk qoN aPLgfinsqfn dIaF jMgF qoN pRysLfn ho cuwky hn qy aPLgfn nIqI nUM lY ky Ebfmf dy aflockF dI igxqI vDdI jf rhI hY. bysLwk afpxy rfsLtrpqI dy ahudy dy pihly sfl ivc Ebfmf ny aPLgfinsqfn `c amrIkI PLOjF dI igxqI vDfAux df idRVH PLYslf ilaf sI. ies qrHF aPLgfinsqfn ivc amrIkI PLOjIaF dI igxqI 1 lwK qoN ijLafdf ho cuwkI hY. ies dy nfl hI AunHF ny julfeI 2011 qwk aPLgfinsqfn `coN afpxIaF PLOjF dI vfpsI df aYlfn vI kIqf.

          aPLgfinsqfn ivc amrIkI PLOjF dI igxqI `c kIqy gey vfDy nUM amrIkI jnqf psMd nhIN kr rhI, KLfs krky AudoN, jdoN amrIkf BfrI byrojLgfrI aqy bjt Gfty dy dOr `coN lMG irhf hY. aijhI siQqI `c jnqf qy amrIkI kFgrs ienHF jMgF `qy hor ijLafdf zflr KLrc kIqy jfx qoN icMqq hn. keI zYmokRyts nUM vI ieh icMqf sqf rhI hY ik ienHF gwlF nfl pfrtI nUM nvMbr `c hox vflIaF coxF `c nuksfn ho skdf hY. jy ienHF jMgI KyqrF qoN hor ijLafdf amrIkI PLOjIaF dIaF lfsLF afeIaF qF Aus nfl jnqf ivc zYmokRyts pRqI BfrI nfrfjLgI pYdf ho skdI hY.

          pMjvF kfrn ies mflI vrHy `c irkfrz bjt Gftf hY. Ebfmf ny Brosf idwqf sI ik Auh keI tYksF ivwc ktOqI krngy, jo mwD vrg qoN sihx nhIN ho rhy pr Auh aijhf nhIN kr sky qy agly sfl vI ienHF tYksF ivc ktOqI hox dI koeI sMBfvnf njLr nhIN afAuNdI.

          CyvF kfrn ieh hY ik Ebfmf df afpxI pfrtI `c ijs qrHF AudY hoieaf sI, Aus dy muqfibk Auh ajy pfrtI `qy afpxf Aus qrHF kMtrol kfiem nhIN kr sky, ijs qrHF AunHF qoN pihlF vfly rfsLtrpqIaF df sI. mwDkflI coxF nyVy afAux qoN bfad vI Auh ajy qwk ies sMbMDI muihMm `c KuwlH ky sfhmxy nhIN af sky.

          hux-huxy mYksIko dI KfVI `c ibRitsL pYtrolIam dy plFt `coN qyl irsx krky Ebfmf leI iek vwzf sMkt KVHf ho igaf sI. Ebfmf ny sLurU ivc ies smwisaf nfl nijwTx leI jo ruKL apxfieaf, Aus dI mIzIaf qy jnqf `c kfPI aflocnf hoeI pr Ebfmf CyqI hI sMBl gey qy AunHF ny ibRitsL pYtrolIam pRqI sKLqI apxfeI. mYksIko dI KfVI `c qyl irsxf rfsLtrpqI leI BfrI sMkt pYdf krn vflI smwisaf sI. iesy muwdy `qy 2012 `c AunHF dy dubfrf rfsLtrpqI cuxy jfx dy rfh `c rukfvt KVHI ho skdI sI.

          ijQoN qwk kFgrs df svfl hY, Auh vI Ebfmf pRqI ijLafdf Jukfa nhIN rwKdI. AuQy ishq suDfr qy iswiKaf suDfrF nUM bVI musLikl nfl pfs kIqf jf sikaf. sLRI kYlfgn nUM suprIm kort df jwj bxfey jfx dy svfl `qy vI Ebfmf nUM irpbilkn `c kfPI tkrfa df sfhmxf krnf ipaf sI pr ienHF gwlF df mqlb ieh nhIN hY ik Ebfmf TIk qrHF nfl kMm nhIN kr rhy. AunHF dy mukfbly dyiKaf jfvy qF busL df kMmkfj vI bhuqf cMgf nhIN sI.

          Ebfmf ny ishq qy iswiKaf suDfrF dI idsLF `c byhqr kMm kIqf hY. AunHF ny dunIaf dy keI nyqfvF nfl byhqr sMprk bxfey hn. Ebfmf cfhy afpxI pfrtI nUM nvMbr `c coxF ijqf skx jF nf pr Bfrq ivc AunHF df inwGf svfgq hovygf. AunHF dI Xfqrf nfl Bfrq-amrIkf ivcfly sMbMD hor ijLafdf mjLbUq hoxgy. Ebfmf pRsLfsn `c BfrqI mUl dy 20 aiDkfrI hn, ijs qoN ieh gwl jLfihr huMdI hY ik Auh Bfrq nfl sMbMD vDfAux dy ikMny cfhvfn hn.

          Bfrq dI qyjL rPLqfr nfl awgy vD rhI arQ ivvsQf qy iewQoN dy ivkisq bfjLfrF kfrn AunHF dI Bfrq `c idlcspI vDI hY. AunHF dI Xfqrf `qy Bfrq dy guaFZI dysLF cIn qy pfiksqfn dIaF Auqsuk njLrF itkIaF rihxgIaF.

 

 

 

srkfr df kfieaf-klp jF mfmUlI Pyrbdl

- hrIsLMkr ivafs

          XU[ pI[ ey[-2 srkfr df pihly sfl jo iPwkf sLoa irhf hY, Aus nfqy kYbint `c BfrI Pyrbdl hoxf cfhIdf hY. kFgrs hfeIkmfn `c Pyrbdl nUM lY ky ivcfr-vtFdrf vI ho irhf hY. sMsd dy mfnsUn sYsLn qoN pihlF rwdo-bdl dI sMBfvnf hY pr srkfr nfl sMgTn dy dfa-pyc juVy hox krky mfmUlI ijhf Pyrbdl huMdf lwgdf hY.

          jy rfhul gFDI ny kFgrs sMgTn `c BfrI Pyrbdl df ierfdf bxfieaf qF gwl vwKrI hY, nhIN qF kYbint `c Pyrbdl ‘nvIN boql `c purfxI sLrfb’ vflI gwl hI hovygI. sihXogI pfrtIaF dy kuJ pr kuqry jfxgy. kuJ nvyN ichiraF nUM kYbint qy sMgTn dohF `c jgHf iml skdI hY. mMqrIaF dy ivBfgF dI adlf-bdlI hox dI ijLafdf sMBfvnf hY.

          srkfr `c afpxyy kMmkfj qoN nfKusL iek nOjvfn mMqrI afpxI psMd df ivBfg cfhuMdf hY qy jy nf psMd df ivBfg nf imly qF Ausny jnrl skwqr dy ahudy leI lfibMg kIqI hY. pfrtI jnrl skwqr dy ahudy leI dUjf nF hirafxf qoN huxy-huxy rfj sBf ivc afey cODrI birMdr isMG df hY.

          isLipMg mMqrI jI[ ky[ vfsn qy pRvfsI BfrqI mfmilaF bfry mMqrI vfielfr rvI dy mMqrfilaF dI adlf-bdlI hox dI crcf hY. sVkI afvfjfeI mMqrI kml nfQ df mMqrflf bdlx dI crcf df arQ pRDfn mMqrI dI nfrfjLgI hY. bqOr sVkI afvfjfeI mMqrI kml nfQ ny afpxI hvf kfPI ivgfVI hY. pRDfn mMqrI qy kFgrs pRDfn dovyN AunHF dy kMmkfj qoN KusL nhIN hn. ijs qrHF ipCly idnIN AunHF ny jnqk qOr `qy montyk isMG afhlUvflIaf df mjLfk Auzfieaf, Aus qoN AunHF dI kmjLor hflq df aMdfjLf lwgdf hY.

          ey[ rfjf aqy pRPuwl ptyl qoN lY ky aYWs[ aYWm[ ikRsLnf vrgy bhuq sfry nF hn, ijnHF ny iek sfl ivwc XU[ pI[ ey[ srkfr df irport kfrz Krfb bxfieaf hY. pRDfn mMqrI qy sonIaf gFDI iekdm sB kuJ bdl dyx dI ihMmq nhIN rwKdy. aYWs[ jYpfl rYWzI sLihrI ivkfs mMqrfly qoN CuwtI cfhuMdy hn. ibhfr ivc coxF hoxIaF hn, ies ilhfjL nfl asrfrul hwk nUM mOkf imlx dI KLbr hY pr musilm sUbfeI pRDfn qoN bfad musilm sMsd mYNbr nUM mMqrI bxfAux df sLfied PLYslf nf hovy. XU[ pI[ qoN rfj sBf mYNbr (afjLfd) muhMmd adIb srkfr ivc nvF ichrf ho skdy hn.

         

srkfr qoN dUr pfsvfn

          Pyrbdl qoN bfad mnmohn isMG dy mMqrI pRIsLd `c keI hYrfn krn vfly ichry idsxgy.

          zI[ aYWm[ ky[ dI knImoJI qoN lY ky rfkFpf dI supRIaf suly aqy rfsLtrI lok dl dy aijq isMG qoN lY ky rfj sBf dy Aup-sBfpqI ky[ rihmfn KLfn qwk srkfr ivwc sLfiml ho skdy hn pr lok jnsLkqI pfrtI dy suprImo rfmivlfs pfsvfn sLfied hI AunHF `coN iek hox. bysLwk sonIaf gFDI, mnmohn isMG qy aihmd ptyl ny pfsvfn nUM jnm idn dI vDfeI idwqI hovy pr AunHF nUM ajy kYbint ivc sLfiml krn dI koeI Xojnf nhIN hY.

          pfsvfn KLud vI kYbint dI dOV `c nhIN hn. AunHF df gym plfn vwKrf hY. AunHF lwgdf hY ik coxF qoN bfad ibhfr ivwc aijhI siQqI bxygI ik kFgrs, rfjd qy lojpf iekjuwt ho jfxgIaF. iPr AunHF dI pfrtI afpxy-afp kyNdr qy ibhfr dovyN jgHf srkfr ivc af jfvygI. jy aijhf nf hoieaf aqy jnqf dl (XU)-Bfjpf gwTjoV swqf ivc af igaf qF lfluU nfloN gwTjoV qoV ky AunHF nUM kFgrs nfl jfx `c koeI musLikl nhIN hovygI pr ajy Auh lflU df sfQ Cwz ky kFgrs ivc nhIN jfxgy ikAuNik lflU ny AunHF dy 10 ivDfiek hox dy bfvjUd AunHF nUM rfj sBf `c Byijaf hY.

         

moielI qy icdFbrm df ivroD

          kYbint dIaF bYTkF ivc hr vfr DVy bdl jFdy hn. jfq `qy afDfirq mrdmsLumfrI dy mfmly nUM lY ky vIrwpf moielI aqy pI[ icdFbrm afhmo-sfhmxy sn qF Kfp pMcfieqF dy msly `qy dovyN iekjuwt ho gey pr kipl iswbl qy aYWm[ aYWs[ igwl ny ivroD `c moorcf sMBfilaf.

          jfxkfr sUqrF muqfibk kipl iswbl ny sB qoN pihlF kfnUMnI nukqy df svfl AuTfieaf. AunHF df kihxf sI ik Kfp pMcfieqF `c afm qOr `qy PLYsly dy smyN pUrf ipMz mOjUd huMdf hY qF kI hwiqaF df mukwdmf AuQy mOjUd sfry lokF Bfv pUry ipMz `qy cwlygf? amlI qOr `qy ieh sMBv nhIN hY. vIrwpf moielI dy bxfey zrfPt `c iksy KLfs afdmI jF ivakqI smUh nUM ijLMmyvfr TihrfAux dI ivvsQf nhIN sI.

          iswbl df kihxf sI ik jy kfnUMn dy ies zrfPt muqfibk afeI[ pI[ sI[ aqy hornF kfnUMnF `c qbdIlI hoeI qF Aus `qy aml musLikl hovygf. ies msly `qy aYWm[ aYWs[ igwl ny AunHF df sfQ idwqf.

          hirafxf qy rfjsQfn dovyN jgHf kFgrs dI srkfr hY qy XU[ pI[ dIaF coxF qoN kFgrs nUM bhuq AumIdF hn, ies leI Kfp pMcfieqF ivruwD jy sKLq kfnUMn bxdf hY qF kFgrs nUM ies df KimafjLf Bugqxf pvygf. iesy dI icMqf ivc pRDfn mMqrI ny mMqrIaF dy smUh df gTn krn df PLYslf kIqf. icMdFbrm jI[ E[ aYWm[ dy pwK ivc nhIN sn, Auh kYbint ivc hI PLYslf cfhuMdy sn pr iswbl aqy igwl qoN ielfvf keI hor mMqrI afpxI rfey rwKxI cfhuMdy sn, ies krky vI mfmly nUM mMqrIaF dy smUh ivc Byjx df PLYsnf hoieaf.

 

jgn qoN GbrfeI kFgrs

          kFgrs pfrtI nUM jgmohn ny zrf idwqf hY. ‘EzfrpU Xfqrf’ nfl jgn ny kFgrs hfeIkmfn nUM afpxI qfkq idKfeI hY. asl ivc jgnmohn nUM rokx dI kFgrs hfeIkmfn dI isafsq ‘bYk Pfier’ kr geI hY. ies nfl AunHF dy smrQk iekjuwt hoey hn qy afm lokF ivc AunHF df aks ‘sLhId’ vflf bixaf hY.

          kFgrs dI musLikl ieh hY ik aFDrf srkfr isrPL 8 ivDfiekF dy bhumq vflI hY, ies leI Auh jgn ivruwD kfrvfeI df KLqrf mwul nhIN lY skdI.

          vIrvfr nUM jgnmohn dI Xfqrf sLurU hox qoN pihlF muwK mMqrI[ ky[ rosweIaf ny sfPL sLbdF ivc ikhf ik koeI vI ivDfiek jF sMsd mYNbr jgn dI Xfqrf ivc nhIN jfvygf pr rosweIaF dy 2 mMqrI bI[ sLRIinvfs rYWzI aqy sLRIDr bfbU keI ivDfiekF smyq vfeI[ aYWs[ afr[ dy brsI smfroh `c gey. iek ivDfiek rfjf asLok bfbU ny qF ieQoN qwk kih idwqf ik, ‘‘hux jo hoxf hY ho jfvy, asIN jgnmohn dy nfl hF.’’

          jfxkfr sUqrF muqfibk 17 ivDfiekF ny Pon krky jgn dI Xfqrf pRqI afpxI hmfieq pRgtfeI. kFgrs hfeIkmfn nUM sUcnf imlI hY ik ienHF 17 ivDfiekF qoN ielfvf kFgrs dy lwgBg 30 hor ivDfiek vI jgnmohn dy nfl hn.

          icrMjIvI dI prjf rfjXm pfrtI dy 18 `coN 6 ivDfiek jgnmohn dy nfl dwsy jf rhy hn. ies qrHF iPlhfl aFDrf `c jgn smrQk ivDfiekF dI igxqI lwgBg 60 ho geI hY. aijhI siQqI ivc kFgrs jgn ivruwD kfrvfeI krky srkfr zygx df KLqrf muwl nhIN lY skdI.

          hux jgnmohn nUM lY ky kFgrs hfeIkmfn dI siQqI swp dy mUMh `c kohV ikrlI vflI bx geI hY. jy kfrvfeI nhIN huMdI qF AunHF df hOslf hor vDygf qy jy kfrvfeI huMdI hY qF AunHF df jn-smrQn vDygf. ies duicwqI kfrn hI jgn bfry PLYslf tl irhf hY.

         

Aumf dI vfpsI sOKI

          Bfjpf `c Aumf BfrqI dI vfpsI kuJ sOKI hoeI hY. Aumf dI vfpsI nUM afr[ aYWs[ aYWs[ df smrQn hfisl hY qF hI AunHF df ivroD kr rhy nyqfvF nUM cuwp rihx dI hdfieq idwqI geI hY. sMG aqy Bfjpf drimafn isafsI qflmyl df kMm dyK rhy surysL sonI nUM htfAux dI pihl vI sMG ny kIqI hY. sonI mwD pRdysL dy hn qy ies krky AuQoN dI isafsq ivc kfPI dKLlaMdfjLI krdy hn. Bfjpf dy kuJ nyqfvF ny AunHF dI isLkfieq kIqI sI.

          sMG aMdr vI AunHF dI ies isafsI srgrmI nUM lY ky pRysLfnI mihsUs kIqI jf rhI sI. pRBfq Jfa qy muwK mMqrI isLvrfj isMG cOhfn vloN Aumf BfrqI nUM rokx dI lfibMg vI surysL sonI kr rhy sn. hux AunHF nUM sMG-Bfjpf drimafn isafsI qflmyl dy kMm qoN htfieaf jfvygf. AunHF dI QF mdndfs dyvI af skdy hn, hflFik AunHF dI ishq ajy pUrI qrHF TIk nhIN hY.

          mohn Bfgvq Aumf dI vfpsI dy smrQk hn. sMG nUM lwgdf hY ik Aumf vrgy nyqfvF dI vfpsI nfl idwlI vflI cOkVI dI qfkq GtygI aqy gzkrI mjLbUq hoxgy. ies kMm `c mdndfs dyvI dI mdd leI sMG dy iek hor vwzyy nyqf BweIaf jI josLI nUM lgfieaf jf skdf hY.

          sMG mwD pRdysL dy nyqfvF df ivroD KLqm krvfeygf. lfl ikRsLn azvfnI pihlF hI Aumf dI vfpsI dy pwK ivc dwsy jf rhy hn pr aslI musLikl susLmf svrfj nUM mnfAux `c afvygI.

 

 

mihMgfeI qy ivkfs `c sMquln dI loV

- gurmIq isMG 

          ‘mihMgfeI’, sLbd ipCly do sflF qoN sfzy dysL dI jnqf nUM pRysLfn kr irhf hY. afm iensfn awj hr qrP qoN afpxy afp nUM mihMgfeI ivc iGiraf mihsUs kr irhf hY. awj KfD pdfrQF dIaF kImqF ivc ieMnf ijLafdf vfDf ho cuwkf hY ik afm jLrUrq dIaF vsqF grIb iensfn dI phuMc qoN kohF dUr clIaF geIaF hn Auh afty-dfl dI imRg iqRsLnf ivc Ps ky rih igaf hY.

          ies ivc koeI sLwk nhIN ik Bfrq dI arQ ivvsQf AuBr rhIaF arQ ivvsQfvF ivco iek hY. cIn qoN bfad agr iksy eyisLafeI dysL ny qrwkI kIqI hY qF Auh Bfrq hI hY. aijhI sLkqI bx ky AuwBry hF, ijs ny sMsfrk mMdI df bVI hI dlyrI nfl sfhmxf kIqf hY, iesy leI sfzI ivkfs dr nUM vwK-vwK sMsQfvF 9 PIsdI dy afs-pfs dyKdIaF hn. iesy krky Bfrq ivc ivdysLI invysL vI lgfqfr vD irhf hY, ijs dI mUMhoN boldI qsvIr stfk mfrkIt hY jo ik ipCly do sflF qoN vD rhI hY. pr iPr vI ies sB df Pfiedf sB lokF qwk nhIN phuMc irhf. Auqpfdk aqy invysLk qF Pfiedf AuTf rhy hn, pr iek afm aqy mwD vrg df iensfn ies munfPy ivc ihwsydfr nhIN bx sikaf. iesy krky hfly vI sfzI iek cOQfeI afbfdI grIbI ryKf qoN Qwly rih rhI hY.

          KurfkI vsqF dIaF kImqF vDx krky mihMgfeI dr vI vD ky dohry aMk ivc phuMc geI hY. vD rhIaF kImqF df mwuK kfrn vD rhI mudrf pUrqI hY, ijs nfl lokF dI mMg ivc lgfqfr vfDf ho irhf hY. Bfrq ivc ies smyN KfD pdfrQF dI mihMgfeI dr 13% dy afs pfs phMuc geI hY, ijs krky afm mihMgfeI dI dr vI lgfqfr AuWqy nUM vD rhI hY. keI arQ sLfsqrI ieh mMndy hn ik agr ies sfl mOnsUn cMgf vrHdf hY qF Auh hI srkfr nUM ies musIbq qoN Cutkfrf idvf skdf hY, pr KyqI mMqrfly anusfr awj qwk mOnsUn 11 PIsdI Gwt virHaf hY. ies smyN BfvyN asIN 9 PIsdI dy afs pfs dI ivkfs dr nUM pRfpq krn dIaF ikafsarfeIaF lgf rhy hF, pr ibnF KyqIbfVI dy ivkfs dy ies nUM pRfpq krnf musLkl hI nhIN sgoN asMBv jfpdf hY. ies leI pRDfn mMqrI ny KyqI dI ivkfs dr nUM duwgxf krn AuWqy jLor idwqf hY, ikAuNik KyqI Auqpfdn vDx nfl hI jLrUrI vsqF dI pUrqI ivwc vfDf ho pfvygf, ijs nfl mMg aqy pUrqI ivclf asMquln Kqm kIqf jf skygf. ies ivc koeI sLwk nhIN ik ieMny sfl dI afjLfdI qoN bfad vI sfzf ijLafdfqr vfhIXog rkbf mOnsUn AuWqy inrBr krdf hY. awj vI iksfn isMcfeI leI ieMdr dyvqf dI ikRpf AuWqy inrBr krdy hn.

          mihMgfeI vDx dy ienHF kfrnF qoN ielfvf swtybfjLI, jmHFKorI aqy kflfbfjLfrI vI kuJ kfrn hn, ijs krky jLrUrI vsqF dIaF kImqF ivc lgfqfr vfDf ho irhf hY. srkfr duafrf ipCly keI mhIinaF qoN mihMgfeI nUM kfbU krn dy Xqn kIqy jf rhy hn, pr irjLrv bYNk aqy srkfr dovyN hI ies nUM kMtrol krn ivwc asPl rhy hn.

          ies ivwc vI koeI do rfey nhIN ik mihMgfeI vDx dy ipwCy asIN lok vI Eny hI ijLMmyvfr hF, ijMnI ik sfzI srkfr. asIN lok afpxy byloVy Krc nUM lgfqfr vDf rhy hF. BfvyN afm vsqF dIaF kImqf ivwc kfPI vfDf hoieaf hY, pr asIN Aus df AupBog shI ZMg nfl nhIN kr rhy. ijMnI jLrUrq hY asIN Aus qoN ikqy ijLafdf KrId rhy hF. sfzIaF afdqF vI hux bdl geIaF hn. asIN hux bcq ivwc ijLafdf ivsLvfs nhIN krdy. asIN afpxI sLfno-sLOkq dI hr vsq KrIdxf cfhuMdy hF, BfvyN ies leI sfzy isr `qy ikMnf vI krjLf ikAuN nf cVH jfvy. lok cfdr qoN ijLafdf pYr psfr rhy hn, ijs krky mMg ivc byloVf vfDf ho irhf hY, jo ik kImqF ivcly vfDy nUM jnm dy rhI hY.

          srkfr mihMgfeI nUM kfbU krn ivc afpxf pUrf jLor lgf rhI hY, pr ies nUM qd qwk kfbU nhIN kIqf jf skdf, jd qwk lok afpxI jLrUrqF aqy mMgF `qy kMtrol nhIN krdy. lokF nUM sMjm krky afpxy PjLUl Krcy AuWqy lgfm lgfAuxI cfhIdI hY. mOjUdf pRsiQqIaF nUM dyKdy hoey pYtrol, zIjLl aqy gYs dIaF kImqF ivc vfDf vI bldI `qy qyl df kMm krygf aqy mihMgfeI nUM hor vDfeygf. vwK-vwK arQsLfsqrIaF df mMnxf hY ik pYtro pdfrQF ivc mOjUdf vfDf mihMgfeI dr nUM 1 PIsdI dy afs-pfs vDf dyvygf, ikAuNik zIjLl dIaF kImqF ivcly vfDy nfl afvfjfeI dy sfDn hor mihMgy ho jfxgy aqy ikrfey ivc vfDy sdkf lfgq ivc hor vfDf ho jfvygf.

          ies dI mfr sfzy iksfnF nUM vI JwlxI pvygI ikAuNik zIjLl AunHF dI rojL-mrHf dI ijLMdgI df iek ihwsf bx cuwkf hY.

          ies smyN srkfr mihMgfeI kfbU krn leI irjLrv bYNk vwl vyK rhI hY, pr donF dI musIbq ieh hY ik ieh arQivvsQf dI ivkfs dr nUM vI kfiem rwKxf cfhuMdy hn. irjLrv bYNk dy gvrnr anusfr mudrfsPIqI mMg vDx dy krky hY aqy irjLrv bYNk ies nUM kfbU krn leI iekdm koeI PYslf nhIN lvygf. irjLrv bYNk pihlF hI bYNk dr nUM do vfr 50 byiss puafieMt qwk vDf cuwkf hY. ies dy cldy irjLrv bYNk nUM rYpo ryt aqy irvrs rYpo ryt nUM 0[25% byiss puafieMt `qy vDf idwqf hY. pr ies qoN vI ienkfr nhIN kIqf jf skdf ik agr mudrfsPIqI ivwc hor vfDf hoieaf qF irjLrv bYNk nUM kuJ krVy kdm cuwkxy pY skdy hn. ivafj drF nUM vDfieaf jf skdf hY, ijs nfl PflqU mudrf pUrqI bYNkF ivc clI jfvygI. ies nfl irjLrv bYNk PflqU mudrf nUM sokx df kMm krdf hY. pr vDIaF hoeIaF drF ivkfs dy rsqy ivwc rukfvt bx skdIaF hn, ikAuNik ies nfl invysL dI dr ivc kmI af skdI hY. ies leI srkfr aqy irjLrv bYNk nUM bhuq hI soc smJ ky PYslf lYxf pvygf qF jo mihMgfeI aqy ivkfs dr donF ivc sMquln rwiKaf jf sky. pr mOjUdf pRsiQqI nUM dyKdy hoey sKq mOdirk nIqI dI afs kIqI jf skdI hY.

          pr iek afm iensfn ienHF sB cIjLF qoN prHy hY. Aus nUM qF isrP ies cIjL nfl mqlb hY ik rojLfnf vrqoN ivc afAux vflIaF vsqUaF dI kImq ivwc iksy nf iksy qrHF kmI af jfvy qF ik Aus dI jyb Auwqy vI ijLafdf Bfr nf pvy aqy Auh afpxy pirvfr dI prvirsL cMgy ZMg nfl kr sky.

hux qwk KLbrnfmf dI vYWb sfeIt nUM pfTk vyK cuwky hn

Click Here